نشسته بود کیخسرو چو جمشید
نهاده جامِ جم در پیشِ خورشید
نگه میکرد سرّ هفت کشور
وز آنجا شد به سَیر هفت اختر
نماند از نیک و بد چیزی نهانش
که نه در جام جم میشد عیانش
طلب بودش که جامِ جم ببیند
همه عالم دمی درهم ببیند
اگرچه جملهٔ عالم همیدید
ولی در جام جام جم نمیدید
بسی زیر و زبر آمد در آن راز
حجابی مینشد از پیشِ او باز
بهآخر گشت نقشی آشکارا
که در ما کی توانی دید ما را؟
چو ما فانی شدیم از خویشتن پاک
که بیند نقشِ ما در عالم خاک؟
چو فانی گشت از ما جسم و جان هم
ز ما نه نام ماند و نه نشان هم
تو باشی هرچه بینی ما نباشیم
که ما هرگز دگر پیدا نباشیم
چو نقش ما به بینقشی بَدَل شد
چه جویی نقش ما؟ چون با ازل شد
همه چیزی بهما زان میتوان دید
که ممکن نیست ما را در میان دید
وجود ما اگر یک ذرّه بودی
هنوز آن ذرّه در خود غرّه بودی
نبیند کس ز ما یک ذرّه جاوید
که از ذرّه نگردد ذرّه خورشید
اگر از خویش میجویی خبر تو
بمیر از خود مکن در خود نظر تو
اگرچه لعبتان دیده خردند
ولی از خویشتن پیش از تو مردند
ازان یک ذرّه روی خود ندیدند
که تا بودند مرگ خود گُزیدند
ازان پیوسته خویش از عز نبینند
که خود را مردگان هرگز نبینند
اگر در مرگ خواهی زندگانی
گمان زندگانی مرگ دانی
اگر خواهی تو نقش جاودان یافت
چنان نقشی به بینقشی توان یافت
کنون گر همچو ما خواهی چو ما شو
بهترک خود بگو از خود فنا شو
حصاری از فنا باید درین کوی
وگرنه بر تو زخم آید ز هر سوی
چو کیخسرو ازان راز آگهی یافت
ز ملک خویش دست خود تهی یافت
یقینش شد که ملکش جز فنا نیست
که در دنیا بقا را هم بقا نیست
چو صحرای خودی را سدِّ خود دید
قبای بیخودی بر قدِّ خود دید
چو مردان ترک مُلکِ کمبقا گفت
شهادت گفت و بر دست فنا خفت
مگر لهراسپ آنجا بود خواندش
بجای خویش در ملکت نشاندش
بهغاری رفت و بُرد آن جام با خویش
بهزیر برف شد دیگر میندیش
کسی کاو غرق شد از وی اثر نیست
وزو ساحلنشینان را خبر نیست
تو هم در عین گردابی بمانده
نمیدانی که در خوابی بمانده
که تو با ما یخی بر آفتابی
و یا کف گِلی بر روی آبی
چو بی کشتی تو در دریا نشستی
بگوید با تو دریا آنچه هستی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: کیخسرو که در جام جم همهٔ جهان را میدید، میخواست خودِ جام را نیز در آن ببیند و نمیتوانست. سرانجام جام به سخن آمد که چون ما از خود فانی شدهایم همه چیز در ما دیده میشود و خود ما دیده نمیشویم؛ و راه رسیدن به نقش جاودان را بینقشی و مردن از خود دانست و به مردمک چشم که خود را نمیبیند مثال زد. کیخسرو با دریافتن این راز، پادشاهی را به لهراسپ سپرد و با جام به غاری رفت و زیر برف ناپدید شد. شاعر در پایان به خواننده هشدار میدهد که او نیز در گرداب غفلت است و در دریای حق، مانند یخ زیر آفتاب، ناچیزی خود را درخواهد یافت.
هوش مصنوعی: کیخسرو مانند جمشید بر تخت نشسته بود و جام جم را در برابر خورشید نهاده بود.
هوش مصنوعی: او در آن جام رازهای هفت کشور جهان را میدید و از آنجا به سیر و تماشای هفت ستارهٔ آسمان میرفت.
هوش مصنوعی: هیچ چیز نیک و بدی از او پنهان نمانده بود، مگر آنکه در جام جم برایش آشکار میشد.
هوش مصنوعی: آرزو داشت که خودِ جام جم را هم ببیند، همان جامی که در آن همهٔ جهان را یکجا و در یک لحظه میدید.
هوش مصنوعی: هرچند سراسر جهان را در جام میدید، خودِ جام را در آن جام نمیدید.
هوش مصنوعی: در جستوجوی این راز بسیار کوشید و همه چیز را زیر و رو کرد، اما پرده از برابر چشمش کنار نمیرفت.
هوش مصنوعی: سرانجام نقشی در جام آشکار شد که میگفت: چگونه میتوانی ما را در خودِ ما ببینی؟
هوش مصنوعی: جام میگوید: ما یکسره از خود فانی و پاک شدهایم؛ پس چه کسی میتواند نقش ما را در این جهان خاکی ببیند؟
هوش مصنوعی: چون هم جسم و هم جان ما نابود شده، نه نامی از ما مانده و نه نشانی.
هوش مصنوعی: هرچه میبینی تویی و ما در کار نیستیم، زیرا ما دیگر هرگز پدیدار نمیشویم.
هوش مصنوعی: وقتی نقش ما به بینقشی تبدیل شد و به ازل پیوست، دیگر نقش ما را چرا میجویی؟
هوش مصنوعی: به این سبب میتوان همه چیز را به وسیلهٔ ما دید که خود ما در میانه دیده نمیشویم؛ یعنی شفافیت و نیستی ما شرط نمایاندن همه چیز است.
هوش مصنوعی: اگر از هستی ما ذرهای باقی مانده بود، همان ذره هنوز به خود مغرور و دلبسته بود و مانع دیدن میشد.
هوش مصنوعی: هیچکس هرگز ذرهای از ما نخواهد دید، زیرا ذره هرگز خورشید نمیشود؛ ذرهٔ وجود ما در برابر نور حق ناپیداست.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از حقیقت خود آگاه شوی، از خود بمیر و به خودت نگاه مکن.
هوش مصنوعی: مردمکهای چشم هرچند کوچکاند، پیش از تو از خود مردهاند؛ یعنی خود را نمیبینند و تنها دیگران را میبینند.
هوش مصنوعی: به همین دلیل هرگز ذرهای از چهرهٔ خود را ندیدهاند، چون تا بودهاند مرگ از خود را برگزیدهاند.
هوش مصنوعی: از این روست که آنها همیشه خود را نمیبینند، زیرا مردگان هرگز خود را نمیبینند.
هوش مصنوعی: اگر زندگی حقیقی را در مردن از خود بخواهی، آنگاه این زندگی پنداری را مرگ خواهی دانست.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به نقشی جاودانه برسی، چنین نقشی را تنها در بینقشی و نیستی میتوان یافت.
هوش مصنوعی: اکنون اگر میخواهی مانند ما باشی، مثل ما شو: خود را ترک کن و از خود فانی شو.
هوش مصنوعی: در این راه باید از فنا برای خود قلعهای بسازی، وگرنه از هر سو زخم و آسیب به تو میرسد.
هوش مصنوعی: وقتی کیخسرو از این راز آگاه شد، دید که از پادشاهی خود در حقیقت هیچ در دست ندارد.
هوش مصنوعی: یقین کرد که پادشاهیاش جز نابودی نیست، چون در دنیا حتی ماندگاری هم ماندگار نیست.
هوش مصنوعی: وقتی دید که پهنهٔ خودبینی سدّ راه خود اوست، جامهٔ بیخودی را برازندهٔ قامت خود یافت.
هوش مصنوعی: مردانه پادشاهی کمدوام را رها کرد، شهادت بر زبان آورد و خود را به دست فنا سپرد.
هوش مصنوعی: لهراسپ در آنجا حاضر بود؛ کیخسرو او را فراخواند و به جای خود بر تخت پادشاهی نشاند.
هوش مصنوعی: آنگاه به غاری رفت و آن جام را با خود برد و زیر برف ناپدید شد؛ دیگر دربارهٔ او اندیشه مکن.
هوش مصنوعی: کسی که در دریا غرق شد، اثری از او نمیماند و آنان که بر ساحل نشستهاند از حال او خبری ندارند.
هوش مصنوعی: شاعر به خواننده میگوید: تو هم درست در میان گرداب گرفتار ماندهای و نمیدانی که در خواب غفلت فرو رفتهای.
هوش مصنوعی: زیرا تو در برابر ما مانند یخی هستی زیر آفتاب، یا مشتی گل بر روی آب که به زودی از هم میپاشد.
هوش مصنوعی: هنگامی که بیکشتی در دریا بنشینی، دریا خود به تو نشان میدهد که چه هستی؛ یعنی در برابر دریای حق، ناچیزی خود را درمییابی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.