بخش ۷۲ - دیباچهٔ داستان خسرو پرویز: شکوه دستگاه، گنجهای شاهی و پند ناپایداری جهان
کنون از بزرگی خسرو سخن
بگویم کنم تازه روز کهن
بران سان بزرگی کس اندر جهان
ندارد بیاد از کهان و مهان
هر آنکس که او دفتر شاه خواند
ز گیتیش دامن بباید فشاند
سزد گر بگویم یکی داستان
که باشد خردمند هم داستان
مبادا که گستاخ باشی به دهر
که از پای زهرش فزونست زهر
مساایچ با آز و با کینه دست
ز منزل مکن جایگاه نشست
سرای سپنجست با راه و رو
تو گردی کهن دیگر آرند نو
یکی اندر آید دگر بگذرد
زمانی به منزل چمد گر چرد
چو برخیزد آواز طبل رحیل
به خاک اندر آید سر مور وپیل
ز پرویز چون داستانی شگفت
ز من بشنوی یاد باید گرفت
که چندی سزاواری دستگاه
بزرگی و اورنگ و فر و سپاه
کزان بیشتر نشنوی در جهان
اگر چند پرسی ز دانا مهان
ز توران وز هند وز چین و روم
ز هرکشوری کان بد آباد بوم
همی باژ بردند نزدیک شاه
به رخشنده روز و شبان سیاه
غلام و پرستنده از هر دری
ز در و ز یاقوت و هر گوهری
ز دینار و گنجش کرانه نبود
چنو خسرو اندر زمانه نبود
ز شاهین وز باز و پران عقاب
ز شیر و پلنگ و نهنگ اندر آب
همه برگزیدند پیمان اوی
چو خورشید روشن بدی جان اوی
نخستین که بنهاد گنج عروس
ز چین و ز برطاس وز روم و روس
دگر گنج پر در خوشاب بود
که بالاش یک تیر پرتاب بود
که خضرا نهادند نامش ردان
همان تازیان نامور بخردان
دگر گنج باد آورش خواندند
شمارش بکردند و در ماندند
دگر آنک نامش همیبشنوی
تو گویی همه دیبهٔ خسروی
دگر نامور گنج افراسیاب
که کس را نبودی به خشکی و آب
دگر گنج کش خواندی سوخته
کزان گنج بد کشور افروخته
دگر آنک بد شادورد بزرگ
که گویند رامشگران سترگ
به زر سرخ گوهر برو بافته
به زر اندرون رشتهها تافته
ز رامشگران سرکش و باربد
که هرگز نگشتی به آواز بد
به مشکوی زرین ده و دوهزار
کنیزک به کردار خرم بهار
دگر پیل بد دو هزار و دویست
که گفتی ازان بر زمین جای نیست
فغستان چینی و پیل و سپاه
که بر زین زرین بدی سال و ماه
دگر اسب جنگی ده و شش هزار
دو صد بارگی کان نبد در شمار
ده و دو هزار اشتر بارکش
عماری کش وگام زن شست وشش
که هرگز کس اندر جهان آن ندید
نه از پیر سر کاردانان شنید
چنویی به دست یکی پیشکار
تبه شد تو تیمار و تنگی مدار
تو بی رنجی از کارها برگزین
چو خواهی که یابی بداد آفرین
که نیک و بد اندر جهان بگذرد
زمانه دم ما همیبشمرد
اگر تخت یابی اگر تاج و گنج
وگر چند پوینده باشی به رنج
سرانجام جای تو خاکست و خشت
جز از تخم نیکی نبایدت کشت



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
خسرو پرویز افراسیاب (اشاره) باربد
هوش مصنوعی: این بخش دیباچهٔ داستان خسرو پرویز است. فردوسی نخست دربارهٔ ناپایداری جهان پند میدهد و آن را سرایی گذرا میخواند. سپس شکوه بیمانند پرویز را برمیشمارد: باجهایی که از سرزمینها میرسید، گنجهای نامدار چون عروس و خضرا و بادآورد و افراسیاب، رامشگرانی چون باربد و سرکش، و شمار بسیار کنیزان و فیلان و اسبان و شتران. در پایان یادآوری میکند که چنین شاهی به دست یک پیشکار نابود شد و نتیجه میگیرد که سرانجام همه خاک است و جز نیکی نباید کاشت.
هوش مصنوعی: اکنون از بزرگی و شکوه خسرو پرویز سخن میگویم و روزگار کهن را دوباره زنده میکنم.
هوش مصنوعی: هیچکس در جهان، از کوچک و بزرگ، بزرگیای مانند بزرگی او را به یاد ندارد.
هوش مصنوعی: هر کس سرگذشت این شاه را بخواند، باید از دنیا دل بکند و دامن از آن بتکاند.
هوش مصنوعی: شایسته است داستانی بگویم که خردمندان با آن همرأی باشند.
هوش مصنوعی: مبادا به روزگار گستاخ و مطمئن باشی، زیرا زهر آن بیش از تریاق آن است.
هوش مصنوعی: به آز و کینه دست مزن و این منزلِ گذرا را جای ماندن همیشگی مپندار.
هوش مصنوعی: جهان سرایی موقت و گذرگاه است؛ تو کهنه میشوی و دیگری نو را به جایت میآورند.
هوش مصنوعی: یکی وارد میشود و دیگری میرود؛ هر کس مدتی در این منزل میخرامد و میچرد.
هوش مصنوعی: چون بانگ طبل کوچ برخیزد، سرِ مورچه و فیل، یعنی کوچک و بزرگ، همه به خاک میافتد.
هوش مصنوعی: وقتی داستان شگفت پرویز را از من بشنوی، باید از آن پند بگیری.
هوش مصنوعی: که او چه اندازه شایستهٔ دستگاه، بزرگی، تخت، فرّ و سپاه بود.
هوش مصنوعی: چنان که هر چه از دانایان و بزرگان بپرسی، بیش از آن در جهان نخواهی شنید.
هوش مصنوعی: از توران و هند و چین و روم و هر سرزمین آباد دیگر،
هوش مصنوعی: شب و روز برای شاه باج و خراج میآوردند.
هوش مصنوعی: غلامان و خدمتکاران از هر سرزمین و نیز مروارید و یاقوت و انواع گوهر برایش میآوردند.
هوش مصنوعی: دینار و گنج او بیپایان بود و در روزگار پادشاهی مانند او نبود.
هوش مصنوعی: از شاهین و باز و عقاب پرنده تا شیر و پلنگ و نهنگ دریا،
هوش مصنوعی: همه پیمان و فرمان او را پذیرفتند و جانش چون خورشید روشن بود.
هوش مصنوعی: نخستین گنجی که فراهم کرد «گنج عروس» بود که از چین و برطاس و روم و روس گرد آمده بود.
هوش مصنوعی: گنج دیگر پر از مروارید درخشان بود که بلندی آن به اندازهٔ یک پرتاب تیر بود.
هوش مصنوعی: خردمندان آن را «خضرا» نام نهادند و تازیانِ دانا و نامدار نیز همین نام را به کار بردند.
هوش مصنوعی: گنج دیگر را «گنج بادآورد» خواندند؛ خواستند آن را بشمارند و از شمردنش درماندند.
هوش مصنوعی: گنج دیگر همان است که نامش را شنیدهای و گویی سراسر از دیبای خسروانی بود.
هوش مصنوعی: دیگری گنج نامدار افراسیاب بود که در خشکی و دریا کسی مانند آن نداشت.
هوش مصنوعی: گنج دیگری را «سوخته» میخواندند که کشور از آن روشن و آراسته بود.
هوش مصنوعی: دیگری «شادورد» بزرگ بود که رامشگرانِ بزرگ از آن یاد میکنند.
هوش مصنوعی: بر آن با زر سرخ گوهر بافته بودند و در میان زر رشتههایی تابیده بودند.
هوش مصنوعی: از رامشگرانش سرکش و باربد بودند که آوازشان هرگز ناخوش نمیشد.
هوش مصنوعی: در حرمسرای زرینش دوازده هزار کنیزِ زیبا و شاداب مانند بهار بود.
هوش مصنوعی: دو هزار و دویست فیل داشت، چنان که گویی بر زمین جایی برای آنها نمیماند.
هوش مصنوعی: بتانِ زیباروی چینی و فیل و سپاهی داشت که سال و ماه بر زین زرین نشسته بودند.
هوش مصنوعی: شانزده هزار اسب جنگی داشت و دویست اسب دیگر که در این شمار نیامده بود.
هوش مصنوعی: دوازده هزار شتر باربر و شصت و شش شتر تیزرو برای کشیدن کجاوه داشت.
هوش مصنوعی: چنین شکوهی را هیچکس در جهان ندیده و از پیران کاردان نیز نشنیده بود.
هوش مصنوعی: چنین پادشاهی به دست یک پیشکار نابود شد؛ پس تو از رنج و تنگی غمگین مباش.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به سبب دادگری ستایش شوی، از کارها آنچه را بیرنج و آرام است برگزین.
هوش مصنوعی: زیرا نیک و بد جهان میگذرد و روزگار نفسهای ما را میشمارد.
هوش مصنوعی: چه تخت و تاج و گنج به دست آوری و چه با رنج و تلاش در پی روزی بدوی،
هوش مصنوعی: سرانجام جایگاهت خاک و خشت گور است؛ پس جز تخم نیکی نباید بکاری.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.