دست نمیدهد مرا بی تو نفس زدن دمی
زانکه دمی که با توام قوت من است عالمی
صبح به یک نفس جهان روشن از آن همی کند
کز سر صدق هر نفس با تو برآورد دمی
نی که دو کون محو شد در بر تو چو سایهای
بس که برآورد نفس پیش چو تو معظمی
از سر جهل هر کسی لاف زند ز قرب تو
عرش مجید ذرهای بحر محیط شبنمی
چون بنشیند آفتاب از عظمت به سلطنت
سایهٔ او چه پیش و پس ذره چه بیش و چه کمی
نقطهٔ قاف قدرتت گر قدم و دمی زند
هر قدمی و احمدی هر نفسی و آدمی
چون نفست به نفخ جان بر گل آدم اوفتاد
اوست ز هر دو کون و بس همنفسی و محرمی
لیک اگر دو کون را سوختهای کنی ازو
آدم زخم خورده را نیست امید مرهمی
زانکه ز شادیی که او دور فتاد اگر رسد
هر نفسیش صد جهان هر نفسش بود غمی
چون همه چیزها به ضد گشت پدید لاجرم
سور چو بود آنچنان هست چنینش ماتمی
تا به کی ای فرید تو دم زنی از جهان جان
دم چه زنی چو نیستت در همه کون همدمی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: عطار در این غزل از وابستگی هر نفس خود به معشوق ازلی آغاز میکند و عظمت او را چنان مینماید که دو جهان و عرش و دریا در برابرش ذره و شبنماند. سپس به آفرینش آدم و دمیده شدن جان در او میرسد که او را محرم حق کرد، اما دوری از آن شادیِ نخستین زخمی بیمرهم و غمی پیوسته برای آدم ساخته است، چون هر چیز با ضدش شناخته میشود. در پایان شاعر خود را ملامت میکند که از جهان جان دم میزند در حالی که در همهٔ هستی همدمی ندارد.
هوش مصنوعی: بی تو حتی یک لحظه نمیتوانم نفس بکشم، زیرا هر دمی که با تو هستم به اندازهٔ جهانی برایم توشه و نیروی جان است.
هوش مصنوعی: صبح از آن رو با یک نفسِ خود جهان را روشن میکند که در هر نفس از سر راستی با تو دم میزند. یعنی روشنی صبح از صدق و همدمی او با توست.
هوش مصنوعی: چه جای این سخن، که دو جهان در برابر تو مانند سایهای نابود شد، از بس که در پیشگاه بزرگی چون تو نفس برآورد و ادعای هستی کرد.
هوش مصنوعی: هر کسی از روی نادانی از نزدیکی به تو لاف میزند، در حالی که در برابر تو عرش بزرگ ذرهای و دریای محیط شبنمی بیش نیست.
هوش مصنوعی: هنگامی که خورشید با شکوه بر تخت فرمانروایی بنشیند، سایه چه پیش باشد چه پس، و ذره چه بیش باشد چه کم، اهمیتی ندارد. در برابر عظمت تو کم و بیش آفریدگان یکسان و ناچیز است.
هوش مصنوعی: اگر نقطهٔ قافِ قدرت تو گامی بردارد و دمی بدمد، از هر گامی پیامبری چون احمد و از هر نفسی آدمی پدید میآید. یعنی آفرینش اولیا و انسانها از یک دم و گام قدرت توست.
هوش مصنوعی: چون دم تو با دمیدن جان بر گِل آدم افتاد، تنها او در میان دو جهان همدم و محرم راز تو شد.
هوش مصنوعی: اما اگر از سوز آدم دو جهان را بسوزانی، باز هم آدمِ زخمخورده امیدی به مرهم ندارد.
هوش مصنوعی: زیرا آدم از شادیِ قرب تو دور افتاده است؛ اگر در هر نفس صد جهان هم به او برسد، هر نفسش غمی است.
هوش مصنوعی: چون همهٔ چیزها با ضد خود شناخته و آشکار میشوند، ناچار وقتی شادی و جشن آنچنان بزرگ بوده، اکنون ماتمی چنین سنگین در پی دارد.
هوش مصنوعی: ای فرید (عطار)، تا کی از جهان جان سخن میگویی؟ چه سخن بگویی وقتی در همهٔ هستی همدمی نداری که سخنت را دریابد؟
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
صرح ممرد از صفت منظر او ز مشرفی
سد سکندر از شرف باروی او ز محکمی
چون غرفات هشت خلد شش درش از مرتبی
چون درجات نه فلک شش سویش از مهندمی
بام و در مبارکش مرکز و سطح کبریا
[...]
مردمِ دیدهٔ منی نورِ دو چشمِ مردمی
جز تو پری کجا کند جلوه به شکل آدمی
باغ و بهار مردمان گر ز گل است و یاسمین
باغ و بهار من تویی ای تو بهار خرمی
چون تو مسیحدم بتی شاید کآید از عدم
[...]
بیش تو نزد ما کمی
سال تو پیش ما دمی
ای بکنار تو یمی
ساخته ئی به شبنمی
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.