بخش ۵۳ - در بیان آنک مرد بدکار چون متمکن شود در بدکاری و اثر دولت نیکوکاران ببیند شیطان شود و مانع خیر گردد از حسد همچون شیطان کی خرمن سوخته همه را خرمن سوخته خواهد أَرَأَیْتَ الَّذي یَنْهی عَبْداً إِذا صَلّی
وافیان را چون ببینی کرده سود
تو چو شیطانی شوی آنجا حسود
هرکرا باشد مزاج و طبع سست
او نخواهد هیچ کس را تندرست
گر نخواهی رشک ابلیسی بیا
از در دعوی به درگاه وفا
چون وفاات نیست باری دم مزن
که سخن دعویست اغلب ما و من
این سخن در سینه دخل مغزهاست
در خموشی مغز جان را صد نماست
چون بیامد در زبان شد خرج مغز
خرج کم کن تا بماند مغز نغز
مرد کم گوینده را فکرست زفت
قشر گفتن چون فزون شد مغز رفت
پوست افزون بود لاغر بود مغز
پوست لاغر شد چو کامل گشت و نغز
بنگر این هر سه ز خامی رسته را
جوز را و لوز را و پسته را
هر که او عصیان کند شیطان شود
که حسود دولت نیکان شود
چونک در عهد خدا کردی وفا
از کرم عهدت نگه دارد خدا
از وفای حق تو بسته دیدهای
اذکروا اذکرکم نشنیدهای
گوش نه اوفوا به عهدی گوشدار
تا که اوفی عهدکم آید ز یار
عهد و قرض ما چه باشد ای حزین
همچو دانهٔ خشک کشتن در زمین
نه زمین را زان فروغ و لمتری
نه خداوند زمین را توانگری
جز اشارت که ازین میبایدم
که تو دادی اصل این را از عدم
خوردم و دانه بیاوردم نشان
که ازین نعمت به سوی ما کشان
پس دعای خشک هل ای نیکبخت
که فشاند دانه میخواهد درخت
گر نداری دانه ایزد زان دعا
بخشدت نخلی که نعم ما سعی
همچو مریم درد بودش دانه نی
سبز کرد آن نخل را صاحبفنی
زانک وافی بود آن خاتون راد
بیمرادش داد یزدان صد مراد
آن جماعت را که وافی بودهاند
بر همه اصنافشان افزودهاند
گشت دریاها مسخرشان و کوه
چار عنصر نیز بندهٔ آن گروه
این خود اکرامیست از بهر نشان
تا ببینند اهل انکار آن عیان
آن کرامتهای پنهانشان که آن
در نیاید در حواس و در بیان
کار آن دارد خود آن باشد ابد
دایما نه منقطع نه مسترد


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، مولانا به روایت شخصیتهای بدکار و نیکوکار میپردازد و نشان میدهد که چه بسا افراد بدکار، هنگامی که به قدرت و تمکن میرسند، در حسد و عداوت نسبت به نیکوکاران شیطانصفت میشوند و مانع خیر میگردند. او به خطرات حسد اشاره میکند و تأکید میکند که وفا به عهد و دیانت، انسان را از عواقب بد دور میکند. همچنین به ارتباط بین گفتار و عقل پرداخته و میگوید که سخنوری بیش از حد، سبب کاهش نغز و ارزش فکر میشود. در نهایت، او بر این باور است که در وفای به عهد خداوند، برکات و نعمتهای ارزندهای برای انسان خواهد بود که خود از طریق قدرت الهی به او داده میشود.
هوش مصنوعی: وقتی افرادی که به درستی رفتار میکنند و به دیگران سود میرسانند را ببینی، حسادت بر تو چیره میشود و مثل شیطان در آنجا حسود و بدخواه میگردی.
هوش مصنوعی: هر کس که طبع و شخصیتش ضعیف باشد، نمیتواند صحت و سلامت هیچکس را ببیند.
هوش مصنوعی: اگر نمیخواهی حسد ابلیس را تجربه کنی، برای رسیدن به وفا و صداقت، از ادعا و توهم خودت دست بردار و به درگاه حقیقت و وفا وارد شو.
هوش مصنوعی: وقتی که وفا و صداقت وجود ندارد، دیگر سخن گفتن دربارهٔ آن بیهوده است؛ زیرا بیشتر سخنان ما فقط ادعایی است و واقعیت ندارد.
هوش مصنوعی: این گفتار در دل و فکر انسانها جای دارد و در سکوت، جان را به صورتهای مختلف نمایان میکند.
هوش مصنوعی: وقتی که حرف و کلام زیاد میشود، ارزش تفکر و اندیشه کم میشود. پس باید سخن را کم کنیم تا فکر و اندیشه ارزشمند باقی بماند.
هوش مصنوعی: مردی که کم حرف میزند، اندیشهای عمیق و پربار دارد، اما وقتی سخن بسیار میگوید، در حقیقت از عمق اندیشهاش کاسته میشود.
هوش مصنوعی: وقتی که پوست (یعنی ظاهر) زیاد میشود، مغز (یعنی محتوا و حقیقت) لاغر و ضعیف میشود. اما زمانی که چیزها به کمال میرسند و زیبا و با کیفیت میشوند، ظاهری که تنها پوست است به تنهایی ارزش چندانی ندارد.
هوش مصنوعی: نگاه کن به این سه مغز با کیفیت که از خامی و ناپختگی خارج شدهاند: جوز (گردو)، لوز (بادام) و پسته. این ابیات به نیکی و پختگی اشاره دارند که از تجربیات و رشد به دست آمده است.
هوش مصنوعی: هر کسی که به نافرمانی و گناه دست بزند، مانند شیطان میشود و از روی حسادت، مانع خیر و خوشبختی نیکوکاران میگردد.
هوش مصنوعی: اگر در پیشگاه خداوند به تعهدات خود وفادار باشی، خداوند نیز با لطف و کرم، از عهد و پیمان تو حفاظت خواهد کرد.
هوش مصنوعی: وفای به حق و پایبندی به عهد الهی، سبب میشود که تو به نعمتهای خداوند دست یابی؛ اما اگر به یاد او نباشی و نصایح و یادآوریهای او را نشنیده بگیری، در واقع از خیر و برکات او محروم خواهی ماند.
هوش مصنوعی: به سخن کسی که به عهد و پیمان خود وفا نمیکند، نباید گوش داد. پس از آن، یار وفادار خواهد آمد که به عهد شما وفا میکند.
هوش مصنوعی: عهد و قرض ما با یکدیگر چه ارزشی دارد، ای حزین؟ مثل دانهٔ خشکی است که در زمین کاشته میشود و نتیجهای نخواهد داد.
هوش مصنوعی: زمین نه بر اثر نور و تابش آن، و نه به خاطر دارایی و توانگری صاحبش، ارزش مییابد.
هوش مصنوعی: جز اشارهای که باید بگویم، این نتیجه را تو به من دادی و اصل این موضوع را از نبود به وجود آوردی.
هوش مصنوعی: من از نعمت و برکت برخوردار شدم و دانهای را که شما برای کاشت آوردهاید، از آن خود میدانم و به سوی ما میآورم.
هوش مصنوعی: پس دعای بیاثر و بیمعنا، برای کسی که خوشبخت است، مانند دانهای است که برای برآورده شدن خواستهها و رشد درختی مورد نیاز است. به عبارتی، دعا باید همراه با عمل و تلاش باشد تا نتیجه بخش باشد.
هوش مصنوعی: اگر دانهای از خدا نداشته باشی، دعایت به نتیجه نمیرسد و نمیتوانی درختی که نعمت میآورد (و میوهای میدهد) داشته باشی، حتی اگر تلاش کنی.
هوش مصنوعی: مثل مریم، که درد و رنج را متحمل شد، آن نخل نیز به لطف خداوند درختی بارور و سبز گشت و صاحب هنر و فنی شد.
هوش مصنوعی: بر اساس وفاداری و دیانت آن زن راد، خداوند به او صد خواستهاش را عطا کرد.
هوش مصنوعی: آن گروهی که در وفای به عهد و صداقت شهرت دارند، بر تمام افراد دیگر از هر دستهای برتری یافته و مقامشان ارتقا یافته است.
هوش مصنوعی: دریاها تحت تسلط این افراد قرار گرفته و کوهها نیز به تابعیت آن گروه درآمدهاند.
هوش مصنوعی: این نشان دادن این کرامتها به اهل انکار، خود نوعی احترام و کریم بودن است تا آنها هم این حقیقت را ببینند.
هوش مصنوعی: آن کرامتها و فضایل پنهانی که به چشم نمیآید و نمیتوان دربارهشان صحبت کرد.
هوش مصنوعی: کار آن کس که همیشه در کارهای بد است، بهصورت مداوم و بدون توقف ادامه دارد و هرگز از آن باز نخواهند داشت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.