نار است شعله شعله، رخ دلبرم ز تاب
مار است عقده عقده، دو زلفش بر آفتاب
زین شعله شعله، شعله آتش نهفته روز
ز آن عقده عقده، عقده تنین گرفته ناب
چون نافه نافه، مشک دو زلفش به رنگ و بو
وز توده توده، عنبر تر برده رنگ و آب
زین نافه نافه، نافه مشک اندر اهتمام
زآن توده توده، توده عنبر در اکتساب
از بوسه بوسه که دهد راحتی به روح
وز غمزه غمزه که خرد را کند خراب
زین بوسه بوسه، بوسه او دایه روان
زین غمزه غمزه، غمزه او مایه عذاب
هر روز نامه نامه، نویسد بر غم من
پر طعنه طعنه، تا دل من ز آن شود خراب
زآن نامه نامه، نامه شاهان در اضطرار
زین طعنه طعنه، طعنه شیران در اضطراب
هر لحظه خیره خیره، برآرم ز عشق او
از سینه ناله ناله، چو دعد از غم رباب
زین خیره خیره، قدم چون کمان سخت
ز آن ناله ناله، ناله من زار چون رباب
هر روز حله حله، بپوشد بر غم من
تا جامه پاره پاره، کنم خیره چون مصاب
زآن حله حله، حله احباب شوخگین
زآن پاره پاره، پاره دل عاشق از عذاب
چشمم چو قطعه قطعه، ابر است در بهار
اشکم چو دانه دانه، در و لولوی مذاب
زین قطعه قطعه، قطعه ابر از هوا خجل
زآن دانه دانه، دانه در در صدف بتاب
خطش چو زهره زهره مل پر ز مورچه
خالش چو نقطه نقطه، مه پر ز مشک ناب
زین زهره زهره، زهره عشاق خسته دل
زآن نقطه نقطه، نقطه عالم در انقلاب
عالم چو روضه روضه جنت شد از ضیا
بستان چو لجه لجه دریا شد از سحاب
زین روضه روضه، روضه رضوان شده زمین
زآن لجه لجه، لجه دریا شده سراب
تا پشته پشته شد چمن از گلستان سمن
بگشاده بیضه بیضه کافور بر تراب
زآن پشته پشته، پشته شده دشت و کشتزار
زین بیضه بیضه، بیضه فکن ز آشیان عقاب
زد کله کله باد به باغ از حریر سیم
تا قطره قطره ابر فشاند بر او گلاب
زآن کله کله، کله ببسته فلک ز ابر
زآن قطره قطره، قطره (ماورد) گشته آب
نوروز تحفه تحفه دهد زآن سپس به باغ
چونانکه صله صله به من شاه کامیاب
زین تحفه تحفه، تحفه او بسته حریر
زآن صله صله، صله او خلعت و ثیاب



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده با تکرار و جناس واژهها (شعلهشعله، عقدهعقده و مانند آن) ساخته شده است. نخست زیبایی معشوق، یعنی چهره و زلف و بوسه و غمزهاش، وصف میشود و سپس از ستم او و نامهها و طعنههایش و ناله و اشک عاشق سخن میرود. پس از آن شاعر به وصف بهار و باران و شکوفه میپردازد. در پایان بخششهای نوروز به باغ را با صلهها و خلعتهای شاه به خود مقایسه میکند و از این راه به مدح شاه میرسد.
هوش مصنوعی: چهرهٔ دلبرم از گرمی و درخشش مانند آتشی است که شعلهشعله زبانه میکشد. دو زلفش بر آن چهرهٔ خورشیدگون مانند ماری است که پیچدرپیچ حلقه زده است.
هوش مصنوعی: از این شعلههای چهره، روز شعلهٔ آتش خود را پنهان کرده است. از آن پیچهای زلف، گویی گرهِ اژدهای آسمان (عامل گرفتگی خورشید) روشنی خالص را گرفته و پوشانده است.
هوش مصنوعی: دو زلف او در رنگ و بو مانند نافههای مشک است. تودهتوده بودنش آبرو و جلوهٔ عنبر تازه را برده است.
هوش مصنوعی: نافهٔ مشک در تلاش است که به بوی زلف او برسد. تودهٔ عنبر نیز میکوشد از آن بوی خوش بهرهای به دست آورد.
هوش مصنوعی: او بوسههایی دارد که به جان آسایش میبخشد و غمزههایی که عقل را ویران میکند.
هوش مصنوعی: بوسهٔ او مانند دایه، جان را میپرورد و غمزهاش مایهٔ رنج و عذاب است.
هوش مصنوعی: معشوق هر روز برای آزار من نامههای پرطعنه مینویسد تا دلم را ویران کند.
هوش مصنوعی: نامههای او چنان پرقدرت است که نامهٔ شاهان در برابرش درمانده است. طعنههایش چنان تند است که شیران را هم پریشان میکند.
هوش مصنوعی: هر لحظه از عشق او حیران میشوم و از سینه ناله برمیآورم، همانگونه که دعد در غم رباب مینالید. دعد و رباب نام دو معشوق در شعر عربیاند.
هوش مصنوعی: از این حیرانی، قامتم مانند کمانی سخت خمیده است. نالهام از شدت زاری مانند صدای ساز رباب شده است.
هوش مصنوعی: معشوق هر روز برای آزار من جامههای فاخر تازه میپوشد. من از حسرت، مانند مصیبتزدگان حیران میشوم و جامهام را پارهپاره میکنم.
هوش مصنوعی: در برابر آن جامههای فاخر، جامهٔ دیگر دوستان کهنه و چرکین مینماید. از آن جامهدریدن، دل عاشق هم از رنج پارهپاره است.
هوش مصنوعی: چشمم مانند پارههای ابر بهاری میبارد. اشکم دانهدانه مانند مروارید و لؤلؤی گداخته است.
هوش مصنوعی: پارهابر آسمان از بارش چشم من شرمنده است. مروارید درون صدف هم از رشک دانههای اشکم در تب و تاب است.
هوش مصنوعی: خط (موی تازهٔ) رخسارش گویی پر از مورچه است. خالش مانند نقطههایی از مشک ناب بر ماه چهرهاش است.
هوش مصنوعی: از آن خط، زهره و دل عاشقان خسته و آزرده است. از آن خالها، جهان دگرگون و آشفته شده است.
هوش مصنوعی: از روشنی بهار، جهان مانند باغهای بهشت شده است. باغ از باران ابرها مانند موجهای دریا گشته است.
هوش مصنوعی: زمین چون باغ رضوان (بهشت) شده است. از آن همه آب و طراوت، ژرفای دریا در برابرش سراب به نظر میآید.
هوش مصنوعی: چمن از گلهای سمن پشتهپشته شده است. گویی تخمهای سپید کافوری بر خاک گستردهاند؛ مراد شکوفهها یا ژالههای سفید است.
هوش مصنوعی: دشت و کشتزار از انبوه گلها پشتهپشته شده است. آن دانههای سپید چنان است که گویی عقاب از آشیانه تخم افکنده است.
هوش مصنوعی: باد در باغ خیمههایی از حریر سیمین برپا کرد، تا ابر قطرهقطره بر آن گلاب بیفشاند.
هوش مصنوعی: آسمان از ابر برای خود خیمهای بسته است. از آن قطرهها، آبِ باران چون گلاب خوشبو شده است.
هوش مصنوعی: نوروز پس از آن هدیهپشتهدیه به باغ میدهد، همانگونه که شاه کامروا پیوسته به من صله میبخشد.
هوش مصنوعی: هدیهٔ نوروز گلهایی است که در حریر پیچیده شدهاند. صلهٔ شاه خلعت و جامههای فاخر است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
تا کی کنی عذاب و کنی ریش را خضاب؟
تا کی فضول گویی و آری حدیث غاب؟
جانی است تیغ شاه، که دید این همه شگفت؟
جانی کزو بود تن و جان همه خراب
لرزان بهجای گوهر در جرم او پدید
جانهای دشمنانش چو ذره در آفتاب
گفتم متاب زلف و مرا ای پسر متاب
گفتا که بهر تاب تو دارم چنین بتاب
گفتم نهی برین دلم آن تابدار زلف
گفتا که مشک ناب ندارد قرار و تاب
گفتم که تاب دارد بس با رخ تو زلف
[...]
ای باز کرده چشم و دل خفته را ز خواب،
بشنو سؤال خوب و جوابی بده صواب:
بنگر به چشم دل که دو چشم سرت هگرز
دیدهاست چشمهای که درو نیست هیچ آب
چشمهست و آب نیست، پس این چشمه چون بُوَد؟
[...]
چون از فراق دوست خبر دادم آن غراب
رنگ غراب داشت زمانه سیاه ناب
چونانکه از نشیمن بر بانگ تیر و زه
بجهد غراب ناگه جستم ز جای خواب
از گریه چون غرابم آواز در گلو
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.