گنجور

 
عماد خراسانی

بسیار مکن با ما سرپنجه به دانایی

گردون ورقی باشد از دفتر شیدایی

هرچند که مدهوشم، حیرانم و خاموشم

نفروشم از این حیرت یک ذره به دانایی

در سینهٔ ما رازی ست پنهان که نیازی نیست

بر فکر فلاطونی، بر منطق سینایی

جز گوشهٔ میخانه منزل به کجا گیریم

با این سر سودایی، با این دل شیدایی

نُه طاق مقرنس را گر عشق نمی‌دادند

هر ذره جهانی بود در عالم خودرایی

در هر قدمِ این دشت صد شور و شرر یایی

مجنون نشود هرکس با بادیه پیمایی

یک گوشهٔ راحت به از شوکت کاووسی

یک بوسهٔ عشق‌آمیز از حشمت دارایی

بی‌عاشقی و مستی افسانه بود هستی

گر زانکه نئی کودک با قصه نیاسایی

تا پی سپر عقلی از رنج گزیرت نیست

گر با خردی، دستی در دامن شیدایی

ما زندگی خود را مدیون نکویانیم

ای شاه بُتان لطفی با زندهٔ زیبایی

تو ماه نکویانی، من مشتری رویت

بوسی ده و جانی خواه، یا آنچه تو فرمایی

من بی‌تو نخواهم ماند زین واقعه دلشادم

از عاشق دیگر خواه، در هجر شکیبایی

پروانهٔ این محفل گر هست منم ای شمع

مغرور مشو جانا ز آشوب تماشایی

هرگاه که یاد آری از بنده نوازی‌ها

ماییم و جهانی عشق در گوشهٔ تنهایی

در دوزخ و فردوسم از بیم و امید ای حور

باشد که بهشت من باز آری و بازآیی

گشتیم ز گیسویت سر حلقهٔ مجنونان

بیمار ز حسرت چند ای لعل مسیحایی

منظور خدا بوده است از خلقت ما هرچیز

جز عشق عمادالدین راهی تو نپیمایی

 
 
بیت‌یاب
عطار

دوش از سر بیهوشی و ز غایت خودرایی

رفتم گذری کردم بر یار ز شیدایی

قلاش و قلندرسان رفتم به در جانان

حلقه بزدم گفتا نه مرد در مایی

گفتم که مرا بنما دیدار که تا بینم

[...]

مشاهدهٔ ۲ مورد هم آهنگ دیگر از عطار
مولانا

با هر کی تو درسازی می‌دانک نیاسایی

زیر و زبرت دارم زیرا که تو از مایی

تا تو نشوی رسوا آن سر نشود پیدا

کان جام نیاشامد جز عاشق رسوایی

بردار صراحی را بگذار صلاحی را

[...]

مشاهدهٔ ۷ مورد هم آهنگ دیگر از مولانا
سعدی

هر کس به تماشایی، رفتند به صحرایی

ما را که تو منظوری، خاطر نرود جایی

یا چشم نمی‌بیند یا راه نمی‌داند

هر کاو به وجود خود، دارد ز تو پروایی

دیوانهٔ عشقت را، جایی نظر افتاده‌ست

[...]

حکیم نزاری

عشق آمد و بر هم زد بنیادِ شکیبایی

ای عقل درین منزل مِن بعد چه می‌پایی

گر نه سر خود گیری در دستِ بلا مانی

تقصیر مکن خود را زنهار بننمایی

گر با تو مجازاتی بنیاد نهد خاموش

[...]

مشاهدهٔ ۲ مورد هم آهنگ دیگر از حکیم نزاری
امیرخسرو دهلوی

تا داشت به جان طاقت، بودم به شکیبایی

چون کار به جان آمد، زین پس من و رسوایی

سرپنجه صبرم را پیچیده برون شد دل

ای صبر، همین بودت بازوی توانایی

در زاویه محنت دور از تو چو مهجوران

[...]

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه