ای عاقلهٔ چرخ به نام تو مباهی
نام تو بهین وصف سپیدی و سیاهی
ای چهرهٔ ملک از قلم کاهربایت
لعلی که چو یاقوت نترسد ز تباهی
تا جاه عریض تو بود عارض این ملک
گردون بودش عرصه و سیاره سپاهی
مسعودی و در دادن اقطاع سعادت
چون طالع مسعود تویی آمر و ناهی
گر عرصهٔ شطرنج به عرض تو درآید
دانی که پیاده چکند دعوی شاهی
ور نام جنینی مثلا در قلم آری
ای لوح و قلم هر دو به نام تو مباهی
در عرض جهان دور نباشد که ز مادر
با خود خروس آید و با جوشن ماهی
رای تو که از ملک شب فتنه برون برد
با صبح قدر خاسته از روی پگاهی
جاه تو که در دائرهٔ دور نگنجد
ایمن شده از طعنهٔ آسیب تباهی
با کلک تو منشی فلک را سخنی رفت
کلک تو مصیب آمد و او مخطی و ساهی
آن کاهربائیست که خاصیت جذبش
بر چرخ دهد سبنله را صورت کاهی
یک عزم تو از عهدهٔ تایید برون نیست
تایید کند هرچه کند فضل الهی
هر پیک تمنا که روان شد ز در آز
ره سوی تو داند چکند مقصد راهی
قدر تو به اندازهٔ بینایی من نیست
خود دیدن اشیا که توانست کماهی
این دانم اگر صورت جسمیش دهندی
گردونش قبایی کندی مهر کلاهی
ای پشت جهانی قوی از قوت جاهت
یارب که جهان را چه قوی پشت و پناهی
من بنده در این خدمت میمون که به عونش
خضرای دمن کسب کند مهرگیاهی
دارم همه انواع بزرگی و فراغت
خود میدهد این شعر بدین شکر گواهی
آن چیست ز انعام که در حق منت نیست
هر ساعت و هر لحظه چه مالی و چه جاهی
با کار من آن کرد قبول تو کزین پیش
با چشم پدر پیرهن یوسف چاهی
در تربیت مادح و در مالش دشمن
گویی اثر طاعت و پاداش گناهی
تا کار جهان جمله چنان نیست که خواهند
کارت به جهان در همه آن باد که خواهی
در مرتبت و خاصیت آن باد مدامت
کز سعد بیفزایی وز نحس بکاهی
در خدمت تو تیر ز نواب ملازم
در مجلس تو زهره ز اصحاب ملاهی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مدح صدر کمالالدین عارض با ستایش از مقام و صفات وی آغاز میشود و به ویژگیهای او بهعنوان یک شخصیت برجسته اشاره میکند. شاعر از قدرت نفوذ و جایگاه او در جامعه میگوید و بر این باور است که عزم و ارادهاش باعث تایید و موفقیتهای او شده است. همچنین، وی به تواناییهای او در هدایت و رهبری اشاره میکند و میگوید که هر پیک خطابی که به سوی او میآید، به خوبی میداند که مقصدش اوست. در پایان، شاعر از برکت وجود صدر کمالالدین و تاثیرات مثبت او در زندگیاش یاد میکند و بر این نکته تأکید دارد که کارهای او در جهان، هرچند که مردم خواستههایی دارند، همواره به نفع او تمام میشود.
هوش مصنوعی: ای خردمند و دانای چرخ (آسمان) که به خاطر تو به خود میبالند. نام تو بهترین توصیف برای رنگهای سفید و سیاه است.
هوش مصنوعی: ای چهرهٔ ملک، تو مانند قلمی هستی که به ذاتی همچون لعل میدرخشی و چون یاقوتی هستی که از زوال و نابودی نمیهراسی.
هوش مصنوعی: در زمانی که جایگاه وسیع و بزرگ تو، عارض (صدر کمالالدین عارض) بود، این ملک (جهان) همچون میدان نبردی از سیارات و ستارهها به حساب میآمد.
هوش مصنوعی: تو در بخشیدن بخشهای خوشبختی و سعادت مانند اختر مسعود، فرمانروا و ناظر هستی.
هوش مصنوعی: اگر میدان شطرنج به اندازهٔ تو پهن شود، میدانی که پیاده هم ادعای سلطنت میکند.
هوش مصنوعی: اگر نام جنینی (موجودی در حال رشد) را در این لوح و قلم بنویسی، هر دو (لوح و قلم) به خاطر نام تو افتخار میکنند و به خود میبالند.
هوش مصنوعی: در دایرهٔ هستی و وجود نمیتوان مسألهای را پیدا کرد که انسان در هنگام تولد با خود آن را نیاورد، مانند اینکه خروس و جوشن (زره) در کنار یکدیگر وجود دارند.
هوش مصنوعی: عقل و اندیشه تو که شب فتنه و آشوب را در نوردیده و با صبح قدر، یعنی صبح با ارزش و مهم، از طریق سختی و تلاش صبحگاهی به سوی روشنی و امید رهنمون شده است.
هوش مصنوعی: عزت و مقام تو به قدری بالاست که در هیچ دایرهای نمیتواند محدود شود و بر همین اساس، از انتقادها و آسیبهای نابودی در امان ماندهای.
هوش مصنوعی: با قلم تو، ای منشی (نویسنده) آسمان، سخنهایی نوشته شد. قلم تو از خود مصیبت به جا گذاشت و آسمان (فلک) دربارهٔ آن نادان و بیخبر بود.
هوش مصنوعی: این بیت به شخص خاصی اشاره دارد که به مانند کاهربا، قدرت جذب و تأثیرگذاری دارد و میتواند چرخهای زندگی و سرنوشت را به حرکت درآورد. به عبارتی، او ویژگیای دارد که به دیگران جذب میشود و میتواند آنها را به سمت خود بکشاند، مانند کاهربا که مواد خاصی را جذب میکند.
هوش مصنوعی: هر اراده و تلاشی که تو بخواهی، بدون کمک و تأیید الهی امکانپذیر نیست و هر کاری که به نتیجه برسد، برکت و فضل خداوند در آن وجود دارد.
هوش مصنوعی: هر خواسته و آرزویی که از درِ دل بیرون میآید، بهخوبی میداند که مقصدش تو هستی و راهش به سوی توست.
هوش مصنوعی: عظمت و ارزش تو فراتر از درک و فهم من است، چون من فقط میتوانم اشیاء را ببینم، اما درک عمیق آنها را ندارم.
هوش مصنوعی: میدانم اگر شکل ظاهریاش را به او بدهی، آسمان برایش لباسی از نور درست میکند که به مانند یک کلاهی از خورشید میدرخشد.
هوش مصنوعی: ای پشت و اساس این دنیا که به قدرت و مقام تو وابسته است، ای خدا! جهان را چه پشتیبان و حامی قویای نصیب میشود.
هوش مصنوعی: من در این خدمت خوشیمن که به کمک او، خضر (پیامبر) میتواند از دمنوشی بهرهمند شود که خاصیت درمانی دارد، بندهام.
هوش مصنوعی: این شعر بیان میکند که شاعر به خاطر وجود صدر کمالالدین عارض و خوبیش، احساس بزرگی و راحتی میکند و در واقع این شعر به عنوان شکرگزاری و گواهی بر نعمتهای اوست.
هوش مصنوعی: هر گونه نعمت و پاداشی که خداوند به ما میدهد، تنها از روی لطف و انعام اوست و به ما وابسته نیست. در هر لحظه و هر ساعت، چه از نظر مال و چه از نظر مقام، این نعمتها از آن اوست و نیازی به منت گذاشتن ندارد.
هوش مصنوعی: من به خاطر کاری که تو انجام دادی، حالا مثل کسی هستم که موقعیت و نعمت عظیمی یافته است، بهگونهای که قبل از این، پدرم با چشم خود شاهد از دست رفتن پیراهن یوسف (نماد بدبختی و سختی) بوده است.
هوش مصنوعی: مدحکننده (مادح) و ستایش آن شخص به قدری تحت تأثیر قرار گرفته که گویی اثر عبادت و پاداش خطاهایش در تربیت او مشهود است. به عبارتی، ستایشگران در کار خود احساس شکست و چالش میکنند و تحسین آنان از نیکوکاریهای شخص، بر حالت آنها تأثیر میگذارد.
هوش مصنوعی: کارهای جهان به گونهای نیست که هر کس بخواهد، به همان شکل پیش برود. آنچه در جهان اتفاق میافتد، تحت تأثیر عوامل و شرایط مختلفی است و صرفاً بر اساس خواستهها و آرزوهای فردی نیست.
هوش مصنوعی: در اهمیت و ویژگی آن وزش باد پیوستهای که موجب افزایش خوشبختی و دوری از بدبختی میشود.
هوش مصنوعی: در خدمت تو، تیر عشق و بهرهوری مانند نواب (سران) است و در مجالس تو، آنقدر زهره (آفتاب) درخشنده و پرآبورنگ است که مانند اصحاب سرگرمیها و لذتها میدرخشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میکند بوی تو با باد صبا همراهی
خلق را میدهد از بوی بهشت آگاهی
اثر کفر نماندی به جهان از رویت
گر نکردی سر زلفت مدد گمراهی
خجلم زان که به رخسار تو گویم ماهی
[...]
ای صبا با دمِ من کن نفسی همراهی
به سوی شاه بر از من سخنی گر خواهی
قدوه و عمدهٔ شاهان جهان غازان را
از پریشانیِ این ملک بده آگاهی
گو در این مصر که فرعون در او صد بیش است
[...]
شرفی باشد اگر چون تو مبارک ماهی
به سوی منزل ما میل کند ناگاهی
ترسم از آه من آئینهٔ تو تیره شود
تیرها خوردم و از سهم نکردم آهی
گر ز غم روی به دیوار عدم آوردم
[...]
سَحرم هاتف میخانه به دولتخواهی
گفت بازآی که دیرینه این درگاهی
همچو جم جرعهٔ ما کش که ز سِرّ دو جهان
پرتو جام جهانبین دهدت آگاهی
بر در میکده رندان قلندر باشند
[...]
پاک دار آینه ات آینه اللهی
گر در آیینه جان صورت حق می خواهی
گر شوی خاک نشین بر در میخانه چو ما
ملک جاوید بدست آری و شاهنشاهی
هر که را آتش سودای تو در دل نگرفت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.