فارغ است از سیر گل مجنون سرگردان ما
نقش پای ناقه لیلی است گلریزان ما
فیض ما دیوانگان کم نیست از ابر بهار
خوشه بندد دانه زنجیر در زندان ما
تا نسوزد تخم دلها را نیفشاند به خاک
داغ دارد ابر را تردستی دهقان ما
از طراوت سایه اش میراب گلشن ها شود
نبض هر خاری که گیرد دیده گریان ما
چون صدف در دامن ما نیست جز در یتیم
وقت ابری خوش که برمی خیزد از دامان ما
می کشد در خاک و خون از طعنه بی طاقتی
دیده قربانیان را دیده حیران ما
جوهر آیینه ما گر نماید خویش را
تخته از بال و پر طوطی شود دکان ما
سبزه خوابیده ما می زند پهلو به چرخ
سرو کوتاهی است عمر خضر از بستان ما
از بریدن پنجه خورشید و مه دارد خطر
گر برون آید ز خلوت یوسف کنعان ما
از کمند ما نگارین است دایم ساق عرش
آسمان، گردی است از فکر سبک جولان ما
کیست گردون تا تواند هم نبرد ما شدن؟
زهره شیران فشاند آب در میدان ما
تخته نتوان کرد از کشتی دکان بحر را
خواب هیهات است پوشد دیده گریان ما
می توان از سینه روشن ضمیران جمع کرد
گر بشوید آسمان سنگدل دیوان ما
فیض ما بر سالکان تشنه لب پوشیده نیست
می درخشد از سیاهی چشمه حیوان ما
عیب، صائب می شود در چشم پاک ما هنر
دیو را یوسف نماید پله میزان ما



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر از زبان «ما»ی عاشقان دیوانه و اهل دل، با مضمونسازیهای سبک هندی برتری عشق، اشک و سخن خود را برمیشمارد. جنون عاشق را زاینده، اشک او را مروارید و آبیار گلستان، و اندیشهاش را برتر از آسمان و عرش میخواند و معشوقش را یوسفی میداند که خورشید و ماه در برابرش دست میبرند. در پایان از ماندگاری شعرش در سینهٔ روشندلان سخن میگوید و با این نکته به پایان میرسد که چشم پاک عیب را هنر و دیو را یوسف میبیند.
هوش مصنوعی: مجنونِ سرگردانِ ما نیازی به تماشای گل ندارد؛ جای پای شتر لیلی برای ما همان گلافشانی و گلستان است. یعنی عاشق، نشانهٔ معشوق را از هر بهاری خوشتر میداند.
هوش مصنوعی: بهرهرسانی ما دیوانگان از ابر بهار کمتر نیست؛ در زندانِ ما حتی دانههای زنجیر هم مانند دانهٔ کشت خوشه میدهند. یعنی جنون عاشقانه پربار و زاینده است.
هوش مصنوعی: کشاورزِ ما تا تخمِ دلها را نسوزاند، آن را در خاک نمیافشاند؛ و همین مهارت او ابر را داغدار و حسود کرده است. یعنی در عشق، دلِ سوخته است که بار میدهد، نه دلِ سیرابشده با باران.
هوش مصنوعی: چشم گریان ما نبض هر خاری را که بگیرد، آن خار چنان شاداب میشود که سایهاش آبیار گلستانها میگردد. یعنی اشک ما حتی خار خشک را سرسبز و بخشنده میکند.
هوش مصنوعی: در دامن ما مانند صدف چیزی جز مروارید یگانه نیست؛ خوشا ابری که از دامن ما برمیخیزد. یعنی اشکهای ما مرواریدند و گریهٔ ما ابری گوهرافشان است.
هوش مصنوعی: چشم حیران و بیپلک ما با طعنه به بیتابیِ چشم قربانیان، آن چشمها را به خاک و خون میکشد. یعنی شکیبایی و خیرگیِ ما در برابر معشوق، از حال قربانیانِ بیقرار برتر است.
هوش مصنوعی: اگر جوهر و صفای آینهٔ ما خود را آشکار کند، طوطیان چنان گرد آن جمع میشوند که تختهٔ دکان ما از بال و پر طوطی ساخته میشود. اشاره به سخنآموزی طوطی در برابر آینه و برتری سخن شاعر است.
هوش مصنوعی: سبزهٔ خوابیده و افتادهٔ ما با آسمان برابری میکند، و عمر دراز خضر در بستان ما چون سروی کوتاه است. یعنی کوچکترین چیزِ ما از بزرگترین چیزهای دیگران برتر است.
هوش مصنوعی: اگر یوسفِ کنعانیِ ما از خلوت بیرون آید، دستِ خورشید و ماه از حیرت در خطر بریده شدن است. اشاره به داستان زنان مصر که با دیدن یوسف دست خود را بریدند؛ یعنی معشوق ما از خورشید و ماه زیباتر است.
هوش مصنوعی: ساق عرش همیشه از کمندِ ما نقشونگار دارد، و آسمان تنها گردی است که از جولانِ سبکِ اندیشهٔ ما برخاسته است. یعنی همت و اندیشهٔ ما از عرش و آسمان فراتر میرود.
هوش مصنوعی: آسمان کیست که بتواند همنبرد ما شود؟ در میدان ما زَهرهٔ شیران از ترس آب میشود و همچون آبپاشی بر میدان ریخته میشود.
هوش مصنوعی: همانگونه که نمیتوان دکانِ دریا را با تختهٔ کشتی بست، محال است خواب بر چشم گریان ما پرده بکشد. یعنی اشک ما دریایی بیپایان است و چشم ما هرگز به خواب نمیرود.
هوش مصنوعی: اگر آسمانِ سنگدل دیوان شعر ما را بشوید و از میان ببرد، باز میتوان آن را از سینهٔ روشندلان گرد آورد. یعنی شعر ما در دل اهل معرفت جای گرفته و از میان نمیرود.
هوش مصنوعی: بهرهبخشی ما بر رهروانِ تشنهکام پنهان نیست؛ چشمهٔ آب حیاتِ ما از دل سیاهی میدرخشد. اشاره به آب حیات در ظلمات، و به سیاهیِ مرکب که سخنِ زندگیبخش شاعر از آن پدید میآید.
هوش مصنوعی: صائب، در چشم پاک ما عیب هم هنر جلوه میکند؛ ترازوی ما دیو را هم یوسف نشان میدهد. یعنی نگاه پاک، زشتی را میپوشاند و همه را نیکو میبیند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
از پی شمس حق و دین دیده گریان ما
از پی آن آفتابست اشک چون باران ما
کشتی آن نوح کی بینیم هنگام وصال
چونک هستیها نماند از پی طوفان ما
جسم ما پنهان شود در بحر باد اوصاف خویش
[...]
گنج عشق تو نهان شد در دل ویران ما
می زند زان شعله دایم آتشی در جان ما
ای طبیب از ما گذر، درمان درد ما مجوی
تا کند جانان ما از لطف خود درمان ما
یوسف عهد خودی تو، ای صنم با این جمال
[...]
بیگل رویت ندارد، رونقی بستان ما
بی حضورت، هیچ نوری نیست، در ایوان ما
گر بسامان سر کویش رسی ای باد صبح
عرضه داری شرح حال بی سرو سامان ما
در دل ما، خار غم بشکست و در دل غم، بماند
[...]
عاقبت رحمی کند بر درد ما، درمان ما
بندگان خویش را یاد آورد سلطان ما
گر نخواهد بود وصل یار ما اندر بهشت
لاجرم باغ جنان خواهد شدن زندان ما
تو ز وصل خویشتن هرگز نیفتادی جدا
[...]
دردمندم از لب لعلت بده درمان ما
کز رخ چون خور فکندی آتشی در جان ما
در دلم دردیست درمانش نمیدانم ز وصل
خود نمیآید به سر این درد بی درمان ما
خلق گویندم تو را بودی سر و سامان چه شد
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.