بخش ۱۶ - سپردن تاج شاپور به اردشیر جوان، پیمان پسر خردسال، اندرز داد و مرگ شاه
ز شاپور زانگونه شد روزگار
که در باغ با گل ندیدند خار
ز داد و ز رای و ز آهنگ اوی
ز بس کوشش و جنگ و نیرنگ اوی
مر او را به هر بوم دشمن نماند
بدی را به گیتی نشیمن نماند
چو نومید شد او ز چرخ بلند
بشد سالیانش به هفتاد و اند
بفرمود تا پیش او شد دبیر
ابا موبد موبدان اردشیر
جوانی که کهتر برادرش بود
به داد و خرد بر سر افسرش بود
ورا نام بود اردشیر جوان
توانا و دانا به سود و زیان
پسر بد یکی خرد شاپور نام
هنوز از جهان نارسیده به کام
چنین گفت پس شاه با اردشیر
که ای گرد و چابک سوار دلیر
اگر با من از داد پیمان کنی
زبان را به پیمان گروگان کنی
که فرزند من چون به مردی رسد
به گاه دلیری و گردی رسد
سپاری بدو تخت و گنج و سپاه
تو دستور باشی ورا نیکخواه
من این تاج شاهی سپارم به تو
همان گنج و لشکر گذارم به تو
بپذرفت زو این سخن اردشیر
به پیش بزرگان و پیش دبیر
که چون کودک او به مردی رسد
که دیهیم و تاج کیی را سزد
سپارم همه پادشاهی ورا
نسازم جز از نیکخواهی ورا
چو بشنید شاپور پیش مهان
بدو داد دیهیم و مهر شهان
چنین گفت پس شاه با اردشیر
که کار جهان بر دل آسان مگیر
بدان ای برادر که بیداد شاه
پی پادشاهی ندارد نگاه
به آگندن گنج شادان بود
به زفتی سر سرفرازان بود
خنک شاه باداد و یزدان پرست
کزو شاد باشد دل زیردست
به داد و به بخشش فزونی کند
جهان را بدین رهنمونی کند
نگه دارد از دشمنان کشورش
به ابر اندر آرد سر و افسرش
به داد و به آرام گنج آگند
به بخشش ز دل رنج بپراگند
گناه از گنهکار بگذاشتن
پی مردمی را نگه داشتن
هرانکس که او این هنرها بجست
خرد باید و حزم و رای درست
بباید خرد شاه را ناگزیر
هم آموزش مرد برنا و پیر
دل پادشا چون گراید به مهر
برو کامها تازه دارد سپهر
گنهکار باشد تن زیردست
مگر مردم پاک و یزدان پرست
دل و مغز مردم دو شاه تنند
دگر آلت تن سپاه تنند
چو مغز و دل مردم آلوده گشت
به نومیدی از رای پالوده گشت
بدان تن سراسیمه گردد روان
سپه چون زید شاه بیپهلوان
چو روشن نباشد بپراگند
تن بیروان را به خاک افگند
چنین همچو شد شاه بیدادگر
جهان زو شود زود زیر و زبر
بدوبر پس از مرگ نفرین بود
همان نام او شاه بی دین بود
بدین دار چشم و بدان دار گوش
که اویست دارنده جان و هوش
هران پادشا کو جزین راه جست
ز نیکیش باید دل و دست شست
ز کشورش بپراگند زیردست
همان از درش مرد خسروپرست
نبینی که دانا چه گوید همی
دلت را ز کژی بشوید همی
که هر شاه کو را ستایش بود
همه کارش اندر فزایش بود
نکوهیده باشد جفا پیشه مرد
به گرد در آزداران مگرد
بدان ای برادر که از شهریار
بجوید خردمند هرگونه کار
یکی آنک پیروزگر باشد اوی
ز دشمن نتابد گه جنگ روی
دگر آنک لشکر بدارد به داد
بداند فزونی مرد نژاد
کسی کز در پادشاهی بود
نخواهد که مهتر سپاهی بود
چهارم که با زیردستان خویش
همان باگهر در پرستان خویش
ندارد در گنج را بسته سخت
همی بارد از شاخ بار درخت
بباید در پادشاهی سپاه
سپاهی در گنج دارد نگاه
اگر گنجت آباد داری به داد
تو از گنج شاد و سپاه از تو شاد
سلیحت در آرایش خویش دار
سزد کت شب تیره آید به کار
بس ایمن مشو بر نگهدار خویش
چو ایمن شدی راست کن کار خویش
سرانجام مرگ آیدت بیگمان
اگر تیرهای گر چراغ جهان
برادر چو بشنید چندی گریست
چو اندرز بنوشت سالی بزیست
برفت و بماند این سخن یادگار
تو اندر جهان تخم زفتی مکار
که هم یک زمان روز تو بگذرد
چنین برده رنج تو دشمن خورد
چو آدینه هر مزد بهمن بود
برین کار فرخ نشیمن بود
می لعل پیش آور ای هاشمی
ز خمی که هرگز نگیرد کمی
چو شست و سه شد سال شد گوش کر
ز بیشی چرا جویم آیین و فر
کنون داستانهای شاه اردشیر
بگویم ز گفتار من یادگیر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
شاپور اردشیر
هوش مصنوعی: شاپور، پادشاه خردمند ایران، به دوران پیری و ناتوانی خود رسید و با درک اهمیت آینده، تاج و تخت را به اردشیر، پسر خردسال و برادرش، سپرد. شاپور به اردشیر انشا میکند که اگر او در رعایت داد و انصاف کوشا باشد، فرزندش در آینده به رهبری شایسته خواهد رسید. وی تاکید بر اهمیت صداقت و پیشرفت در پادشاهی داشت و ضمن نصیحت به اردشیر، او را به نیکخواهی و پایبندی به اصول درست رهنمون میکند. شاپور بر اهمیت عدالت و دلسوزی در رفتار پادشاهان تاکید میکند و به اردشیر یادآوری میکند که مراقب ملت خود باشد. در نهایت، شاپور از دنیا میرود و این اندرزها به یادگار میماند.
هوش مصنوعی: روزگار به خاطر شاپور به گونهای شده است که در باغ، گلها بدون خار رشد میکنند و تلاشها و زحمات او باعث رونق و زیبایی شده است.
هوش مصنوعی: به خاطر دادگری، تدبیر و تلاشهای او، به ویژه به خاطر جنگها و حیلههایش، روزگار او اینگونه شد.
هوش مصنوعی: دیگر هیچ دشمنی در سرزمینهای مختلف از او باقی نمیماند و بدی در جهان جا پیدا نخواهد کرد.
هوش مصنوعی: وقتی او از گردش زمان ناامید شد، عمرش به هفتاد سال و بیشتر رسید.
هوش مصنوعی: او (شاپور) دستور داد تا دبیر (نویسنده) پیش اردشیر، موبد موبدان (مرد روحانی بزرگ) بیاید.
هوش مصنوعی: اردشیر جوان، که برادرش از او کوچکتر بود، به دلیل دادگری و داناییاش مورد احترام و فرمانروایی قرار داشت.
هوش مصنوعی: اردشیر جوان، که نامش وراست، فردی توانا و داناست که به خوب و بد زندگی آگاهی دارد.
هوش مصنوعی: شاپور پسر خرد، هنوز به دنیا نیامده و از لذتهای دنیا بیخبر است.
هوش مصنوعی: شاه به اردشیر گفت که ای سوار دلیر و چابک، با سرسختی و نیرومندی خود را آماده کن.
هوش مصنوعی: اگر با من در مورد انصاف و عدالت تعهد کنی، زبان خود را به این تعهد بدهی و به آن پایبند باشی.
هوش مصنوعی: وقتی فرزند من به سن جوانی و به مرحلهی قدرت و شجاعت برسد،
هوش مصنوعی: به او تخت سلطنت و ثروت و لشکر را میسپارم، تو باید به او دلسوز باشی و او را هدایت کنی.
هوش مصنوعی: من این تاج پادشاهی را به تو میدهم و همانطور که دارم ثروت و سپاه را نیز به تو واگذار میکنم.
هوش مصنوعی: اردشیر این سخن را از شاپور پذیرفت و در حضور بزرگان و دبیران (مشاوران) ایستاد.
هوش مصنوعی: وقتی که این کودک به سن بلوغ و مردی برسد، باید برای او تاج و دیهیمی مناسب باشد که شایستهٔ پادشاهی است.
هوش مصنوعی: من پادشاهی خود را به او میسپارم و تنها به خاطر نیکخواهی و محبت او این کار را میکنم.
هوش مصنوعی: شاپور وقتی این سخنان را از بزرگان و مهمانان شنید، تاج و نشانه سلطنت را به او (اردشیر) داد.
هوش مصنوعی: شاه به اردشیر میگوید که در مسائل جهان نباید کارها را بر دل خود آسان بگیرد و باید با احتیاط و دقت در آنها نگاه کند.
هوش مصنوعی: ای برادر، توجه کن که ظلم و ستم شاه هیچ اعتباری در راستای پادشاهی ندارد و آیندهای برای خود نمیسازد.
هوش مصنوعی: خوشی و شادی در بین گنجها و ثروتها به وجود میآید و در حقیقت، اعتبار و مقام بالای انسانها به سرنوشت و شایستگی آنها بستگی دارد.
هوش مصنوعی: خوشا به حال شاهی که به خدا و آیین یزدان پرستی اش معروف است و دل زیر دستانش به خاطر او شاد است.
هوش مصنوعی: بی عدالتی و اهمیت به بخشش و کمک به دیگران، موجب بهبود وضعیت جهان میشود و این راهنمایی برای رسیدن به این هدف است.
هوش مصنوعی: شاپور باید از دشمنان کشورش محافظت کند و برای پادشاهی خود، قدرت و جلالی همچون ابر به سر و تاجش ببخشد.
هوش مصنوعی: با برقراری عدالت و آرامش، گنجها و ثروتها را جمعآوری کن و با بخشش، رنجهای دل را پخش و منتشر ساز.
هوش مصنوعی: پذیرش گناه از سوی گنهکار، بر عهدهٔ دیگران نخواهد بود؛ بلکه باید به اصول انسانی و اخلاقی پایبند باشیم.
هوش مصنوعی: هر کسی که به دنبال این هنرها باشد، باید دارای خرد (عقل) و حزم (احتیاط) و رای درست (نظر منطقی و صحیح) باشد.
هوش مصنوعی: شاه باید ناگزیر خرد و دانش را بیاموزد، چه از مردان جوان و چه از افراد سالخورده.
هوش مصنوعی: وقتی دل پادشاه به محبت کسی نرم و متمایل شود، آسمان و سرنوشت او نیز نویدبخش و خوشایند میشود.
هوش مصنوعی: تن فرد گناهکار باید زیر دست باشد، مگر اینکه آن فرد، انسان پاک و خداپرستی باشد.
هوش مصنوعی: دل و مغز مردم به مانند دو پادشاه هستند که حکم میرانند، در حالی که سایر اعضای بدن سپاهیان آن دو پادشاه به شمار میآیند.
هوش مصنوعی: وقتی دل و مغز مردم به ناامیدی آلوده میشود، فکر و اندیشه درست آنها هم به هم میریزد و خراب میشود.
هوش مصنوعی: وقتی فرماندهی و صدارت ناپدید شود و اوضاع آشفته شود، روح و روان سپاه نیز مضطرب و پریشان میشود، همانگونه که در زمان سلطنت زید، شاهی که بدون پهلوان و نیروی قوی بود، این وضعیت را تجربه کرد.
هوش مصنوعی: اگر جان فردی روشن و شاداب نباشد، بدن او را بیروح به خاک خواهند سپرد.
هوش مصنوعی: شاه ظالم و بیدادگر به همین شکل از دنیا میرود و به زودی همه چیز بر اثر اعمال ناشایست او بر هم خواهد خورد.
هوش مصنوعی: پس از مرگ شاپور، او که نفرین شده بود، دیگر مشهور به عنوان شاهی بیدین و ناپسند گردید.
هوش مصنوعی: به این دنیا باید با چشمانی باز و گوشهایی شنوا نگریست، زیرا او (خدا یا قدرت برتر) صاحب جان و عقل است.
هوش مصنوعی: هر پادشاهی که غیر از راستگویی و روش نیکو را در پیش بگیرد، باید دل و دستش را از همه نیکوییها پاک کند و دور شود.
هوش مصنوعی: زیردستان آن پادشاه، کشورش را پراکنده میکنند، همانطور که از درِ قصرش، مردانی که به او احترام میگذارند میآیند.
هوش مصنوعی: آیا متوجه نیستی که فردی دانا چه میگوید؟ او با سخنانش دل تو را از نادرستیها پاک میکند.
هوش مصنوعی: هر شاهی که مورد ستایش قرار گیرد، همه کارهای او به پیشرفت و ترقی میانجامد.
هوش مصنوعی: مردی که بدی و ظلم را برمیگزیند، نباید به گرد کسانی که در مقام آزمایش و آزمایشپذیری هستند نزدیک شود.
هوش مصنوعی: ای برادر، باید بدانی که هر کسی که از پادشاهان (شهریاران) باشد، باید از یک انسان خردمند در هر کاری کمک بگیرد و مشورت کند.
هوش مصنوعی: آن کسی که پیروز و موفق است، در برابر دشمن هرگز از میدان جنگ فرار نمیکند و به مبارزه ادامه میدهد.
هوش مصنوعی: آنکه لشکری دارد و برای عدالت میجنگد، باید بداند که مردان نیکنژاد و بزرگ، در جنگ برتری دارند.
هوش مصنوعی: کسی که در مقام پادشاهی است، دوست ندارد که کسی دیگر را مقام و جایگاهی بالاتر از خود به عنوان فرمانده و سرباز ببیند.
هوش مصنوعی: شاپور با زیر دستان خود مانند نیاکانش باید همانند آنها رفتار کند و در پرستش خدایان و رعایت اصول اخلاقی و اجتماعی، از سنتهای خانوادگی خود پیروی نماید.
هوش مصنوعی: در گنج، چیزی وجود ندارد که آن را به سختی بسته باشند؛ مانند باران که از شاخ درخت میریزد، در گنج نیز نعمت و ثروتی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: در پادشاهی، سپاهی باید باشد که به گنج و ثروت توجه داشته باشد.
هوش مصنوعی: اگر دارایی و ثروتت را بر اساس انصاف و عدالت تقسیم کنی، مردم از این ثروت خوشحال خواهند شد و سپاه نیز از تو راضی خواهد بود.
هوش مصنوعی: تجارت و سلاح خود را همیشه آماده نگهدار، زیرا ممکن است در شبهای تاریک به درد بخورد.
هوش مصنوعی: به هیچ وجه بر حفاظت از خود مطمئن نباش، چون وقتی احساس امنیت کردی، باید در انجام کارهایت جدی و بیوقفه فعالیت کنی.
هوش مصنوعی: قطعاً در نهایت به مرگ خواهی رسید، حتی اگر در تنگنا و تاریکی قرار بگیری، چرا که مرگ حقیقتی است که بر همه حاکم است.
هوش مصنوعی: برادر وقتی این سخن را شنید، مدتی گریه کرد و بعد از آنکه اندرز (پند و نصیحت) را نوشت، سالی را در زندگیاش به سر برد.
هوش مصنوعی: او (برادر) رفت و تنها سخن اندرز او به یادگار ماند، و در جهان نطفه خُفنی و مکار (دشمن) بهجا گذاشت.
هوش مصنوعی: زمانی خواهد رسید که روز تو هم همانند این، به سرعت میگذرد و در این راستا، دشمن تو را خواهد گرفت و رنج تو را خواهد خورد.
هوش مصنوعی: کار و مزد هر کس در روز آدینه، یعنی روز جمعه، به مانند جشن و سروری است که برای او فراهم شده و نشاندهندهی خوشی و سعادت او در این زندگی است.
هوش مصنوعی: ای هاشمی، می لعل (شراب خوش رنگ) را بیاور، زیرا از خم (کروبی) که هرگز کم نمیشود پر کن.
هوش مصنوعی: وقتی که سن من به شست و سه سال رسید، دیگر گوشم شنوایی ندارد و از خودم میپرسم چرا باید به دنبال حکمت و راه و رسم زندگی باشم.
هوش مصنوعی: حالا میخواهم داستانهای شاه اردشیر را برایتان بگویم، پس از سخنان من عبرت بگیرید و درس بیاموزید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.