زهی تو روح به خوبی و دیگران همه قالب
بساط حسن تو بوسد چو بر گشاد بقا، لب
ردای نور سیه کرد ماه سبز عمامه
چو پیش عارض خورشید درکشی تتق شب
هزار دیده به ره بر نهادهاند به مجمر
ز صحن گلشن مینا مقدسان مقرب
که تا به تحفه کی آرد نسیم باد سحرگه
به جان خرید بخوری از آن دو زلف مطیب
اگر به ماه فلک مایهای دهد رخت از شرم
مه مقنع سر بر نیارد از چه نخشب
هزار جان عزیز است و بوسهای ز تو احسنت
من الذی هو یطلب من الذی هو یرغب
نشان سبزه پدیدار کرد چشمه نوشت
که عقل راه نداند همی به جانب مشرب
مرا عزیمت رفتن درست کی شود از ری
که هیچگونه نیاید برون مه تو، ز عقرب
ز غمزهٔ تو بر جاودان خطهٔ بابل
فسانه گشت فسونهای جانگداز مجرب
تناسب است به زلف تو قامت شعرا را
که بار منت مخدومشان همی کند احدب
طراز کشور دانش نگین خاتم رادی
صفی دولت و دین اکرم العراق مهذب
کسی که سایهٔ اعدای او به قتل خداوند
چو آفتاب سنان میکشد به دیدهٔ اهدب
سپهر تند رکابت اگر رکاب ببوسد
به تازیانهٔ دوران کند قضاش مؤدب
رکابدار قدر داغ در نهاد به آتش
که بوالفتوح کند نقش ران ادهم و اشهب
چو راه گنه کمالش سپرد پای تفکر
به سنگ عجز در آمد اثر ندید ز مطلب
زهی برای تو تاریخ مشکلات مفضل
زهی به جود تو تألیف مکرمات مبوب
نهاد غاشیه بر دوش آسمان سبکپی
گهی که پای در آری چو آفتاب به مرکب
ز عشق کسب شرف دست معطی تو چنان کرد
که یک قدم ننهد پای حرص در ره مکسب
پی کتابت آن خامهٔ شهابوَشِ تو
دبیر گردون درکش گرفته تختهٔ مکتب
هوای مدح تو هر ساعه در ضمیر سخنور
قذان کنند چو سودای حک و ناخن اجرب
ملقب است ز ذات بزرگوار تو القاب
که گفت اینکه ز القاب نام توست ملقب
چو خواست کرد کریمی و سروری و بزرگی
اگر نگشتی دست و دل تو ملجاء و مهرب
چو تو کریم نه بیند، دگر زمانه سفله
چو تو یگانه نیارد، دگر جهان مرکب
ز پاس عدل تو، شیران شرزه وقت غنودن
گشاده چشم به خواب اندرون روند چو، ارنب
هر آن تذرو که در مرغزار عدل تو پرّد
گرفت نسر فلک را گه شکار به مخلب
بزرگوارا هر چت خطاب کرد بیانم
یقین شناخت کزان پایه، برتر است مخاطب
به دفع عارضهٔ تو شگفت نیست که عیسی
اگر فرو جهد از سقف این رواق مقبقب
شفا، دو اسبه همی تازد از حدیقهٔ تقدیر
قریب در رسد این است در گمان من اغلب
تو ماه چرخ جلالی، تو را چه مفسدت از میغ
تو شیر بیشهٔ مُلکی، تو را چه منقصت از تب
طلا ریاضت خایسک دید و زحمت سندان
از آن صحایف مصحف از او کنند مذهب
چگونه بوسه زند بر عذار و فرق عروسان
گل ار نگردد در کورهٔ گلاب مذوّب
به تاج شاهان زان بر نهاد تخت جلالت
که لعل در تف خورشید گشته بود معذب
رسید موسم خورشید بر تو باد خجسته
بگوی، تا همه اسباب آن کنند مرتب
ز دستههای ریاحین و بادههای مروج
ز مطربان خوشآواز و مادحان مهذب
به باده طبع تو رغبت نموده و فضلا را
گهی ثنای تو مطلب، گهی دعای تو مرغب
چو شمع جان حسودان به لب رسیده ز عزت
تو بر نهاده به لب، صبحوار جام لبالب
به هرچه رای کنی انقیاد کرده تو را چرخ
به هرچه روی کنی کارساز بوده تو را، ربّ



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قصیده با تغزلی در وصف زیبایی معشوق و ناتوانی شاعر از رفتن از ری آغاز میشود و سپس به ستایش صفیالدین، بزرگ عراق، میرسد و دانش، بخشش، عدالت و شکوه او را با اغراق بسیار میستاید. شاعر آنگاه به بیماری ممدوح اشاره میکند و با مثالهای طلا، گلاب و لعل نشان میدهد که رنج مایهٔ شرف است و به شفای نزدیک او امید میدهد. پایان قصیده تبریک موسم خورشید و دعوت به بزم و دعا برای کامروایی ممدوح است.
هوش مصنوعی: آفرین بر تو که در زیبایی مانند جانی و دیگران همه مانند تن بیجاناند؛ بقا (جاودانگی) چون لب بگشاید، بساط حسن تو را میبوسد.
هوش مصنوعی: وقتی پردهٔ شب (زلف سیاه) را پیش چهرهٔ خورشیدگونت میکشی، ماهِ سبزعمامه ردای نورانی خود را از غم سیاه میکند.
هوش مصنوعی: فرشتگان مقرب از صحن گلشن آبی آسمان هزار چشم را مانند مجمر چشمبهراه نهادهاند.
هوش مصنوعی: تا ببینند نسیم سحرگاهی کی بخوری خوشبو از آن دو زلف معطر تو به ارمغان میآورد تا آن را به جان بخرند.
هوش مصنوعی: اگر چهرهٔ تو اندکی از زیبایی خود را به ماه آسمان ببخشد، ماهِ مقنع از شرم دیگر از چاه نخشب سر بیرون نمیآورد.
هوش مصنوعی: بهای یک بوسه از تو هزار جان عزیز است و چه نیکوست؛ کیست که آن را نخواهد و بدان رغبت نکند؟
هوش مصنوعی: چشمهٔ نوش لب تو نشانی از سبزه (خط تازه) پدید آورد، چنانکه عقل راه رسیدن به آن آبشخور را نمییابد.
هوش مصنوعی: عزم من برای رفتن از ری کی استوار میشود، در حالی که ماه روی تو هرگز از عقرب زلف بیرون نمیآید؛ یعنی بخت سفر نحس است و دلبستگی به تو مانع رفتن است.
هوش مصنوعی: در برابر غمزهٔ جادوی تو، افسونهای جانگداز و آزمودهٔ جادوگران سرزمین بابل افسانهای بیارزش شده است.
هوش مصنوعی: قامت شاعران با زلف خمیدهٔ تو همانندی دارد، زیرا بار منت ممدوحشان قامت آنان را خمیده کرده است.
هوش مصنوعی: ممدوح زینت سرزمین دانش و نگین انگشتری جوانمردی است: صفیالدین، بزرگوارترین و پاکیزهخویترین مرد عراق.
هوش مصنوعی: او کسی است که برای کشتن دشمنانش، همچون آفتاب که پرتو چون نیزه میافکند، بر چشم مژهدار آنان سنان فرو میبرد.
هوش مصنوعی: اگر آسمانِ تندرو رکاب تو را ببوسد، قضا با تازیانهٔ روزگار او را ادب میکند و رام میسازد.
هوش مصنوعی: رکابدار تقدیر داغ را در آتش نهاده تا نام «بوالفتوح» را بر ران اسبان سیاه و خاکستری تو نقش کند.
هوش مصنوعی: هرگاه پای اندیشه در راه شناخت کمال او گام نهاد، به سنگ ناتوانی خورد و از مقصود هیچ اثری نیافت.
هوش مصنوعی: آفرین، تاریخ دشواریها به خاطر تو به تفصیل نوشته شد و کتاب بزرگواریها به برکت بخشش تو باببندی و تألیف گردید.
هوش مصنوعی: هنگامی که چون آفتاب پای در رکاب اسب مینهی، آسمانِ تیزرو غاشیهٔ زین تو را چون خدمتکاری بر دوش میگیرد.
هوش مصنوعی: دست بخشندهٔ تو از عشق به کسب شرف چنان کرد که پای آز و حرص حتی یک گام در راه کسب مال نمیگذارد.
هوش مصنوعی: عطارد، دبیر آسمان، برای آموختن نوشتن مانند قلم شهابآسای تو، تختهٔ مکتب را در آغوش گرفته است.
هوش مصنوعی: اشتیاق ستایش تو هر لحظه در دل سخنوران چنان خارش میافکند که شوق خاراندن در ناخن کسی که بیماری گری دارد.
هوش مصنوعی: لقبها از ذات بزرگوار تو شرف و لقب یافتهاند؛ چه کسی گفته که نام تو از لقبها شهرت یافته است؟
هوش مصنوعی: اگر دست و دل تو پناهگاه و گریزگاه کرم و سروری و بزرگی نبود، این صفات کجا میتوانستند پناه گیرند؟
هوش مصنوعی: روزگار پست دیگر بزرگواری چون تو نخواهد دید و جهانِ مرکب از عناصر دیگر یگانهای مانند تو پدید نخواهد آورد.
هوش مصنوعی: از بیم عدالت تو شیران خشمگین هنگام خواب، مانند خرگوش با چشم باز میخوابند.
هوش مصنوعی: هر قرقاولی که در مرغزار عدل تو پرواز کند، در هنگام شکار نسر آسمان را با چنگال خود میگیرد.
هوش مصنوعی: ای بزرگوار، هر عنوانی که سخن من به تو داد، یقین دانست که مخاطب از آن پایه برتر است.
هوش مصنوعی: شگفت نیست اگر عیسی برای درمان بیماری تو از سقف این گنبد آسمان فرود آید.
هوش مصنوعی: شفا شتابان از باغ تقدیر به سوی تو میتازد و به گمان قوی من بهزودی خواهد رسید.
هوش مصنوعی: تو ماه آسمان شکوهی، ابر چه زیانی به تو میرساند؟ تو شیر بیشهٔ فرمانروایی، تب از تو چه میکاهد؟
هوش مصنوعی: طلا رنج پتک و سندان را تحمل کرد، از این رو صفحههای قرآن را با آن زرنگار میکنند؛ یعنی رنج مایهٔ شرف است.
هوش مصنوعی: گل اگر در کورهٔ گلابگیری گداخته نشود، چگونه میتواند بر چهره و سر عروسان بوسه زند؟
هوش مصنوعی: لعل از آن رو بر تاج شاهان جای شکوه یافت که در گرمای خورشید رنج کشیده بود.
هوش مصنوعی: موسم خورشید (جشن نوروز) فرا رسید، بر تو مبارک باد؛ فرمان بده تا همهٔ اسباب جشن را آماده کنند.
هوش مصنوعی: از دستههای گلهای خوشبو و بادههای شادیآور گرفته تا نوازندگان خوشآواز و ستایشگران پاکیزهسخن.
هوش مصنوعی: طبع تو به باده رغبت نشان داده و فاضلان گاه ثنای تو را مقصود خود دارند و گاه به دعای تو مشتاقاند.
هوش مصنوعی: جان حسودان از رشک عزت تو مانند شمع به لب رسیده، و تو چون صبح جام لبالب را بر لب نهادهای.
هوش مصنوعی: آسمان در هر تصمیمی فرمانبر تو باشد و پروردگار در هر کاری که روی کنی کارساز تو باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
رمیده جان سعادت رجوع یافت بقالب
بدست بوس قدومش گشاده گرد بقا. لب
نهاده گوهر اجرام چرخ در دهن مه
ز بهر مژده چو بر زد سراز پس تتقق شب
بداد خازن هامون همه ذخایر معدن
[...]
بلاغ من که بود در بیان حسن تو راغب
بیان حال نماید که شوق آمده غالب
طرفه شور بست در این پردۀ زنگار مگر
خیمۀ سبط نبی گشته نگونسار امشب
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.