بخش ۳۱ - نبرد گودرز و پیران، گریز پیران به کوه، کشته شدنش و بازگشت با پیکر او
سپهدار ایران و توران دژم
فراز آمدند اندر آن کین به هم
همی برنوشتند هر دو زمین
همه دل پر از درد و سر پر ز کین
به آوردگاه سواران ز گرد
فروماند خورشید روز نبرد
به تیغ و به خنجر به گرز و کمند
ز هر گونهٔ برنهادند بند
فراز آمد آن گردش ایزدی
از ایران به توران رسید آن بدی
ابا خواست یزدانش چاره نماند
کرا کوشش و زور و یاره نماند
نگه کرد پیران که هنگام چیست
بدانست کان گردش ایزدیست
ولیکن به مردی همی کرد کار
بکوشید با گردش روزگار
از آن پس کمان برگرفتند و تیر
دو سالار لشکر دو هشیار پیر
یکی تیرباران گرفتند سخت
چو باد خزان بر جهد بر درخت
نگه کرد گودرز تیر خدنگ
که آهن ندارد مر او را نه سنگ
به برگستوان برزد و بردرید
تگاور بلرزید و دم درکشید
بیفتاد و پیران درآمد به زیر
بغلتید زیرش سوار دلیر
بدانست کآمد زمانه فراز
وز آن روز تیره نیابد جواز
ز نیرو به دو نیم شد دست راست
هم آنگه بغلتید و بر پای خاست
ز گودرز بگریخت و شد سوی کوه
غمی شد ز درد دویدن ستوه
همی شد بر آن کوهسر بر دوان
کزو بازگردد مگر پهلوان
نگه کرد گودرز و بگریست زار
بترسید از گردش روزگار
بدانست کش نیست با کس وفا
میان بسته دارد ز بهر جفا
فغان کرد کای نامور پهلوان
چه بودت که ایدون پیاده دوان
به کردار نخچیر در پیش من
کجات آن سپاه ای سر انجمن
نیامد ز لشکر ترا یار کس
وز ایشان نبینمت فریادرس
کجات آنهمه زور و مردانگی
سلیح و دل و گنج و فرزانگی
ستون گوان پشت افراسیاب
کنون شاه را تیره گشت آفتاب
زمانه ز تو زود برگاشت روی
به هنگام کینه تو چاره مجوی
چو کارت چنین گشت زنهار خواه
بدان تات زنده برم نزد شاه
ببخشاید از دل همی بر تو بر
که هستی جهان پهلوان سر به سر
بدو گفت پیران که این خود مباد
به فرجام بر من چنین بد مباد
از این پس مرا زندگانی بود
به زنهار رفتن گمانی بود
خود اندر جهان مرگ را زادهایم
بدین کار گردن ترا دادهایم
شنیدستم این داستان از مهان
که هرچند باشی به خرم جهان
سرانجام مرگست زو چاره نیست
به من بر بدین جای پیغاره نیست
همی گشت گودرز بر گرد کوه
نبودش بدو راه و آمد ستوه
پیاده ببود و سپر برگرفت
چو نخچیربانان که اندر گرفت
گرفته سپر پیش و ژوپین به دست
به بالا نهاده سر از جای پست
همی دید پیران مر او را ز دور
بجست از بر سنگ سالار تور
بینداخت خنجر به کردار تیر
بیامد به بازوی سالار پیر
چو گودرز شد خسته بر دست اوی
ز کینه به خشم اندر آورد روی
بینداخت ژوپین به پیران رسید
زره بر تنش سر به سر بردرید
ز پشت اندر آمد به راه جگر
بغرید و آسیمه برگشت سر
برآمدش خون جگر بر دهان
روانش برآمد هم اندر زمان
چو شیر ژیان اندر آمد به سر
بنالید با داور دادگر
بر آن کوه خارا زمانی تپید
پس از کین و آوردگاه آرمید
زمانه به زهر آب دادست چنگ
بدرد دل شیر و چرم پلنگ
چنین است خود گردش روزگار
نگیرد همی پند آموزگار
چو گودرز بر شد بر آن کوهسار
بدیدش بر آنگونه افگنده خوار
دریده دل و دست و بر خاک سر
شکسته سلیح و گسسته کمر
چنین گفت گودرز کای نره شیر
سر پهلوانان و گرد دلیر
جهان چون من و چون تو بسیار دید
نخواهد همی با کسی آرمید
چو گودرز دیدش چنان مردهخوار
به خاک و به خون بر تپیده به زار
فروبرد چنگال و خون برگرفت
بخورد و بیالود روی ای شگفت
ز خون سیاوش خروشید زار
نیایش همی کرد بر کردگار
ز هفتاد خون گرامی پسر
بنالید با داور دادگر
سرش را همی خواست از تن برید
چنان بدکنش خویشتن را ندید
درفشی به بالینش بر پای کرد
سرش را بدان سایه برجای کرد
سوی لشکر خویش بنهاد روی
چکان خون ز بازوش چون آب جوی
همه کینهجویان پرخاشجوی
ز بالا به لشکر نهادند روی
ابا کشتگان بسته بر پشت زین
بر ایشان سرآورده پرخاش و کین
چو با کینهجویان نبد پهلوان
خروشی برآمد ز پیر و جوان
که گودرز بر دست پیران مگر
ز پیری به خون اندر آورد سر
همی زار بگریست لشکر همه
ز نادیدن پهلوان رمه
درفشی پدید آمد از تیره گرد
گرازان و تازان به دشت نبرد
برآمد ز لشکرگه آوای کوس
همی گرد بر آسمان داد بوس
بزرگان بر پهلوان آمدند
پر از خنده و شادمان آمدند
چنین گفت لشکر مگر پهلوان
از او بازگردید تیره روان
که پیران یکی شیردل مرد بود
همه ساله جویای آورد بود
چنین یاد کرد آن زمان پهلوان
سپرده بدو گوش پیر و جوان
به انگشت بنمود جای نبرد
بگفت آنک با او زمانه چه کرد
به رهام فرمود تا برنشست
به آوردن او میان را ببست
بدو گفت او را به زین برببند
بیاور چنان تازیان بر نوند
درفش و سلیحش چنان هم که هست
به درع و میانش مبر هیچ دست
بر آن گونه چون پهلوان کرد یاد
برون تاخت رهام چون تندباد
کشید از بر اسب روشن تنش
به خون اندرون غرقه بد جوشنش
چنان هم ببستش به خم کمند
فرود آوریدش ز کوه بلند
درفشش چو از جایگاه نشان
ندیدند گردان گردنکشان
همه خواندند آفرین سر به سر
ابر پهلوان زمین در به در
که ای نامور پشت ایران سپاه
پرستندهٔ تخت تو باد ماه
فدای سپه کردهای جان و تن
به پیری زمان روزگار کهن
چنین گفت گودرز با مهتران
که چون رزم ما گشت ز این سان گران
مرا در دل آید که افراسیاب
سپه بگذراند بدین روی آب
سپاه وی آسوده از رنج و تاب
بمانده سپاهم چنین در شتاب
ولیکن چنین دارم امید من
که آید جهاندار خورشید من
بیفروزد این رزمگه را به فر
بیارد سپاهی به نو کینهور
یکی هوشمندی فرستادهام
بسی شاه را پندها دادهام
که گر شاه ترکان بیارد سپاه
نداریم پای اندر این کینهگاه
گمانم چنان است کو با سپاه
به یاری بیاید بدین رزمگاه
مر این کشتگان را بر این دشت کین
چنین هم بدارید بر پشت زین
کز این کشتگان جان ما بیغم است
روان سیاووش ز این خرم است
اگر هم چنین نزد شاه آوریم
شود شاد و ز این پایگاه آوریم
که آشوب ترکان و ایرانیان
از این بد کجا کم شد اندر میان
همه یکسره خواندند آفرین
که بیتو مبادا زمان و زمین
همه سودمندی ز گفتار تست
خور و ماه روشن بدیدار تست
برفتند با کشتگان همچنان
گروی زره را پیاده دوان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
پیران گودرز افراسیاب سیاووش (اشاره) رهام کیخسرو گروی زره
هوش مصنوعی: داستان نبرد گودرز و پیران در این شعر از شاهنامه نقل شده است. ابتدا دو سپهدار ایران و توران به نبرد میپردازند و با هم درگیر میشوند. در این میان، گودرز به زخمهای پیران پی میبرد و با درد و غم این واقعیت را میپذیرد که مرگ بخشی از زندگی است. پیران به کوه فرار میکند ولی در این مسیر نیز زخم میخورد و از پا میافتد. گودرز به سوی او میدود و پس از برقراری یک نبرد نهایی، پیران را شکست میدهد و وی را به زمین میافکند. در پایان، گودرز با حسرت و اندوه، سر او را بر میگیرد و میداند که مرگ inevitability و در نهایت همگان با آن روبرو خواهند شد.
هوش مصنوعی: سپهسالار ایران (گودرز) و سپهسالار توران (پیران)، خشمگین و اندوهگین، در آن نبرد کینه به هم رسیدند و رودررو شدند.
هوش مصنوعی: هر دو در میدان میتاختند و زمین را درمینوردیدند، در حالی که دلشان پر از درد و سرشان پر از کینه بود.
هوش مصنوعی: در آن روز نبرد، از گرد و خاکی که سواران در میدان برانگیختند، خورشید پوشیده و ناتوان ماند.
هوش مصنوعی: با شمشیر و خنجر و گرز و کمند به هم حمله کردند و هر گونه ترفندی برای به بند کشیدن حریف به کار بردند.
هوش مصنوعی: آن تقدیر و گردش خدایی فرا رسید و بدبختی از ایران برگشت و به توران رسید.
هوش مصنوعی: در برابر خواست خدا هیچ چارهای نمیماند و هر کس باشد، کوشش و زور و توانش بیاثر میشود.
هوش مصنوعی: پیران نگریست و فهمید که چه هنگامی فرا رسیده است و دانست که این کار تقدیر الهی است.
هوش مصنوعی: اما با این همه دلیرانه میجنگید و با گردش روزگار ستیز میکرد.
هوش مصنوعی: پس از آن، آن دو سالار لشکر که هر دو پیر و هوشیار بودند، تیر و کمان برگرفتند.
همدیگر را سخت تیرباران کردند، مانند باد خزانی که با شدت زیاد درختان را تکان می دهد.
هوش مصنوعی: گودرز تیری از چوب خدنگ را نشانه گرفت که نه آهن و نه سنگ در برابرش تاب میآورد.
هوش مصنوعی: تیر به برگستوان (زره اسب) پیران خورد و آن را درید؛ اسب تیزرو لرزید و از نفس افتاد.
هوش مصنوعی: اسب بر زمین افتاد و پیران زیر آن ماند؛ آن سوار دلیر زیر اسب غلتید.
هوش مصنوعی: پیران دانست که مرگش فرا رسیده و از آن روز تیره راه رهایی نخواهد یافت.
هوش مصنوعی: از شدت افتادن، دست راستش شکست و دو نیم شد؛ ولی همان دم غلتید و برخاست.
هوش مصنوعی: از برابر گودرز گریخت و به سوی کوه رفت، در حالی که از درد و دویدن غمگین و خسته و درمانده بود.
هوش مصنوعی: دواندوان به بالای کوه میرفت به این امید که شاید پهلوان (گودرز) از دنبال کردنش دست بکشد و بازگردد.
هوش مصنوعی: گودرز به او نگریست و به سختی گریست و از گردش روزگار هراسید.
هوش مصنوعی: دانست که روزگار با هیچ کس وفا ندارد و همیشه برای ستم و جفا کمر بسته است.
هوش مصنوعی: گودرز فریاد زد: ای پهلوان نامدار، تو را چه شده که اینچنین پیاده میدوی؟
هوش مصنوعی: مانند شکاری از پیش من میگریزی؛ ای سرور انجمن، آن سپاهت کجاست؟
هوش مصنوعی: هیچ کس از لشکرت به یاریات نیامد و از میان آنان کسی را نمیبینم که به فریادت برسد.
هوش مصنوعی: کجاست آن همه زور و دلاوریات، آن سلاح و دلیری و گنج و خردمندیات؟
هوش مصنوعی: گودرز به پیران میگوید: ای ستون پهلوانان و پشتیبان افراسیاب، اکنون خورشید بخت شاهت تیره شده است.
هوش مصنوعی: روزگار زود از تو روی گرداند و در این هنگام کینخواهی دیگر چارهای برایت نمانده است.
هوش مصنوعی: حال که کارت به اینجا رسیده، امان بخواه تا تو را زنده نزد شاه کیخسرو ببرم.
هوش مصنوعی: شاه از ته دل تو را خواهد بخشید، زیرا تو پهلوان سراسر جهان هستی.
هوش مصنوعی: پیران به او پاسخ داد: چنین چیزی هرگز مباد و در پایان عمر چنین بدی و خواری به من نرسد.
هوش مصنوعی: اگر پس از این زنده بمانم، دیگران گمان خواهند کرد که من به امانخواهی رفتهام؛ یعنی چنین زندگی ننگ است.
هوش مصنوعی: ما خود برای مردن در این جهان زاده شدهایم و در این کار، تن به تو سپردهایم.
هوش مصنوعی: این سخن را از بزرگان شنیدهام که هر قدر هم در جهان شاد و خرم زندگی کنی،
هوش مصنوعی: سرانجام مرگ است و از آن گریزی نیست؛ پس در اینجا سرزنشی بر من نیست که مرگ را بپذیرم.
هوش مصنوعی: گودرز گرد کوه میگشت، اما راهی به پیران نیافت و خسته و درمانده شد.
هوش مصنوعی: از اسب پیاده شد و سپر برداشت و مانند شکارچیان که به شکار نزدیک میشوند، دست به کار شد.
هوش مصنوعی: سپر را جلوی خود گرفت و نیزهٔ کوتاه در دست، از جای پست رو به بالای کوه آورد.
هوش مصنوعی: پیران، سالار توران، او را از دور میدید و از روی سنگ برخاست و جهید.
هوش مصنوعی: خنجر را چون تیر پرتاب کرد و به بازوی گودرز، سالار پیر، فرود آمد.
هوش مصنوعی: گودرز که از دست او زخمی شد، از کینه خشمگین شد و رو به او آورد.
هوش مصنوعی: گودرز نیزه را پرتاب کرد که به پیران خورد و زره او را سراسر درید.
هوش مصنوعی: نیزه از پشت او گذشت و به جگرش رسید؛ پیران نعره زد و سرش آشفته و گیج شد.
هوش مصنوعی: خون جگر از دهانش بیرون زد و در همان دم جانش از تن رفت.
هوش مصنوعی: مانند شیر خشمگین با سر بر زمین افتاد و به درگاه خداوند دادگر نالید.
هوش مصنوعی: اندکی بر آن کوه سنگی دستوپا زد و سپس پس از آن همه کینه و نبرد آرام گرفت.
هوش مصنوعی: روزگار چنگال خود را به زهر آغشته است و دل شیر و پوست پلنگ را میدرد؛ یعنی دلیرترینان را نیز نابود میکند.
هوش مصنوعی: گردش روزگار همین است و آدمی پند آموزگار را نمیپذیرد.
هوش مصنوعی: چون گودرز بالای آن کوه رفت، پیران را دید که آنگونه خوار بر زمین افتاده است.
هوش مصنوعی: پیران با دل و دستی دریده و سری بر خاک افتاده بود؛ سلاحش شکسته و کمربندش گسسته بود.
هوش مصنوعی: گودرز رو به پیکر پیران گفت: ای شیر نر، ای سرور پهلوانان و ای جنگاور دلیر.
هوش مصنوعی: جهان کسانی چون من و تو را بسیار دیده است و با هیچکس آرام و وفادار نمیماند.
هوش مصنوعی: گودرز او را چنان مرده و خوار دید که در خاک و خون به حالی زار غلتیده بود.
هوش مصنوعی: گودرز دست در زخم او فرو برد و خون برگرفت؛ از آن خورد و چهرهاش را با آن آلود، و این کاری شگفت بود.
هوش مصنوعی: به یاد خون ناحق ریختهٔ سیاوش زار فریاد کرد و به درگاه آفریدگار نیایش کرد.
هوش مصنوعی: برای خون هفتاد پسر عزیزش که کشته شده بودند، نزد خداوند دادگر ناله کرد.
هوش مصنوعی: میخواست سر پیران را از تن جدا کند، اما خود را چنان بدکردار ندید و از این کار دست کشید.
هوش مصنوعی: درفشی بالای سر پیکر او برافراشت و سرش را در سایهٔ آن درفش جای داد.
هوش مصنوعی: آنگاه به سوی سپاه خود روی آورد، در حالی که از بازوی زخمیاش خون مانند آب جوی میچکید.
هوش مصنوعی: همهٔ پهلوانان کینهخواه و جنگجوی ایران نیز از بلندی به سوی لشکر روانه شدند.
هوش مصنوعی: آنان کشتگان دشمن را بر پشت زین بسته بودند و جنگ و کینخواهی با ایشان را به پایان رسانده بودند.
هوش مصنوعی: چون سپهسالار، یعنی گودرز، همراه آن پهلوانان نبود، از پیر و جوان سپاه فریاد برخاست.
هوش مصنوعی: گمان بردند که شاید گودرز به سبب پیری به دست پیران کشته شده و سرش در خون افتاده است.
هوش مصنوعی: همهٔ لشکر از ندیدن سالار و نگهبان خود به زاری گریستند.
هوش مصنوعی: ناگاه درفشی از میان گرد تیره نمایان شد که شتابان و خرامان به سوی میدان جنگ میآمد.
هوش مصنوعی: از لشکرگاه بانگ کوس برخاست و گرد و غبار چنان بالا رفت که گویی آسمان را میبوسید.
هوش مصنوعی: بزرگان سپاه خندان و شادمان به پیشواز سپهسالار آمدند.
هوش مصنوعی: لشکریان گفتند: مگر سپهسالار با دلی اندوهگین و ناکام از نبرد با پیران بازگشته است؟
هوش مصنوعی: زیرا پیران مردی شیردل بود که همیشه در پی نبرد بود (و چیرگی بر او آسان نمینمود).
هوش مصنوعی: آنگاه سپهسالار ماجرا را بازگفت و پیر و جوان به سخنش گوش سپردند.
هوش مصنوعی: با انگشت جای نبرد را نشان داد و گفت که روزگار با پیران چه کرد.
هوش مصنوعی: به رهام فرمان داد که سوار شود، و رهام برای آوردن پیکر پیران کمر بست.
هوش مصنوعی: به او گفت: پیکر پیران را بر زین ببند و همانگونه بر اسب تیزرو شتابان بیاور.
هوش مصنوعی: گودرز به رهام سفارش میکند که درفش و جنگافزار پیران را همانگونه که هست نگه دارد و به زره و کمربند او دست نزند.
هوش مصنوعی: رهام همانگونه که پهلوان گودرز گفته بود، مانند بادی تند به سوی کوه تاخت.
هوش مصنوعی: رهام پیکر پیران را برگرفت و بر اسب نهاد، در حالی که جوشن او در خون غرق بود.
هوش مصنوعی: او را همانگونه با حلقهٔ کمند بر زین بست و از کوه بلند پایین آورد.
هوش مصنوعی: هنگامی که دلاوران سرکش درفش پیران را دیدند که از جایگاه خود فرود آمده است (و دیگر بر جای خود نیست)،
هوش مصنوعی: همه از هر سو بر پهلوان، گودرز، آفرین خواندند.
هوش مصنوعی: گفتند: ای پهلوان نامدار که پشتیبان سپاه ایرانی، ماه نیز خدمتگزار تخت تو باد.
هوش مصنوعی: تو در روزگار پیری جان و تن خود را فدای سپاه کردهای.
هوش مصنوعی: گودرز به بزرگان سپاه گفت: اکنون که جنگ ما چنین سخت و سنگین شده است،
هوش مصنوعی: در دلم میگذرد که افراسیاب سپاهش را از رود بگذراند و به این سو بیاورد.
هوش مصنوعی: سپاه او از رنج و سختی آسوده است، اما سپاه من در این شتاب و تلاش خسته مانده است.
هوش مصنوعی: ولی امید دارم که شاه جهاندار من، کیخسرو که چون خورشید است، فرا برسد.
هوش مصنوعی: و این میدان جنگ را با فرّ شاهی روشن کند و سپاهی تازه و کینهجو بیاورد.
هوش مصنوعی: فرستادهای هوشیار نزد شاه روانه کردهام و پیامها و سفارشهای بسیار به او دادهام.
هوش مصنوعی: پیامم این بوده که اگر شاه ترکان سپاه بیاورد، ما در این میدان کین تاب ایستادگی نداریم.
هوش مصنوعی: گمانم این است که شاه با سپاهش به یاری ما به این میدان جنگ میآید.
هوش مصنوعی: این کشتگان دشمن را در این دشت کین همچنان بر پشت زین نگه دارید.
هوش مصنوعی: زیرا با کشته شدن اینان دل ما از اندوه آسوده است و روان سیاوش از این کینخواهی شاد میشود.
هوش مصنوعی: اگر آنان را همینگونه نزد شاه ببریم، شاه شاد میشود و این کار را از این جایگاه به نزد او میبریم.
هوش مصنوعی: زیرا با از میان رفتن این بدکاران، آشوب و دشمنی میان ترکان و ایرانیان کاهش یافت.
هوش مصنوعی: همه یکسره بر گودرز آفرین خواندند و گفتند: زمانه و جهان هرگز بی تو مباد.
هوش مصنوعی: همهٔ سود و خیر از سخن توست و خورشید و ماه از دیدار تو روشن است.
هوش مصنوعی: آنگاه با کشتگان، همانگونه بسته بر زین، به راه افتادند و گروی زره را پیاده و دوان با خود میبردند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.