نشسته بودم و خاطر به خویشتن مشغول
در سرای به همکرده از خُروج و دُخول
شب دراز، دو چشمم بر آستانِ امید
که بامداد، در حجره میزند مَأمول
خمار در سر و دستش به خون هشیاران
خضیب و نرگس مستش به جادویی، مَکحول
بیار ساقی و همسایه گو دو چشم ببند
که من دو گوش بیاکندم از حدیث عَذول
چنان تصور معشوق در خیال من است
که دیگرم متصور نمیشود مَعقول
حدیث عقل در ایّام پادشاهیِ عشق
چنان شدهست که فرمانِ عاملِ مَعزول
شکایت از تو ندارم که شُکر باید کرد
گرفته خانهٔ درویش، پادشه به نُزول
بر آن سِماط که منظور، میزبان باشد
شکمپرست کند التفات بر مَأکول
به دوستی که ز دست تو ضربت شمشیر
چنان موافق طبع آیدم که ضرب اُصول
مرا به عاشقی و دوست را به معشوقی
چه نسبت است؟ بگویید قاتل و مقتول
مرا به گوش تو باید حکایت از لب خویش
دریغ باشد پیغام ما به دست رسول
درون خاطر سعدی مَجال غیر تو نیست
چو خوش بوَد به تو از هر که در جهان مشغول



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: عاشق شب را در خلوتِ بسته به انتظار گذرانده و صبحگاه معشوقِ مست و دلربا به خانهاش میآید. از آن پس عقل و ملامتگر را کنار میگذارد، چون در دوران فرمانروایی عشق سخن عقل اعتباری ندارد. آمدن معشوق را مانند فرود پادشاه در خانهٔ درویش نعمت میشمارد، حتی ضربت شمشیرش را خوش میدارد و رابطهٔ عاشق و معشوق را رابطهٔ کشته و کشنده میخواند. در پایان سعدی میگوید در دلش جز معشوق جایی برای کسی نیست.
AI: نشسته بودم و در حال فکر کردن به خودم بودم، در خانهای که به هم ریخته و پر از رفت و آمد بود. (تصحیح AI: نشسته بودم و در حال فکر کردن به خودم بودم، درِ خانه را به روی رفتوآمد دیگران بسته بودم.)
هوش مصنوعی: در شب دراز چشمم به آستانهٔ امید دوخته بود که صبحگاه، آرزویم (معشوق) در حجره را بکوبد.
AI تصحیحشده: در سر او نشانههایی از مستی و گمراهی وجود دارد و دستانش (حنابسته) به خون افرادی آغشته است که در حال هوشیار بودن هستند. چشمانش (سرمهکشیده) با نرگس شگفتانگیز و جادویی مثل مِی، نشان از سحر و افسون دارند.
هوش مصنوعی: ای ساقی شراب بیاور و به همسایه بگو چشم ببندد و نبیند، که من گوشم را از سخن ملامتگر پر کرده و بستهام و به آن گوش نمیدهم.
هوش مصنوعی: خیال معشوق چنان ذهنم را پر کرده که دیگر هیچ امر عقلی و معقولی در ذهنم نمیگنجد.
هوش مصنوعی: در روزگاری که عشق فرمانرواست، سخن عقل مانند فرمان کارگزارِ برکنارشده است که کسی آن را نمیپذیرد.
هوش مصنوعی: از تو گلهای ندارم و باید سپاس بگزارم، چون مانند پادشاهی هستی که در خانهٔ درویشی فرود آمده و مهمان شده است.
هوش مصنوعی: بر سفرهای که میزبانش خودِ محبوب باشد، تنها شکمپرست به خوردنیها توجه میکند؛ عاشق فقط به میزبان مینگرد.
به دوستی قسم که ضربت شمشیر خوردن از دست تو، مرا خوشتر از ضرب مطربان است. («ضرب اصول» اصطلاحی است از موسیقی و نام ریتم خاصی بوده است)
هوش مصنوعی: نسبت میان من که عاشقم و دوست که معشوق است چیست؟ بگویید نسبت کشته و کشنده است.
هوش مصنوعی: میخواهم سخن را از لب خودت به گوشم بشنوم؛ حیف است که پیام میان ما با دست پیک فرستاده شود.
هوش مصنوعی: در دل سعدی جایی برای جز تو نیست؛ چه خوش است که آدمی از همهٔ مردم جهان دل بکند و فقط به تو مشغول باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
خوانش خانم عندلیب
بیت 5 مصرع دوم: دیگرم، دیگر خوانده شده است.
بیت 6 مصرع دوم : فرمان باید با کسره خوانده شود (فرمانِ) اما به سکون خوانده شده (فرمانْ)
وقف و وصل ها و استرس های صحیح رعایت نشده گاهی خبر به صورت صفت خوانده شده یا مواردی اینچنین
خوانش آقای لیله کوهی
بیت 8 بر آن سماط که منظور میزبان باشد – باید بعد از منظور، وقف شود اما با کسره خوانده شده (منظورِ) معنا از بین رفته است. (بر سفره ای که میزبان، منظور نظر باشد شکم پرست التفات به غذا می کند)
همین شعر » بیت ۸
بر آن سماط که منظور میزبان باشد
شکم پرست کند التفات بر مأکول
«شکم پرست کند التفات بر مأکول»
به خاصه کز سر شب بار معده سنگین بود
عزیز کرد مرا باز در محل قبول
ظهیر دولت شاه و شهاب دین رسول
چنان شنید ز من شعر، کاحمد مختار
شنید وحی ز روحالامین به وقت نزول
چو در ستایش او لفظ من مکرر شد
[...]
همیشه روز تو چون عید و روزه ات مقبول
دلت بطاعت و دستت بمکرمت مشغول
زنفس او به لطافت همی رسند نفوس
ز عقل او متحیر همی شوند عقول
به گاه عزم دلیر و به گاه حزم حذور
گه غضب متانی، به گاه عفو عجول
مدار علم و عمل بر لطافتش مقصور
[...]
من ایستادهام اینک به خدمتت مشغول
مرا از آن چه که خدمت قبول یا نه قبول
نه دست با تو درآویختن، نه پای گریز
نه احتمال فراق و نه اختیار وصول
کمند عشق نه بس بود زلف مفتولت
[...]
نشسته ام به خیالی که می پزم مشغول
سری ز عقل نفور و دلی ز خلق ملول
در اوفتاده به گردابِ فکر و قلزمِ عشق
که نه نهایتِ عرضش بود نه غایتِ طول
ولایتی که به دیوانگانِ عشق دهند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۱ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.