ای به نسبت با تو هرچه اندر ضمیر آمد حقیر
پایهٔ تست آنکه ناید از بلندی در ضمیر
از وزارت را جلال و آفرینش را کمال
ای جهان را صدر و دین را مجد و دنیا را مجیر
صاحب صاحب نشانی خواجهٔ سلطان نشان
راستی به میندانم پادشاهی یا وزیر
حضرتت قصریست او را کمترین سقفی سپهر
مسندت اصلی است او را کمترین فرعی مدیر
رفق امید افکنت خواهندگان را پایمرد
جود عاجز پرورت افتادگان را دستگیر
کهربا رنگ آمد اندر بیشهٔ قهرت بقم
ارغوان رنگ آمد اندر باغ انصافت زریر
در زمین دولتت چون طول و عرض آسمان
دور آسانی طویل و عمر دشواری قصیر
داده سرهنگان درگاهت دو پیکر را کمر
کرده شاگردان دیوانت عطارد را دبیر
طوف حاجت را به از کوی تو کو رکن مقام
کشت روزی را به از دست تو کو ابر مطیر
با دل و دست تو هم در عرض اول گشتهاند
آب از فوج سراب و بحر از خیل غدیر
آستان دیگری کی قبلهٔ عالم شود
در جهان تا مرحبا گویان در تست از صریر
بس بود در معرض آرام و آشوب جهان
کارداران نفاذت هم بشیر و هم نذیر
گرچه قومی در نظام کارها صورت کنند
کاسمان فرمانگذارست و زمین فرمانپذیر
عاقلان دانند کاندر حل و عقد روزگار
کار کن بخت جوان تست نه گردون پیر
زیر قهر منهیان حزم تو امروز هست
هرچه در فردا نهانست از قلیل و از کثیر
نام امکان از چه معنی در جهان واقع شود
کان نیابی گر بخواهی جز یکی یعنی نظیر
خصم اگر گوید که من همچون توام گو آب را
بس که بندد چون هوا جنبان شود نقش حریر
لیک از ناهید گردون پرس تا بر شاهرود
هیچ تار عنکبوت انرد طنین آمد چو زیر
کی بود ماه مقنع همچو ماه آسمان
گرچه کوته دیدگان را در خیال افتد منیر
مشرق صبح حسود تو ز شام آبستن است
زانکه هرگز برنیاید هیچ صبحش جز که قیر
بختی بخت تو نامد زیر ران کبریا
گو جرس چندان که خواهی میکن از جنبش نفیر
آفتاب آسمان درع و مه کوکب حشم
از سپاه دی کی اندیشند تیز و زمهریر
صاحبا صدرا خداوندا کریما بنده را
تا که باشد هست از این خدمت چو از جان ناگزیر
احتیاج او که هرگز جز به درگاهت مباد
در اضافت هست با انعام تو چون طفل و شیر
گر کمان التفات از ره فرو گردی رواست
در هوای تو بحمدالله دلی دارم چو تیر
صدق او نقدیست اندر خدمتت نیکو عیار
چند بر سنگش زنی خود ناقدی داری بصیر
عرضه کن بر رای خود گر هیچ غش یابی درو
بعد از آن گر کیمیا داری بخیلی برمگیر
ده زبان چون سوسن و دهدل چو سیرم کس ندید
آخرم تا کی دهی بیجرم در لوزینه سیر
گر فطیری در تنوری بستم آن دوران گذشت
چرخ از آن سهوم برون آورد چون موی از خمیر
تا که باشد آسمانی را که خاک صدر تست
شکل ذاتی احسنالاشکال و هوالمستدیر
تا که باشد آفتابی را که عکس رای تست
لون ذاتی احسنالالوان و هوالمستنیر
تابع رای تو بادا آسمان اندر مدار
مسرع حکم تو بادا آفتاب اندر مسیر
طاعتت را سخت پیمان هم وضیع و هم شریف
خدمتت را نرم گردون هم صغیر و کم کبیر
پاسبان و پردهدار حضرتت کیوان و ماه
مطرب و مدحت سرای مجلست ناهید و تیر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به مدح ناصرالدین ابوالفتح طاهر میپردازد و او را الگویی از عظمت و بخشش توصیف میکند. شاعر به بلندی مقام و جایگاه او اشاره میکند و میگوید جهانیان نیازمند حمایت و پشتیبانی او هستند. او به زیباییهای فضیلتهای طاهری چون جود و انصاف اشاره میکند و مقام او را بدون هیچ گونه نقصی معرفی میکند. همچنین بر تأثیر او بر زندگی دیگران تأکید میکند و میگوید که نه تنها آسمان بلکه زمین نیز تحت فرمان او قرار دارد. در نهایت، شاعر با دعوت به اطاعت و نشان دادن تواناییهای بینظیر طاهر، او را همچون خورشیدی در آسمان عنوان میکند.
هوش مصنوعی: هر چه در ذهن و دل من نسبت به تو میآید، در برابر عظمت تو ناچیز و کوچک است، زیرا نمیتواند از بلندی مقام و جایگاه تو فراتر رود.
هوش مصنوعی: جلال و شکوه وزیر را از یک سو و کمال آفرینش را از سوی دیگر بیان میکند و به رهبر جهان (ناصرالدین ابوالفتح طاهر) اشاره میکند که به خاطر او، دین و دنیا به عظمت و بزرگی رسیدهاند.
هوش مصنوعی: صاحب علامت و نشانه، یعنی خواجهٔ سلطان، راستی را میشناسم و به خوبی میدانم که او پادشاه است یا وزیر.
هوش مصنوعی: وجود تو مانند کاخی است که بلندترین سقف آسمان را دارد و مقام تو در حقیقت اصلیترین و مهمترین مقام است که دیگر مقامات، فرعی و پایینتر از آن هستند.
هوش مصنوعی: رفق، یعنی مهربانی و دلسوزی، امیدی به کسانی که در جستجوی کمک هستند، میافکند. بخشش تو، یعنی ناصرالدین ابوالفتح طاهر، در عین حال که آنها را پشتیبانی میکند، به افراد ناتوان نیز یاری میرساند.
هوش مصنوعی: در جنگل خشم تو، کهربا به رنگ آمده، اما در باغ بخشش و عدالت تو، گل ارغوانی به رنگ آمده است. این نشاندهندهٔ تفاوت بین خشم و بخشش تو است.
هوش مصنوعی: دولت تو آنقدر گسترده و فراخ است که همچون طول و عرض آسمان به نظر میرسد، اما زندگی و عمر میتواند به اندازهای کوتاه باشد که در مقایسه با آن، دشواریهای زندگی به سادگی قابل تحمل میآید.
هوش مصنوعی: سرهنگان درگاه تو دو نفر را به خدمت گرفتهاند و شاگردان دیوانت، عطارد را به عنوان نویسنده و دبیر خود انتخاب کردهاند.
هوش مصنوعی: برای برآورده کردن نیازها، به غیر از کوی تو جایی بهتر نیست و برای به دست آوردن روزی، دست تو از ابر بارانزا هم مناسبتر است.
هوش مصنوعی: دل و دستان تو در مرتبه اول به عنوان وسیلهای برای برآورده کردن آرزوها و نیازها در نظر گرفته شدهاند؛ مثل اینکه آب از جمعیت سراب (چیزی که واقعی نیست) و دریا از تعداد بسیار غدیر (آبهای جاری) به دست میآید.
هوش مصنوعی: آیا آستان و درگاه دیگر هم میتواند به عنوان قبلهٔ جهانیان قرار گیرد، تا مردم با شوق و تحسین، تو را به خاطر رسالت و مقامات ستایش کنند؟
هوش مصنوعی: در دنیای پر از آرامش و آشفتگی، کارگزاران و مسئولان، هم مژدهدهندهٔ خوبیها هستند و هم هشداردهندهٔ خطرها.
هوش مصنوعی: با اینکه گروهی در مدیریت امور تلاش میکنند، آسمان (یا کاسمان) حاکم است و زمین تنها پیرو آن فرمان میباشد.
هوش مصنوعی: عاقلان میدانند که در اداره و آیندهنگری زندگی، بخت جوان تو در کار است و نه سرنوشت کهنه و قدیمی.
هوش مصنوعی: امروز تحت تأثیر قهر و قدرت نهیکنندگان قرار نگیر، چرا که هر آنچه که در آینده مخفی است، چه کم باشد و چه زیاد، به دست تو خواهد آمد.
هوش مصنوعی: نام «امکان» (امکان یا قابلیت چیزها به وجود آمدن) در جهان چگونه مفهوم مییابد، وقتی که نمیتوانی چیزی را پیدا کنی که به جز «یک» (یعنی خداوند یا جوهر اصلی) نظیر و مشابهی داشته باشد.
هوش مصنوعی: اگر دشمن بگوید که من هم مثل تو هستم، بگو که مثل آب نمیتواند در حالت آرامش بماند؛ زیرا آب در حالت بیحرکت، بخار میشود و مانند مجسمهای از حریر در حال حرکت جلوه میکند.
هوش مصنوعی: بپرس از ناهید، که الههٔ عشق و زیبایی، تا دربارهٔ شاهرود بگوید، که هیچ تار عنکبوتی در آنجا نخواهی یافت که صدای طنیندارش زیر آب باشد.
هوش مصنوعی: ماه مقنع (پوشیده) کیست که همچون ماه آسمان نورانی است، اما افرادی که بینش محدودی دارند، ممکن است او را در خیال و تصور خود زیبا و درخشان ببینند.
هوش مصنوعی: صبح مشرق به دلیل حسادت به تو، مثل زنی حامله از شب به دنیا میآید، زیرا هیچگاه صبحی که بیاید، جز به سیاهی قیر نخواهد بود.
هوش مصنوعی: بخت تو به گونهای است که در سایهی عظمت خداوند قرار دارد و وضعیت تو به قدری نیکوست که اگر بخواهی، میتوانی از صدای جرس (زنگ) برآیی و به دیگران نشان دهی.
هوش مصنوعی: خورشید آسمان و ماه همچون ستارههای زینتی در دنیای پر افتخار، از سپاه (یا لشکر) دی به کسانی که در برابر تو (ناصرالدین ابوالفتح طاهر) میجنگند، نمیترسند و به شرایط سخت و سرد (زمهریر) میاندیشند.
هوش مصنوعی: ای خداوند کریم، ای بزرگوار، از تو میخواهم که این عبد و بندهات را تا زمانی که در خدمت تو هستم، مثل جانم عزیز بدانم و از این خدمت جدا نکن.
هوش مصنوعی: نیاز او (بنده) که هرگز جز به درگاه تو نیست، در ارتباط با نعمتهای تو شبیه است به کودک و شیر مادر، یعنی او به اندازهای وابسته به لطف تو است.
هوش مصنوعی: اگر بخواهی که به سمت من توجه کنی، اشکالی ندارد، چون به لطف تو دلی دارم که مانند تیر تیز و قوی است.
هوش مصنوعی: راستگویی او ارزش گرانبهایی است که در خدمت توست، مثل طلا که برای ارزیابیاش باید چند بار بر سنگ مخصوصی زده شود. خود تو هم که عیارسنجی که بینش صحیحی داری.
هوش مصنوعی: اگر در نظر خود دقیق و بیغش باشی، آن را به دیگران ارائه کن. بعد از آن اگر دارای ویژگی خاصی هستی، بخیلانه آن را پنهان نکن.
هوش مصنوعی: من دلم و زبانم به زیبایی و نرمی گل سوسن و به تمیزی سیر است، ولی هیچکس مرا نمیبیند و نمیداند که در این حال، بیدلیل در این وضعیت رنج میکشم و به شدت بیپناه هستم.
هوش مصنوعی: اگر در تنور، فطیر (نان) میپختم، دیگر آن زمان گذشته است و چرخ (زمان) مرا از آن وضعیت خارج کرده، همچنان که موی از خمیر جدا میشود.
هوش مصنوعی: زمانی خواهد رسید که آسمانی مانند تو پیدا نخواهد شد؛ زیرا خاکی که تو در آن قرار داری، شکل اصلی و زیباترین شکلهاست و تو همواره در حال چرخش و گردش هستی.
هوش مصنوعی: آفتاب، که نور و روشنی آن به خاطر رای و نظر توست، تا کی وجود خواهد داشت، در حالی که رنگ طبیعی آن زیباترین و درخشانترین رنگهاست و به خاطر تو روشنیبخش است.
هوش مصنوعی: آسمان باید به رأی و ارادهٔ تو بچرخد و مانند خورشید، سرعت و شتاب در انجام دستورات و احکام تو داشته باشد.
هوش مصنوعی: همه مردم، چه افراد پایینرتبه و چه افراد شریف و مهم، به بندگی و فرمانبرداری از تو متعهد هستند. آسمان نیز این وظیفه را به نرمی برای تمامی موجودات، چه کوچک و چه بزرگ، پذیرفته است.
هوش مصنوعی: پاسبان و حافظان مقام و جایگاه تو مانند کیوان و ماه هستند، و ستارههایی که در مدح تو شعر میسرایند، ناهید و تیر (دو شاعر و ستاره) به شمار میآیند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
تا سپاه گل هزیمت شد ز خیل ماه تیر
از ترنج افروخت بستان چون سپهر از ماه تیر
با مُنَقّط سیب گوئی نارِ کفته کرده جنگ
این بخست آنرا به تیغ و آن بخست این را به تیر
کان به تن بر، کفته دارد زخمها از تیغ مهر
[...]
مهرگان مهربان باز آمد و عصر عصیر
کنج باغ و بوستان را کرد غارت ماه تیر
بدره بدره زریابی زیر پای هر درخت
توده توده سیم بینی در کنار هر غدیر
از فراق نوبهاران در دل نارست نار
[...]
پیر شد طبع جهان از گردش گردون پیر
تیر زد بر خیل گرما لشکر سرمای تیر
تا هوا سنجاب پوشید و حواصل کوهسار
گلبن از دیبا برهنه است و گلستان از حریر
حُلّه بافان را برون کردند گویی از چمن
[...]
ای سنایی جهد کن تا پیش سلطان ضمیر
از گریبان تاج سازی وز بن دامن سریر
تا بدین تاج و سریر از بهر مهرویان غیب
هر زمانی نوعروسی عقد بندی بر ضمیر
با چنین تاج و سریر از بهر دارالمُلکِ سِرّ
[...]
ای مجیر دین ایزد ، کایزدت بادا مجیر
در معالی بی عدیلی ، در مکارم بی نظیر
داعی اعمال را کف جواد تو مجیب
خایف ایام را سعی جمیل تو مجیر
بدسگالان را خلاف امر تو بئس القرین
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.