قامت خمکز حیا سوی زمین رو میکند
فهم میخواهد اشارتهای ابرو میکند
هر کجا باشیم در اندوه از خود رفتنیم
شمع ما سر بر هوا هم، سیر زانو می کند
سایه و تمثال راکم نیستگر سنجی به باد
شرم خفت سنگ ما را بیترازو میکند
چشم بند سحر الفت را نمیباشد علاج
دل گرفتار خود است و یاد گیسو میکند
این چنین کز ناتوانیها شکستم دادهاند
گر رسد چینی به یادم نوحه بر مو میکند
بسکه یاران در همین ویرانهها گم گشتهاند
میچکد اشکم ز چشم و خاک را بو میکند
روز بازار تعین آنقدر مالوف نیست
خلق چون شب شد دکان در چشم آهو میکند
ناتوانی هم به جایی میرسد، مردانه باش
سایه کار قاصد مطلب به پهلو میکند
با توکّل کس نمیپرداخت گر میداشت شرم
دستگاه نعمت بیخواست بدخو میکند
طبع ظالم در ریاضت مایل اصلاح نیست
تیغ را تدبیر خونریزی تنکرو میکند
حالت از کف میرود در فکر مستقبل مرو
این خیال دورگرد آخر تو را، او میکند
تاکجا بیدل ز گردون خجلتم باید کشید
اینکمان سخت، پر زورم به بازو میکند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل دربارهٔ ناتوانی، شکستگی و گرفتاری آدمی در خود است. بیدل از پیری و خمیدگی، گمشدن یاران در خاک و فریب دلبستگی سخن میگوید که در آن دل اسیر خود است اما خیال گیسوی یار را دارد. در میانه، اندرزهایی میآید: ناتوان هم با پایداری به مقصد میرسد، نعمت بیرنج آدمی را بدخو میکند، ریاضت ستمگر را اصلاح نمیکند و نباید حالِ اکنون را فدای خیال آینده کرد. غزل با شکایت از ستم و فشار آسمان پایان مییابد.
هوش مصنوعی: قامت خمیدهای که از شرم رو به سوی زمین دارد، مانند ابرو اشارهای میکند و فهمیدن این اشاره هوش میخواهد. خمیدگی پیری، خاموش به خاک و پایان کار اشاره دارد.
هوش مصنوعی: هر جا که باشیم، در غم از خود بیخود میشویم. شمع ما با آنکه سرش رو به بالاست، آب میشود و پایین میآید، گویی سر بر زانوی اندوه و تأمل نهاده است.
هوش مصنوعی: اگر سایه و تصویر را با باد بسنجی، از ما سبکتر نیستند. شرمِ سبکی و بیوزنی، سنگ ما را از ترازو بیرون میبرد و ما را اصلاً سنجیدنی نمیداند.
هوش مصنوعی: جادوی چشمبندِ دلبستگی درمان ندارد. دل در اصل گرفتار خودش است، اما گمان میکند اسیر گیسوی یار است و از آن یاد میکند.
هوش مصنوعی: ضعف و ناتوانی چنان مرا شکسته است که اگر حتی ظرف چینی به یادم بیفتد، بر ترک باریک مانند مویش زاری میکند. شاعر با دو معنای «چین» و «مو» بازی کرده است.
هوش مصنوعی: چون یاران بسیاری در همین ویرانههای دنیا گم و نابود شدهاند، اشک از چشمم بر خاک میچکد و گویی خاک را بو میکشد تا نشانی از آنان بیابد.
هوش مصنوعی: بازار روزِ هستی و خودنمایی چندان دلپذیر نیست. از همین رو مردم چون شب میرسد، به سیاهی و آرامش پناه میبرند، گویی دکان خود را در سیاهی چشم آهو برپا میکنند.
هوش مصنوعی: ناتوانی هم سرانجام به جایی میرسد، پس دلیر و استوار باش. سایه با آنکه بر زمین افتاده و بر پهلو میخزد، کار پیک را انجام میدهد و به مقصد میرسد.
هوش مصنوعی: اگر کسی شرم و حیا داشت، به بهانهٔ توکل خود را رها نمیکرد. نعمتی که بیخواستن و بیکوشش به دست آید، آدمی را بدخو و ناسپاس میکند.
هوش مصنوعی: سرشت ستمگر با ریاضت و سختی اصلاح نمیشود. همانگونه که تیز و نازک کردن شمشیر، آن را برای خونریزی کاریتر میکند.
هوش مصنوعی: حال و اکنون از دستت میرود؛ در اندیشهٔ آینده فرو مرو. این خیال دوراندیش سرانجام تو را از خودت بیگانه میکند و به «او»، یعنی دیگری، بدل میسازد.
هوش مصنوعی: بیدل، تا کی باید از سپهر شرمساری بکشم؟ این کمان سختِ آسمان مرا به داشتن بازوی پرزور متهم میکند، در حالی که توان کشیدن آن را ندارم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
غارت صبر از دلم آن آتشینرو میکند
گرمی خورشید گل را مفلس بو میکند
چشم مجنون بس که از وحشینگاهان پر شده است
چشم لیلی را خیال چشم آهو میکند
آن که چون شبنم ز گل بالین و بستر ساختی
[...]
نه همین نازش مرا منع از رخ او میکند
هر گره در زلف، کار چین ابرو میکند
بیدماغی کرده است از بس که حالم را خراب
حیرتی دارم که گل را چون کسی بو میکند؟
چون گل رعنا رخش با لاله هرجا چهره شد
[...]
دلبر تربز فروشم رو به هر سو می کند
چون دچارش می شوم تربزچه را رو می کند
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.