گنجور

 
ابوالفضل بیهقی

و سلطان منشوری فرستاد بنام سپاه‌سالار غازی به ولایت بلخ و سمنگان‌، و کسان وی آنرا به بلخ بردند بزودی تا به نام وی خطبه کنند.

و کارها پیش گرفتند و سخن، همه سخن غازی بود و خلوتها در حدیث لشکر با وی میرفت. و پدریان را نیک از آن درد میآمد و می‌ژکیدند و آخر بیفگندندش‌، چنانکه بیارم پس از این. و سعید صرّاف، کدخدای‌ غازی به آسمان شد و لِکُلٍّ قَومٍ یَوم‌ٌ. و الحق نه نازیبا بود در کار، امّا یک چیز خطا کرد که او را بفریفتند تا بر خداوندش مُشرِف‌ باشد و فریفته شد به خلعتی و ساخت زر که یافت؛ این مُشرِفی‌ بکرد و خداوندش در دلو شد و او نیز. و چاکرپیشه را پیرایهٔ بزرگتر راستی است.

و از پس برافتادن سپاه‌سالار غازی، سعید در آسیای روزگار بگشت و خاست و افتاد و بر شغل بود و نبود تا بعد العزّ و الرّفعة صار حارس الدّجلة. اکنون در سنه خمسین‌ به مولتان‌ است در خدمت خواجه عمید عبدالرّزّاق‌ که چند سال است که ندیمی او میکند؛ بیغوله‌ و دم قناعتی گرفته‌. و شمایان‌ را ازین اخبار تفصیلی دارم سخت روشن، چنانکه آورده‌آید، إن شاء اللّه تعالی‌.

و کار وزیر حسنک آشفته گشت که به روزگار جوانی ناکردنیها کرده‌بود و زبان نگاه ناداشته و این سلطان بزرگ محتشم را خیرخیر بیازرده. و شاعر نیکو میگوید؛ شعر:

إحفَظ لسانَک لا تقولُ فتبتَلی‌

إنّ البلاءَ موکَّلٌ بالمنطق‌ِ

و دیگر در باب جوانان بغایت نیکو گفته‌است؛ شعر:

إنَّ الأمورَ إذ الأحداثُ دَبَّرَها

دونَ الشّیوخِ تَرَی في بَعضِها خللا

 و از بوعلی اسحق شنودم، گفت: «بومحمد میکائیل گفتی «چه جای بعض است که فی کلّها خللا.» و وزیر بوسهل زوزنی‌ با وزیر حسنک معزول سخت بد بود که در روزگار وزارت بر وی استخفافها کردی، تا خشم سلطان را بر وی دائمی میداشت و به بلخ رسانید بدو آنچه رسانید. اکنون بعاجل‌الحال‌ بوسهل فرمود تا وزیر حسنک را به علی رایض‌ سپردند که چاکر بوسهل بود، تا او را به خانهٔ خویش برد و بدو هر چیزی رسانید از انواع استخفاف. و بوسهل زوزنی را در آنچه رفت، مردمان در زبان گرفتند و بد گفتند که مردمان بزرگ نام بدان گرفتند که چون بر دشمن دست یافتند، نیکویی کردند که آن نیکویی بزرگتر از استخفاف باشد. «و العفو عند القدرة» سخت ستوده است‌ و نیز آمده‌است در امثال که گفته‌اند: «إذا ملکتَ فاسجح»؛ اما بوسهل چون این، واجب نداشت و دل بر وی خوش کرد به مکافات، نه بوسهل ماند و نه حسنک. و من این فصول از آن جهت راندم که مگر کسی را به کار آید.

 
 
 
مشکلات اینترنت
بخش ۲۴ به خوانش سعید شریفی
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم