ای آصف جم قدر که حسن گهر تو
مشاطه دوشیزه هر معدن و کانست
چون آینه دیده تو یکرویی و یکدل
کلک تو ندانم ز چه معنی دوزبانست
نینی چو تویی ضامن ارزاق بد و نیک
این واهب روزی دو زبان از پی آنست
گر خود نه چنینست چرا بر ورق نظم
خوناب معانی ز رگ لفظ روانست
سنگی که به من تحفه فرستاد به جایت
گویی که مرا تیزگر تیغ زبانست
این سنگ فسان نیست مرا درخور زیراک
مجنون ترا تیزی شمشیر زبانست
تیغ اجل خصم ترا تیز سزا نیست
کان را دل سخت ملکالموت فسانست
این خشک رگ از زشتی چون ساعد مرگست
اما چو ز دست تو رگ و ریشه جانست
بی باد دم تیغ تمامش به هوا رفت
این سنگ سبک روح مگر ریگ روانست
از نرمی جوهر چو زر دست فشارست
هم نزد تو نیکوست که میراث کسانست
گردد ز لبم باز سوی سینه دعایت
کاین گوهر شب تاب چراغ دل کانست
تا هست به میزان خرد جهل سبک سنگ
دانم که ترا کفه اقبال گرانست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه خطاب به وزیری است که سنگ فسانی به شاعر هدیه داده است. شاعر نخست قلم و بخشندگی او را میستاید و سپس به طنز میگوید که نه زبان او به تیز شدن نیاز دارد و نه تیغ مرگ برای دشمن ممدوح. آنگاه از نرمی و سستیِ سنگ گله میکند که با یک بار سودن تیغ ساییده شد، اما چون هدیهٔ ممدوح است آن را گرامی میدارد. قطعه با دعا برای سنگینیِ کفهٔ اقبال ممدوح پایان مییابد.
هوش مصنوعی: ای وزیر آصفمانندی که مقامت همپایهٔ جمشید است، گوهرِ نیک و ذاتِ پاک تو چنان است که به گوهرهای هر معدن و کان زیبایی و آرایش میبخشد.
هوش مصنوعی: چشم تو مانند آینه یکرو و یکدل است و دورویی ندارد. نمیدانم چرا قلم تو دوزبان است. شاعر شکافِ سرِ قلم را به شوخی «دوزبانی» خوانده است.
هوش مصنوعی: نه، چنین نیست. چون تو ضامن روزی بدان و نیکانی، این قلمِ روزیبخش دو زبان دارد تا روزیِ هر دو گروه را بنویسد.
هوش مصنوعی: اگر چنین نبود، چرا بر صفحهٔ شعر و نوشته، خونابهٔ معانی از رگِ واژهها جاری است؟ یعنی قلم تو معناهای پرمایه و پرسوز پدید میآورد.
هوش مصنوعی: سنگی که بهجای تو و از سوی تو به من هدیه فرستاده شد، گویی برای تیز کردنِ شمشیرِ زبانِ من است.
هوش مصنوعی: این سنگ فسان شایستهٔ من نیست، زیرا من که مجنون و دلبستهٔ توام، خود زبانی به تیزیِ شمشیر دارم و به تیز کردن نیازی نیست.
هوش مصنوعی: شمشیر مرگ نیز برای کشتن دشمن تو نیازی به تیز کردن ندارد، چون دلِ سختِ عزرائیل خود فسانِ آن است. پس این سنگ آنجا هم به کار نمیآید.
هوش مصنوعی: این سنگِ خشکرگ از زشتی به ساعدِ مرگ میماند، اما چون از دست تو رسیده، برای من چون رگ و ریشهٔ جان عزیز است.
هوش مصنوعی: بی آنکه بادی بوزد، با یک بار کشیدنِ لبهٔ تیغ بر آن، همهاش ساییده شد و به هوا رفت. گویا این سنگِ سبکروح ریگِ روان است. شاعر به طنز از سستی و نرمیِ سنگ گله میکند.
هوش مصنوعی: این سنگ از نرمیِ جنسش مانند زرِ نرم با فشار دست شکل میپذیرد. شاید نزد تو از آن رو ارزشمند است که میراثی از دیگران است.
هوش مصنوعی: دعایی که برای تو میکنم از لبم دوباره به سینهام بازمیگردد و در دل میماند، همچون گوهرِ شبتاب که چراغِ دلِ کان است و در آن پنهان است.
هوش مصنوعی: تا وقتی که در ترازوی خرد، نادانی سبکوزن است، میدانم که کفهٔ بخت و اقبال تو سنگین است. این بیت دعای پایانیِ ستایش است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
الْمِنَّةُ لِلّٰه که این ماهِ خزانست
ماهِ شُدن و آمدنِ راهِ رَزانست
از بسکه درین راهِ رز انگور کشانند
این راهِ رَز ایدون چو رهِ کاهکَشانست
چون قُوسِ قُزَح برگِ رَزان رنگبهرنگند
[...]
هجران تو ای شهره صنم باد خزانست
کاین روی من از هجر تو چون برگ رزانست
در طبع نشاطم طمع وصل چنانست
در باغ دلم باد فراق تو همانست
رازی ز ازل در دل عشاق نهانست
زان راز خبر یافت کسی را که عیانست
او را ز پس پردهٔ اغیار دوم نیست
زان مثل ندارد که شهنشاه جهانست
گویند ازین میدان آن را که درآمد
[...]
صدر ثقة الدین کنف خلق جهانست
خاک دراو کعبهٔ اشراف زمانست
آراسته از طالع او روی سپهرست
افروخته از طلعت او صحن جهانست
در خدمت او تقویت خرد و بزرگست
[...]
ای دیده در آن شکل و شمایل نظری کن
گر زآنکه تو را آرزوی دیدن جانست
روئیست در آن چشم جهانی متحیر
زلفی که پریشانی احوال جهانست
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.