ایا خجسته دبیری که کلک مشکینت
سواد مقله بن مقله گشت در توقیع
رهین طبع بلیغت فرزدق است و جریر
غلام کلک رشیقت حریری است و بدیع
رفیعتر ز تو در روزگار نشناسم
که هم برتبه رفیعی و هم بنام رفیع
مرا که گوش ز گفتار ناکسان کر بود
شده است درگه اصغای گفته تو سمیع
خلیل احمد ای کاش زنده بود امروز
ز فکرت تو بیاموخت صنعت تقطیع
تو را عروضی و شاعر همی توان گفتن
نه آن کسی که نداند مدید را ز سریع
نسیم خوی تو در مرغزار فضل و هنر
همان کند که به بستان نسیم فصل ربیع
ازین سپس به بهشتت همی کنم تعبیر
که هم بطبع لطیفی و هم به قلب وسیع
ایا سپهر فصاحت ایا جهان کمال
که علم و فضل و هنر خاصه تو شد به جمیع
بدین دو بیت برای بروز مهر درون
بر آمدم به مقام جسارت و تصدیع
چو بالبداهه سرودم روا مدار که خصم
ز عیب جوئی بر شعر من کند تقریع
به بنده وعده الماس کرده بودی و کرد
تسامح تو به کامم شراب سم نقیع
روا مدار که من بنده در جهان گردم
شهید غصه الماس چون شهید بقیع



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه ستایش دبیری به نام «رفیع» است. شاعر خط او را با ابنمقله، سخنش را با شاعران و نثرنویسان بزرگ عرب، و دانش عروضش را با خلیل بن احمد میسنجد و برتر میشمارد. در پایان، شعر از ستایش به درخواست میگراید. شاعر الماسی را که به او وعده داده شده بود یادآوری میکند و با ایهامی ظریف، بیوفایی به این وعده را به زهر الماس و شهادت امام حسن در بقیع مانند میکند.
هوش مصنوعی: ای دبیر فرخندهای که نوشتهٔ قلم مشکرنگت در فرماننویسی چنان زیباست که چون سیاهی چشم ابنمقله، خوشنویس نامدار، عزیز و گرانبها شده است. «مقله» هم به معنای چشم است و هم نام این خوشنویس.
هوش مصنوعی: فرزدق و جریر، شاعران بزرگ عرب، وامدار طبع رسای تو هستند و حریری و بدیعالزمان، استادان نثر مصنوع، بندهٔ قلم ظریف تو به شمار میآیند.
هوش مصنوعی: در روزگار کسی بلندمرتبهتر از تو نمیشناسم، زیرا هم در مقام بلندی و هم نامت «رفیع» است.
هوش مصنوعی: من که گوشم سخن فرومایگان را نمیشنید، هنگام گوش دادن به سخن تو شنوا شدهام.
هوش مصنوعی: کاش خلیل بن احمد، بنیانگذار علم عروض، امروز زنده بود تا فن تقطیع و سنجش وزن شعر را از اندیشهٔ تو بیاموزد.
هوش مصنوعی: بهراستی میتوان تو را عروضدان و شاعر نامید، نه آن کسی را که بحر «مدید» را از بحر «سریع» بازنمیشناسد.
هوش مصنوعی: نسیم خوی تو در چمنزار دانش و هنر همان کاری را میکند که نسیم بهاری در باغ میکند و آن را سرسبز و شکوفا میسازد.
هوش مصنوعی: از این پس تو را بهشت مینامم، زیرا هم طبعی لطیف داری و هم دلی گشاده، همانگونه که بهشت هم خوش و لطیف است و هم پهناور.
هوش مصنوعی: ای آسمان فصاحت و ای جهان کمال، که همهٔ دانش و فضیلت و هنر یکجا ویژهٔ تو شده است.
هوش مصنوعی: با این چند بیت، برای آشکار کردن مهر درونیام، گستاخی کردم و مایهٔ زحمت تو شدم.
هوش مصنوعی: چون این شعر را بیدرنگ و بداهه سرودهام، مپسند که دشمن با عیبجویی شعر مرا سرزنش کند.
هوش مصنوعی: به من وعدهٔ الماسی داده بودی، اما سهلانگاری تو در وفای آن مانند زهری خیسانده در کامم ریخت.
هوش مصنوعی: روا مدار که من، بندهٔ تو، از غصهٔ الماس جان بدهم، همچون شهید بقیع که به روایتی با الماس سوده مسموم شد. این اشاره به امام حسن (ع) است و «الماس» در آن ایهام دارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
زهی خجل ز معالیّ تو سپهر رفیع
زهی رهین ایادیّ تو شریف و وضیع
بهاء دولت و ملّت که تاج معنی را
خرد بگوهر لفظ و می کند ترصیع
زعکس خاطر تو تیغ آفتاب صقیل
[...]
نشستهای ز دل تنگ بر در تصدیع
دمیکه واشود این قفل عالمیست وسیع
به خویش گر نرسی آنقدر غرابت نیست
که سرکشیدهای از کارگاه صنع بدیع
طلب ز هرچه تسلی شود غنیمتگیر
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.