مؤتمن اسعد بن اسماعیل
آن به قدر و شرف عدیم عدیل
هست خورشید آسمان جلال
هست مختار مهتران جلیل
آنکه در خاک حلم او آرام
وانکه در باد حکم او تعجیل
خاک با حلم او چو باد خفیف
باد با طبع او چو خاک ثقیل
بر قدرش قصیر قامت چرخ
بر طبعش غدیر قلزم و نیل
سخنش علم غیب را تفسیر
قلمش راز چرخ را تاویل
نیست با عرض و طول همت او
پیکر آسمان عریض و طویل
غاشیهٔ همتش کشند همی
بر فلک جبرئیل و میکائیل
نبود بر سخاوتش منت
نبود در کفایتش تعطیل
ای بری عفو و عونت از پاداش
وی مصون عهد و قولت از تبدیل
چرخ را رفعت تو گفته قصیر
برق را فکرت تو خوانده کلیل
کوه با عزم محکم تو سبک
ابر با دست بخشش تو بخیل
ای نهاده به خاصیت ز ازل
قدرت اکلیل چرخ را اکلیل
فلک از رشک رتبت و شرفت
در ازل جامه رنگ کرده به نیل
ملک از بهر نامهٔ عملت
خویشتن وقف کرده بر تهلیل
نیست اندر جهان کون و فساد
رزق را چون دل تو هیچ کفیل
نیست اندر بیان باطل و حق
عقل را چون دل تو هیچ دلیل
آفتاب از کف تو بخشد نور
همچو از آفتاب جرم صقیل
ای نزاده ترا زمانه بدل
وی ندیده ترا ستاره بدیل
تویی آن کس که در سخا آید
پشهٔ تو به چشم گردون پیل
منم آن کس که در سخن شاید
موزهٔ من زمانه را مندیل
سخنم شد چنان که بنیوشد
گوش جانش چو محکم تنزیل
گرچه در هر سخن نهد فلکم
بر جهان و جهانیان تفضیل
نیست سنگم به نزد کس که مرا
سنگها زد زمانه بر قندیل
عیبم این بیش نه که کم بودست
دخلم از خرج دبه و زنبیل
کشتهٔ دهرم و صریر قلمت
هست مانند صور اسرافیل
به نشورم رسان که دیدستم
بارها گوشمال عزرائیل
گفته بودم که کدیهای نکنم
اندرین خدمت از کثیر و قلیل
کرمت گفت از آن چه عیب آید
شعر چون بکر بود و مرد معیل
تا کند آسمان همی حرکت
تا کنند اختران همی تحویل
حاسدت زاسمان مباد عزیز
تابعت ز اختران مباد ذلیل
باد طبع تو یار لهو و لعب
باد خصم تو جفت حزن و عویل
خانهٔ دانش از دل تو به پای
دیدهٔ بخشش از کف تو کحیل
ایمن اندر نظارهگاه سپهر
گوش جانت ز بانگ طبل رحیل
زنده اسلاف تو به تو چو به من
جدم اسحق و جدت اسماعیل



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش متمن الحضرة سعدالدین اسعد بن اسماعیل میپردازد و او را به عنوان شخصیتی برجسته و با فضیلت معرفی میکند. او را همچون خورشید آسمان جلال و مختار مهتران توصیف میکند و بر صفات او، از جمله حلم، سخاوت و کفایت تأکید میورزد. شاعر میگوید که عظمت همت او فراتر از آسمان و علم سخنش غیب را تفسیر میکند. او عزم استوار و بخشش بیحدی دارد و در مقیاسهای انسانی، ویژگیهای او بینظیر است. در نهایت، شاعر با اشاره به اجداد او، افتخار به منشأ و دامن او را نیز بیان میکند.
هوش مصنوعی: مؤتمن اسعد بن اسماعیل به اندازهای دارای مقام و احترام است که در شرافت، همتا و همچنین برابری نداشته باشد.
هوش مصنوعی: مؤتمن اسعد بن اسماعیل مانند خورشیدی در آسمان شکوه و عظمت است و او برتر از دیگران است و بهترین انتخاب برای رهبری و رهبریکنندگان بزرگ به شمار میآید.
هوش مصنوعی: کسی که در زمین، صفت بردباری و خویشتنداریاش باعث آرامش میشود و کسی که در آسمان با قدرت و نفوذش باعث شتاب و تسریع امور است.
هوش مصنوعی: خاک به خاطر بردباری او سبک و آرام است و باد به خاطر ویژگیهای او سنگین و سنگینبار شده است.
هوش مصنوعی: قد و قامت چرخ (آسمان) نسبت به بزرگی او کوتاه است و طبیعت او به اندازهٔ دریاهای بزرگ مانند غدیر (دریاچه) و قلزم (دریای سرخ) و نیل (رود نیل) است.
هوش مصنوعی: گفتار او معنای دانشهای پنهان را توضیح میدهد و نوشتههایش معانی و اسرار آفرینش را تبیین میکند.
هوش مصنوعی: همت او (سعدالدین) به قدری وسیع و بلند است که حتی گستردگی و بلندی آسمان هم نمیتواند با آن برابری کند.
هوش مصنوعی: همت او چنان وسیع و بزرگ است که حتی جبرئیل و میکائیل (دو فرشته بزرگ) نیز به آن میرسند و زیر سایهٔ آن قرار میگیرند.
هوش مصنوعی: سخاوت او هیچگونه منت و زحمت به همراه نداشت و کفایت او هم هرگز کاهش نیافت.
هوش مصنوعی: ای خداوندی که عفو و کمک تو از پاداش معاف است، عهد و قول تو همواره ثابت و تغییر ناپذیر است.
هوش مصنوعی: عالمانه بودن تو باعث شده که آسمان (چرخ) از تو پایینتر بیاید و نیز فکر تو باعث شده که برق بیاثر و کمفایده جلوه کند.
هوش مصنوعی: کوه به قدرت و ارادهٔ محکم تو میلنگد و ابر با بخشش و کرامت تو، احساس ناتوانی میکند.
هوش مصنوعی: ای کسی که از آغاز آفرینش، خاصیت قدرت را بر سر چرخ (آسمان) مثل تاجی گذاشتهای.
هوش مصنوعی: فلک به خاطر حسادت به مقام و شخصیت تو، در آغاز خلقت، جامهاش را به رنگ نیل (یعنی آبی) درآورده است.
هوش مصنوعی: خداوند به خاطر نامهٔ عمل تو (کارهای نیکت) خود را موظف کرده تا تو را از عذابی که برای گناهکاران در نظر گرفته جلوگیری کند و بر تو رحمت کند.
هوش مصنوعی: در جهان موجودات و بینظمی، هیچکس به اندازه دل تو، ضمانتکننده و تأمینکننده روزی نیست.
هوش مصنوعی: هیچ دلیلی که بتواند به درستی حق و باطل را مشخص کند، مانند دل تو در بیان این مسائل وجود ندارد.
هوش مصنوعی: نور خورشید از دستان تو ساطع میشود، مانند نوری که از خورشید به جسم شفاف و صاف میرسد.
هوش مصنوعی: ای زمانه کسی مثل تو نزاده است و هیچ ستارهای مانند تو دیده نشده است.
هوش مصنوعی: تو آن فردی هستی که در بخشندگی و سخاوت، پشهای در مقابل چشم عظیم پیلی به نظر میرسی، یعنی سخاوت و بزرگی تو به قدری است که حتی بزرگترین موجودات هم در برابر آن ناچیز هستند.
هوش مصنوعی: من همان کسی هستم که در سخن گفتن میتوانم آنقدر هنرمند باشم که زمانه مانند دستمالی (مندیل) در دستانم قرار گیرد.
هوش مصنوعی: سخنان من به گونهای است که روح او را به دقت جذب میکند، مانند نازل شدن وحی بر پیامبران که بسیار محکم و تاثیرگذار است.
هوش مصنوعی: اگرچه در هر سخن، ستارهٔ بخت من بر دنیا و مردمان برتری دارد.
هوش مصنوعی: من در نزد هیچکس ارزش و احترام ندارم؛ چون به خاطر مصیبتها و سختیهای زندگی به شدت تحت فشار بودهام.
هوش مصنوعی: عیب من بیشتر از این نیست که درآمدم به اندازه مخارجی که دارم، نیست و من به خاطر نداشتن آن درآمد، همیشه در تنگدستی هستم.
هوش مصنوعی: من در این زمانه به دست تقدیر از بین رفتهام، و نوشتنهایت مانند صدای صور اسرافیل (شیپور قیامت) باعث بیداری و آگاهی من است.
هوش مصنوعی: به آن روز قیامت که مردگان زنده میشوند برسان که من بارها عذاب فرشته مرگ، عزرائیل، را تجربه کردهام.
هوش مصنوعی: من گفته بودم که در این خدمت، از هر چیز کم و زیاد چیزی نگویم و چیزی خراب نکنم.
هوش مصنوعی: خداوند به من عقل و درک عطا کرده است تا نقصها و عیبهای شعر را بفهمم، مانند دختری باکره که هنوز تجربهای ندارد و مردی که در کارهایش مهارت پیدا نکرده است.
هوش مصنوعی: آسمان دائماً در حال تغییر و تکان است و ستارهها نیز هر لحظه جابهجا میشوند.
هوش مصنوعی: ای کسی که حسادت میورزی، مبادا که آسمان تو را از عزت بیندازد. همچنین، آرزو میکنم که تحت تأثیر ستارهها، ذلیل و خوار نشوی.
هوش مصنوعی: طبع تو به شادی و تفریح کمک میکند، در حالی که دشمن تو شریک غم و زاری است.
هوش مصنوعی: دانش و آگاهی تو از دل تو سرچشمه میگیرد و از چشمهٔ لطف و بخشش تو به دیگران سرازیر میشود.
هوش مصنوعی: در زیر آسمان، در کنار نظارهگاه آن، با دقت و توجه، صدای طبل حرکت را با تمام وجود خود میشنوی.
هوش مصنوعی: زندگی اجداد تو (پدربزرگهایت) به تو وصل شده است، همانطور که جد من یعنی اسحق و جد تو یعنی اسماعیل به تو مربوطند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای به سر برده خیره عمر طویل
همه بر قال قال و گفتن قیل
خبر آری که این روایت کرد
جعفر از سعد و سعد از اسمعیل
که پسر بود دو مر آدم را
[...]
جای تحسین چو دست مرگ از این
کرد سوی سقر همی تحویل
دهنش گنده بود و رویش زشت
چشم و بینی ببست عزرائیل
ای به ذات تو ملک گشته جلیل
وی به نام تو زنده نام خلیل
از بیان تو طبع فضل فرح «فره »
وز بنان تو چشم جود کحیل
پیش حلم تو آب نرم درشت
[...]
تاکه دیوت بود به راه دلیل
نکند با تو همرهی جبریل
ای ترا آفتاب حاجب بار
حشمتت را ستارگان در خیل
چرخ جاه ترا معالی برج
بحر جود ترا مکارم سیل
بوده در وقت فطرت عالم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.