با درنگ از درد دل در بوستان دی داد رنگ
زرد و پرچین شد چو روی دردمندان با درنگ
آن چمن کز لاله و گل بود چون رنگین تذرو
شد ز برگ زرد و خاک تیره چون پشت پلنگ
آسمان چون تو زی و خز باشدی از خیل ابر
راست گشته روز و شب ماننده تیر خدنگ؟
تا چو سوزن های زرین شد گیاهان بر درخت
برگ چون زرین ورق شد آب صافی شد چو رنگ؟
رز همی ماند بخیل زنگیان خفته مست
اندک اندک خیل روم اندر میان خیل زنگ
خوش بود خون رزان خوردن بهنگام خزان
خاصه اندر بوستان با دوستان بارو دو چنگ
چرخ گشته زابر همچون زنگ بسته آینه
آب روشن گشته چون آئینه نادیده زنگ
گر نیاری گل بدست از بوستان چندی رواست
شاید ار چندی ز بلبل نشنوی آواز چنگ
مدح شمس الدین بجای بانگ بلبل گوش دار
جام می برزن بیاد او بجای جام بنگ
شه قوام الدوله تاج مملکت فخر ملوک
آفتاب روز جود و اژدهای روز جنگ
بوالمعالی کو برای و همت عالی کند
یوز را جفت گوزن و باز را جفت پلنگ
دوستانرا زاب بد پابنده چون پور ملک
صاعقه بر دشمنان بارنده چون پور پشنگ
بر عدوی شه شرار آتش شمشیر او
لاله دارد چون مغیلان نوش دارد چون شرنگ
هرکه رازی وی بیاید دل بمهر اندر زمان
رخ شود چون آذرنگ و دل چو انگشت زرنگ
روز بخشش راست گوی و روز کوشش راستکار
عادت او بی تکلف وعده او بی درنگ
روز جود از لفظ او امروز و فردا نشنوی
روز کین از حمله او ننگری تو بند و رنگ
از سخا یکسان شمارد زر و سیم و سنگ و خاک
از هنر یک جنس دارد ببر و شیر و غارم و رنگ
از بسی کز کف او دیدند خواری زر و سیم
هر دو آن پنهان شدند از شرم خلق و نام و ننگ
جای این باشد همیشه در میان تیره خاک
جای آن باشد همیشه در میان ساده سنگ
هرکه مدح او نه پیوندد چه گویا و چه گنگ
آب کز وی بهره نستانی چه دریا و چه گنگ
آورد ناگه چو بر خیل معادی تاختن
باز نشناسند گردان پاردم از پالهنگ
از فرشته خوی و فرخ دیدن و فرخنده رای
ای همه فرخندگی از دانش و فرهنگ و هنگ
بس نمانده تا چنان گردی که در مجلس بخلق
هم درم بخشی بگردون هم گهر بخشی بسنگ
روز بر دشمن شود شب رنگ و گردد تنگدست
چون در آهختند بر شبرنگ تو در جنگ تنگ
دست جور از پای زخم عدل تو برگشت شل
پای بخل از دست زخم جود تو برگشت لنگ
تا شکر ماننده حنظل ندارد رنگ و طعم
تا نهنگان را چو طاوسان نباشد طبع و رنگ
باد بر یاران تو حنظل بکردار شکر
باد بر خصمان تو طاوس بر سان نهنگ
مهرگان فرخنده بادا بر دو شاه مهربان
حاسدان جفت غریو و دشمنان جفت غرنگ
هردوان خرم نشسته بر سریر و می بدست
مجلس از فر شما آراسته مانند گنگ



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با وصفِ پاییز و زمستان آغاز میشود: زردی باغ، ابرِ آسمان و خوشههای انگور، و دعوت به شرابنوشی با دوستان. سپس شاعر میگوید اگر گل و بلبل نیست، ستایشِ شمسالدین قوامالدوله ابوالمعالی جای آن را میگیرد و به مدحِ بخشندگی، عدالت و دلاوری او میپردازد. در پایان با دعای تأبید و تبریکِ مهرگان به «دو شاه» و آرزوی شادی و شکوهِ مجلسشان سخن را به پایان میبرد.
هوش مصنوعی: ماه دی (فصل سرما) آرامآرام و گویی از دردِ دل، رنگِ باغ را دگرگون کرد؛ باغ زرد و پرچین شد، مانند چهرهٔ بیمارانی که دردشان طولانی است.
هوش مصنوعی: آن چمنی که از لاله و گل مانند قرقاولِ رنگارنگ بود، از برگهای زرد و خاکِ تیره مانند پشتِ خالخالِ پلنگ شده است.
هوش مصنوعی: آیا آسمان از انبوهِ ابر جامهای از پارچهٔ نازک و خز پوشیده است؟ آیا روز و شب مانند تیرِ راست با هم برابر شدهاند؟ (اشاره به برابریِ شب و روز در آغاز پاییز).
هوش مصنوعی: آیا چنین است که گیاهان بر درخت مانند سوزنهای زرین شدهاند، برگها مانند ورقِ طلا گشتهاند و آبِ زلال رنگ گرفته است؟
هوش مصنوعی: تاکِ انگور با خوشههای سیاهش به سپاهی از زنگیانِ مستِ خفته میماند که کمکم سپاهی از رومیانِ سپیدرو (برگهای زردشده) در میانشان راه یافته است.
هوش مصنوعی: در هنگامِ پاییز نوشیدنِ شراب (خونِ انگور) خوش است، بهویژه در باغ و همراهِ دوستان و با نوای رود و چنگ.
هوش مصنوعی: آسمان از ابر مانند آینهای زنگزده شده و آبِ روشن مانند آینهای است که هرگز زنگ ندیده است.
هوش مصنوعی: اگر مدتی نتوانی از باغ گلی به دست آوری روا است، و اگر چندی آوازِ چنگمانندِ بلبل را نشنوی نیز رواست.
هوش مصنوعی: به جای بانگِ بلبل به مدحِ شمسالدین گوش بسپار و به جای جامِ بنگ، جامِ شراب را به یادِ او بنوش.
هوش مصنوعی: او پادشاه قوامالدوله است، تاجِ کشور و مایهٔ افتخارِ شاهان؛ در روزِ بخشش مانند خورشید است و در روزِ جنگ مانند اژدها.
هوش مصنوعی: ابوالمعالی کسی است که با تدبیر و همتِ بلندش یوز را همدمِ گوزن و باز را همدمِ پلنگ میکند؛ یعنی از عدلِ او دشمنانِ طبیعی با هم آشتی میکنند.
هوش مصنوعی: برای دوستانش مانند شاهزادهای پایدار و نیکیرسان است و بر دشمنانش مانند افراسیاب (پسرِ پشنگ) صاعقه میباراند.
هوش مصنوعی: برای دشمنِ شاه، شرارهٔ آتشِ شمشیرِ او چنان است که لالهاش مانند خارِ مغیلان و نوشش مانند زهر است.
هوش مصنوعی: هرکس دلش با مهر به سوی او نیاید، بیدرنگ چهرهاش از اندوه تیره و دلش مانند زغال سیاه میشود.
هوش مصنوعی: در روزِ بخشش راستگو و در روزِ نبرد درستکار است؛ رفتارش بیتکلف و وعدهاش بیتأخیر است.
هوش مصنوعی: در روزِ بخشش از زبانش «امروز و فردا» نمیشنوی، و در روزِ کینه در حملهٔ او نیرنگ و فریب نمیبینی.
هوش مصنوعی: از بخشندگی زر و سیم را با سنگ و خاک یکسان میشمارد، و از دلاوری ببر و شیر و میش کوهی و بز کوهی را یکسان میداند و همه را شکار میکند.
هوش مصنوعی: چون زر و سیم از دستِ بخشندهٔ او بسیار خواری دیدند، هر دو از شرمِ مردم و از ننگ پنهان شدند.
هوش مصنوعی: از این روست که جایِ یکی همیشه در دلِ خاکِ تیره و جایِ دیگری همیشه در دلِ سنگِ ساده است.
هوش مصنوعی: کسی که به ستایشِ او نپردازد، گویا و گنگش یکی است؛ همانگونه که آبی که از آن بهره نبری، دریا باشد یا رودِ گنگ، فرقی ندارد.
هوش مصنوعی: هنگامی که ناگهان بر سپاهِ دشمنان میتازد، دلاورانِ دشمن از سراسیمگی پاردُمِ اسب را از افسارش بازنمیشناسند.
هوش مصنوعی: ای که خوی فرشتهوار و دیدارِ مبارک و رأیِ خجسته داری، و همهٔ خجستگیات از دانش و فرهنگ و خرد است.
هوش مصنوعی: چیزی نمانده که چنان شوی که همانگونه که در مجلس به مردم میبخشی، به آسمان درم و به سنگ گوهر ببخشی.
هوش مصنوعی: هنگامی که برای جنگ تنگِ اسبِ سیاهِ تو را میبندند، روزِ دشمن مانند شب سیاه و کارش تنگ و درمانده میشود.
هوش مصنوعی: دستِ ستم از ضربهٔ پای عدلِ تو شل شد و پای بخل از ضربهٔ دستِ بخشندگیات لنگ گشت.
هوش مصنوعی: تا زمانی که شکر رنگ و مزهٔ حنظلِ تلخ را ندارد و نهنگان سرشت و رنگِ طاووس را ندارند،
هوش مصنوعی: حنظلِ تلخ برای یارانت مانند شکر شیرین باشد و طاووسِ زیبا برای دشمنانت مانند نهنگ هولناک.
هوش مصنوعی: جشنِ مهرگان بر آن دو شاهِ مهربان خجسته باد؛ حسودان همراهِ فریاد و دشمنان همراهِ ناله باشند.
هوش مصنوعی: هر دو شادمان بر تخت نشسته و جامِ می در دست داشته باشید، و مجلس از شکوهِ شما مانند گنگدژِ افسانهای آراسته باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
از دل و پشت مبارز می بر آید صد تراک
کز زه عالی کمان خسرو آید یک ترنگ
یاسمن آمد بمجلس، با بنفشه دست سود
حمله کردند و شکسته شد، سپاه با درنگ
با سماع چنگ باش، از چاشتگه تا آن زمان
کز فلک پروین برآید همچو سیمین شفترنگ
از دل و پشت مبارز، می برآید صد تراک
[...]
بینی آن ترکی که او چون برزند بر چنگ، چنگ
از دل ابدال بگریزد به صد فرسنگ، سنگ
بگسلد بر اسب عشق عاشقان بر تنگ صبر
چون کشد بر اسب خویش از موی اسب او تنگ تنگ
چنگ او در چنگ او همچون خمیده عاشقی
[...]
ای رخ رخشانت چون آئینه نادیده زنگ
زنگ بزدا از دل عاشق ببکمازی چو زنگ
آنکه رومی آرزو کرده عطایش چون عرب
آنکه ترکی آرزو کرده بساطش همچو زنگ
مادرش بوده است همچون زنگی زنگارگون
[...]
آمد آن ماه دو هفته با قبای هفت رنگ
زلف پربند و شکنج و چشم پرنیرنگ و رنگ
لؤلؤ اندر لاله پنهان داشت چون رویم بدید
چنگ را بر لاله زد لؤلؤ و برهم سود چنگ
گفت مهر از من گسستی با تو جای جنگ هست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.