زین گلستان، درس دیدار که میخوانیم ما؟
اینقدَر آیینه نتوان شد که حیرانیم ما
سنگ این کُهسار آسایش خیالی بیش نیست
از زمینگیری، همان آتش به دامانیم ما
عالمی را وحشت ما چون سحر آواره کرد
چینفروش دامن صحرای امکانیم ما
سینهچاک غیرتیم، از ننگ همچشمی مپرس
هرکه بر رویت گشاید چشم، مژگانیم ما
در نفس آیینهٔ گرد سراغ ما گم است
نالهٔ حیرتخرامِ ناتوانانیم ما
غیر عریانی، لباسی نیست تا پوشد کسی
از خجالت، چون صدا، در خویش پنهانیم ما
هر نفس، باید عبث رسوای خودبینی شدن
تا نمیپوشیم چشم از خویش، عریانیم ما
مشت خاک ما، جنونزار دو عالم وحشت است
از رَم آهو چه میپرسی؟ بیابانیم ما
بیطواف نازش از خود رفتن ما هرزه است
رنگ میباید به گرد او بگردانیم ما
در تغافلخانهٔ ابروی او چین میکشیم
عمرها شد نقشبند طاق نسیانیم ما
نقطهای از سرنوشت عجز ما روشن نشد
چشم قربانی مگر بر جبهه بنشانیم ما
هرکه خواهد شبههای از هستی ما واکشد
نامهٔ بیمطلب ننوشتهعنوانیم ما
نقش پا گل کردهایم اما در این عبرتسرا
هرکه در فکر عدم افتد، گریبانیم ما
چون نفس بیدل! نسیم بینشانرنگیم، لیک
رنگها پرواز دارد تا پرافشانیم ما



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل عرفانی دربارهٔ حیرت و بیقراری و ناچیزیِ هستیِ انسان است. شاعر خود را آینهای حیران، بیابانی پر از وحشت، صدایی پنهان و نامهای بیعنوان میخواند که از خودبینی رسوا شده و جز برهنگی جامهای ندارد. تنها راهِ رهایی را پوشیدن چشم از خود و گشتن به گرد معشوق میداند و در پایان، با تخلص بیدل، خود را نسیمی بینشان میبیند که با اینهمه رنگها را از رخها میپراند.
از این گلستان (دنیا/جهان معنا) درس دیدار (وصال محبوب) میآموزیم، ولی هنوز نتوانستهایم به شفافیت آیینه برسیم؛ آنقدر غرق در حیرت و شگفتی هستیم که حتی آیینه هم نمیتواند حیرت ما را بازتاب دهد.🔸 مضمون عرفانی: اشاره به ناتوانی درک کامل جمال محبوب الهی..
حتی پایداری و صلابت کوه هم خیال خامی است؛ ما از همین وابستگی به زمین، آتش در دامن داریم.🔸 نکوهش دلبستن به ثبات دنیوی؛ بیان تعلق زمینی بهمثابه آتش درونی.
> حیرت و رمیدگی ما جهانی را مانند سحر (جادو) پریشان کرده، و چروکهای دامان امکان (کنایه از عالم هستی) را ما ایجاد میکنیم.🔸 تجسم رمندگی و سرگشتگی عارفانه که به هستی معنا میبخشد.
از غیرت عشق تو، سینهچاک شدهایم؛ از ننگ رقابت نپرس، چون هرکس به تو بنگرد، در برابرش ما تنها سایهای از مژگان هستیم.🔸 بیان اوج غیرت عاشقانه؛ چشم کسی را تاب دیدار محبوب نیست.
حتی در آیینهیی که گرد (گرد و غبار) دارد، رد پای ما گم است؛ ما آن آه و نالهی حیرتزده و بیرمقی هستیم که به دشواری خرام دارد.🔸 انسان در گرداب هستی، گمشدهای است که تنها با آه خود راه میرود.
هوش مصنوعی: جز برهنگی جامهای نیست که کسی بپوشد. ما از شرمِ این برهنگی مانند صدا در درون خود پنهان شدهایم.
هوش مصنوعی: هر لحظه بیهوده به خودبینی رسوا میشویم. تا وقتی از خود چشم نپوشیم، برهنه و رسواییم.
هوش مصنوعی: مشتِ خاکِ وجود ما بیابانِ جنون و وحشتِ هر دو جهان است. از رمیدن آهو چه میپرسی؟ خودِ ما بیابانی هستیم که آهو در آن میرمد.
هوش مصنوعی: بیخود شدنِ ما اگر در طوافِ ناز معشوق نباشد بیهوده است. باید رنگِ رخسار خود را به گرد او بگردانیم و چون پروانه دور او بچرخیم.
هوش مصنوعی: در خانهٔ بیاعتناییِ ابروی او چین و گره نقش میکنیم. عمرهاست نقاشِ طاقِ فراموشی هستیم، یعنی همواره فراموششدهایم و خمِ ابروی بیاعتنای او را نقش میزنیم.
هوش مصنوعی: هیچ نقطهای از سرنوشتِ ناتوانی ما روشن نشد. مگر آنکه چشمِ حیوانِ قربانی را بر پیشانی خود بنشانیم تا چون او تسلیم و حیران تقدیر را ببینیم.
هوش مصنوعی: هر کس بخواهد گمانی از هستی ما بیرون بکشد، بداند که ما نامهای بیمضمون هستیم که حتی عنوانش نوشته نشده است.
هوش مصنوعی: ما چون نقشِ پا پدیدار شدهایم، اما در این جهانِ عبرتآموز هر کس به فکر نیستی بیفتد، ما گریبان او هستیم که سر در آن فرو میبرد و به اندیشه فرو میرود.
هوش مصنوعی: ای بیدل، ما مانند نفس نسیمی بینشان و بیرنگیم، اما تا وقتی بال میافشانیم و میوزیم، رنگها از ما پرواز میکنند و از رخها میپرند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
جان به لب داریم و همچون صبح خندانیم ما
دست و تیغ عشق را زخم نمایانیم ما
می توان از شمع ما گل چید در صحرای قدس
زیر گردون چون چراغ زیر دامانیم ما
بر بساط بوریا سیر دو عالم می کنیم
[...]
حرف عشق دوست را افسانه می دانیم ما
سایه های بید را دیوانه می دانیم ما
قصه شیرین مجنون یک حدیث درد ماست
عاشقی را در پر پروانه می خوانیم ما
همچو سوزن دایم از پوشش گریزانیم ما
جامه بهر خلق می دوزیم و عریانیم ما
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.