بخش ۷۲ - دیباچهٔ داستان خسرو پرویز: شکوه دستگاه، گنجهای شاهی و پند ناپایداری جهان
کنون از بزرگی خسرو سخن
بگویم کنم تازه روز کهن
بران سان بزرگی کس اندر جهان
ندارد بیاد از کهان و مهان
هر آنکس که او دفتر شاه خواند
ز گیتیش دامن بباید فشاند
سزد گر بگویم یکی داستان
که باشد خردمند هم داستان
مبادا که گستاخ باشی به دهر
که از پای زهرش فزونست زهر
مساایچ با آز و با کینه دست
ز منزل مکن جایگاه نشست
سرای سپنجست با راه و رو
تو گردی کهن دیگر آرند نو
یکی اندر آید دگر بگذرد
زمانی به منزل چمد گر چرد
چو برخیزد آواز طبل رحیل
به خاک اندر آید سر مور وپیل
ز پرویز چون داستانی شگفت
ز من بشنوی یاد باید گرفت
که چندی سزاواری دستگاه
بزرگی و اورنگ و فر و سپاه
کزان بیشتر نشنوی در جهان
اگر چند پرسی ز دانا مهان
ز توران وز هند وز چین و روم
ز هرکشوری کان بد آباد بوم
همی باژ بردند نزدیک شاه
به رخشنده روز و شبان سیاه
غلام و پرستنده از هر دری
ز در و ز یاقوت و هر گوهری
ز دینار و گنجش کرانه نبود
چنو خسرو اندر زمانه نبود
ز شاهین وز باز و پران عقاب
ز شیر و پلنگ و نهنگ اندر آب
همه برگزیدند پیمان اوی
چو خورشید روشن بدی جان اوی
نخستین که بنهاد گنج عروس
ز چین و ز برطاس وز روم و روس
دگر گنج پر در خوشاب بود
که بالاش یک تیر پرتاب بود
که خضرا نهادند نامش ردان
همان تازیان نامور بخردان
دگر گنج باد آورش خواندند
شمارش بکردند و در ماندند
دگر آنک نامش همیبشنوی
تو گویی همه دیبهٔ خسروی
دگر نامور گنج افراسیاب
که کس را نبودی به خشکی و آب
دگر گنج کش خواندی سوخته
کزان گنج بد کشور افروخته
دگر آنک بد شادورد بزرگ
که گویند رامشگران سترگ
به زر سرخ گوهر برو بافته
به زر اندرون رشتهها تافته
ز رامشگران سرکش و باربد
که هرگز نگشتی به آواز بد
به مشکوی زرین ده و دوهزار
کنیزک به کردار خرم بهار
دگر پیل بد دو هزار و دویست
که گفتی ازان بر زمین جای نیست
فغستان چینی و پیل و سپاه
که بر زین زرین بدی سال و ماه
دگر اسب جنگی ده و شش هزار
دو صد بارگی کان نبد در شمار
ده و دو هزار اشتر بارکش
عماری کش وگام زن شست وشش
که هرگز کس اندر جهان آن ندید
نه از پیر سر کاردانان شنید
چنویی به دست یکی پیشکار
تبه شد تو تیمار و تنگی مدار
تو بی رنجی از کارها برگزین
چو خواهی که یابی بداد آفرین
که نیک و بد اندر جهان بگذرد
زمانه دم ما همیبشمرد
اگر تخت یابی اگر تاج و گنج
وگر چند پوینده باشی به رنج
سرانجام جای تو خاکست و خشت
جز از تخم نیکی نبایدت کشت



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
خسرو پرویز افراسیاب (اشاره) باربد
هوش مصنوعی: در این بخش از شاهنامه، فردوسی به عظمت و شکوه خسرو پرویز میپردازد و او را به عنوان بزرگترین پادشاه تاریخ معرفی میکند. شاعر به ثروت، قدرت و تدبیر او اشاره میکند و بیان میدارد که هیچ کس در دنیا به اندازه خسرو دارای چنین جواهرات، غلامان و گنجینههای نفیس نبوده است. همچنین به ناپایداری زندگی و دنیا اشاره میکند و هشدار میدهد که انسان باید از قدرت و ثروت به درستی استفاده کند، زیرا سرانجام همه به خاک بازمیگردند. فردوسی در نهایت بر لزوم تلاش و خودسازی در زندگی تأکید میکند تا فرد به نیکی برسد و بخشش را بیابد.
هوش مصنوعی: اکنون میخواهم دربارهٔ بزرگی خسرو پرویز صحبت کنم و این موضوع را به روزهای گذشته زنده کنم.
هوش مصنوعی: هیچکس در جهان به اندازهی خسرو پرویز بزرگ نیست و به یاد بزرگان گذشته و مشاهیر نیز نمیرسد.
هوش مصنوعی: هر کسی که مراتب و افتخارات شاه را مطالعه کند و دربارهٔ بزرگیش بگوید، باید دامن خود را از غفلت و بیتوجهی به آنچه ترسیم شده است، پاک نگه دارد.
هوش مصنوعی: اگر بگویم یک داستانی هست که شنیدنش از نظر خرد و دانایی مناسب است، صحیح و درست خواهد بود.
هوش مصنوعی: مبادا در برابر روزگار بیپروا باشی، زیرا زهر این دنیا بیشتر از آن است که بتوانی تحمل کنی.
هوش مصنوعی: به هیچوجه در جایی که با آز و کینه زندگی میکنی، منزل و جایگاه خود را ترک نکن.
هوش مصنوعی: خانهای وجود دارد که با گذر زمان تغییر نمیکند و قدیمی میماند، اما تو در آنجا مدام در حال رفت و آمد هستی و دائم چیزهای جدیدی به آن میآوری.
هوش مصنوعی: انسانی وارد میشود و سپس میگذرد؛ بنابراین، زمانی که به یک خانه (منزل) میرسد، به عنوان یک مسافر در نظر گرفته میشود که در نهایت نمیتواند مدت زیادی بماند.
هوش مصنوعی: وقتی صدای طبل وداع بلند شود، هم مور و هم فیل به زمین خواهند افتاد.
هوش مصنوعی: داستان خسرو پرویز، پادشاهی بزرگ و شگفتانگیز است که باید از آن عبرت گرفت و یاد بگرفت.
هوش مصنوعی: چند سال است که شایستگی و لیاقت برای رسیدن به مقام و بزرگیگی، تاج و تخت، عظمت و سپاهیان را داشتهای.
هوش مصنوعی: اگر از دانایان بزرگ بپرسی، کمتر چیزی خواهی شنید که در جهان وجود داشته باشد.
هوش مصنوعی: از توران و هند و چین و روم، از هر کشوری که سرزمینش آباد است.
هوش مصنوعی: مالیات و خراج را نزد شاه آوردهاند، در روزهای روشن و شبهای تاریک.
هوش مصنوعی: غلامان و خدمتکاران از هر طرف به او میرسیدند، چه از در (ورودی) و چه از یاقوت (گوهری قیمتی) و هر سنگ قیمتی دیگری.
هوش مصنوعی: خسرو پرویز در زمان خودش کسی بود که به اندازهای ثروت و گنج داشت که هیچ کس قابل مقایسه با او نبود. در واقع، وجود چنین ثروتی در دیگران دیده نمیشد.
هوش مصنوعی: در این بیت به موجودات قدرتمند و توانمند مانند شاهین، باز، عقاب، شیر، پلنگ و نهنگ اشاره شده است که نمادهای شکوه و قدرت در طبیعت هستند و نشان میدهند که خسرو پرویز در زمان خود برتر از همه این موجودات بود.
هوش مصنوعی: همه به اتفاق پیمان او (خسرو پرویز) را انتخاب کردند، همانطور که خورشید به روشنی جان او را نمایان میکند.
هوش مصنوعی: نخستین کسی که ثروت و گنجهای عروس را فراهم کرد، از چین و از برطاس (بخشی از ایران باستان) و از سرزمین روم و روس (کشورهای مختلف) را آورد.
هوش مصنوعی: دیگر گنجی که در خوشاب (منطقهای با آب و هوای خوب) قرار داشت، به قدری با ارزش بود که برتریاش مانند تیری است که به سوی بالا پرتاب میشود.
هوش مصنوعی: در این بیت اشاره به گروهی از افراد برجسته و دانا از طوایف عرب (تازیان) است که به نام "خضرا" شناخته میشوند. "خضرا" به معنای سبز و اشاره به زیبایی و طراوت است، و این افراد به خاطر خرد و دانششان مشهور هستند.
هوش مصنوعی: سپس گنجی که به دست آورده بودند، به نام «باد» خوانده شد و آن را شمارش کردند و در نهایت در آن باقی ماندند.
هوش مصنوعی: اگر نام گنجی را که میشنوی، به یاد بیاوری، گویی تمام ثروت و شکوه پادشاهی خسرو پرویز را در ذهنت تصویر میکنی.
هوش مصنوعی: این بیت به گنجهای افراسیاب اشاره دارد که نامآور و معروف هستند و هیچکس در خشکی و دریا همچون او نیست که از این گنجها برخوردار باشد. افراسیاب، پادشاهی بزرگ و مشهور است و گنجهای او اعتبار زیادی دارد.
هوش مصنوعی: پس از گنج افراسیاب، گنجی دیگر را میخوانی که از آن، کشوری شعلهور شده است و به خاطر آن، آتش جنگ و ویرانی برپا شده است.
هوش مصنوعی: شادورد بزرگ، که او را رامشگران بزرگ مینامند، شخصیتی مهم و خوشحال کننده است که در داستانها و اسطورهها ذکر شده است.
هوش مصنوعی: گوهرهایی که با زر سرخ ساخته شدهاند، درون آنها رشتههای طلایی بافته شده است.
هوش مصنوعی: از نوازندگان و موزیسینهای سرکش و باربد، که هرگز به صدای ناپسند رو نکردهاند.
هوش مصنوعی: در حوضی پر از مشک و زر، و دو هزار کنیزک مانند گلهای خوشبو و با طراوت بهاری، شکوه و زیبایی زندگی شاهانه را به تصویر کشیده است.
هوش مصنوعی: دو هزار و دویست فیل دیگر هم وجود دارد که با آنها نمیتوان بر روی زمین جایی پیدا کرد.
هوش مصنوعی: در این بیت به لشکر عظیم و قدرت نظامی اشاره شده که شامل فغستان (سرزمین چین)، فیلها و سپاه است. همچنین، زین زرین به نشانهٔ ثروت و شکوه سلطنت به کار رفته که نشاندهندهٔ اهمیت و ماندگاری این قدرت در طول زمان است.
هوش مصنوعی: بنا بر این بیت، تعداد اسبهای جنگی به شانزده هزار و دویست عدد میرسد که این رقم در شمار و عد (در تعداد) نمیگنجد، به این معنا که عظمت و تعداد آنها بسیار زیاد است.
هوش مصنوعی: بیش از دوازده هزار شتر بارکش و باربر وجود دارد که بارها را حمل کرده و با گامهای مطمئن به راه میروند.
هوش مصنوعی: هیچکس در این دنیا چیزی مانند آن را ندیده و حتی از افراد باتجربه و دانا نیز دربارهاش چیزی نشنیده است.
هوش مصنوعی: یکی از پیشکاران به سبب خطا و ناپختگی خود، به شکلی بدرفتار و نابود شد، تو هم از غم و نگرانی بیجهت پرهیز کن و خودت را در تنگنا قرار نده.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی در کارها به موفقیت برسی، باید بدون زحمت و تلاش، بهترین گزینهها را انتخاب کنی تا مورد توجه و تقدیر قرار گیری.
هوش مصنوعی: نیک و بد در دنیا به مرور زمان از بین میروند و فقط زمان است که میتواند بر ما اثر بگذارد و عمر ما را بشمارد.
هوش مصنوعی: حتی اگر به مقامهایی چون تخت و تاج و گنج دست یابی و در زندگی پر مشقت پیش بروی، باز هم نمیتوان به این چیزها دل خوش کرد.
هوش مصنوعی: در نهایت، جای تو به خاک و آجر ختم میشود و جز از Seed نیکی (عمل نیک) نباید چیزی بکارید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.