هر صبح کآفتاب رخت سر زند ز جیب
گر من چو صبح چاک زنم جیب جان چه عیب
چون گشت ساقی آن لب میگون چه جای طعن
گر طیلسان زهد به صهبا دهد صهیب
پیران سرم هوای جوانی ز ره فکند
آنجا که حکم عشق چه جای شباب و شیب
بر ما رقم به عشق زد آن دم که ساز کرد
اسباب جلوه شاهد خلوت سرای غیب
اشک من از عقیق یمن می دهد نشان
مذ خیمة سعاد علی ایمن العذیب
سیراب کن ز بحر یقین جان تشنه را
زین بیش خشک لب منشین بر سراب ریب
جامی درون خرقه خود یافت دوست را
زان رو کشید پای به دامان و سر به جیب



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل عاشقانه و عرفانی است. شاعر بیتابیِ خود در برابر جمالِ یار را روا میداند و میگوید در برابر ساقیِ لبمیگون حتی زاهدی چون صهیب نیز بیگناه است. او عشق را فرمانی ازلی میشمارد که پیری و جوانی نمیشناسد و از جان میخواهد به جای سرابِ شک، از دریای یقین سیراب شود. در پایان جامی دوست را در درونِ خود مییابد و به مراقبه و سر در گریبانکشیدن روی میآورد. «جیب» در بیت پایانی، گریبانِ چاکخوردهٔ بیت نخست را به سر در گریبانِ خلوت بدل میکند.
هوش مصنوعی: هر بامداد که خورشیدِ چهرهٔ تو از گریبان سر برمیآورد، اگر من نیز مانند صبح گریبانِ جانم را چاک بزنم، عیبی ندارد. چاکشدنِ گریبانِ صبح همان شکافتنِ روشنی در افق است و شاعر بیتابیِ خود را به آن مانند کرده است.
هوش مصنوعی: اکنون که آن لبِ شرابرنگ ساقی شده است، جای سرزنش نیست اگر حتی پارسایی چون صهیب، ردای زهدش را در گروِ شراب بدهد. صهیب از یاران پیامبر و نماد پرهیزگاری است و میان «صهبا» و «صهیب» بازیِ لفظی هست.
هوش مصنوعی: در روزگار پیری، شوقِ جوانی یا شوقِ یاری جوان مرا از راه به در برد. جایی که فرمانِ عشق روان است، جوانی و پیری اهمیتی ندارد.
هوش مصنوعی: آن هنگام که محبوبِ خلوتگاهِ غیب اسبابِ جلوهگری خود را فراهم کرد، یعنی در روز ازل، سرنوشتِ ما را به عشق نوشت. پس عاشقی تقدیرِ ازلیِ ماست.
هوش مصنوعی: اشکِ سرخِ من نشان از عقیقِ یمن دارد، زیرا خیمهٔ سعاد، یعنی معشوق، در سمتِ راستِ عذیب برپاست. شاعر میگوید اشکِ خونینش رو به سوی دیار یار و یمن دارد. مصراع دوم عربی است و «ایمن» هم به معنای سمت راست است و هم به معنای خجسته.
هوش مصنوعی: جانِ تشنه را از دریای یقین سیراب کن و بیش از این با لبِ خشک بر سرابِ شک و تردید منشین.
هوش مصنوعی: جامی دوست را درونِ خرقهٔ خود، یعنی در درونِ خویش، یافت. از همین رو پا به دامن کشید و سر به گریبان فرو برد، یعنی گوشهنشینی و مراقبه پیش گرفت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
آمد بهار خرم با رنگ و بوی طیب
با صد هزار نزهت و آرایش عجیب
شاید که مرد پیر بدین گه شود جوان
گیتی بَدیل یافت شباب از پی مشیب
چرخ بزرگوار یکی لشکری بکرد
[...]
یک تازیانه خوردی بر جان از آن دو چشمشْ
کز درد او بماندی مانند زردسیب
کی دل به جای داری در پیش چشم او
کو چشمشْ را به غمزه بگرداند از وریب
یا رب بیافریدی رویی بدین مثال
[...]
الدار آهلة و انت غریب
اعجب بذلک ان ذالعجیب
کیف السبیل الی الایاب و انت
فی دار المقالة مابرحت غریب
فریاد از آن دو چشمک جادوی دلفریب
فریاد از آن دو کافر غازی با نهیب
این همبر دو ترکش دلگیر جان ستان
وان پیش دو شمامهٔ کافور یا دو سیب
بردوش غایه کش او زهره میرود
[...]
ای از خزاین کرمت خلق را نصیب
در کشف مشکلات جهان رأی تو مصیب
از فیض جود تو همه آفاق را نصاب
وز نور عدل تو همه اسلام را نصیب
عون تو را عیان هدی را شده مجیر
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.