زهی ز پیکر درگاهت اوج خورشیدی
که ذره ای بود اندر هواش پیکر تیر
دقیقه ایست ز قدر تو نه سپهر بلند
بعلقه ای ز ضمیر تو هفت جرم منیر
مسیر ابر بنان تو تا نقاب کشید
ز مشک بر رخ خورشید آسمان ضمیر
همی بدرد بر روی آفتاب سپهر
هوا بدست تحرک نقاب ابر مطیر
شراب خانه ی تو جوهریست حادثه سوز
که قائمند بدو، نه سپهر گاه مسیر
چو روح قدسی بر هفت مسرعش تعظیم
چو عقل اول در نه مؤثرش تأثیر
گهی مصدره خلفت جنین سخن
.......................................یر
ایا رسیده بجائی بزرگی تو که هست
چو عفو حق کرمت جرم بخش عذر پذیر
شبی بپای تفکر ز ساکنان سپهر
چو بر گذشتن و بیرون شدم ز چرخ چو تیر
بعالمی برسیدم که بی وسیلت لفظ
مرا ضمیر سخن کشف شد قلیل و کثیر
جهان پناهی دیدم در آن که دور جهان
بچشم همت عالیش خوار بود و حقیر
سئوال کردم، کاین دین پناه عادل کیست؟
که در حمایت اقبال اوست تاج و سریر
جواب داد بلفظی صریح هاتف غیب
ز ساق عرش بتائید کردگار صریر
که شمس دولت و دین فخرملک صدر جهان
پناه تیغ و قلم ملجأ صغیر و کبیر
جهان پناها چون اهل دین و دنیا را
ز سایه تو که پاینده باد نیست گزیر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه مدحی است برای ممدوحی با لقب «شمس دولت و دین، فخر ملک، صدر جهان». شاعر نخست بلندی درگاه، قدر، بخشش و بزم او را با خورشید و افلاک و عقل اول میسنجد. سپس از سفری خیالی در شبی سخن میگوید که با پای اندیشه از افلاک گذشت و پادشاهی والاهمت دید. سروش غیب نام او را به شاعر گفت و قطعه با دعا برای پایداری سایهٔ ممدوح به پایان میرسد. یک مصراع از متن افتاده است.
هوش مصنوعی: آفرین بر تو که بلندای درگاهت به اوج خورشید میرسد، چنانکه پیکر ستارهٔ تیر (عطارد) در فضای آن درگاه همچون ذرهای خُرد است.
هوش مصنوعی: نُه فلک بلند در برابر قدر و مقام تو تنها دقیقهای ناچیز است و هفت سیارهٔ درخشان پارهای اندک از روشنی ضمیر تو به شمار میآیند.
هوش مصنوعی: ابرِ انگشتان بخشندهٔ تو در گذر خود بر چهرهٔ خورشیدِ روشنضمیرِ آسمان نقابی از مشک کشید؛ یعنی بخشش تو از ابر پربارتر است و خورشید را میپوشاند.
هوش مصنوعی: هوا با دست جنبش خود نقاب ابر بارانزا را از چهرهٔ خورشید آسمان میدرد و کنار میزند.
هوش مصنوعی: شرابخانهٔ تو گوهری است که حوادث بد را میسوزاند و نابود میکند، چنانکه نُه فلک در گردش خود به آن استوارند.
هوش مصنوعی: هفت سیارهٔ تندرو مانند روح قدسی آن را بزرگ میدارند و چنانکه عقل اول در نُه فلک اثر میگذارد، آن نیز در افلاک اثرگذار است.
هوش مصنوعی: این بیت ناقص است و مصراع دوم آن افتاده است؛ ظاهراً از پدید آمدن سخن و آفرینش آن سخن میگوید.
هوش مصنوعی: ای کسی که بزرگیات به جایی رسیده که کرمت مانند بخشش خداوند گناه را میبخشد و عذر را میپذیرد.
هوش مصنوعی: شبی با پای اندیشه از ساکنان آسمان گذشتم و مانند تیر از فلک بیرون رفتم.
هوش مصنوعی: به جهانی رسیدم که در آن بیآنکه به لفظ نیازی باشد، همهٔ معنای سخن، کم و بیش، بر دلم آشکار شد.
هوش مصنوعی: در آن جهان پادشاهی پناهدهندهٔ جهان دیدم که گردش روزگار در چشم همت بلندش خوار و ناچیز بود.
هوش مصنوعی: پرسیدم این پناه دین و دادگر کیست که تاج و تخت در پناه بخت و اقبال او هستند؟
هوش مصنوعی: سروش غیبی به لفظی روشن پاسخ داد و از پایهٔ عرش، به تأیید پروردگار، بانگی برآمد.
هوش مصنوعی: که او شمس دولت و دین، فخر ملک و صدر جهان است؛ پناه اهل شمشیر و قلم و پناهگاه کوچک و بزرگ.
هوش مصنوعی: ای پناه جهان، چون اهل دین و دنیا از سایهٔ تو، که پایدار باد، ناگزیرند و بینیاز نیستند، (دعای دوام تو بر همه واجب است). سخن در این بیت ناتمام میماند و ظاهراً دنبالهای داشته است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
همی بکشتی تا در عدو نماند شجاع
همی بدادی تا در ولی نماند فقیر
بسا کسا که برهست و فَرَخشه بر خوانش
بسا کسا که جوین نان همی نیابد سیر
مبادرت کن و خامُش مباش چندینا
[...]
خَلَق شود ز نشست دراز حلت مرد
که گنده گردد چون دیر ماند آب غدیر ...
همی گرست و همی نرگسانش لاله گداخت
به زیر لالهٔ بگداخته نهفته زریر ...
شبی چگونه؛ شبی آفریده از پولاد
[...]
نگر به لاله و طبع بهار رنگ پذیر
یکی برنگ عقیق و دگر ببوی عبیر
چو جعد زلف بتان شاخهای بید و خوید
یکی همه زره است و دگر همه زنجیر
درخت و دشت مگر خواستند خلعت زا بر
[...]
بتی که راستی از قد او رباید تیر
بتیر غمزه ز گردون فرود آرد تیر
نه سیب سرخ بود با رخان او مر مهر
نه با درنگ بود چون رخان من مه تیر
ز خواب دیده پر آب من ندارد بهر
[...]
بهست قامت و دیدار آن بت کشمیر
یکی ز سرو بلند و یکی ز بدر منیر
بتی که هست رخ و زلف او به رنگ و به بوی
یکی شبیه عقیق و یکی بسان عبیر
دل و برش به چه ماند به سختی و نرمی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.