گنجور

غزل شمارهٔ ۲۷۰۷

 
مولوی
مولوی » دیوان شمس » غزلیات
 

کجایید ای شهیدان خدایی

بلاجویان دشت کربلایی

کجایید ای سبک روحان عاشق

پرنده‌تر ز مرغان هوایی

کجایید ای شهان آسمانی

بدانسته فلک را درگشایی

کجایید ای ز جان و جا رهیده

کسی مر عقل را گوید کجایی

کجایید ای در زندان شکسته

بداده وام داران را رهایی

کجایید ای در مخزن گشاده

کجایید ای نوای بی‌نوایی

در آن بحرید کاین عالم کف او است

زمانی بیش دارید آشنایی

کف دریاست صورت‌های عالم

ز کف بگذر اگر اهل صفایی

دلم کف کرد کاین نقش سخن شد

بهل نقش و به دل رو گر ز مایی

برآ ای شمس تبریزی ز مشرق

که اصل اصل اصل هر ضیایی

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

شهرام ناظری » در گلستانه » شهیدان خدایی

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۴۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

مصطفی علیزاده -ف نوشته:

می گویند اهل سنت عشق حسین ندارند

این شعر مدرک عشق است

خمش نوشته:

دوست عزیز آقای علیزاده، چگونه اشاره ی مولانا به شهیدان را شما به حسین بن علی و یارانش در کربلا مرتبط ساختید! بنده نمی خواهم بگویم هدف مولانا این چنین بوده یا نه که نمی دانم! اما اگر به سبک شما باشد بنده هم می گویم که مولانا عشق شهیدان یونانیان در جنگ اسپارتا را نیز داشته!! یا عشق شهیدان جنگ قبایل شمالی و جنوبی آفریقا را تیز داشته!!

بنده شهید را از دیدگاه مولانا و با توجه به اندیشه ی وی در سایر آثارش هما طوطی وارسته از قفسی می دانم که هستی را نابود ساخته و به اصطلاح بر این هستی که من و شما درگیر آن هستم مرده و شهید شده و حال در آسمان آزادی و نیستی به پرواز برآمده!!

مردانی چون نوری زاد چنین آدمیانی هستند که دیگر بند و قیدی قوای حصر آنان را نخواهد داشت

ف-ش نوشته:

.
بیت اول صریحا نشان میدهد که شهیدان کربلا در نظر بوده واینقدر میتوان گفت که مثالی از همه شهدا و تمام ازبند رستگان حها نیز هست چه تنها شهدای کربلا شهید نبوده اند همه جا وهمه وقت بوده وهست ومیشود گفت نطر دهندگان عزیز هردو به حقیقتی اشاره کرده اند

فرزانه نوشته:

در منابع کهن تر آورده شده که این شعر در اشاره به واقعه حمله مغول سروده شده ولی در واقع به حقیقتی عامتر تعلق دارد.
صرف استفاده از کربلا توصیفگری آن واقعه را نمیشناساند کما اینکه هرکجا نام لیلی و مجنون و بیستون آورده شود صرفا توصیف داستان لیلی و مجنون یا بیستون توصیفگر قصه شیرین و فرهاد نیست.
دشت کربلایی می تواند خاک ایران باشد.
سربلند باشید
روزگار خوش

سپهر نوشته:

با سلام
سبک روحان عاشق درست است یا سبک بالان عاشق؟

حامد نوشته:

در این شعر شهید مجاز از گواه و دلیل توحید خدا است و منظور کسانی هستند که شناسنده ی خدا به دیگر بنده های هستند و از انجا که او سنی نصبی نیست پس این شعر دلالت می کند بر امام حسین و هر کس که عقیده او را دارد.

یک کاربر گرامی نوشته:

وقتی نظرات مختلف شما عزیزان رو مطالعه کردم به این بیت از شعر مولانا بیشتر یقین بردم:
هرکسی از ظن خود شد یار من
از درون من نجست اسرار من
و یقین دارم تمام نظرات شما در جایگاه خود درست است. یاعلی

حمید رضا محمدی نوشته:

رمز زیبایی و جاودانگی مولانا در آیینه بودن اوست ، مولانا صبورانه و سخاوتمندانه مثنوی و دیوان شمس را چون آیینه ای پیش روی ما گرفته است تا هر کسی به تماشای خود بنشیند.

یه آدم عادی نوشته:

سراسر جمله عالم پر شهیدست
شهیدی چون حسین کربلا کو
اون دوست عزیز که میگن منظور مولوی امام حسین نبوده در همین سایت گنجور با نام مولوی کلمه کربلا رو جستجو کنن ببینن که جناب مولوی چند بار از کربلای امام حسین صحبت کرده.
اهل سنت وهر انسان آزاده ی دیگری با امام حسین مشکل ندارند بلکه وهابی ها از نام حسین وحشت دارند.

بابک عبداللهی نوشته:

باسلام ودرود به پیشگاه همه ی خوانندگان و احترام به دیدگاهشان ، جای دارد از هنرمند شایسته جناب آقای کامکار سپاسگذاری ویاد گردد که این غزل را به زیبایی و ماند گاری آهنگ سازی وخوانش نمود که آماده نمودنش داستانی زیباوخاطره انگیز داردو با درود به روان پاک همه شهیدان از ابد تا ازل .

امین کیخا نوشته:

درودبه شهیدان به مردان به خون خفته

مهدی نوشته:

در جواب این شعر مدرک عشق اهل سنت به امام حسین است :
اولا که اشعار مولانا برای ما حجت نیست، ثانیا بسیاری از علما و بزرگان اهل سنت بوده اند که به مذهب تشیع گرویده اند . ثالثا هرکس که عشق عاشورای امام حسین علیه السلام در سر داشته باشد باید از قاتلان و کسانیکه به اندازه خردل در این ماجرا چه در گذشته و چه در زمان خود حضرت نقش داشته اند بیزاری بجوید و آنها را لعن کند .
تبری جزو فروع دین و از مسلمات شریعت است و اینکار موجب اثبات تولی انسان میشود.
اگر بخواهیم واقعه کربلا را ریشه یابی کنیم به ظلم ها و قصاوت های خلیفه اول و دوم میرسیم پس هرگاه اهل سنت بر این دو خلیفه غاصب بیزاری جستند ثابت میشود که از محبان امام حسین علیه السلام هستند.
البته لازم به ذکر است که وقتی از کلمه عشق صحبت میکنیم یعنی نهایت دوستی و فداکاری حال اهل سنت اول برائت خودشان را از قاتلان و باعث و بانی های مظالم اهل بیت علیه السلام نشان دهند بعد در مورد دوستی صحبت کنند .

من او نوشته:

نشست هفتگی شهر کتاب در روز سه‌شنبه ۲۱ آبان ساعت ۱۶:۳۰ به «عاشورا و مولانا» اختصاص دارد که با سخنرانی دکتر حسن بلخاری در مرکز فرهنگی شهر کتاب واقع در خیابان شهید بهشتی، خیابان شهید احمد قصیر (بخارست)، نبش کوچه‌ی سوم برگزار می‌شود و ورود برای علاقه‌مندان آزاد است.

ناشناس نوشته:

احتمالا منظور مولوی از کربلا حوادث و جنگهای ژاپن و چین بوده یا شایدم درگیریهای بربر ها و یا اشاره به ۱۱سپتامبر داشته!!!!! اینها دیگه چه صحبتیه. خوب مثلا توکربلا چه اتفاق مهم دیگری غیر از شهادت امام حسین و یارانش افتاده که مولوی به اون پرداخته باشه .مسلما کربلا تو عراقه حادثه هم عاشوراست و شهیدان خدایی هم امام حسین و یارانش هستند که درمقابل شقی ترین افراد (حالا هراسم و دینی که میخوان داشته باشند مسلمان ؛ مشرک؛کافر هر چی بالاخره بدتر و شقی افراد) جنگیدند و شهید شدند . مولی به این واقعه اشاره میکنه حالا می خواد اسمش سنی باشه یا شیعه یا هر اسم دیگه ای.

شمس الحق نوشته:

آقایان تردیدی نیست که مقصود مولوی شهیدان کربلاست و لاغیر . حکایت عاشورا و شهیدانش همه عالم در نوردیده و مختص ما شیعیان نیست و اهل سنت هم چنانکه دوست ما در بالا فرمود بری از عشق اهل بیت نیستند . آنچه مولوی میگوید اینست که .. بگزارید ابیات خودش را بیاورم که از سخن من گویا تر است :
مثنوی - دفتر ششم
چشم کوران آن خسارت را بدید / گوش کرّان آن حکایت را شنید
روح سلطانی ز زندانی بجَست / جامه چه درّانیم و چون خاییم دست
چونکه ایشان خسرو دین بوده اند / وقت شادی شد چو بشکستند بند
روز ملک است و کش شاهنشهی / گر تو یک ذرّه از ایشان آگهی
..
میگوید دست از گریه بدارید و ترَقُص بیاغازید . مزخرف میگوید آقایان . وقعی نگزارید و کار خود کنید که نمی دانم باز این چه شورش است که در …

حسین ج نوشته:

ابراز عقیده در منظر ادب خود عین ادب است مولانا خود گویای یک ادب در منظر حق تعالی بود و در نگاه او هر چیزی که مسیر الهی داشت همجون یک زندان گشوده و آزاده بود .
مولانا بصورت سمبلک عقیده اش را بیان و ابراز کرده است و اگر ما فهم درستی داشته باشیم درک این واقعیت برای ما آسان خواهد بود و از خدا این فهم را طلب کنیم.

انصاری نوشته:

لطفلا مشخصات دقیق کتاب مولانا که ای نشعر دران است را بنویسید چوا شماره غزل که ذکرشده در کلیات شمس نبود واصولا شماره غزل ها از ۲۰۰۰کمتر بود .باتشکر فراوان

انتظار نوشته:

در زندگی و احوال جناب مولوی نوشته اند که هرگاه نام پیامبر ص را میشنید به احترام بلند میشد و این جمله را زمزمه میکرد :
نامت بماند تا ابد ، ای جان ما روشن به تو …
از ابیات مختلف و بسیاری که در مثنوی آمده برمیآید که ایشان بر سر سفره رسول الله ص نشسته و خود را وامدار ایشان و مولا علی ع میداند و غریب نیست که ایشان آموخته هایی از مولا حسین بن علی ع نیز داشته.
در این غزل نیز ایشان صریحا از شهیدان کربلا نام میبرد و این نشان از شوق این بزرگوار برای شهادت و دادن همه چیزش در راه خداست … همانگونه که میگوید :
خنک ان قمار بازی که بباخت آنچه بودش
بنماند هیچش الا هوس قمار دیگر…
این دقیقا همان فعلی است که حضرت حسین سلام الله علیه به بهترین وجه انجام داد و برزگانی چون مولوی آرزوی آن را دارند….

شمس الحق نوشته:

جناب انصاری آن که از ۲۰۰۰ کمتر است شماره صفحات کلیات شمس است ، تعداد غزلیات و قصائد دیوان شمس ۳۳۶۵ است و غزل بالا شماره اش ۲۷۰۷ است .

امیر نوشته:

سلام؛ فقط در جواب آقای انصاری یادآور میشوم که تعداد غزلیات در نسخه تصحیح مرحوم فروزانفر بسیار بیشتر از نسخه مصحح دکتر همایی میباشد و طبعا شماره غزلیاتی که در هر دو نسخه موجودند متفاوت است
ضمنا وقتی در شعر تصریح به کلمه دشت کربلا دارد، چرا بعضی اصرار بر تأویل به معنایی غیر شهید کربلا که معروف ذهن همه آزادگان عالم اعم از سنی و شیعه و مسلمان و اهل کتاب و حتی کافران است دارند
البته مولانا همیشه کلامش علاوه بر معنای ظاهر یک معنای باطنی عمیقتر نیز دارد که به هر صورت به معنای نفی معنای ظاهری در اشاره به شهیدان کربلا و سرورشان حضرت امام حسین علیه السلام نیست

مجید کراماتیان نوشته:

سلام بر همه دوستان، همه ما جمله ” مثنوی قرآن فارسی ” را شنیده ایم و به مفسر قرآن بودن حضرت مولانا واقف هستیم پس بقول حضرتش : “تو ز قرآن باز خوان تفسیر بیت” و مسلم اینکه آیات دوستداری اهل بیت در قرآن کم نیست. حال کسی که قرآن را مو به مو اجرا و توصیه میکند غزلی هم مرثیه مانند برای نوهء رسول خدا حضرت حسین بن علی ساخته اند و البته که در مثنوی هم به ما گوشزد میکنند که گریه بر خود کن که آنها وارستگانند.

ابوعمرعلوی نوشته:

شما مولانا رو ادمی مثل خود پر از حب وبغض های بی پایه ومملو از تعصبات کور محصور در تشیع وتسنن میدونید پس بر شما حرجی نیست. حسین در هر دین و ایینی یک شهید ازاده است.وما نه شباهتی به حسین داریم ونه به جلال الدین محمد

شمس الحق نوشته:

درود بر تو ای ابوعمرعلوی !

محمد نوشته:

با احترام به همه عزیزان فرهیخته و آرایشان
اندیشه من این است که هیچ مذهبی را نمی توان به مولانا نسبت داد
مولانا از قید و بند هر مذهبی رها و آزاد بود
مذهب مولانا خدا بود و بس

پویا نوشته:

لطفا بفرمایید منظور از ” زمانی بیش دارید آشنایی ” در این غزل چیست

محمد رضا نوشته:

قابل توجه همه کسایی که تا این جا حاشیه نوشتن:

اگه شما شیعه هستین یا سنی؛ تو آیین مسلمونی هستش که « انظر الاما قال و لا تنظر الا من قال » ( ببین چی میگه، نکه نگاه کنی کی میگه) حالااین بحثارو بکنین، میشه یه جور تعصب، که یه مسلمون تو بحث یادگیری به دورِ از تعصبه…
فرض کنیم مولانا شیعه یا سنی نباشه، اصن مسلمون نباشه؛ اگه حرفش منطقی بود، واسه ما مورد قبوله، اگه منطقی نبود، ماهم قبول نمی کنیم.

مهدی امامی نوشته:

با مراجعه به داستان مشهور او در مثنوی که رسیدن مسافری را در کنار شهری و دیدن دسته عزا و پرسش از نام و نشان مردە و سپس به سخرە گرفتن کسانی که برای مردگان چندین قرن قبل می گریند،متوجه خواهید شد که اگر این شعر دستکاری هم نشدە باشد،اشارە مولانا یک اشارە کلی بودە است و او و سایربزرگان ادبیات فارسی قبل از برامد صفویه با این خرافه پرستی ها بیگانه بودە اند

علی نوشته:

سلام بر مولوی دوستان گرامی
عزیزان اولا در زمان مولانا شکاف جدی بین شیعه و سنی با عیار کنونی مطرح نبوده دوما مولانا انسان ازاده اندیشی بوده که به قول یکی از بزرگان نهنگی هست که در حوضچه فرق و مذاهب نمی گنجد و لذا اساسا طرح قالب مذهبی برای بزرگی چون مولانا نوعی کوچک شماری محسوب می گرددو نهایتا اینکه حرکت مولا یمان امام حسین بی تردید ستوده و بزرگ است و بین اهل سنت نیز جایگاه امام حسین بسیار رفیع می باشد اگرچه بنده مولانا را با اسناد زیادی دیندار بی مذهب میدانم بعبارتی مولانا مسلمان است ولی سنی یا شیعه نیست

سجاد نوشته:

جای شگفتی است که عزیزان شیعی مذهب در حاشیه این غزل مجادله می کنند چرا که ایشان مقام امام حسین را بسیار بالاتر از مولوی می دانند و از این روی رد و یا تایید مولوی از موضوع بحث در پیشگاه ایشان نباید ارزشی داشته باشد.

حسام نوشته:

دوستان مولانا صوفی بوده و اهل تصوف رو نمیتوان شیعه یا سنی محسوب کرد گرچه یک صوفی ممکن است شیعه یا سنی باشد اما این به معنا نیست که اعتقادات و اعمال ایشان کاملا مطابق مذهب است بلکه ایشان صرفا در بخشی از شریعت و نه همه ی شریعت تابع مذهب هستن مثلا اهل تصوفی که امروز شیعه هستن مثل گنابادی یا خاکساریه یا ذهبیه یا مهدویه همگی دارای عقایدی مثل ولایت جزییه یا قمریه یا تناسخ یا رد عصمت اهل بیت یا قائل نبودن به تعداد ۱۲ امام درواقع تعریفشان از امام متفاوت است و خیلی مسائلی که دارند. در بحث شرعیات مطلق موسیقی را حلال و تراشیدن شارب که مستحب است را مخالفت دارند و خیلی چیزهای دیگر.که حای طرح آنها نیست! در عین حال اینان ادعای تشیع دارند بنظر حقیر بهترین جواب این است که بگوییم اینان صوفی هستن و نه شیعه و نه سنی البته اهل تصوف ارادت و علاقه وافری به اهل بیت داشته و دارند سخنان بزرگان ایشان همچون ابن عربی شاهد خوبی برای این مدعا میباشد. در پایان عرض میکنم مقام سیدشهدا آنچه که بنده فهمیده ام از عترت و قران آنچنان بالاست و غیرقابل وصف که نیازی به تایید مولوی و سایرین نیست

Hamishe bidar نوشته:

دوست عزیزآقا حسام گرامی، جناب مولانا از این حرفها (شیعه، سنی و اهل تصوف) بالاتر است.

ملت عشق از همه دینها جداست
عاشقان را ملت و مذهب خداست

البته مقام سیدشهدا از عترت و قران آنچنان بالاست و غیرقابل وصف که نیازی به تایید مولوی و سایرین نیست و این مولوی و سایرین هستند که مقام خود را با حب اهل بیت (ع) بالا میبرند.
با احترام!

... نوشته:

Hamishe bidar نوشته:

Chera Havashi darj nemishavand?

Hamishe bidar نوشته:

دوست عزیزآقا حسام گرامی، جناب مولانا از این حرفها بالاتر است.
ملت عشق از همه دینها جداست
عاشقان را ملت و مذهب خداست
البته مقام سیدشهدا از عترت و قران آنچنان بالاست و غیرقابل وصف که نیازی به تایید مولوی و سایرین نیست و این مولوی و سایرین هستند که مقام خود را با حب اهل بیت (ع) بالا میبرند.
با احترام!

بابک برهانی نوشته:

در مورد شعر :خنک آن قمار بازی .. باید بگویم که این شعر نه تنها در مورد واقعه کربلاست ، بلکه به لحظه خاصی نیز اشاره ددارد . به لحظه ای که امام حسین (ع) تمام یاران و نزدیکان اش را از دست داده است و تنها مانده است . ناگهان صدای علی اصغر زا میشنود یا کسی او را به یاد علی اصغر می اندازد، و میخواهد تا قماری دیگر کند و بلکه در ازای مشتی آب این قوم از هلاکت جاودان برهند.

حمید حسنی نوشته:

«آشنایی» در بیت هفتم یعنی شنا. بنابراین، «زمانی بیش دارید آشنایی» به زبان ساده یعنی اندکی بیشتر شنا کنید و ادامه دهید.

محمد نوشته:

جناب مهدی عزیز ، قربون اون شکل ماهت بشم من ، حرف تبری از خلیفه اول و دوم رو زدی ، من حرف تو رو باور کنم یا حضرت علی (ع) که دخترشو به ازدواج خلیفه دوم در آورد ، چه اصراری داری که به داماد حضرت علی و شوهر خواهر امام حسین حتما باید بد و بیراه بگیم!!!!! پس چرا امام علی(ع) تبری نجُست وتازه بهشون دختر داد !!!!علی (علیه السلام) فرمودند: «دو کس در ارتباط با من به هلاکت رسند: یکى آن دوستى که تندرو است و دیگرى آن دشمنى که در دشمنى اش زیاده روى کند.»

گمنام نوشته:

دوستان حاشیه نویس
با این همه حضرتشان در آخرین بیت بند را آب داده اند!!
این جملگی وانهید و شمس مرا نچسبید، که او اصل هر چیز است!!
آب در هاون نکوبید.

میلادی رومی نوشته:

سلام بر جناب شمس الحق و ابو عمر بابک برهانی
بسیار از نوشته هاتون لذت بردم.!

شمس الحق نوشته:

میلادی رومی عزیز ، جنابعالی در این صفحه و صفحات قبل و بعد ، حقیر را بسیار بیش از آنچه که لایق آنم نواخته اید و لطف خود را شامل حال این بی مقدار نموده اید . این ضعیف پیرمرد نادانی بیش نیستم و خوف آن دارم که این گونه فرمایشات شما موجب کبر و غرور بی جایم بشود و بدتر از آن رشک و حسد معدود بدخواهانم را بر انگیزد [ که انشاءالله ندارم ] و موجب ایجاد شرّ از سوی کسانی بشود که به خیرشان امید نیست . برای شما که معلوم است جوانی پاک نیت و با محبت هستید بهترین ها را آرزومندم و دعای خیر خود را بدرقه راهتان می کنم .

علیرضا نوشته:

با سلام خدمت دوستان
شکی نیست که این غزل مولانا در مورد حادثه کربلا و شهیدان کربلاست. اما دید مولانا به این حادثه دید عاشقانس. و نگاهشم اینه که حسین (ع) خودشو از قید و بندها با اون سطح آزاد کرده . ( کجایید ای در زندان شکسته - یا پرنده تر ز مرغان هوایی ) . پس این جایگاه و عظمت و رها شدن از بندها اونم با اون سطح پاکبازی جای گریه کردن نداره و باید یاد گرفت. در نهایتم میگه که این چیزایی که میبینیم تو دنیا مثل کف روی آب دریا هستن و اصل پایین تره. اگه میخوای اصلو ببینی باید کف ها رو کنار بزنی.
یا علی

آرش نوشته:

با سلام
دوستان آقای کریم زمانی(مولانا پژوه-نویسنده شرح و تفسیر جامع مثنوی در ٧ جلد که مهترین کتاب در مثنوی پژوهی می باشد) در سخنرانی عرض کردن که این شعر در مقام امام حسین (ع) سروده شده،شما عزیزان می توانید در سایت خود ایشان که در زیر میگذارم به این سخرانی گوش فرا دهید.

http://nayonafir.com/movies.aspx

علی نوشته:

حشرگاه هر حسینی گر کنون
کربلایی کربلایی کربلا
مشک را بربند ای جان گر چه تو
خوش سقایی خوش سقایی خوش سقا
اون بالا یکی نوشته ، هرکسی از ظن خود شد یار من …خیلی عالی جواب داده

محمد نوشته:

شهرام ناظری به غلط به عنوان خواننده ی تصنیف معروف شهیدان خدایی معرفی شده است… این اثر توسط هوشنگ کامکار ساخته و توسط بیژن کامکار خوانده شده است

کانال رسمی گنجور در تلگرام