چو شمع از انفعال آگهی بیتاب میگردم
به صیقل میرسد آیینه و من آب میگردم
حیا چون موج گوهر شوخی از سازم نمیخواهد
اگر رنگم در گردش زند بیتاب میگردم
ندانم درد دل جوشیدهام یا نیش فصادم
نوا خون است سازی را که من مضراب میگردم
به ضبط اشک برق مزرع شوقم مشو ناصح
نهال نالهام بیگریه کم سیراب میگردم
غبار ما و من از صاف معنی غافلم دارد
اگر زین جوش بنشینم شراب ناب میگردم
خیال هستیام صد پرده بر تحقیق میبافد
ز ناموس کتان گر بگذرم مهتاب میگردم
خمی بر دوش همت بستهام از قامت پیری
کشم زین ورطه تا رخت هوس قلاب میگردم
درین صحرا که جز عنقا ندارد گرد پیدایی
سیاهی گر کنم خورشید عالمتاب میگردم
به دیر و کعبهام آوازهٔ ناقدردانیها
سرم گر محرم زانو شود محراب میگردم
ندامت آبیاریهای کشت غم جنون دارد
به چشم تر گهرها بسته چون دولاب میگردم
تمیز از طینت من ننگ غفلت میکشد بیدل
به چشم هرکه خود را میرسانم خواب میگردم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: گوینده در این غزل از شرمِ آگاهی و بارِ خودبینی مینالد و هستیِ خود را پردهای میان خود و حقیقت میداند. او بارها میگوید اگر از «من» و جوشِ هستی بگذرد، به شرابِ ناب، مهتاب، خورشید یا محراب بدل میشود. گریه و ناله را مایهٔ زندگیِ دل میداند و ناصح را از بازداشتن او از گریه منع میکند. در پایان با طنزی تلخ میگوید هوش و تمیزِ او خود رنگ غفلت دارد و او در چشمِ دیگران خواب میشود.
هوش مصنوعی: مانند شمع از شرمِ آگاهی و هوشیاری بیقرار و گدازان میشوم؛ آیینه با صیقل خوردن روشن میشود، اما من از شرم صیقلِ آگاهی آب میشوم.
هوش مصنوعی: شرم و حیا، مانند موجِ گوهر که آرام و بیجنبش است، از وجود من شوخی و جنبش نمیپذیرد؛ اگر رنگ رخسارم اندکی بگردد، بیتاب و پریشان میشوم.
هوش مصنوعی: نمیدانم دردِ دلِ جوشیدهام یا نیشترِ رگزن؛ هر سازی که من مضرابش شوم، نوایش خون است، یعنی هرجا دست بزنم از آن خون و درد برمیخیزد.
هوش مصنوعی: ای ناصح، با بازداشتن من از گریستن، مانند برق کشتزارِ شوقم را نسوزان؛ من نهالِ نالهام و بیگریه کمتر سیراب میشوم.
هوش مصنوعی: غبارِ «ما» و «من» گفتن، مرا از زلالیِ حقیقت و معنی غافل نگه داشته است؛ اگر این جوش و خروشِ خودبینی فرونشیند، مانند شرابی که تهنشین شود، شرابِ ناب و صاف میشوم.
هوش مصنوعی: پندارِ هستی و وجودِ خودم صدها پرده بر حقیقت میبافد؛ اگر از آبروداریِ کتانوار خود بگذرم، به مهتاب بدل میشوم. (کتان در برابر مهتاب میپوسد؛ یعنی با فنای خود به نورِ حقیقت میپیوندم.)
هوش مصنوعی: خمیدگیِ قامتِ پیری را مانند باری بر دوشِ همت بستهام؛ قامتِ خمیدهام قلابی میشود تا بارِ هوس را از این گرداب بیرون بکشم.
هوش مصنوعی: در این صحرای هستی که جز عنقا، که نامی بینشان است، هیچکس گردی از پیدایی ندارد، اگر من هم سیاه و نیست شوم و نشانی از خود نگذارم، خورشیدِ جهانافروز میشوم.
هوش مصنوعی: در بتخانه و کعبه به ناقدردانی نامآورم و ارجی ندارم؛ اما اگر سرم را به زانوی تأمل و فروتنی بگذارم، خودم محراب میشوم.
هوش مصنوعی: آبیاریِ کشتزارِ غم با اشکِ پشیمانی جنونآمیز است؛ من با چشمِ تر، مانند دولاب که دلوهای پرآب دارد، گوهرهای اشک بر خود بستهام و میچرخم.
هوش مصنوعی: ای بیدل، هوش و تمیز از سرشتِ من ننگِ غفلت را میکشد؛ به چشمِ هر کس که میرسم، برایش مانند خواب میشوم و او را غافل میکنم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نه بهر آب از سوز دل بیتاب می گردم
که چون تبخال من از تشنگی سیراب می گردم
سفیدی کرد چشمم را کف دریای نومیدی
همان من در تلاش گوهر نایاب می گردم
پر از گوهر کنم گر چون صدف دامان سایل را
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.