بتا دیشب در آن کشتی که بردی بر مدا ما را
نمیدانم خدا میبردمان یا ناخدا ما را
همیدانم که راند از آن خطر، دیشب خدا ما را
ندیدی چون کشاندی سیل موج، از هرکجا ما را
بهر غلتاندن کشتی، نمودی جابهجا ما را
خدا دیگر چنین شب را نیارد بر کسی روزی
در آن حالت تو ای مه، خیره بودی موج دریا را
من از عشق تو، از خود رفته محروم آن تماشا را
شدم غرق تماشای تو، ماه سرو بالا را
فشاندی باد بر رویت، دو زلف مشکآسا را
فتاده بود عکس مه بر آب و این عجب ما را
که مه دیگر چه افروزد همانا چون تو افروزی
هوا واماند ز آشوب و به ساحل شد قرین کشتی
من از مرسوم هر روزی، ز کشتی چون برون گشتی
به پیرامونْت میهشتم قدم، هرجا که میهشتی
ز هر راهی که میرفتی، ز هرجایی که بگذشتی
ز هول عشق قلبم، در تپش مانند زرتشتی
گه آتش پرستیدن به روز عید نوروزی
خرامنده درختی بُد بلند، اندام دلجویت
نقاب نازکینت را، هوای باد از رویت
کشاندی و برافشاندی ز زیر وی به رخ مویت
تو در پیش و من از پس، تا عیان شد کوچه کویت
چو خلوت دیدم آنجا را سبک بشتافتم سویت
بنا کردم بیان عشق، با رمزی و مرموزی
به شب اندر شبستانم، به روز اندر دبستانم
ز فکر تو چه سان خوابم ز ذکر تو چه سان خوانم؟
چه کردستی به من ای مه؟ که آنی بیتو چون مانم
بُوَد عمرم چو زنجیر و شود عالم چو زندانم
تو میدانی چه کردستی به من؟ من خود نمیدانم
شبم روز است و روزم شب ازین خود بِهْ چه بهروزی؟
ز رنگ چهرهام بین در چه حالی اندرم رحمی!
چو مرغی پر گشودم سوی تو بال و پرم رحمی!
مزن سنگ جفا ای دوست! مشکن شهپرم رحمی!
گرفته آتش عشق تو، از پا تا سرم رحمی!
امان! آتش گرفتم یار، بر خاکسترم رحمی!
نگاه رحمت از چه، سوی ما لختی نمیدوزی؟
نگارا! عاشقم من سخت و این بُد ماجرای من
به درد آمد ز هجرت جان، به دست آورد وای من
همانا میروم از دست، فکری کن برای من
به آخر نارسیده بُد هنوز، این حرفهای من
که تو آغاز کردی حرف و بند آمد صدای من
ابا یک لهجه زیبا و سیمای برافروزی
به آهنگی که میفهماند میترسی که تا مردی:
مبادا در سخن بیندْت، با ناآشنا مردی
که ای آن کز پی چندیست پیرامون من گردی
شنیدم مردم عشقی و عشقی نام خود کردی
ولی هیهات کین گرمی، به کف ناید بدین سردی
کنون بسیار مانده تا تو درس عشق آموزی
نه تنها ز آتش عشق من، اندر تو شرر باشد
مرا هم از تو عشقی در دل و فکری به سر باشد
ولی دانم که بس این راه را، کوه و کمر باشد
خود این راهیست پُر خوف و بسی در وی خطر باشد
که عشق است آتشی سوزان، بل ز آتش بتر باشد
همانا در دل این آتش، میفروزان که میسوزی
من از آن روز میترسم که چون با ما به مهر آیی
به رسم عشق، لوح دل ز نقش من بیارایی
به حکم عشق آزاری، سپس چون دست دنیایی
مرا از تو جدا سازد، تو دور از من چه بنمایی
نه من بیتو بیاسایم، نه تو بیمن بیاسایی
گر این پندم پذیری، عشق من هرگز نیندوزی
همان روز است میبینم که ما هردو به ناکامی
ز هجر یکدگر تلخین، به سر آریم ایامی
نه من را تاب هجر تو، نه تو بیمن بیارامی
درین بین ای بسا هردو بمیریم اندر آلامی
جوانیمان تبه گردد به ناکامی و بدنامی
حذر کن زین سوانح، دیده چون بر عشق من دوزی
هنوز عکس صدا آید به گوشم ز آن صدایی را
که با آن راندیم از خود، چو بیخیری: گدایی را
چو گفتی دور شو از من، همانا من دوایی را
که جستم بهر دفع میکروب آشنایی را
جدایی بوده است ای دل، غنیمت دان جدایی را
گر این درمان نه بپذیری، کُشَد این دردمان روزی
نمیدانی چه بر من رفت؟ از آن رفتار دلدارا
سپس چون رو به خانه رفتی و بگذاشتی ما را
خدا داند که در آن راه پیمودن، تو هر پا را
که برمیداشتی در خون همیغلتید دل یارا
چو درب در رسیدی و نگاه آخرین ما را:
نمودی و درون رفتی و در بستند، دنیا را
تو خود گفتی گرفت آن دم، به خود دنیای اندوزی
تو رفتی و برفتم من هم از خود، کنج دیواری
به درد خود گرفتار و ز درد این گرفتاری:
نهادم قلب خود لختی، به درب خانهات باری
کشیده آه و کردم این ندا، با ناله و زاری
من از پروانه نی بیشم، تو از شمعی چه کم داری؟
همان گونه که سوزاندی، مرا خود نیز میسوزی!
گرفتم آن سپس راه خود و رفتم به کار خود
مزار است ارچه بیتو خانه، رفتم بر مزار خود
نشستم گوشهای غمگین، ز وضع روزگار خود
کشیدم آه چند اول، ز دوری دیار خود
سپس افتادم اندر فکر بیمهری یار خود
به خود گفتم کزین کرده پشیمان میشود روزی
همه آن شب، نخفتم تا صباح و دیده نی بستم
مگر وقت سحر، کاندک ز فکر و غصه وارستم
ربودم خواب و اندر خواب دیدم با تو بنشستم
بساط عشق دستهدسته، و دست تو در دستم
در این اثنا از آن خواب خوش از فرط خوشی جستم
به خود گفتم که بر این خواب باشد فال فیروزی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر توصیفاتی از بهار استانبول و تجربهای عاشقانه را به تصویر میکشد. او با ناخدای کشتی و حالتی پر تلاطم در دریا سفر میکند و در این میان عشق خود را به زیباییهای محبوبش ابراز میکند. احساسات او در مورد عاشق و معشوق به خوبی منعکس میشود؛ او در عین غم و جدایی، از زیباییهای لحظات عاشقانه و تاثیر عمیق آنها بر خود سخن میگوید. شاعری که در دل غم جدایی گرفتار است، همچنان امیدوار به دیدار و وصال میباشد و خوابهای شیرین او سرگرم کننده و امیدوارکننده است. در نهایت، او از برنداشتن خاطرات تلخ عشقش و پذیرش جدایی سخن میگوید و به طرز عمیقی احساسی و عاطفی باقی میماند.
هوش مصنوعی: ای محبوب، دیشب در آن کشتی که ما را به مدا میبردی، نمیدانم خدا ما را میبرد یا ناخدا. شاعر با بازی میان «خدا» و «ناخدا» از ترسناک بودن آن سفر سخن میگوید.
هوش مصنوعی: اما میدانم که دیشب خدا ما را از آن خطر رهاند. مگر ندیدی که سیلاب موج ما را به هر سو میکشاند؟
هوش مصنوعی: با هر تکان و غلتیدن کشتی، ما از جایی به جای دیگر پرتاب میشدیم. خدا دیگر چنین شبی را نصیب کسی نکند.
هوش مصنوعی: در آن حال تو ای ماهرو به موجهای دریا خیره شده بودی، ولی من از عشق تو چنان از خود بیخود بودم که از تماشای دریا بیبهره ماندم.
هوش مصنوعی: من غرق تماشای تو بودم، تویی که ماهرو و سروقامتی. باد دو زلف خوشبوی تو را بر چهرهات میپراکند.
هوش مصنوعی: تصویر ماه در آب افتاده بود و ما در شگفت بودیم که وقتی تو چنین میدرخشی، ماه دیگر چه روشناییای دارد. یعنی درخشش تو بر ماه برتری دارد.
هوش مصنوعی: توفان آرام گرفت و کشتی به ساحل رسید. وقتی تو از کشتی بیرون آمدی، من مانند هر روز…
هوش مصنوعی: …هر جا که قدم میگذاشتی، من هم در پیرامون تو قدم میگذاشتم و از هر راه و هر جا که میگذشتی، به دنبالت میآمدم.
هوش مصنوعی: از هیبت عشق، دلم چنان میتپید که دل زرتشتی هنگام پرستش آتش در روز عید نوروز میتپد.
هوش مصنوعی: اندام دلربای تو مانند درختی بلند بود که راه میرفت. باد نقاب نازک تو را از چهرهات…
هوش مصنوعی: …کنار میزد و موهایت را از زیر آن بر صورتت میریخت. تو پیش میرفتی و من پشت سرت میآمدم تا کوچهای که خانهات در آن بود پیدا شد.
هوش مصنوعی: وقتی دیدم آنجا خلوت است، بهسرعت به سویت شتافتم و با اشاره و زبان رمز، عشقم را بیان کردم.
هوش مصنوعی: شب در خوابگاهم و روز در مدرسهام؛ با فکر تو چگونه بخوابم و با یاد تو چگونه درس بخوانم؟
هوش مصنوعی: ای ماهرو، با من چه کردهای که لحظهای بی تو نمیتوانم بمانم؟ عمرم مانند زنجیر شده و جهان برایم زندان شده است.
هوش مصنوعی: تو میدانی با من چه کردهای و خودم نمیدانم. شب و روزم جابهجا شده است؛ و به طعنه میگوید چه خوشبختیای بهتر از این!
هوش مصنوعی: از رنگ رخسارم ببین در چه حالی هستم و رحم کن. مانند پرندهای به سوی تو بال گشودهام؛ بر بال و پرم رحم کن.
هوش مصنوعی: ای دوست، سنگ ستم به سوی من نینداز و بال مرا نشکن. آتش عشق تو سراپای مرا فرا گرفته است؛ رحم کن.
هوش مصنوعی: امان، ای یار! آتش گرفتهام؛ دستکم بر خاکسترم رحم کن. چرا لحظهای نگاه مهربانت را به ما نمیدوزی؟
هوش مصنوعی: ای زیبارو، من سخت عاشقم و ماجرای من همین بود. جانم از دوری تو به درد آمده و فریاد و آه مرا بلند کرده است.
هوش مصنوعی: بهراستی دارم از دست میروم؛ برای من چارهای بیندیش. هنوز سخنانم به پایان نرسیده بود…
هوش مصنوعی: …که تو شروع به سخن کردی و صدای من بند آمد. تو با لهجهای زیبا و چهرهای برافروخته سخن میگفتی.
هوش مصنوعی: با لحنی سخن میگفتی که نشان میداد میترسی مردی تو را ببیند که با مردی ناآشنا گفتوگو میکنی.
هوش مصنوعی: گفتی: ای کسی که چندی است دور و بر من میگردی، شنیدهام که مرد عشقی و نام خود را «عشقی» گذاشتهای. در اینجا «عشقی» تخلص خود شاعر است.
هوش مصنوعی: اما افسوس که با این سردی، به آن گرمای عشق نمیرسی. هنوز راه درازی مانده تا درس عشق را بیاموزی.
هوش مصنوعی: معشوق در ادامهٔ سخن خود میگوید: تنها تو نیستی که از آتش عشق من شعله گرفتهای؛ من هم در دل به تو عشق دارم و در فکر تو هستم.
هوش مصنوعی: اما میدانم که این راه پر از کوه و گردنه و سختی است؛ راهی ترسناک و پرخطر است.
هوش مصنوعی: زیرا عشق آتشی سوزان و حتی بدتر از آتش است؛ بهراستی تو در دل این آتش شراب برافروختهای که خودت را میسوزاند.
هوش مصنوعی: من از روزی میترسم که تو با من مهربان شوی و به رسم عاشقان صفحهٔ دلت را با نقش من بیارایی.
هوش مصنوعی: و بنا به حکم عشقِ آزاردهنده، اگر سپس دست روزگار مرا از تو جدا کند، تو دور از من چه خواهی کرد؟
هوش مصنوعی: آنگاه نه من بیتو آرام میگیرم و نه تو بیمن؛ پس اگر این پند مرا بپذیری، هرگز عشق مرا در دل نیندوز.
هوش مصنوعی: آن روز را پیش چشم میبینم که هر دو ناکام، روزهایی تلخ را در دوری از هم بگذرانیم.
هوش مصنوعی: نه من تاب جدایی تو را دارم و نه تو بیمن آرام میگیری؛ چه بسا در این میان هر دو از رنج و درد بمیریم.
هوش مصنوعی: جوانی ما با ناکامی و بدنامی تباه میشود؛ پس پیش از آنکه چشم به عشق من بدوزی، از این پیشامدها بپرهیز.
هوش مصنوعی: شاعر میگوید: هنوز پژواک آن صدا در گوشم است که با آن مرا مانند گدایی از خود راندی، گویی که خیری در کار نیست.
هوش مصنوعی: وقتی گفتی از من دور شو، دریافتم که دارویی که برای از میان بردن میکروب آشنایی (عشق) جستم همین بود.
هوش مصنوعی: ای دل، آن دارو جدایی بود؛ جدایی را غنیمت بشمار، که اگر این درمان را نپذیری، این درد روزی ما را خواهد کشت.
هوش مصنوعی: ای دلدار، نمیدانی از آن رفتار تو چه بر سر من آمد، وقتی رو به خانه رفتی و مرا تنها گذاشتی.
هوش مصنوعی: خدا میداند که در آن راه، با هر گامی که برمیداشتی، دل من در خون میغلتید.
هوش مصنوعی: وقتی به در خانه رسیدی و آخرین نگاه را به من انداختی و درون رفتی و در را بستند، گویی دنیا را بر من بستند.
هوش مصنوعی: گویی در آن لحظه دنیا سراسر غم گرفت. تو رفتی و من هم از خود بیخود شدم و به کنج دیواری پناه بردم.
هوش مصنوعی: گرفتار درد خود بودم و از رنج این گرفتاری، دلم را لحظهای بر در خانهٔ تو نهادم.
هوش مصنوعی: آه کشیدم و با ناله و زاری فریاد زدم: من بیش از پروانه نیستم و تو کمتر از شمع نیستی.
هوش مصنوعی: پس همانگونه که شمع پروانه را میسوزاند و خود نیز میسوزد، تو هم که مرا سوزاندی خودت خواهی سوخت.
هوش مصنوعی: سپس راهم را گرفتم و پی کار خود رفتم؛ خانه بیتو برایم گور است، پس گویی به سوی گور خود رفتم.
هوش مصنوعی: غمگین در گوشهای از وضع روزگارم نشستم و نخست چند آه از دوری وطنم کشیدم.
هوش مصنوعی: سپس به بیمهری یارم اندیشیدم و با خود گفتم روزی از این کار پشیمان خواهد شد.
هوش مصنوعی: تمام آن شب تا صبح نخوابیدم و چشم نبستم، مگر هنگام سحر که اندکی از فکر و غصه رها شدم.
هوش مصنوعی: خوابم برد و در خواب دیدم که با تو نشستهام، بساط عشق فراهم است و دست تو در دست من است.
هوش مصنوعی: در همین حال از شدت شادی از آن خواب خوش پریدم و با خود گفتم این خواب نشانهٔ پیروزی و کامیابی است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.