بفزوده ست بر من خطر قیمت سیم
تا بنا گوش ترا دیده ام ای در یتیم
سیم را شاید اگر در دل و جان جای کنم
از پی آنکه بماند به بنا گوش تو سیم
از بناگوش تو سیم آمد و زر از رخ من
ای پسر زین سپس از دزد بود ما را بیم
زلف تو سیم تو از دزد نگه داند داشت
به خم و پیچ بر افکنده چو جیم از بر جیم
من چه سازم چکنم دزد مرا برده شمار
دزد رحمت نکند دزد که دیده ست رحیم ؟
زرگری باید کز مایه ما کار کند
مایه ما را و هر آن سود که باشد بدو نیم
من ثناگوی بزرگانم و مداح ملوک
خاصه مدحتگر آن راد عطابخش کریم
سر فراز عرب و فخر بزرگان عجم
خواجه بو احمد خورشید همه آل تمیم
آن نکو سیرت و نیکو سخن و نیکو روی
که گه جود جوادست و گه حلم حلیم
نام جدان و بزرگان ز گهر کرده بزرگ
حری آموخته از گوهر جدان قدیم
ابر بارنده شنیدم که جوادست جواد
ابر با دوکف آن خواجه لئیمست لئیم
هر که گوید به کف خواجه ما ماند ابر
مشنوآن لفظ که آن لفظ خطاییست عظیم
ای جوانمردی آزاده دلی نیکخویی
که ترا یار نیابند به هر هفت اقلیم
میر صاحب بتو و دیدن تو شاد ترست
که بدیدار سماعیل مثل ابراهیم
خنک آن میر که او را چو تو حریست وزیر
خنک آن صاحب کو را چو تویی هست ندیم
در وزیری نکنی جز همه حری تلقین
در ندیمی نکنی جز همه رادی تعلیم
لاجرم سوی تو آزاده جوان، بارخدای
ننگرد جز به بزرگی و به چشم تعظیم
هم کریمی کن کز بهر کرم یافته ای
بر بزرگان و کریمان و شریفان تقدیم
هنر و فضل ترا بر نتوانند شمرد
آن بزرگان که بدانند شمار تقویم
ادب صاحب پیش ادب تو هدرست
نامه صابی با نامه تو خوار و سئیم
با سخن گفتن تو هر سخنی با خللست
باستوده خرد تو خرد خلق سقیم
نام نیکو و جمال و شرف و علم و ادب
بادبیری بتو کردند دبیران تسلیم
به زمانی نکت و علم و ادب یاد کنی
وین ندیده ست درین عصر کس از هیچ فهیم
ای سرای تو نعیم دگر و زایر تو
سال و مه بیغم و دلشاد نشسته به نعیم
بس گلیم سیها کز نظرت گشت سپید
نظر تو سیهی پاک بشوید ز گلیم
در حریم تو امانست و ز غمها فرجست
شاد زی ای هنری حر پسندیده حریم
به همه کار امامی به همه فضل تمام
به همه باب ستوده به همه علم علیم
تاز کشمیر صنم خیزد و از تبت مشک
همچو کز مصر قصب خیزد و از طائف ادیم
تا بود عارض بت رویان چون سیم سپید
تا بود ساعد مه رویان چو ماهی شیم
کامران باش و می لعل خور و دشمن را
گو همی خور شب و روز آتش سوزان چو ظلیم
می ز دست صنمی خور که چو بوی خط او
ازگل تازه بر آید به سحر گاه نسیم
صنمی باز نخی تازه تر از برگ سمن
صنمی بادهنی تنگ تر از چشمه میم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قصیده با تغزلی بازیگوشانه آغاز میشود: بناگوش سپید معشوق نقره است و چهرهٔ زرد عاشق طلا، و شاعر از ترس دزد و نیاز به زرگری که سرمایهٔ این دو را قسمت کند سخن میگوید. سپس به مدح خواجه ابواحمد تمیمی میرسد و بخشندگی او را برتر از ابر، ادب و نامهنویسیاش را برتر از صاحب بن عباد و صابی، و جایگاهش را نزد امیر همچون جایگاه اسماعیل نزد ابراهیم میشمارد. قصیده با دعای ماندگاری، شادخواری ممدوح و سوختن دشمن به پایان میرسد.
هوش مصنوعی: ای مروارید یگانه، از وقتی بناگوش سپید تو را دیدهام، ارزش و اعتبار نقره در نظرم بیشتر شده است.
هوش مصنوعی: سزاوار است که نقره را در دل و جانم جای دهم، زیرا نقره به بناگوش سپید تو شبیه است.
هوش مصنوعی: نقره از بناگوش تو پدید آمد و طلا از چهرهٔ زرد من. ای پسر، از این پس باید از دزد بترسیم، چون مال داریم.
هوش مصنوعی: زلف تو میتواند نقرهٔ بناگوشت را از دزد نگه دارد، زیرا با پیچ و خمش مانند حرف «ج» بر روی «ج» بر آن افتاده است.
هوش مصنوعی: چه کنم که دزد مرا هم به حساب آورده و در شمار کسانی گذاشته که باید مالشان را ببرد؟ دزد رحم نمیکند؛ چه کسی دزد مهربان دیده است؟
هوش مصنوعی: زرگری لازم است که با سرمایهٔ ما، یعنی نقرهٔ تو و طلای چهرهٔ من، کار کند و سرمایه و سودش را میان ما دو نیم کند.
هوش مصنوعی: من ستایشگر بزرگان و مدیحهسرای پادشاهانم، بهویژه ستایشگر آن بخشندهٔ جوانمرد و کریم.
هوش مصنوعی: او سرافراز عرب و مایهٔ افتخار بزرگان ایرانی است؛ خواجه ابواحمد که خورشید همهٔ خاندان تمیم است.
هوش مصنوعی: او خوشرفتار و خوشسخن و خوشروی است؛ هنگام بخشش بسیار بخشنده است و هنگام بردباری بسیار بردبار.
هوش مصنوعی: با گوهر و ذات خود نام نیاکان و بزرگان خاندانش را بلند کرده و آزادگی را از گوهر نیاکان کهن خود آموخته است.
هوش مصنوعی: شنیدهام که ابر بارانزا بسیار بخشنده است، اما ابر در برابر دو دست آن خواجه بسیار تنگچشم و خسیس است.
هوش مصنوعی: هر کس بگوید ابر به دست خواجهٔ ما شبیه است، آن سخن را نپذیر که خطایی بزرگ است.
هوش مصنوعی: ای جوانمرد آزادهدل و خوشخوی که در هر هفت اقلیم جهان همتایی برایت نمییابند.
هوش مصنوعی: امیر از تو و از دیدار تو شادتر است تا ابراهیم از دیدار اسماعیل.
هوش مصنوعی: خوشا امیری که وزیری آزاده مانند تو دارد و خوشا سروری که همدمی مانند تو دارد.
هوش مصنوعی: در مقام وزیر جز آزادگی چیزی به امیر نمیآموزی و در مقام همدم جز بخشندگی چیزی یاد نمیدهی.
هوش مصنوعی: به همین سبب آن خداوندگار جوان و آزاده جز با بزرگداشت و احترام به تو نمینگرد.
هوش مصنوعی: همچنان بخشندگی کن، زیرا به سبب بخشندگی است که بر بزرگان و کریمان و شریفان برتری یافتهای.
هوش مصنوعی: حتی بزرگانی که حساب تقویم و نجوم را میدانند نمیتوانند هنر و فضل تو را بشمارند.
هوش مصنوعی: ادب صاحب بن عباد در برابر ادب تو بیارزش است و نامههای صابی در کنار نامههای تو پست و ناچیز است.
هوش مصنوعی: در کنار سخنگفتن تو هر سخنی عیب دارد و در برابر خرد ستودهٔ تو خرد مردم بیمار و ناقص است.
هوش مصنوعی: دبیران در نیکنامی، زیبایی، شرف، دانش و ادب و نیز در هنر دبیری، برتری را به تو واگذار کردهاند.
هوش مصنوعی: در اندک زمانی نکتهها و دانش و ادب را به خاطر میآوری و در این روزگار کسی چنین چیزی از هیچ دانایی ندیده است.
هوش مصنوعی: سرای تو بهشتی دیگر است و مهمان تو در تمام سال بیغم و شادمان در ناز و نعمت به سر میبرد.
هوش مصنوعی: بسا بخت سیاه که با نگاه و توجه تو سپید شد؛ نگاه تو سیاهی را از گلیم بخت پاک میشوید.
هوش مصنوعی: در پناه تو امنیت و رهایی از غمهاست. ای آزادهٔ هنرمند که پناهگاهت پسندیده است، شاد زندگی کن.
هوش مصنوعی: در همهٔ کارها پیشوا هستی، در همهٔ فضیلتها کامل، از هر جهت ستوده و در همهٔ دانشها دانا.
هوش مصنوعی: تا زمانی که از کشمیر بت و زیبارو و از تبت مشک برمیخیزد، همانگونه که از مصر پارچهٔ کتان نازک و از طائف چرم میآید،
هوش مصنوعی: و تا زمانی که چهرهٔ زیبارویان مانند نقره سپید است و ساعد ماهرویان مانند ماهی شیم سپید و براق است،
هوش مصنوعی: کامروا باش و شراب سرخ بنوش و به دشمن بگو شب و روز مانند شترمرغ آتش سوزان بخورد.
هوش مصنوعی: شراب را از دست زیبارویی بنوش که نسیم سحرگاهی از گل تازه مانند بوی خط عارض او برمیخیزد.
هوش مصنوعی: زیبارویی که زنخدانش از برگ یاسمن تازهتر است و دهانش از حلقهٔ حرف «م» تنگتر.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بر بناگوش تو ای پاکتر از در یتیم
سنبل تازه همی بر دمد از صفحه سیم
زین سپس وقت سپیده دم هر روز بمن
بوی مشک آرد از آن سنبل نو رسته نسیم
عنبرین خطی وبیجاده لب و نرگس چشم
[...]
آفرین باد بر آن عارض پاکیزه چو سیم
و آن دو زلفینِ سیاه تو بدان شکل دو جیم
از سرا پایِ توام هیچ نیاید در چشم
اگر از خوبیِ تو گویم یک هفته مقیم
بینی آن قامتِ چون سرو خرامان در خواب
[...]
ای دل و هوش و خرد داده به شیطان رجیم
روی بر تافته از رحمت رحمان رحیم
دل چون بحر تو در معصیت و نرم چو موم
سنگ خاراست گه معذرت و تنگ چو میم
نتوانی که کنی بر سخن حق تو مقام
[...]
دی بدان رستهٔ صرافان من بر دَرِ تیم
پسری دیدم تابندهتر از در یتیم
زین سیه چشمی جادو صنمی طرفه چو ماه
بینظیری که نظیریش نه در هفت اقلیم
با دلم گفتم ای کاشکی این میر بتان
[...]
علم محترم دولت دین قیم
مستوی قامت باد از تو تا روز قیام
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.