ظلم فریادی از ضعیفان است
ناله برق در نیستان است
تیغ بیدادگر دو سر دارد
از هدف بیش تیر نالان است
سفره خاک و خوان گردون را
سر پر شور من نمکدان است
قفس من سواد شهر بود
بال من پره بیابان است
ناله عجز پیش سنگدلان
بانگ اسلام و کافرستان است
جز در حق به هر دری که روی
مد انعام، چوب دربان است
نپذیرد ز هیچ کس احسان
هر که از بندگی گریزان است
رشته عمر مسند آرایان
به درازی مد احسان است
تلخی عیش در قناعت نیست
خاک بر مور شکرستان است
هر کجا بی تکلفی باشد
زندگانی و مرگ آسان است
زندگی صرف خوبرویان کن
به زر قلب یوسف ارزان است
از حیا حسن جاودان ماند
عرق شرم آب حیوان است
گل بی خار این چمن صائب
در گریبان غنچه خسبان است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: صائب در این غزل از مضمونهای پراکنده سخن میگوید: ستم با آه ستمدیدگان به خود ستمگر بازمیگردد و ناله در برابر سنگدلان بیاثر است. سپس به بینیازی از درِ مردم، قناعت، پرهیز از منتپذیری و آسانیِ زندگی بیتکلف سفارش میکند. در پایان از ارزش زیبایی و حیا میگوید و آسودگی بیآزار را در گوشهگیری و سر در گریبان بردن میبیند.
هوش مصنوعی: ستم، فریاد و نالهای را از ناتوانان برمیانگیزد و این ناله مانند آذرخشی است که در نیستان بیفتد؛ یعنی آه ستمدیدگان خرمن ستمگر را میسوزاند.
هوش مصنوعی: شمشیر ستمگر دولبه است و به خود او هم زخم میزند؛ همانگونه که تیر، بیش از هدف، خود نالهکنان است. پس ستمگر خود نیز از ستمش آسیب میبیند.
هوش مصنوعی: برای سفرهٔ زمین و خوان آسمان، سرِ پرشور من نقش نمکدان را دارد؛ یعنی شور و هیجان من است که به جهان مزه و نمک میبخشد.
هوش مصنوعی: شهر و آبادانی برای من مانند قفس است و بال من گسترهٔ بیابان است؛ یعنی جان آزاد من تنها در بیابان و آزادی پرواز میکند.
هوش مصنوعی: ناله و زاری عاجزانه در برابر سنگدلان مانند بانگ اذان در سرزمین کافران است؛ کسی به آن گوش نمیدهد و اثری ندارد.
هوش مصنوعی: اگر جز درگاه خدا به هر درگاه دیگری روی آوری، بخشش و دهشی که نصیبت میشود همان چوب دربان است که بر سرت میخورد.
هوش مصنوعی: کسی که از بندگی و زیردستی دیگران گریزان است، از هیچکس احسان و بخشش نمیپذیرد، چون احسان پذیرفتن آدمی را بندهٔ بخشنده میکند.
هوش مصنوعی: عمر صاحبمنصبان و بزرگان به اندازهٔ گستردگی بخشش و احسانشان دراز میشود؛ هرچه بیشتر ببخشند، دولتشان پایدارتر است.
هوش مصنوعی: قناعت زندگی را تلخ نمیکند؛ مورچهای که در شکرستان است و به زیاده خو گرفته، بدبخت و خاکبرسر است، یعنی حرص و فراوانی مایهٔ گرفتاری است.
هوش مصنوعی: هر جا که سادگی و بیتکلفی باشد، هم زندگی کردن آسان است و هم مردن.
هوش مصنوعی: عمرت را در راه زیبارویان صرف کن، که حتی با زر ناسره هم یوسف ارزان است؛ یعنی هر بهایی برای زیبایی ناچیز است.
هوش مصنوعی: زیبایی به سبب شرم و حیا جاودانه میماند؛ عرقِ شرم بر چهره همچون آب حیات است که حسن را زنده نگه میدارد.
هوش مصنوعی: ای صائب، گل بیخار این باغ، غنچهای است که سر در گریبان فروبرده و خفته است؛ یعنی آسودگی بیآزار تنها در خلوت و گوشهگیری و سر در گریبان فکر بردن است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ملکش خاک روب میدان است
عیسی اش پاسبان ایوان است
تا به غربت فتاد خاقانی
یکدری خانهایش زندان است
نه درون ساختنش توفیق است
نه برون تاختنش امکان است
روی چون عنکبوت در دیوار
[...]
آن جسد را حیات ازین جان است
همه تختند و او سلیمان است
زان صراحی، که جام رضوان است
بادهای ده، که جرعهاش جان است
دعوی عشق کردن آسان است
لیک آن را دلیل و برهان است
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.