منم به بادیهٔ نیستی نهاده قدم
به حرف قید ز کلک فنا کشیده رقم
حکیم عقل ز درک تشخصم عاجز
دبیر درک در اثبات هستیام ملزم
جهات سته ندارد حد احاطه من
به جزؤ لا یتجز است جوهرم توأم
در آرزوی سر زلف مهوشان عمریست
من شکسته به جسم ضعیف و قامت خم
میان شدت ایام گشتهام ناچیز
به سان دال که در او شده است آن مدغم
نیم مقید عالم حکیم بهر خدا
به من مگوی حدیث حدوث حرف قدم
تو حال عالم کون و فساد میپرسی
ز من مپرس که من نیستم از آن عالم
مرا ز نشئهٔ عشق است عالمی که در او
نه راحتیست ز لذت نه محنتی ز الم
چه عشق؟ عشق حقیقی که بر صحیفهٔ کون
طفیل او شده نقش مکونات رقم
نبی امی مکی محمد قرشی
صلاح ملک عرب فتنهٔ ملوک عجم
مه سپهر وفا آفتاب اوج سخا
شه خجستهسر سرور حمیدهشیم
سپاه دولت و دین را سوار خصمافکن
سریر شرع مبین را شهنشه اعظم
تمیز داده حرام و حلال را به سلوک
نموده راه نعیم و سقر به لا و نعم
سمنبری که چو بشکفته از ریاض حجاز
سهی قدی که چو برخاسته ز خاک حرم
به عزم دفع معارض برون زده خیمه
پی شکستن اصنام برکشیده علم
هزار کافر را از صنم برآورده
به زیب حُسن شکسته صف هزار صنم
چو او به کعبه درون آمده برون شده بت
به سعی او شده خالی حرم ز نامحرم
شنیدهام به ره زهر کرده کرده سخن
به معجزش پی اظهار مکر اهل ستم
کمال فیض نگه کن که در تن مرده
از او طبیعت آب حیات یافته سم
چو کوس عدل زده در حجاز و در بغداد
نموده طایر دولت ز طاق کسری سم
چو در یمن زده سر چشمه از انگشتش
به فارس یافته آتش که معارض نم
میان موسی و او فرق ماه تا ماهیست
کجا شکستن ماه و کجا بریدن یم
دمی که نشئه روزی گرفت هر قومی
بقدر حوصله در بزم منشا و مقسم
نشاط دولت اسلام یافت امت را
مذاق مستی می قوم عیسی مریم
همین بس است بتعظیم امت او مدح
همین بس است به الزام قوم ذمی ذم
جز او نیافته ز ابنای روزگار کسی
چو جبرئیل برادر چو مرتضی بن عم
اگر بلوح و قلم دست بهر خط ننهد
ز بحر فضل چنان کاملی نگردد کم
چه حاجت است آرزوی صنعت خط
کسی که پای تواند نهد بلوح و قلم
زهی بحکم روان راح روح پرور را
حرام کرده بجمشید و تلخ کرده بجم
قبول شرع تو و رد مذهب حکما
عیان شده بهمه گشته چون زمانه حکم
بنای دعوی باطل نهاده رو بزوال
اساس بنیه حق مانده آنچنین محکم
حدیقه ای ز ریاض رضای تست بهشت
کنایه ز گلستان کوی تست ارم
دمی که کرده ای از لعل گوهرافشانی
گشوده ای در گنج معانی مبهم
هزار قافله مرحمت به شهر وجود
نهاده روی به حکم خدا ز ملک عدم
گهی که لب به تبسم گشوده ای و به خلق
میان برگ گل تر نموده ای شبنم
هزار روضه روح و ریاض دل شده است
ز فیض شبنم و گلبرگ نازکت خرم
تو تاج اهل دلی ترک کرده دنیا
تو خاتم رسلی سنگ بسته بشکم
که برگ ترک بر آرنده است در گل تاج
نگین سنگ پسندیده است در خاتم
ملک بسجده آدم چه گونه سر ننهد
ز خاک پای تو بود است طینت آدم
حیات چون ندهت مرده را دم عیسی
ز فیض لعل لبت میزده است عیسی دم
سر از متابعت خضر چون کشد موسی
براه پیرویت می نهاده خضر قدم
پی عروج تو بسته ببام عرش قضا
ز چار عنصر و نه پایه فلک سلم
ستاره نیست که وقت عزیمت معراج
سپاه جاه تو کرده سپهر را مخیم
فلک نداشت ستاره زمین گل و سبزه
و لیک در شب معراج از نثار قدم
همین طبق طبق انداخت لعل و فیروزه
همان خزانه خزانه گهر رساند بهم
حکایت کرم حاتم است غایت کفر
بدور چون تو کریمی و در مجال کرم
ز نیم شمه لطف تو میتواند بود
هزار چون کرم خود هزار چون حاتم
شها فضولی ما گرچه هست محض خطا
خطاست گر بدل آریم با وجود تو غم
امید هست که از لطف تو پذیرد عفو
معاصی همه خلق و فضولی ما هم
تویی که روز جزا چون شفیع خلق شوی
جراحت همه را از تو میرسد مرهم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به تبیین وجود خداوند و مقام والای پیامبر اسلام میپردازد. او از عجز حکیمان و دبیران در درک حقیقت هستی صحبت میکند و خود را بیاهمیت و ناچیز در برابر عظمت عشق و خدا میبیند. شاعر از نورانی بودن پیامبر و نقش او در هدایت انسانها سخن میگوید و بر معجزات او تأکید میکند. او همچنین به ویژگیهای اخلاقی پیامبر و تأثیر او در جامعه اشاره دارد و بر انسان کامل به عنوان الگو و شفیع در روز جزا تأکید مینماید. در پایان، شاعر امید دارد که اهل معاصی نیز از لطف پیامبر بهرهمند شوند و به بخشش و رحمت الهی دست یابند.
هوش مصنوعی: من کسی هستم که در بیابان نیستی گام گذاشتهام و با قلم فنا بر حرف هر قید و وابستگی خط بطلان کشیدهام.
هوش مصنوعی: عقلِ حکیم از دریافتن هویت و تشخص من ناتوان است و دبیرِ ادراک در اثبات هستی من درمانده و مغلوب است؛ یعنی چنان فانی شدهام که وجودم قابل اثبات نیست.
هوش مصنوعی: شش جهت نمیتواند گسترهٔ مرا محدود کند، و با این همه گوهر وجودم همزاد جزء لایتجزی است؛ یعنی هم بیکرانم و هم از فرط فنا به کوچکترین ذره مانند شدهام.
هوش مصنوعی: عمری است که من، شکستهحال و با تن ناتوان و قامت خمیده، در آرزوی سر زلف زیبارویان ماهچهرهام.
هوش مصنوعی: در سختی روزگار ناچیز و محو شدهام، همچون حرف دالی که حرفی دیگر در آن ادغام شده و خود پیدا نیست؛ قامت خمیدهام نیز به شکل دال است.
هوش مصنوعی: ای فیلسوف، من پایبند این عالم نیستم؛ تو را به خدا برای من از بحث حدوث و قدم سخن مگو.
هوش مصنوعی: تو از حال جهان کون و فساد میپرسی؛ از من مپرس، زیرا من از آن جهان نیستم.
هوش مصنوعی: من از سرمستی عشق جهانی دارم که در آن نه آسایشِ لذت هست و نه رنجِ درد.
هوش مصنوعی: کدام عشق؟ عشق حقیقی، یعنی عشق به کسی که به طفیل او نقش همهٔ آفریدهها بر صفحهٔ هستی نوشته شده است؛ اشاره به این است که جهان به خاطر پیامبر آفریده شد.
هوش مصنوعی: آن کس پیامبر درسناخوانده و مکی، محمد قرشی است که مایهٔ سامان سرزمین عرب و آشوب و برافتادن پادشاهان عجم بود.
هوش مصنوعی: او ماه آسمان وفا و خورشید اوج بخشندگی است؛ شاهی فرخنده و سروری با خویهای پسندیده.
هوش مصنوعی: او سوار دشمنافکن سپاه دولت و دین و شاهنشاه بزرگ بر تخت شریعت روشن است.
هوش مصنوعی: با رفتار خود حلال و حرام را از هم جدا کرد و با نهی و امر خود راه بهشت و دوزخ را نشان داد.
هوش مصنوعی: او یاسمنتنی است که از باغهای حجاز شکفته و سروقامتی است که از خاک حرم برخاسته است.
هوش مصنوعی: برای دفع دشمنان خیمه بیرون زد و برای شکستن بتها پرچم برافراشت.
هوش مصنوعی: هزاران کافر را از بتپرستی رهانید و با آراستگی زیبایی خود صف هزاران بت و زیبارو را درهم شکست.
هوش مصنوعی: چون او به درون کعبه درآمد، بتها بیرون افکنده شدند و به کوشش او حرم از بیگانگان و نامحرمان خالی شد.
هوش مصنوعی: شنیدهام که برهٔ زهرآلود به معجزهٔ او سخن گفت تا نیرنگ ستمکاران را آشکار کند؛ اشاره به گوسفند مسمومی که به پیامبر پیشکش شد.
هوش مصنوعی: کمال فیض او را ببین که در تن مرده آن بره، زهر از برکت او خاصیت آب حیات یافت و آن را به سخن آورد.
هوش مصنوعی: چون او کوس عدالت را در حجاز و بغداد به صدا درآورد، پرندهٔ دولت از طاق کسری رخنه و شکاف پدید آورد؛ اشاره به شکافتن ایوان کسری هنگام ظهور او.
هوش مصنوعی: چون از انگشتش چشمه جوشید، در فارس آتشکده نم و رطوبتِ ضدِ خود را یافت و خاموش شد؛ اشاره به خاموشی آتشکدهٔ پارس.
هوش مصنوعی: فرق میان موسی و او به اندازهٔ فاصلهٔ ماه تا ماهی است؛ کجا شکافتن ماه به معجزهٔ پیامبر و کجا شکافتن دریا به دست موسی.
هوش مصنوعی: در آن دم که در بزم ازلی، از سرچشمه و قسمتکنندهٔ روزی، هر قومی به اندازهٔ ظرفیت خود بهرهای از سرمستی گرفت،
هوش مصنوعی: امت پیامبر شادمانی دولت اسلام را یافت و قوم عیسی پسر مریم تنها مزهٔ مستی شراب را چشید.
هوش مصنوعی: همین برای بزرگداشت امت او ستایش کافی است و همین برای محکوم کردن و ملزم ساختن اهل ذمه نکوهش کافی است.
هوش مصنوعی: در میان مردم روزگار هیچکس جز پیامبر نبوده که برادری چون جبرئیل و پسرعمویی چون علی مرتضی داشته باشد.
هوش مصنوعی: اگر او برای نوشتن دست به لوح و قلم نبرد و درسناخوانده باشد، از دریای فضل چنین انسان کاملی چیزی کم نمیشود.
هوش مصنوعی: کسی که میتواند در معراج پا بر لوح و قلم آسمانی بگذارد، چه نیازی به آموختن هنر نوشتن دارد؟
هوش مصنوعی: آفرین بر تو که با فرمان نافذت شراب جانپرور را بر جمشید حرام و بر جم تلخ کردهای؛ یعنی حتی پادشاهان افسانهای شرابدوست نیز زیر حکم شریعت تو قرار گرفتهاند.
هوش مصنوعی: پذیرفتن شریعت تو و رد کردن آیین فیلسوفان بر همه آشکار شده و مانند حکم روزگار استوار و همگانی گشته است.
هوش مصنوعی: بنیان ادعاهای باطل رو به نابودی نهاده، اما پایهٔ ساختمان حق همچنان استوار مانده است.
هوش مصنوعی: بهشت باغچهای از باغهای رضایت توست و باغ ارم اشارهای به گلستان کوی توست.
هوش مصنوعی: هنگامی که از لب لعلگونت سخن گوهرآسا افشاندی، در گنجینهٔ معناهای پوشیده را گشودی.
هوش مصنوعی: در همان هنگام، هزاران کاروان رحمت به فرمان خدا از سرزمین نیستی به سوی شهر هستی روانه شد.
هوش مصنوعی: هنگامی که با خوشخویی به مردم لبخند زدی، گویی میان گلبرگ تازه شبنم پدیدار کردی؛ یعنی دندان سپیدت میان لبانت نمایان شد.
هوش مصنوعی: از فیض آن شبنم و گلبرگ لطیف، یعنی دندان و لب تو، هزاران باغ جان و دل سرسبز و شاداب شده است.
هوش مصنوعی: تو تاج اهل دلی که دنیا را رها کردهای، و خاتم پیامبرانی که از گرسنگی سنگ بر شکم بستهای.
هوش مصنوعی: زیرا ترکِ تاج (بخشهای تاج) چون برگ از گل تاج میروید و نگین سنگی در انگشتر پسندیده است. شاعر با «ترک» و «سنگ» بازی کرده است: ترکِ دنیا تو را تاج کرده و سنگِ بسته بر شکم مانند نگین خاتم توست.
هوش مصنوعی: فرشتگان چگونه برای آدم سجده نکنند، در حالی که سرشت آدم از خاک پای تو بوده است؟
هوش مصنوعی: دم عیسی چگونه به مرده زندگی نبخشد، در حالی که عیسی از فیض لب لعل تو دم میزده است؟
هوش مصنوعی: موسی چگونه از پیروی خضر سر بپیچد، در حالی که خود خضر در راه پیروی از تو گام برمیداشته است؟
هوش مصنوعی: تقدیر برای معراج تو از چهار عنصر و نه طبقهٔ آسمان نردبانی ساخت و آن را به بام عرش بست.
هوش مصنوعی: اینها ستاره نیستند؛ هنگام سفر معراج، لشکر شکوه تو آسمان را اردوگاه خود کرده است.
هوش مصنوعی: آسمان پیش از این ستاره نداشت و زمین گل و سبزه نداشت، اما در شب معراج برای نثار کردن پیش قدم تو...
هوش مصنوعی: ...آسمان طبقطبق لعل و فیروزه، یعنی ستارگان، فروریخت و زمین گنجینهگنجینه گوهر، یعنی گل و سبزه، فراهم آورد.
هوش مصنوعی: در روزگار کریمی چون تو و در میدان بخشندگی، سخن گفتن از بخشش حاتم نهایت ناسپاسی و کفر است.
هوش مصنوعی: از نیمذرهای از لطف تو هزار مانند خودِ کَرَم و هزار مانند حاتم پدید میآید.
هوش مصنوعی: ای شاه، هرچند گستاخی و فضولیِ ما، یعنی شاعر، سراسر خطاست، اما با بودن تو اندوه به دل راه دادن نیز خطاست.
هوش مصنوعی: امید هست که از لطف تو گناهان همهٔ مردم و گناهان فضولی ما نیز بخشیده شود.
هوش مصنوعی: تو کسی هستی که چون در روز قیامت شفیع مردم شوی، برای زخم همه از تو مرهم میرسد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چه جویی آن ادبی که آن ادب ندارد نام
چه گویی آن سخنی که آن سخن ندارد چم
دژم شدهست مرا جان از آن دو چشم دژم
بخم شدهست مرا پشت از آن دو زلف بخم
لبم چو خاک درو باد سرد خواسته شد
دلم بر آتش وز دیده گشته وادی زم
مشعبد است غم عشق هر کجا باشد
[...]
همی روم سوی معشوق با بهار بهم
مرا بدین سفر اندر ،چه انده ست و چه غم
همه جهان را سر تا بسر بهار یکیست
بهار من دو شود چون رسم به روی صنم
مرا بتیست که بر روی او به آذرماه
[...]
خلاف بود همیشه میان تیغ و قلم
کنون به بخت ملک متفق شدند به هم
چگونه کلک که بر دشمنان و بر یاران
از اوست راحت و محنت از اوست شادی و غم
ضعیف جسم و تن خصم از او شده است ضعیف
[...]
بخواست کاغذ و برداشت آن نگار قلم
مثل صورت خود را برو کشید رقم
چنان نگاشت تو گفتی که کاغذ آینه بود
پدید گشت در او روی آن بدیع صنم
قلم چو صورت او دید شد بر او عاشق
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.