شد کاسهام از باده تهی کیسهام از زر
زان رو نکند یاد من آن ترک ستمگر
پارینه مرا برگ و نوا بود فراوان
واسباب فراغت به همه حال میسر
شهد و شکر و شیشه و شمّامه و شاهد
رود و دف و طنبور و نی و بربط و مزهر
هم بودکباب بره هم نقل مهنا
هم بود طعام سره هم آش مزعفر
هم سادهٔ سیمین بدو هم بادهٔ رنگین
هم جوز منقا بد و هم لوز مقشر
هیچ از بر من یار نرفتی به دگر جای
زانسانکه زن صالحه از خانهٔ شوهر
که طرهٔ مشکینش سرم را شده بالین
گه سینهٔ سیمینش برم را شده بستر
بر ساق سپیدش چو فرا بردمی انگشت
زانو بگشادی که برم دست فراتر
بر سینهٔ سیمینش چو بر میزدمی پشت
بازو بگشادی که مرا گیرد در بر
گه ریشک رشکین من از روی تملق
بوییدکه بخ بخ بنگر مشک معطّر
گه چهرهٔ پرچین من از فرط تعلق
بوسید که هی هی بنگر ماه منوّر
گه آبلهگون صورت من دیدی وگفتی
خورشیدکه دیدست بدینگونه پر اختر
هروقتکه خمیازهکشیدم ز پی می
برجستی و می ریختی از شیشه به ساغر
هرگه که تمنای یکی بوسه نمودم
لب بر لب من دوختی آن ترک سمنبر
صد بوسه اگر میزدمش باز به شوخی
لب غنچه نمودیکه بزن بوسهٔ دیگر
شعرم چو شنیدی متمایل شدی از ذوق
کاین شعر نه شعرست که قندی است مکرر
نثرم چو شنیدی متحرک شدی از ذوق
کاین نثر نه نثر است که عقدی است ز گوهر
وامسالکه همکیسه و همکاسه تهی شد
آن از می پالوده و این از زر احمر
ماهم شده دمساز به ترکان سپاهی
یارم شده هم راز به رندان قلندر
هرگهکه مرا بیند درکوچه و بازار
چشمک زند از دور به صد طعنه و تسخر
کاینست همان شاعرک خام طمع کار
کاینست همان مفلسک زشت بداختر
بر بوی بت ساده روانست به هرکوی
بریاد بط باده دوانست بهر دَر
شعرش همه ژاژست وکلامش همه یاوه
نثرش همه خامست و بیانش همه ابتر
ها صورت زشتش نگر و قد خمیده
ها هیکل نحسش نگر و روی مجدر
بیکارتر از این نبود در همه اقلیم
بیعارتر از این نبود در همه کشور
یارب به دلش چیست ز من یار جفاکار
کز کردهٔ من هست بدینگونه مکدر
حالی چو هلالی شدم از غصه ازیراک
انگشتنما کرده مرا طعنهٔ دلبر
آن به که نمایم سفر اندر طلب سیم
تاکار من از سیم شود ساخته چون زر
ای سیم ندانم تو به اقبالکه زادی
کز مهر تو فرزند کشد کینه ز مادر
مقصود سلاطینی و محسود اساطین
آرایش شاهانی و آسایش لشکر
بی یاد تو زاهد نکند روی به محراب
بیمهر تو واعظ ننهد پای به منبر
شوخیکه به دیهیم شهان ننگرد ازکبر
پیش تو سجده آرد و بر خاک نهد سر
ای سیم تو خیزی زدل سنگ و هم از تو
هر سنگدلی سیمبری گشته مسخر
ایسیمچو جانسختعزیزی تو به هرجای
جز در کف شمسالامرا میر مظفر
سالار نبی اسم و نبی رسمکه تیغش
آمدگهکین با ملکالموت برابر
تسخیر جهان راکرمش مهر سلیمان
یاجوج زمان را سخطش سد سکندر
جوییست ز بحرنعمش لجهٔ عمّان
گوییست ز جیب شرفش چرخ مدوّر
ای برگ دو عالم بهکف جود تو مدغم
وی مرگ دوگیتی به دم تیغ تو مضمر
از دوزخ و محشر خبری بود و عیان شد
تیغت صفت دوزخ و رزمت صف محشر
از جنت و کوثر سخنی بود بیان شد
از مجلس تو جنت و از جام توکوثر
دیوان دغا را خم فتراک تو زندان
نیوان وغا را دم شمشیر تو نشتر
با حزم توکوهیست گران کاه مخفف
با عزم توکاهیست سبککوه موقر
تدبیر تو است ار خردی هست مجسم
شمشیر تو است ار ظفری هست منور
تفتیده شود چون شرر از تیغ تو دریا
کفتیده شود چون زره از تیر تو مغفر
در بزم بنانت به گه رزم سنانت
آن رزق مقرر بود این مرگ مقدر
بدخواه تو یابد ز حسامت به وغا تاج
بدکیش توگیرد ز سهامت گه کین پر
ای دشمن بیباک پری تیغ تو آهن
ای هستی افلاک عرض ذات تو جوهر
دیریست تو دانیکهمرا در دل وجان هست
آهنگ زمین بوس شهنشاه فلک فر
چندان که اجازت ز تو جستم همی از مهر
گفتی که بمان تات دلیل آیم و رهبر
خود واسطهٔ کار تو گردم بر خسرو
خود رابطهٔ مدح تو باشم بر داور
از لطف تو آسوده و با خویش سرودم
الحمد خدا را که امیرم شده یاور
بالله که اگر قرض مرا افکند از پای
از امر امیرالامرا مینکشم سر
در این دو سه مه فیالمثل از جوع بمرم
با مهر امیرم نبود غم به دل اندر
شد پنج مه ایدون که به شیراز بماندم
با خاطر آشفته و با عیش محقر
اکنون که سپه راند شه از ری به سپاهان
ار جو که مرا بار دهد میر دلاور
تا بو که ز خاک قدم شاه جهاندار
در چشم کشم سرمه و بر سر نهم افسر
تا پیک مه و مهر بگردند شب و روز
اقبال تو هر روز ز دی باد فزون تر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش امیر نظام، میرزا نبی خان میپردازد و به وصف زندگی پرزرق و برق گذشتهاش اشاره میکند، زمانی که در کنار یار خود، در ناز و نعمت به سر میبرد. او حالا خود را در فقر و پریشانی مییابد و یاد یار را میکند که اکنون به او توجهی نمیکند. شاعر در تداوم ستایش، به قدرت و شجاعت امیر در میدان نبرد و تدبیر او در سیاست و فرماندهی اشاره میکند و ابراز امیدواری میکند که او از یاریاش دریغ نکند. در انتها، شاعر به آرزوهایش در مورد آینده و تلاش برای نزدیکتر شدن به امیر و احیای روزهای خوش گذشته مینگرد.
هوش مصنوعی: جام من از شراب و کیسهام از طلا خالی شده است؛ به همین سبب آن معشوق ترکِ ستمگر دیگر یادی از من نمیکند.
هوش مصنوعی: پارسال ساز و برگ و توشهٔ فراوان داشتم و وسایل آسایش در هر حال برایم فراهم بود.
هوش مصنوعی: عسل و شکر و شیشهٔ شراب و گوی خوشبو و معشوق زیبا داشتم، و سازهایی چون رود و دف و تنبور و نی و بربط و مزهر.
هوش مصنوعی: هم کباب برّه داشتم و هم نقل گوارا، هم خوراک خوب و هم آش زعفرانی.
هوش مصنوعی: هم معشوقِ سیمیناندامِ بیریش بود و هم شراب رنگین، هم گردوی پاککرده و هم بادام پوستکنده.
هوش مصنوعی: یار هیچگاه از کنار من به جای دیگر نمیرفت؛ همانگونه که زن درستکار از خانهٔ شوهرش بیرون نمیرود.
هوش مصنوعی: گاهی گیسوی مشکین او بالش سرم بود و گاهی سینهٔ سفیدش بستر من.
هوش مصنوعی: هرگاه انگشتم را بر ساق سفیدش میبردم، زانو باز میکرد تا دستم را بالاتر ببرم.
هوش مصنوعی: هرگاه پشت دست بر سینهٔ سفیدش میزدم، بازو میگشود تا مرا در آغوش بگیرد.
هوش مصنوعی: گاهی از روی چاپلوسی ریش کوچک و حسادتبرانگیز مرا میبویید و میگفت: به به، این مشک خوشبو را ببین.
هوش مصنوعی: گاهی از شدت دلبستگی چهرهٔ پرچین و چروک مرا میبوسید و میگفت: آهای، این ماه درخشان را ببین.
هوش مصنوعی: گاهی صورت آبلهدار مرا میدید و میگفت: چه کسی خورشیدی دیده که اینگونه پر از ستاره باشد؟ یعنی جای آبله را ستاره میشمرد.
هوش مصنوعی: هرگاه از هوس شراب خمیازه میکشیدم، بیدرنگ برمیخاست و از شیشه در جام شراب میریخت.
هوش مصنوعی: هرگاه آرزوی یک بوسه میکردم، آن ترکِ یاسمناندام لب بر لبم میدوخت.
هوش مصنوعی: اگر صد بوسه هم بر او میزدم، باز به شوخی لبش را غنچه میکرد که یک بوسهٔ دیگر بزن.
هوش مصنوعی: وقتی شعرم را میشنید از لذت به وجد میآمد و میگفت این شعر نیست، بلکه قند مکرر و خالص است.
هوش مصنوعی: وقتی نثرم را میشنید از ذوق به جنبش درمیآمد و میگفت این نثر نیست، بلکه گردنبندی از گوهر است.
هوش مصنوعی: و امسال که هم کیسه و هم جامم خالی شده، جام از شراب صاف و کیسه از طلای سرخ.
هوش مصنوعی: آن ماهروی من با ترکان سپاهی همنشین شده و یارم با رندان قلندر همراز گشته است.
هوش مصنوعی: هرگاه مرا در کوچه و بازار ببیند، از دور با طعنه و ریشخند فراوان چشمک میزند.
هوش مصنوعی: و میگوید: این همان شاعرکِ خام و طمعکار است، این همان بیچیزِ زشتِ بدبخت است.
هوش مصنوعی: به امید معشوق زیبارو به هر کوی میرود و به یاد صراحی شراب به هر دری میدود.
هوش مصنوعی: شعرش همه بیهوده و سخنش همه یاوه است؛ نثرش خام و بیانش ناقص و نارساست.
هوش مصنوعی: هان، چهرهٔ زشت و قامت خمیدهاش را ببین؛ هان، پیکر شوم و صورت آبلهدارش را ببین.
هوش مصنوعی: در همهٔ سرزمینها کسی بیکارتر و بیشرمتر از او پیدا نمیشود.
هوش مصنوعی: خدایا، آن یار جفاکار در دل از من چه دارد که از کار من اینگونه رنجیده و دلگیر است؟
هوش مصنوعی: اکنون از غصه مانند هلال لاغر و خمیده شدهام، زیرا طعنهٔ دلبر مرا انگشتنمای مردم کرده است؛ همانگونه که مردم هلال را با انگشت به هم نشان میدهند.
هوش مصنوعی: بهتر آن است که در پی پول سفر کنم تا با نقره کارم مانند طلا سامان یابد و رونق گیرد.
هوش مصنوعی: ای سیم (پول نقره)، نمیدانم با چه بخت و طالعی زاده شدی که فرزند به خاطر عشق تو با مادرش دشمنی میکند.
هوش مصنوعی: تو خواستهٔ پادشاهانی و بزرگان و ستونهای دولت بر داشتنت حسد میبرند. زینت شاهان و مایهٔ آسودگی سپاهیان هستی.
هوش مصنوعی: زاهد بیآنکه به تو بیندیشد به محراب رو نمیکند و واعظ بیمهر تو پا بر منبر نمیگذارد؛ یعنی دینداری ریاکاران هم برای پول است.
هوش مصنوعی: زیبارویی که از غرور به تاج پادشاهان هم اعتنا نمیکند، در برابر تو سجده میکند و سر بر خاک مینهد.
هوش مصنوعی: ای سیم، تو از دل سنگ (معدن) بیرون میآیی و به وسیلهٔ تو هر معشوق سنگدل سیماندام رام و تسلیم میشود.
هوش مصنوعی: ای سیم، تو همهجا مانند جان سخت عزیز و کمیابی، جز در دست شمسالامرا، امیر پیروز، که تو را بیدریغ میبخشد.
هوش مصنوعی: او سالاری است که نامش نبی است و رفتارش پیامبرگونه، و شمشیرش در هنگام جنگ همپای فرشتهٔ مرگ است.
هوش مصنوعی: بخشش او برای تسخیر جهان مانند انگشتر سلیمان است و خشمش در برابر فتنهگران این زمانه همچون سد اسکندر در برابر یأجوج.
هوش مصنوعی: دریای عمان تنها جویی از دریای نعمتهای اوست و آسمان گرد، گویی است که از گریبان شرف او بیرون افتاده.
هوش مصنوعی: ای که روزی و نعمت دو جهان در دست بخشندهٔ تو نهفته است، و ای که مرگ دو جهان در لبهٔ شمشیر تو پنهان است.
هوش مصنوعی: از دوزخ و قیامت تنها خبری شنیده بودیم و اکنون آشکار شد؛ شمشیر تو همچون دوزخ است و میدان جنگ تو همچون صحرای محشر.
هوش مصنوعی: از بهشت و کوثر سخنی گفته میشد و اکنون روشن شد؛ مجلس تو بهشت است و جام تو کوثر.
هوش مصنوعی: برای دیوصفتان فریبکار، حلقهٔ ترکبند زین تو زندان است و برای دلاوران جنگ، لبهٔ شمشیر تو مانند نیشتر خونریز است.
هوش مصنوعی: در برابر دوراندیشی و استواری تو، کوه سنگین مانند کاهی سبک است، و در برابر عزم تو، کوه باوقار چون کاه سبک مینماید.
هوش مصنوعی: اگر خرد به صورت جسم درآید، همان تدبیر توست؛ و اگر پیروزی روشن و آشکاری باشد، همان شمشیر توست.
هوش مصنوعی: از گرمای شمشیر تو دریا مانند شراره داغ میشود و از تیر تو کلاهخود مانند زره سوراخسوراخ و شکافته میشود.
هوش مصنوعی: انگشتان تو در بزم و نیزهٔ تو در جنگ است؛ اولی روزی معیّن مردم است و دومی مرگ مقدّر دشمنان.
هوش مصنوعی: بدخواه تو در جنگ از شمشیرت تاج میگیرد (یعنی سرش شکافته میشود) و دشمن بدکیش تو از تیرهایت پر مییابد (یعنی تیر در تنش مینشیند)؛ به طعنه.
هوش مصنوعی: در برابر دشمن بیباک پریوار، شمشیر تو آهن است که پری از آن میگریزد؛ و هستی آسمانها عَرَض و فرع است و ذات تو جوهر و اصل.
هوش مصنوعی: تو خود میدانی که مدتی است در دل و جانم آرزوی بوسیدن خاک درگاه شاهنشاه آسمانشکوه را دارم.
هوش مصنوعی: هر چه از سر محبت از تو اجازهٔ رفتن خواستم، گفتی بمان تا خودم راهنما و همراهت باشم.
هوش مصنوعی: (سخن امیر:) خودم واسطهٔ کار تو نزد شاه میشوم و خودم مدح تو را به پادشاه میرسانم.
هوش مصنوعی: از لطف تو آسوده شدم و با خود گفتم: خدا را شکر که امیر یار و پشتیبان من شده است.
هوش مصنوعی: به خدا سوگند اگر بدهکاری مرا از پا بیندازد، از فرمان امیرالامرا سرپیچی نمیکنم.
هوش مصنوعی: حتی اگر در این دو سه ماه، برای مثال، از گرسنگی بمیرم، با وجود مهر امیرم غمی در دل ندارم.
هوش مصنوعی: اکنون پنج ماه است که در شیراز ماندهام، با دلی پریشان و زندگیای تنگ و ناچیز.
هوش مصنوعی: اکنون که شاه سپاه را از ری به اصفهان رانده است، امیدوارم امیر دلاور به من اجازهٔ رفتن و بار یافتن بدهد.
هوش مصنوعی: تا شاید خاک پای شاه جهاندار را سرمهٔ چشمم کنم و آن را همچون تاج بر سر بگذارم.
هوش مصنوعی: تا وقتی ماه و خورشید چون پیکهایی شب و روز در گردشاند، بخت و اقبال تو هر روز از دیروز بیشتر باد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بسیار دعا کردم کاین روز ببینم
امروز بدیدم ز دعا کردن بسیار
ای چنبر گردنده بدین گوی مدور
چون سرو سهی قد مرا کرد چو چنبر
وز موی و رخم تیرگی و نور برون تاخت
تا زنده شب تیره پس روز منور
هر وعده و هر قول که کرد این فلک و گفت
[...]
چون سیم درونست و چو دینار برونست
آکنده بدان سیم درون لؤلؤ شهوار
پر بار بسال اندر یکبار بود گل
روی تو مرا هست همیشه گل پر بار
ای آذر تو بافته از غالیه چادر
اندر دل عشاق ز دست آذرت آذر
زلفین تو ریحان دل عشاق تو جنت
دیدار تو خور دیده عشاق تو خاور
نه سرو سهی چون تو و نه لاله خودرو
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.