شکست دور سپهرم به پایمال زحیر
بریخت خون جوانیم غبن عالم پیر
همی نفر نفر آید بلا به منزل من
ازین نفر نفر ای دوستان نفیر نفیر
چو چرخ بی سر و پایم چو خاک بی دل و زور
ز خاک دیر نشین و ز چرخ زود مسیر
فلک به تعزیت عمر من درین ماتم
قبای ساده مرکز فرو زده است به قیر
غبار رکضت این ابلق سوار او بار
ببرد خواب و قرارم ز دیدگان قریر
مرا چو صبح نخستین زبان ببست فلک
چگونه حال دل خویشتن کنم تقریر؟
مرا به صنعت اکسیر در تبه شد دل
اگر چه آفت مغزست صنعت اکسیر
عجب شتر دلم از روزگار اشتر فعل
که ریش گاو گرفتم درین خراس زحیر
چو من سلیم مزاجی شکسته دل نه رواست
درین خرابه که یک یوسف است و پنجه پیر
چمانه فلک از صفو خرمی است تهی
خزانه زمی از نقد مردمی است فقیر
پیاز وار به شمشیر هجر مثله شوند
اگر دو دست به یک پیراهن برند چو سیر
مخالفان لجوجند در ولایت طبع
به کاو کاو زمین و هوا و آب و اثیر
چو در سرای خلافی ره وفاق مجوی
چو در ولایت خصمی رفیق و دوست مگیر
زمانه را سر تعذیب تست ساخته باش
که از دو طرف عذارت پدید شد دو نذیر
درین خیال بدین روزها همی دارم
به تنگ و تیر تفکر دماغ را تقطیر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شکوائیه گلایه از ستم آسمان و روزگار است که جوانی شاعر را تباه کرده، بلا پشت بلا بر سرش ریخته و زبانش را از بیان حال بسته است. شاعر دنیا را ویرانهای بیوفا و تهی از شادی و مردمی میداند که در آن همهچیز با هم در ستیز است و هر دو یاری را از هم جدا میکند. سپس به خود اندرز میدهد که در این سرای دشمنی دل به دوستی کسی نبندد و با دیدن موی سپید، برای آزار روزگار آماده باشد. در پایان از اندیشهٔ پیوستهای میگوید که مغزش را میفرساید.
هوش مصنوعی: گردش آسمان مرا شکست و زیر پای رنج و ناله لگدمالم کرد. فریب و زیانی که از این جهان کهنه دیدم، خون جوانیام را ریخت.
هوش مصنوعی: بلاها دستهدسته به خانهٔ من میآیند. ای دوستان، از دست این دستهدسته بلا فریاد و فغان!
هوش مصنوعی: مانند آسمان سرگشته و بیسر و پایم و مانند خاک بیدل و بیتوانم. از خاک ماندگاری و درنگ را دارم و از آسمان شتاب و گذرا بودن را؛ یعنی گرفتار سستی خاک و ناپایداری چرخم.
هوش مصنوعی: آسمان در این سوگ، برای عزای عمر من، جامهٔ سادهاش را با قیر سیاه کرده است؛ یعنی شب سیاه جامهٔ عزای آسمان برای من است.
هوش مصنوعی: گردی که از تاختن این اسب ابلق (روز و شب) برمیخیزد، خواب و آرامش را از چشمانی که پیشتر آسوده بودند گرفته است.
هوش مصنوعی: آسمان زبانم را مانند صبح کاذب که زود خاموش میشود بسته است. پس چگونه حال دلم را بیان کنم؟
هوش مصنوعی: دلم در پی کیمیاگری، یعنی جستن چیزی ناممکن، تباه شد؛ هرچند کیمیاگری خود آفت عقل و مغز است.
هوش مصنوعی: شگفتا که از دست روزگارِ کینهتوز و ناهموار مانند شتر، دلم کینهدار و رمیده شده است. در این آسیابِ رنج مانند نادانان بیهوده دست به ریش گاو زده و سرگردان ماندهام.
هوش مصنوعی: روا نیست که کسی سادهدل و دلشکسته مانند من در این ویرانهٔ دنیا بماند؛ جایی که در برابر یک یوسف، پنجاه بدخواه کهنهکار هست.
هوش مصنوعی: جام آسمان از شادی پاک خالی است و گنجینهٔ زمین از سرمایهٔ جوانمردی و انسانیت تهیدست است.
هوش مصنوعی: اگر دو یار مانند حبههای سیر در یک پوست کنار هم باشند، شمشیر جدایی آنان را مانند پیاز لایهلایه پاره میکند. یعنی روزگار هیچ دو همدمی را کنار هم نمیگذارد.
هوش مصنوعی: در قلمرو طبیعت همه ستیزهجو و ناسازگارند و خاک و باد و آب و آتش پیوسته با هم در کشمکشاند.
هوش مصنوعی: چون در خانهٔ ناسازگاری هستی، راه سازگاری نجوی؛ و چون در سرزمین دشمنی هستی، کسی را یار و دوست مگیر.
هوش مصنوعی: روزگار آهنگ آزار تو را دارد، پس آماده باش؛ زیرا از دو سوی چهرهات دو هشداردهنده، یعنی موی سپید پیری، پیدا شده است.
هوش مصنوعی: این روزها با این اندیشهها، مغزم را در قرعوانبیق تنگ و تیرهٔ فکر قطرهقطره میچکانم؛ یعنی از فرط اندیشه فرسوده میشوم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
همی بکشتی تا در عدو نماند شجاع
همی بدادی تا در ولی نماند فقیر
بسا کسا که برهست و فَرَخشه بر خوانش
بسا کسا که جوین نان همی نیابد سیر
مبادرت کن و خامُش مباش چندینا
[...]
خَلَق شود ز نشست دراز حلت مرد
که گنده گردد چون دیر ماند آب غدیر ...
همی گرست و همی نرگسانش لاله گداخت
به زیر لالهٔ بگداخته نهفته زریر ...
شبی چگونه؛ شبی آفریده از پولاد
[...]
نگر به لاله و طبع بهار رنگ پذیر
یکی برنگ عقیق و دگر ببوی عبیر
چو جعد زلف بتان شاخهای بید و خوید
یکی همه زره است و دگر همه زنجیر
درخت و دشت مگر خواستند خلعت زا بر
[...]
بتی که راستی از قد او رباید تیر
بتیر غمزه ز گردون فرود آرد تیر
نه سیب سرخ بود با رخان او مر مهر
نه با درنگ بود چون رخان من مه تیر
ز خواب دیده پر آب من ندارد بهر
[...]
بهست قامت و دیدار آن بت کشمیر
یکی ز سرو بلند و یکی ز بدر منیر
بتی که هست رخ و زلف او به رنگ و به بوی
یکی شبیه عقیق و یکی بسان عبیر
دل و برش به چه ماند به سختی و نرمی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.