الا ای گردش گردون دوّار
ندانی جز بدی کردن دگر کار
نگردی رام با کس در زمانه
نبندی دل به مهر هیچ دیّار
گروهی را نمایی شادمانی
وز ایشان دور داری رنج و آزار
پس آنگه ناگهان دودی بر آری
از آن دوده به درد و داغ و تیمار
به چشم تو چه دانا و چه نادان
به پیش تو چه بر تخت و چه بردار
خداوندی که آرام جهان بود
در او امید بسته خلق هموار
به دست جاهلی جان گرامیش
ربودی از تن پاک اینت غدار
چو خواجه خود نپروردی چو بچه
چرا پرورده را خوردی چنین خوار
نه عهدش بود اصلت را دلایل؟
نه دستش بود روزت را نمودار؟
نه او بد مرکز دوران عهدت؟
نه پرگار تو او را بود رفتار؟
چرا بگسستی آن جانش ندانی
که بیمرکز نگردد هیچ پرگار
الا یا آفتاب صبحگاهی
بدین کی بودی از عالم سزاوار
نه تو رفتی که قدرت رفت و دولت
نه تو مُردی که رایت مرد و آثار
نه دولت را بود زین بیش رونق
نه فرمان را بود زین بیش دیدار
تو بودی رازق رزق زمانه
دروغ تنگدستان را خریدار
تو را دانم نکشت آن کاو تو را کشت
که رزق مردمان را کُشت ناچار
در روزی ببست و راه شادی
سر دولت برید و دست مقدار
درخت جود را برکند و افکند
سخا را بیخ و بخشش را نگونسار
خداوندا پس از تو کی دهد دل
که مدحت را کنم در وهم تکرار
دریغا وا دریغا زان نگویم
که از گریه برآمد طبع از کار
همی گویم به رسم پادشاهی
فرو خفت و نگردد نیز بیدار



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده سوگنامهای است برای خواجه و بزرگی که به دست نادانی کشته شده است. شاعر نخست چرخ گردون را به بیوفایی سرزنش میکند و میپرسد چرا مرکز پرگار خود را نابود کرد. سپس با خطاب به ممدوح درگذشته، میگوید که با مرگ او دولت و بخشش و روزی مردم نیز از میان رفت. در پایان میگوید گریه طبعش را از کار انداخته و تنها به رسم شاهان میگوید که او به خوابی رفت که بیداری ندارد.
هوش مصنوعی: ای چرخ گردندهی آسمان، تو جز بدی کردن کار دیگری بلد نیستی.
هوش مصنوعی: در روزگار با هیچکس سازگار و رام نمیشوی و به مهر هیچ آدمی دل نمیبندی.
هوش مصنوعی: به گروهی شادی نشان میدهی و رنج و آزار را از آنان دور نگه میداری.
هوش مصنوعی: اما سپس ناگهان از همان خاندان دود برمیآوری و آنان را به درد و داغ و اندوه مینشانی.
هوش مصنوعی: در نظر تو دانا و نادان یکساناند و آنکه بر تخت پادشاهی است با آنکه بر دار است فرقی ندارد.
هوش مصنوعی: بزرگی که مایهی آرامش جهان بود و مردم همواره به او امید بسته بودند،
هوش مصنوعی: جان عزیزش را به دست نادانی از تن پاکش گرفتی؛ این چه بیوفایی و نیرنگی است!
هوش مصنوعی: ای چرخ، تو هرگز فرزندی مانند این خواجه نپرورده بودی؛ پس چرا پروردهی خود را چنین خوار و بیارزش نابود کردی؟
هوش مصنوعی: مگر روزگار او نشانه و گواه اصالت تو نبود و مگر دست او نمایانگر روز و بخت تو نبود؟
هوش مصنوعی: مگر او مرکز گردش دوران تو نبود و حرکت پرگار تو بر گرد او نبود؟
هوش مصنوعی: چرا رشتهی جان او را گسستی؟ مگر نمیدانی که هیچ پرگاری بدون مرکز نمیچرخد؟
هوش مصنوعی: ای که چون آفتاب بامدادی بودی، کی سزاوار چنین رفتاری از جهان بودی؟
هوش مصنوعی: تنها تو نرفتی، بلکه قدرت و دولت هم با تو رفت؛ تنها تو نمردی، بلکه رأی و تدبیر و آثارت نیز مرد.
هوش مصنوعی: از این پس دولت رونقی نخواهد داشت و فرمان نیز جلوه و اعتباری نخواهد یافت.
هوش مصنوعی: تو روزیرسان مردم زمانه بودی و حتی بهانهها و دروغهای تهیدستان را میپذیرفتی و به آنان میبخشیدی.
هوش مصنوعی: میدانم کسی که تو را کشت تنها تو را نکشت، بلکه ناگزیر روزی همهی مردم را هم کشت.
هوش مصنوعی: او در روزی و راه شادی را بست و سر دولت و دست قدرت را برید.
هوش مصنوعی: درخت بخشندگی را از ریشه کند و انداخت و ریشهی سخاوت و بخشش را واژگون کرد.
هوش مصنوعی: ای سرور، پس از تو کجا دلم رضا میدهد که ستایش تو را حتی در خیال تکرار کنم؟
هوش مصنوعی: «دریغا، وا دریغا» نمیگویم، چون از بس گریستم طبع و ذوقم از کار افتاده است.
هوش مصنوعی: فقط به رسم سوگ پادشاهان میگویم: او به خواب رفت و دیگر هرگز بیدار نمیشود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
من این جا دیر ماندم، خوار گشتم
عزیز از ماندن دایم شود خوار
چو آب اندر شَمَر بسیار ماند
زُهومت گیرد از آرام بسیار
منقش عالمی فردوس کردار
نه فرخار و همه پر نقش فرخار
هواش از طلعت ماهان پر از نور
زمینش از بوسۀ شاهان پر آثار
بتانی اندر و کز خط خوبان
[...]
مرا با عاشقی خوش بود هموار
کنون خوشتر، که در خور یافتم یار
کنون خوشتر، که ناگاهان برآورد
مه دو هفته من سر ز کهسار
کنون خوشتر، که با او بوده ام دی
[...]
نبینی بر درخت این جهان بار
مگر هشیار مرد، ای مرد هشیار
درخت این جهان را سوی دانا
خردمند است بار و بیخرد خار
نهان اندر بدان نیکان چنانند
[...]
چه باشد گر خوری صد سال تیمار
چو بینی دوست را یک بار دیدار
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.