بخش ۴۵ - در یاد کردن آدم و ذرّیّۀ وی و بلا و مشقّت کشیدن از شیطان و شرف انسان فرماید
توئی آدم از ذات حق نموده
بسی گفته اناالحق هم شنوده
درون جنّت جان بودی ای دل
کرا بر گویمش اینزار مشکل
که تا چون بود احوالت در آنجا
دگر چون آمدی بیخویش اینجا
ز ابلیست بسی زحمت کشیدی
اگرچه جنّت و رضوان بدیدی
چو مردان راز با جان باز دیدند
بکلّی خود طمع ازنان بریدند
طمع از خوردن اینجا بُر که جانی
چرا چندین تو اندر بند نانی
طمع بُر تا شوی پاکیزه جوهر
ز حسن لذّت و شهوت تو بگذر
ز لذّات بهیمی کن حذر تو
مخور جز اندکی هم مختصر تو
ز لذّات بهیمی دور گردی
ز خورد و خواب چندین گر تو مردی
مشو قانع که تو دُرّ لطیفی
نکو بنگر که بس ذات شریفی
چرا در صورت خردی تو ای دوست
ببر در مغز تا کی بردری پوست
تو خورد و خواب میدانی دگرنه
بخواهی مُرد اگر خواهی اگر نه
ترا درگوش باید کرد این قول
که تا فارغ شوی از گند آن بول
که دنیا سر بسر بولست دریاب
همه گفتش ابی قولست دریاب
در این بولی تو اندر گلخن تن
تو در این تنگنا بگرفته مسکن
مقام نور جوی و نور شو پاک
که در ظلمت کجا یابی تو افلاک
شبی گر ابر باشد در سیاهی
در آن شب بین تو مر سّر الهی
نه مه باشد نه خورشید منوّر
نباشد نور مه رخشنده اختر
بجز تاریک شب چیزی نبینی
سزد گر خود تو آنشب بازبینی
نباشد هیچ پیدا جز که ظلمت
بود ریزان دمادم عین رحمت
تو باشی نور بسته پرده آنجا
که ظلمت نیز هم پیوسته اینجا
تو آن دم دان که احوالت چه بودست
نمودت از همه حاصل ببود است
دگر چون رفت ظلمت نور بینی
همه ظملت ز صورت دوربینی
در آن دم خود بخود گر مرد رازی
که نور ظلمتی و پرده رازی
شبی کز لطف او عالم چو شب بود
سر موئی نه طالب نی طلب بود
عدم بود و صفاتش محو ظلمت
در آن تاریکهای عین قربت
ز برق عشق پیدا شد حقیقت
طلبکاری ز اسرار شریعت
ترا این سرّ بباید دیده اینجا
بکاری نایدت بشنیده اینجا
در اینجا گر بُری ره کاردانی
چو دانستی عجب حیران بمانی
تمامت انبیا اینجا بماندند
کتب بر هم نهادند و بخواندند
که دانستند کین اسرار چونست
که این سر از خیال دل برونست
در اینجاگاه خاموشی گزیدند
که جز خاموشی اینجاگه ندیدند
همه محو است در تو گر بیابی
زمانی در بشو تا سرّ بیابی
توئی اصل این ندانسته چه بودت
تو ره گم کردهٔ آخر چه بودت
چو ره گم کردهٔ خود بازیابی
سزد گر خود در این معنی شتابی
در این دنیا سر اینجا در میاور
برو وز هشت جنّت زود بگذر
خلیفه زادهٔ آخر چه بودت
مجو اینجایگه میبود بودت
خلیفه زاده و شاه جهانی
بمعنی برتر از هر دو جهانی
تو هستی آدم اندر عین جنّت
کنون دریافتی اسرار قربت
کمالت برتر آمد از ملایک
ز اوّل چیز کُل شئی هالک
همه فانیست اینجا گر بدانی
نهادت قائمست اینجا تو دانی
تو آن ذاتی که کردندت سجده
توئی از آفرینش عین زبده
تو مغروری نمیدانی کئی تو
که اینجاگاه کلّی در چهٔ تو
تو قدر خود نمیدانی که جانی
درون جان عیان اندر عیانی
بهشت نیک خُلق اوست صورت
تو این معنی حقیقت دان ضرورت
جهنّم مردم آزاریّ خود دان
در اینجا دائم آزاریّ خود دان
برو نیکی کن از بدها بپرهیز
ز دام نفس اگر مردی تو بگریز
ز جان بگذر در اینجاگاه از خود
که دیدی اندر اینجانیک یا بد
بسی محنت کشیدستی ز صورت
که ابلیسست او اندر نفورت
زهی ابلیس اینجا کاردانی
که در اینجا تو سّر کاردانی
زهی آنکس که اینجا طوق لعنت
بگردن درفکند از دور قربت
شده در عین قربت لعنتی شد
اگرچه عین لعنش لعنتی بُد
بسی اسرار داند نیز ابلیس
دل پر مکر دارد ذات تلبیس
ز اصل او که واصل بود اینجا
نمودش جمله حاصل بود اینجا
در آن قربت زوصل یار جان داشت
نمود عشق سّر جان جان داشت



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به بررسی مقام انسان و چالشهایی که او در زندگی با آنها مواجه است میپردازد. انسان از ذات خداوند خلق شده و به شرف و کرامتش اشاره میشود، اما او در دنیا با شیطان و وسوسههایش دست و پنجه نرم میکند. نکتهای که در شعر مورد تأکید قرار میگیرد این است که لذات دنیوی نباید او را فریب دهد و باید از آنها کنارهگیری کند تا به جوهر خالص خود برسد. همچنین، انسان در این جهان به دنبال معنا و حقیقت وجودیاش است و باید در این مسیر از خودآگاهی و شناخت درست بهرهبرداری کند. به طور کلی، شعر به تربیت روحی و اخلاقی افراد دعوت میکند و بر لزوم ترک شهوت و درک مقام انسانی تأکید دارد.
هوش مصنوعی: تو ای آدم، از ذات حق آفریده شدهای و خیلی از میگوییها و حقایق را شنیدهای که «من حقیقت هستم» (انا الحق) یکی از آنهاست.
هوش مصنوعی: ای دل، تو در اصل خود در باغ بهشت قرار داشتی، اما حالا نمیدانم به چه کسی باید بگویم که این مشکل را از کجا آوردهای.
هوش مصنوعی: تا وقتی که حال تو در آن جهان (جنّت) چگونه بود، وقتی که به این دنیا (دنیای مادی) بازگشتی، آیا بدون شناخت خود و هویتت به اینجا میآیی؟
هوش مصنوعی: تو از ابلیس (شیطان) زحمتهای زیادی کشیدی، هرچند که باغهای بهشت و خوشی را نیز دیدهای.
هوش مصنوعی: وقتی مردان راستین راز عمیق حیات را با جان خود درک کردند، تمام خواستههای دنیایی و طمع به نان و روزی را به طور کامل ترک کردند.
هوش مصنوعی: از تمایل به خوردن و گرسنگی در اینجا چشمپوشی کن، چون چرا باید جان خود را در دام نان و خوراک بیندازی؟
هوش مصنوعی: برای اینکه خالص و پاک بمانی، از طمع دوری کن و از لذتها و شهوتها بگذر.
هوش مصنوعی: از لذائذ حیوانی دوری کن و از آنها به مقدار کم و اندکی بهره ببر، تا به پاکیزگی روح و جانت کمک کنی.
هوش مصنوعی: اگر مرد واقعی هستی، باید از لذتهای حیوانی مانند خوردن و خوابیدن دوری کنی و کمتر به آنها بپردازی.
هوش مصنوعی: خود را به چیزی کمتر از جواهر نباخت، زیرا تو در واقع مرواریدی باارزش و باوقار هستی.
هوش مصنوعی: ای دوست، چرا در ظاهر خود را کوچک و کمخود ببینی، وقتی که باید به عمق وجود خود و به خرد و دانشی که در درونت نهفته است توجه کنی و پوست ظاهری را کنار بگذاری؟
هوش مصنوعی: اگر تو به خوردن و خوابیدن آشنا هستی، دیگر نیازی به نگرانی برای مرگ نداری. اگر بخواهی زنده بمانی یا نه، فرقی نمیکند.
هوش مصنوعی: این بیت اشاره دارد به اینکه باید به تو یک حرف مهم بزنند تا از زشتیها و ناراحتیهای دنیا، که شبیه به گند و آلودگی است، رها شوی و از آنها فارغ گردی.
هوش مصنوعی: دنیا تماماً آلوده به گند و پلیدی است، بنابراین همهچیزهایی که در آن وجود دارند، مانند حرفهای ابی (بزرگ یا معتبر) بیارزش و ناپاکاند، پس باید به این حقیقت واقف شوی.
هوش مصنوعی: تو در این دنیای پست و حقیر، در درون جسم خود، مانند کسی که در زندانی محبوس شده، در تنگنای زندگی گرفتار آمدهای.
هوش مصنوعی: برای دستیابی به مقام نور و پاکی، باید جستجوی خود را در تاریکیها متوقف کنی، زیرا در چنین تاریکیای به هیچ شکلی نمیتوانی به افقهای والای روحانی و روشنایی برسیدی.
هوش مصنوعی: اگر شبی ابر و تاریکی باشد، در آن شب نباید از دریافت اسرار الهی ناامید شوی و باید به جستجوی نور و حقیقت ادامه دهی.
هوش مصنوعی: در آن شب نه ماه وجود دارد و نه خورشید تابان است، و نور ماه که معمولا درخشان و زیباست نیز در آنجا نیست.
هوش مصنوعی: جز تاریکی شب هیچچیزی را نمیتوانی ببینی، بنابراین اگر خودت آن شب را دوباره تماشا کنی، منطقی است که این را درک کنی.
هوش مصنوعی: تنها چیزی که در اینجا قابل مشاهده است، تاریکی است که پیوسته بر ما میریزد و در حقیقت، نشاندهندهٔ رحمت الهی است.
هوش مصنوعی: تو در آنجایی که نور و روشنایی را به پردهای پنهان کردهای، همزمان با وجود تاریکی و ظلمت هم، حضور داری.
هوش مصنوعی: هرگاه که تو در موقعیتی قرار میگیری، باید بدانی که حال و روزت چگونه است؛ آنچه که در موجودیت تو نمایان است، نتیجه تمام تجربیات و دستاوردهایت میباشد.
هوش مصنوعی: وقتی که تاریکی پایان بیابد و نور را ببینی، همهی تاریکیها از چهره دور میشود و از بین میرود.
هوش مصنوعی: در آن لحظه، اگر مردی راز بگوید، خود به خود، نور از تاریکی و پردهٔ راز برمیخیزد.
هوش مصنوعی: شب که به لطف او عالم همچون شب تاریکی بود، نه کسی چیزی را میخواست و نه آرزویی وجود داشت.
هوش مصنوعی: در آن زمان که فقط عدم وجود داشت و صفات خداوند در ظلمت محو بودند، در آن تاریکیهای نزدیک بودن به خدا، حقیقت وجود نداشت.
هوش مصنوعی: از عشق، حقیقت جویشی نمایان شد که بیانگر سرچشمههای عمیق دین و شریعت است.
هوش مصنوعی: این راز را فقط باید با چشم دل ببینی، در اینجا نمیتوانی آن را با گوش بشنوی.
هوش مصنوعی: اگر در اینجا راه کاردانی را قطع کنی، یعنی خودت را محدود کنی، به جایی خواهی رسید که با وجود دانستن حقایق، هنوز متحیر و شگفتزده خواهی ماند.
هوش مصنوعی: تمام پیامبران در اینجا درنگ کردند و کتابها را برهم گذاشتند و مورد مطالعه قرار دادند.
هوش مصنوعی: آنها (انبیا) فهمیدند که این رازها چگونه است و این سر (حقیقت) از خیال دل به بیرون آمده است.
هوش مصنوعی: در این مکان، سکوت را انتخاب کردند، زیرا جز سکوت چیزی دیگر در اینجا نمیبینند.
هوش مصنوعی: اگر زمانی فرصتی پیدا کنی، خود را در وجود تو غرق کن تا رازهای نهفته را کشف کنی.
هوش مصنوعی: تو خود نمیدانی که در اصل چه هستی و چه چیز باعث شده که بیراهه بروی و در آخر به کجا رسیدهای.
هوش مصنوعی: اگر انسان راه گم کردهاش را دوباره پیدا کند، شایسته است که در این موضوع عجله کند و به آن اهمیت دهد.
هوش مصنوعی: در این دنیا درنگ نکن و سریعاً از اینجا برو، زیرا برای رسیدن به هشت بهشت باید از این مقام و مکان عبور کنی.
هوش مصنوعی: فرزند خلیفه، که آخرین نسل است، چه چیزی در این دنیا برای تو وجود دارد که به دنبالش باشی؟ در این مکان، چیزی برای تو نیست.
هوش مصنوعی: خلیفه زاده و شاه جهانی به معنای فردی است که از هر دو جهان یعنی جهان مادی و معنوی بالاتر و برتر است.
هوش مصنوعی: تو خود آدم هستی که در بهشت قرار داری و اکنون اسرار نزدیکی و قرابت به خداوند را دریافتهای.
هوش مصنوعی: کمال و فضیلت تو از فرشتگان بالاتر است، زیرا از آغاز، هر چیزی که وجود دارد، فانی و نابود میشود.
هوش مصنوعی: همه چیز در این دنیا زوالپذیر و فناپذیر است اگر به این حقیقت آگاه باشی، اما وجود تو که انسان هستی، پایدار و ثابت است و این را خود تو هم میدانی.
هوش مصنوعی: تو همان خالق و موجودی هستی که به خاطر وجود تو، ملائکه سجده کردند و تو از بهترین مخلوقات هستی که در آفرینش قرار گرفتهای.
هوش مصنوعی: تو به خود مغرور نیستی و نمیدانی که اینجا، جایگاه اصلی و کلیت وجود توست.
هوش مصنوعی: تو ارزش خود را نمیشناسی و نمیدانی که روح تو در اعماق وجودت نمایان است و از درون تو خبر دارد.
هوش مصنوعی: بهشت واقعی در نتیجهی داشتن اخلاق نیکو و خوب است، و این حقیقت را در وجود خودت بشناس و درک کن که لازم و ضروری است.
هوش مصنوعی: جهنم به خاطر آزار دادن دیگران، همین است که خودت را در آن گرفتار میکنی و دائماً در عذاب هستی.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی مردانگی کنی، به انجام کارهای نیک بپرداز و از بدیها دوری کن. از دام نفس و نفسپرستی فرار کن.
هوش مصنوعی: از خودت بگذر و در این مکان، به جان خود اهمیت نده، زیرا آنچه در اینجا دیدهای، نه خوب است و نه بد.
هوش مصنوعی: تو مدتها از زحمت و رنجی که به خاطر شکل ظاهری خود کشیدهای، رنج بردهای، در حالی که ابلیس درون تو است و باعث بیزاریات میشود.
هوش مصنوعی: این ابلیس (شیطان) که در اینجا به عنوان یک کاردان (دانا و ماهر) ذکر شده، به حقیقت در زیرکی و ذکاوت خود در تیرهگویی و فریبکاری مشهور است، و این نشاندهندهٔ عمق دانش او در ایجاد فساد و منحرف کردن انسانهاست.
هوش مصنوعی: خورسند و شاد است کسی که در این مکان، طوق لعنت را به گردن میآویزد و از دوری به خداوند نزدیک میشود.
هوش مصنوعی: اگرچه در نزدیکی و نزد خداوند مقام والایی دارد، اما بر آن فرد لعنتی فرود آمده که به واسطه اعمال خود مستحق آن است.
هوش مصنوعی: ابلیس (شیطان) اسرار زیادی میداند و دلش پر از نیرنگ است و ذات او به تلبیس (فریب و ایجاد اشتباه) معروف است.
هوش مصنوعی: شخصیت اصلی شعر، که به «اصل» اشاره دارد، به مقام و مرتبهای در عالم بالا رسیده و ثمرات و آثار آن مقام را در اینجا به نمایش گذاشته است. در واقع، نتیجه و مولود واقعی آن مقام عالی در این دنیا به وضوح آشکار شده است.
هوش مصنوعی: در آن نزدیکی به یار، جان انسان از عشق او حیات مییابد و حقیقت عشق، روح و جان انسان را زنده نگه میدارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.