ایخسرویکه خسرو سیارگان سزد
در پیش رای انورت از جمله عبید
در خانقاه عالم امر و جهان نهی
رای تو هست شیخ و قضا و قدر مرید
یاجوج ظلم راه نیابد بسوی خلق
تا در جهان ز عدل تو سدی بود سدید
در کار دهر پیر تصرف روا بود
بخت ترا از آنکه جوانیست بس رشید
حاسد ز بوی فضل تو گر جان دهد رواست
یابد جعل ز نفحه گل زحمتی شدید
خصمت برنج سکته حیرت اسیر شد
خونش بریز چون بود این سکته را مفید
بشکاف آهنین دل دشمن بنوک تیغ
قد یقطع الحدید کما قیل بالحدید
هر لحظه میرسان المی نو بجان خصم
زیرا که لذتی بدل آید زهر جدید
هر دم ز تاب حادثه تازه دشمنت
بادا چو بایزید گه زندگی قدید
آن بایزید نام ولیکن یزید فعل
فعل یزید نیست مناسب ز با یزید
شیعی زید بظاهر و از خبث باطنش
بهتر ز خونش خون سگ درگه یزید
کج خلقتی است علت ضم ورنه از چه کرد
ترک رضای من ز پی تاج دین حمید
هان تا بقول او نشوی غره زانکه او
ظاهر شود مرید و بباطن بود مرید
از گفته مجیر یکی بیت آبدار
بشنو زمن که نیست خرد را بر آن مزید
شاها روا مدار که مفعول من اراد
گردد بروزگار تو فعال ما یرید
هر چند کشتنی است ولی خون او مریز
کافسوس باشد آنکه بود ناصبی شهید
ای خسرویکه فائده لطف و عنف تست
هر نیک و بد که میرسد از وعد و از وعید
خورشید رای تو نظر دوستی نکرد
بر دشمن شقی که نشد تا ابد سعید
دریاب بنده را که گروهی دو روی چهر
یکدل شدند با هم و من در میان وحید
گر یابم از تو تربیت از دشمنان چه باک
آمد فزون ز صد شبه یک گوهر فرید
تا در جهان ز عید و ز نوروز خرمی است
روزت بخرمی همه نوروز بادوعید
بادا حسود تو چون خیمه چار میخ
در گردنش طناب شده رشته ورید
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر دربارهای خسرو به عنوان یک پادشاه با فضائل و ویژگیهای برجسته است که در آن به مفاهیم قضا و قدر و عدالت اشاره شده است. شاعر بیان میکند که یاجوج (نماد ظلم) نمیتواند به مردم آسیب برساند زیرا عدالت خسرو برای او مانع است.
شاعر همچنین به اهمیت تصرف پیر در امور دهر و جوانی خسرو اشاره کرده و به حسودان و دشمنان او هشدار میدهد که نباید به کشتن او فکر کنند، چرا که او از قدرت و حمایت الهی برخوردار است.
بخش دیگری از شعر به توصیف دشواریها و حوادث زندگی میان برایش و غم و شادی آن اشاره دارد و در نهایت، شاعر آرزو میکند که روزگار پادشاهی خسرو سرشار از خرمی و شادابی باشد و حسودانش زیر فشار عذاب قرار بگیرند.
در کل، شعر تمجید از ویژگیهای مثبت خسرو و تأکید بر ارزشهای عدالت و دوستی را دربر دارد.
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف شخصیتی بزرگ و برجسته میپردازد که به عنوان خسرو (پادشاه) شناخته میشود و او را ستارهای درخشان میداند. در اینجا به اشاره میشود که او در میان افرادی که در اطرافش هستند، از دیگران متمایز و برتر است و به همین خاطر، شایسته احترام و توجه ویژه است.
هوش مصنوعی: در خانقاه، جایی که روحانیون و عرفا به تربیت و آموختن میپردازند، همه چیز تحت کنترل و فرمان توست. اینجا هیچ کار یا تصمیمی بدون اراده و خواست تو انجام نمیشود، حتی شیخ و مرید هم در دایرهای از قضا و قدر تو قرار دارند.
هوش مصنوعی: یاجوج نمیتواند به مردم آسیب برساند، تا زمانی که در دنیا سدّی محکم از عدل و انصاف تو وجود داشته باشد.
هوش مصنوعی: در زندگی، افراد سالخورده میتوانند تغییراتی ایجاد کنند و این طبیعی است. شانس تو از این رو خوب است که هنوز جوان و نیرومند هستی.
هوش مصنوعی: اگر حسود به خاطر بوی خوش فضیلت تو جانش را از دست بدهد، اشکالی ندارد، زیرا بر اثر عطر گل، زحمت او بسیار سخت خواهد بود.
هوش مصنوعی: خصمت برنج، یعنی رقیب تو به خاطر ناتوانی و حیرت از تو شکست خورده و احساس ضعف کرده است. خونش را بریز، یعنی او را در این حالت ضعیف و آسیبدیده رها کن. بنابراین، این سکته و بهت که نصیب او شده، به نوعی برای تو مفید واقع شده است.
هوش مصنوعی: با قدرت و مهارت خود، میتوانی هر سختی و مقاومتی را از بین ببری، حتی اگر دل دشمنان مستحکم و آهنین باشد. همچنان که گفتهاند، قدرت و اراده میتواند فلز را نیز از هم پاشاند.
هوش مصنوعی: هر لحظه خبری تازه به دشمن میرسد، چون لذت جدیدی باعث میشود تا زهر کهنه اثر کند.
هوش مصنوعی: هر لحظه از شدت مشکلات، دشمن تو به شکل جدیدی نمایان میشود، مانند بایزید که در لحظات زندگیاش دچار تغییر و تحول میگردد.
هوش مصنوعی: این شعر به بیان این نکته میپردازد که اگرچه فردی به نام بایزید وجود دارد و او نیز ولی است، اما اعمال و رفتار او با شخصیت یزید متفاوت است. به عبارت دیگر، تنها نام کافی نیست و رفتار و کردار فرد نیز باید شایسته باشد. در واقع، صحیح بودن نام یا عنوان کسی به تنهایی نشاندهنده خوبی و درستی او نیست.
هوش مصنوعی: شیعه زید، با وجود ظاهری که دارد و ناپاکی در باطنش، از خونش که مثل خون سگ یزید است، بهتر است.
هوش مصنوعی: تو چه موجود عجیبی هستی که به خاطر دلیلی نامعلوم، رضایت من را نادیده گرفتهای. چرا به دنبال مقام و افتخار دین حمید هستی؟
هوش مصنوعی: به این فکر نباش که فقط ظاهر آدمها را ببینی و با آن فریب بخوری. در واقع، ممکن است کسی در ظاهر مرید و شاگرد به نظر برسد، اما در باطن حقیقت دیگری داشته باشد. به عمق وجود انسانها توجه کن و تنها به ظواهر بسنده نکن.
هوش مصنوعی: از سخن مجیر یک بیتی شیرین بشنو از من، زیرا که عقل بر آن چیزی نمیافزاید.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، جایز نیست که اجازه دهی کسانی که خواهان تو هستند، در زمان تو به کارهای خود ادامه دهند.
هوش مصنوعی: اگرچه او را باید کشت، اما خون او را نریزید. افسوس که آن کسی که به شهادت رسیده، دشمن اهل بیت است.
هوش مصنوعی: ای شاهی که وجود تو پر از مهربانی و قدرت است، هر خوبی و بدی که به انسانها میرسد، ناشی از وعدهها و تهدیدهای توست.
هوش مصنوعی: خورشید محبت تو بر کسی که دشمنی کند، نتابید و او هرگز خوشبخت نشد.
هوش مصنوعی: مرا کمک کن که عدهای با چهرههای متفاوت اما با دلهای واحد به یکدیگر پیوستهاند و من در میان آنها تنها و بیکس ماندهام.
هوش مصنوعی: اگر از تو تربیت و آموزش بگیرم، از دشمنان چه باکی دارم؛ زیرا که یک گوهر نایاب، بهتر از صد شب تار است.
هوش مصنوعی: تا زمانی که در این دنیا عید و نوروز شادیبخش است، روزهای تو همواره شاد و پر از خوشحالی باشد.
هوش مصنوعی: ای کاش حسادت تو به اندازهای باشد که مانند طنابی به دور گردن خیمهای که با چهار میخ ثابت شده، بپیچد.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
صبح آمد و علامت مصقول بر کشید
وز آسمان شمامهٔ کافور بر دمید
گویی که دوست قُرطهٔ شَعر کبود خویش
تا جایگاه ناف به عمدا فرو درید
در شد به چتر ماه سنانهای آفتاب
[...]
از ابر نوبهار چو باران فروچکید
چندین هزار لاله ز خارا برون دمید
آن حلهای که ابرمر او را همیتنید
باد صبا بیامد و آن حله بردرید
جشن خزان بهخدمت شاه جهان رسید
رایت ز کوهسار به صحرا درون کشید
از عکس رایت وی و از نور آفتاب
وز جام می سه صبح بهٔک جای بردمید
شرط است اگر کنند به جشنی چنین نشاط
[...]
ای بنده طول عمر تو خواهنده از خدا
از بنده یک حدیثک موجز توان شنید
فصل زررز است، بدینگاه دست گیر
چندانکه نیمدانک بزر، رز توان خرید
صبح آمد و علامت مصقول برکشید
وز آسمان شمامه کافور بردمید
گویی که دست قرطه شعر کبود خویش
تا جایگاه ناف بعمدا فرو درید
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.