محسن فرشاد در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۵۱ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » داستان بیژن و منیژه » بخش ۱ - دیباچهٔ داستان بیژن و منیژه: شب قیرگون، بزم با یار مهربان و آغاز داستان از دفتر پهلوی:
درود بر شما بسیار عالی ...سپاسگزار از تلاشتان برای انجام این کار بزرگ...
بعضی اشتباهات تایپی درمتن این چکامه وجود دارد از جمله در بیت
بدان سرو بن گفتم ای ماهروی
یکی داستان امشبم بازگونی
در بیت دوم واژه "بازگوی" اشتباه تایپ شده است.
باعرض پوزش وسپاس بیکران
سیدعلی (رضا) ساقی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۳۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۳۸:
من دوست‌دار روی خوش و مـوی دلـکـَشـم
مدهوش چشم مست ومی صاف بی‌غـشـم
حافظ بارها و بارها ثابت کرده که آدم خوش فکر، خوش سخن و خوش سلیقه است . دراینجا نیز نشان می دهد که میل وتمایل درونی اوهمیشه به سمتِ خوشی ها وچیزهای سرورانگیز است.........
"خوش" را در قدیم ؛ "خـَـش" تـلـفـّظ می‌کـرده‌اند .در اینجا هم باید "خـَـش" تـلـفـّظ شود تا قافیه ی میانی هم رعایت شده باشدگرچه زیاداهمیّتی ندارد.
"مدهوش" : حیرت زده، مست،از خود بی خبر،تحت تاثیرعمیق قرارگرفتن. به حیرت افتادن اززیبائیها نعمتی ارزشمنداست.
انسانهای باذوق،خوش فکروعاشق پیشه بامشاهده ی کوچکترین زیبائیها به وَجد وشَعف می آیند واحساساتشان دچارجوشش وغَلیان می گردد. همین به جوش آمدن چشمه ی عواطف واحساسات وبرانگیخته شدن شوروهیجان، دل وجان آنهاراسرسبزوباطراوت نموده و به منبع مطلق زیبائیها دلالت می کند.
درپی این فرآیندِ روحانی وپدیدارشدنِ حظّی لطیف درگستره ی جان،خودبخود زبان به ستایش،شکرگذاری وقدردانی گشوده می شود این نوع سپاسگزاری که بصورت ناگهانی واتفاقی ازصمیم دل واعماق جان برمی خیزد درقیاس باانواع عبادتهای دینی ومذهبی، والاترین شکل بندگی وعبادت وخالصانه ترین نوع نیایش است.
"بی‌غش" : ناب ، خالص ، بدون آمیختگی .
معنی بـیـت : من همیشه عاشق زیبائیهاهستم. عاشق رُخسار زیـبـا ،عاشق زلف وگـیـسـوی دلپذیر، وقتی چشم مست وخمار آلوده‌ای می بینم به حیرت می افتم ودچارهیجان وشگفتی شگرف می شوم همینطور طالبِ شرابِ زلال وخالص هستم که هیچ ناخالصی نداشته باشد. من ازخوردن چنین شرابی همان حسّ وحظِّ روحانی رامی گیرم که به چشم ِ جادویی وفریبنده ی دلستانی نظرمی افکنم.
به مصداق این مثل که زیبااندیشان به زیبایی می رسند، حافظ بااین افکارزیباست که به زیبایی،شادمانگی وجاودانگی رسیده است.
وقتی که کارگاهِ خیال وذهن کسی سرشار ازافکارمثبت،زیبا ودلپذیرمی گردد، روشن است که دیگر برای افکارمنفی شامل: کینه،دروغ، حسد،ریا ونیرنگ وفریبکاری، کینه نوزی بدبینی وبدخواهی جایی باقی نخواهد ماند. سرچشمه ی گفتارآدمی افکار اوست این افکارنیک وزیبا هستندکه به گفتارتبدیل شده وگفتاررادلنشین وحس آمیز می کنند. گفتارنیزآرام آرام درگذرزمان تبدیل به رفتارشده وناگهان شخصی همانندِ حافظ ظهورپیداکرده وسلطان قلبهای جویندگان حقیقت می گردد.
دل نشان شدسخنم تاتوقبولش کردی
آری آری سخن عشق نشانی دارد
🌿━━━━━━🌿
گفتی زسـرّ عـهدازل یک سـخن بگو
آنگه بـگویمت که دو پیمانه درکـشـم
"عهد" : پیمان، دوران ، روزگار
"ازل" : روزآفرینش
"دوپیمانه درکشم" : دوپیاله شراب بنوشم.
معنی بـیـت : از من درخواست کردی که از رازِ روزاوّل آفرینش سخن بگویم ، زمانی می توانم دراین موردصحبت کنم که دو پیاله شراب نوشیده باشم.
امّا چرا مگردرآن روزچه اتّفاقی افتاده؟ وچرا صحبت دراین مورد رابه بعداز مست شدن موکول می کند؟
درنظرگاه حافظ روزاَزل به انسان مسئولیّتِ عشقورزی عطاشده است. امّا زاهدان ومتشرّعین بااستناد به آیات وروایات زیاد، این موضوع راانکارکرده ومعتقدند که عشق؛ چشم وگوش انسان رابسته وبه انحراف ولغزش می کشاند ازنظرآنها طریق درست خردورزی، پرهیزگاری وتقوا وعبودیّت وبندگی درچارچوب شریعت است. سرچشمه ی اختلاف نظر حافظ بازاهدان درهمین نکته هست.
بروای زاهد وبردُردکشان خُرده مگیر
که جزاین تُحفه ندادند به ما روز الَست
ازهمین روحافظ قصد دارد که بعدازمست شدن دراین مورد صحبت کند. زیرا آدم که مست شد بی هیچ ملاحظه ای هرچه دردل داردبه زبان می آورد وازهیچ چیزاِبایی نخواهدداشت. ضمن آنکه درحالت مستی تحت تاثیرات مادّی مانند الکل وغیره یا مستی تحت تاثیرات معنوی مانند شهودو نیایش خالصانه وغیره، ذهنِ حیله گر، منفعت طلب ومصلحت اندیش که بی وقفه فعّال بوده برای مدتی خاموش شده وازکارمی افتد آدمی ازقیدوبند شاه وگدا فارغ میگردد وذات پاک ومعصومیت خالص، فرصت تجلّی پیدامی کند واحساسات طبیعی وفطری به ویژه حقگویی وراستگویی درمغز وروان آدمی برانگیخته می شوند ووجودآدمی سرشاراز سرخوشی وسُرور وشادمانگی می گردد. به همین سبب حافظ، سخن گفتن درمورد آن روزبزرگ الست راموکول به زمان مستی می کند.
می بده تادهمت آگهی ازسرّقضا
که به روی که شدم عاشق وازبوی که مست؟
🌿━━━━━━🌿
مـن آدم بهشتی ام امـّا درین سفـر
حـالـی اسیر عـشق جـوانان مهوشم
می فرماید: "من آدم بهشتی اَم" یعنی تااینجای داستان راقبول دارم وباشما هم عقیده هستم که آدم وحوّا دربهشت بودند تااینکه.....امّا ازتااینکه به بعد باشما اختلاف نظردارم! به نظرمن آدم وحوا،به میل واراده ی خویش، بهشت راباهمه ی رفاه وآسایشش رهاکرده وبرای عشق ورزیدن،کنجکاوی وتجربه ی گناه وثواب وگام گذاشتن به مناطق بِکر ورازآلود آگاهی، وارد این جهان خاکی شدند. دربهشت همه چیزداشتیم اماهمواره احساس میکردیم چیزی کم است همواره دل ماپی چیزی می گشت…. چیزی بنام عشق را کم داشتیم….مادرروزالست جرعه ای ازجام دوست نوشیده وطعم ان راچشیده بودیم….
سرزمستی برنیارد تابه صبح روزحشر
هرکه چون من درازل یک جرعه خوردازجام دوست
منطوراز"دراین سفر" همان آمدن ما به کره ی خاکیست حافظ براین باوراست که مابرای پیمودن طریق عشق به این جهان خاکی آمده ایم.
سبزه ی خط تودیدیم وزبستان بهشت
به طلبکاری این مِهرگیاه آمده ایم
بنابراین نه تنها،عشقبازی بازیبارویان هیچ اشکالی نداردبلکه برای انتقال به عشق حقیقی لازم وضروریست. عشق زمینی ازنظرگاهِ حافظ پبشنیازضروری برای ورود درعشق آسمانی وحقیقیست. درست است که روح بیقرارما بااشتیاقی عظیم درپی بازگشت به خلوتگاه آن منبع لایزال هستیست امـّا همین خوبرویان ودلربایان، جلوه ای ازجمال زیبای او هستند و شایسته‌ی عشقورزی می باشند چراکه این مَهوشان گلچهره ، جـمـال دوست حقیقی رادرذهن وروان ماتداعی کرده و به یاد می‌آورند و مارابرای رسیدن به او،ازخواب بیدارکرده وبه جاده ی عشق رهنمون می سازند.
معنی بـیـت : آری من ازاهالی بهشت بودم (زمان حال مرامَبین که دراینجا زمین گیرشده ام) مسکن من بهشت بوده امّا فعلاًدرطریق عشق افتاده ام و به هوای معشوق ازلی، عاشق این خوبرویان دلستان شده‌ام تادوباره به بهشت بازگردم لیکن نه آن بهشت موهوم که زاهدان به طمع آن بندگی می کنند بلکه به بهشت وصال دوست خواهم شتافت وسرمنزل من خود دوست است نه خانه ی دوست!
واعظ مکن نصیحت شوریدگان که ما
باخاک کوی دوست به فردوس ننگریم
🌿━━━━━━🌿
درعـاشقـی گـُریـزنباشـد زسازوسـوز
اِستاده‌ام چو شمع مترسـان ز آتشم
معنی بـیـت : پیش روی عاشق راهِ فراری از سـوخـتـن و سـاخـتـن نیست عاشق هیچ اِبایی ازسوزوگدازندارد.عاشق مثل شمع می سوزد ومی سازد تا پروانه ی وصال درآغوش گیرد وکامیاب گردد. مـن نیزدراین راه پای گذاشته ام همانند شمـع ایستاده‌ام و می‌سـوزم ، پـس ای زاهد مـرا به آتش تهدید نـکـن که من تـرسی از سـوخـتـن نـدارم. حتی اگر درمیان شعله های آتش دوزخ، امکان تصوّررخ جمال دوست میسّرباشد زدوزخ شکایتی ندارم.
درآتش ار خیال رخش دست می دهد
َساقی بیا که نیست زدوزخ شکایتی
🌿━━━━━━🌿
شیرازمعدن لبِ لعلست وکان حـُسـن
مـن جوهری مـُفَـلَـّسم ایرا مـُشوّشم
"لـبِ لـعـل" : لـب سـرخ رنگ همچون یاقوت
کان حُسن: معدن زیبائیها وخوبی ها
جوهری" : گـوهـری، گوهرشـنـاس ، گوهر فروش
"مـُفـلّـس" : کسی که به حکم قانون تهـیدستی اواثبات شده باشد. فقیر
"ایـرا" : از این جهت ، بـه همیـن سبب
"مـُشـوّش" : آشـفـتـه حال ، پـریـشـان خاطر
معنی بـیـت :درحالی که شـیـراز معدن لبـهـای همچون یـاقوت سرخ و مکان تمام نشدنی ِ زیبائیها ولطافت وخوبی هاست، من که گوهر شناسی ماهرهستم وارزش آنها رابیشتر وبهترازهرکسی می دانم ،دراین میان تهیدست ترینم وهیچ دسترسی به هیچکدام ازآنها ندارم پریشانی وآشفتگیِ خاطرم به همین سبب است.
نقدبازارجهان بنگروآزارجهان
گرشمارانه بس این سود وزیان، مارابس
🌿━━━━━━🌿
ازبس که چشم مسـت دراین شهر دیده‌ام
حقـّا که می نمی‌خورم اکنون وسرخوشم
چشم مست" : چشم گیرا وجذّاب، خمار آلوده
"حـقـّـا" : به درستی ، درحقیقت
"سـرخـوش" :شنگول ،سرمست
معنی بـیـت : از بس که درشیرازچشم هایی مست وباغمزه وعشوه در شـیـراز می بینم به راستی که بی آنکه باده ای خورده باشم ازتاثیراتِ آنها شنگول وسرمست هستم انچنانکه گویی مدام درحال نوشیدن می ناب هستم..
می کشیم ازقدح لاله شرابی موهوم!
چشم بددورکه بی مطرب ومِی مدهوشیم!
🌿━━━━━━🌿
شهریست پرکرشمه وحوران زشش جهت
چیزیم نیسـت وَرنه خریدارهـر ششـم
"کرشمه" : غـمـزه ، ، حرکات دلـربایانه‌ی چشم و ابرو
"حور" : زن سپید اندام و سیاه چشم بهشتی
"شش جهت" عبارتند از : 1- شـمـال 2- جـنـوب 3- مـشـرق 4- مـغـرب 5- بـالا 6- پـایـیـن "چیـزیـم نیست" :تهید ستم ومال و منالی ندارم
معنی بـیـت : درادامه ی بیت پیشین، شـیـراز شـهـری است که ازشش سو(ازهرطرف) که نـگـاه می‌کـنـی،غمزه ونازوعشوه زنـان ِ سپید اندام سیاه چشم است که مشغول دلبری ودلستانی هستند ، افسـوس که نقدینگی و قدرتِ مالی نـدارم و گـرنـه خریدارم و تمایل دارم همه رایکجاتصاحب کنم ونـازشان رابکشم امّا دریغا که میل دلبران بیشترباکسانیست که صاحب زروسیم هستند.
مـن گـدا هــوس ســـرو قـامـتـــــی دارم
که دست در کمرش جز به سیم و زر نـرود.
🌿━━━━━━🌿
بخت اَرمدددهدکه کشم رخت سوی دوست
گیسـوی حور گرد فـشـانـد زمِفـْرَشـم
بخت" : طالع ، اقبال، شانس
رخت کشیدن: اسباب کشیدن ،سفربه قصداقامت
"مَفرَش" : مکانی که فرش می‌اندازند ، جای نشستن و خوابیدن و استراحت کردن "مـِفرَش":تشک ، بستر ، زیرانداز ، به هر دو شکل چندان تفاوتی درمعنا ایجادنمی شود.
معنی بـیـت : اگر بخت و اقبالم یاری کند تا امکان وصال دوست مهیّاگردد ومن بتوانم به سوی محبوبم سفرودرجواراو مسکن گزینم ،به اوج نازونعمت می رسم. وضعیّت چنان می شود که به حُرمتِ دوست، حوریان گیسوبلند خدمتکاران من می شوندوهرروز با گیسوی بـلـنـد خودبستر و زیر اندازم را جارو میکنند! بهشت اصلی همانجاست که دوست آنجاست.
مایه ی خوشدلی آنجاست که دلدارآنجاست
می کنم جَهدکه خودرامگر آنجا فکنم.
🌿━━━━━━🌿
حـافظ عروس ِطبـعِ مرا جلوه آرزوسـت
آئـیــنـه‌ای نـدارم ، از آن آه مـی کشم
"طبع" : قریحه ، استعداد ذاتی شعری
"عروس طبع" : طبع و قریحه به عروس تشبیه شده است.
"جـلـوه" : خودنـمـایی ، عرضه کردن
معنی بـیـت : ای حـافــظ عروس ِذوق واستعدادشعری من مـیـل جلوه گری و ابرازوجود دارد ، امـّـا افسوس من آئینه ای (معشوقی ،شاهدی یاروشن ضمیری که انعکاس دهنده ی عواطف واحساساتِ درونی اَم بوده باشد) ندارم که سخنانم رابااوبزنم و به همین جهت است که ازبی صحبتی وندااشتن مجالِ جلوه گری آه می‌کشم و افسوس می‌خورم.
دل که آئینه ی شاهیست غباری دارد
ازخدامی طلبم صحبتِ روشن رایی
طلا در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۲۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۳۹:
استاد هژیر مهرافروز از این شعر برای جدیدترین موزیکشون به اسم غزل آخر استفاده کردن.من با صدای روحانی و معنوی ایشون که این شعر رو همراهی کردن بسیار حظ کردم،پیشنهاد میکنم هنردوستان عزیز این موزیک رو بشنون.مانا باشید
pouyan در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۱۷ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۸۲ - این قصیدهٔ به نام کنز الرکاز است و خاقانی آن را در ستایش پیغمبر اکرم و در جوار تربت مقدس آن حضرت سروده است:
هیچ اگر سایه پذیرد منم آن سایهٔ هیچ
این مصرع یعنی چی؟
ممنون میشم بگید
بهنام در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۱۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۹:
طامات تا به چند و خرافات تا به کی؟
در این مصرع، منشأ طامات صوفیها و منشأ خرافات زاهدها هستند.
"خواب عدم" هم جالبه. "عدم" یعنی نیست و نابود شدن !
فرخ مردان در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۵۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۸:
1-در بیت اول مخمور به معنای مصدری بکار رفته و بمعنی مستی ست.
=> مخمور شبانه= مستیِ شب هنگام.
2- در همان بیت، فعل گرفتمِ دوم را حافظ حذف کرده. در ابتدای مصرع دوم دو تا "گرفتم "بوده:
مستیِ شبانه من را گرفت و من چنگ و چغانه را (در دست) گرفتم.
2-در بیت پنجم، "کمر وار"= شبیه کمربند. پس:
تا وقتی وجود خود را در میان ببینی، فکر نکن که مثل کمربند (که در میان بدن هست)میتوانی دستی یه کمرِیار برسانی.
3- از بیت چهارم نصیحت های ساقی شروع میشود که تو باید به خدا التفات کنی و ندیم و مطرب و ساقی و غیره در مقابل عالم بالا و ذات خداوندی هیچ است.
دو بیت آخر هم جواب حافظ یه این ساقیِ نصیحت گو هست که میگوید این حرفها همه افسانه ست(!).
سعید رضایی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۵۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۷۱:
با سپاس از خانم مهناز و آقا سعید . به گمانم ناقص نیست ، اگر جز با کسره خوانده شود نیازی به اضافه کردن ب نیست . و وزن شعر هم کامل است .
گذشته از آن حضرت مولانا می فرماید:
رستم از این بیت و غزل ای شه و سلطان ازل
مفتعلن مفتعلن مفتعلن کشت مرا
قافیه و مغلطه را گو همه سیلاب ببر
پوست بود پوست بود درخور مغز شعرا
با سپاس فراوان ، حقیر سراپا تقصیر ، سعید رضایی .
علیرضا در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۳۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۷۱:
یادداشت خانم مهناز نمیتونه درست باشه. اگرچه عبارتی که در اصل شعر نوشته شده شکست وزنی داره و عبارتی که خانم مهناز نوشتن در ظاهر این شکست رو رفع میکنه، اما واقعیت چیز دیگری ست.
اول این که این گونه شکست های وزنی در شعر قدما گاهی اوقات دیده میشه و حتی کتب عروض قدیمی در هر بیت یک بار رو مجاز میدونن.
امانکته دوم؛ در عبارتی که خانم مهناز نوشتن ما نمیتونیم «بجز عشق» رو به صورت «بجزِشق» بخونیم. این گونه تسهیل صرفا برای الف مجازه و برای عین مجاز نیستیم.
مثلا در همین غزل داریم «دل تو مثال بام است و ...» و اینجا مجازیم که الف رو در کلمه است تسهیل کنیم، یعنی بخونیم «دل تو مثال بامَ ست و...» اما برای حرف عین چنین اجازه ای نداریم.
هرجا چنین چیزی مشاهده فرمودید با قدرت و اطمینان میتونید ایراد بگیرید، حتی اگر شاعر بزرگی باشه!
فرشید در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۵۷ دربارهٔ منوچهری » دیوان اشعار » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵:
با سلام این رباع در قسمت رباعیات مولانا به شماره 660 آمده لطفا تصحیح نمایید
کسرا در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۲۵ دربارهٔ کسایی » دیوان اشعار » ای گلفروش ...:
جناب بحرانی درود بر شما
فرخ مردان در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۷:۳۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۰:
توضیحی کوچک:
"هر کس از مهره مهر تو به نقشی مشغول....عاقبت با همه کج باخته‌ای یعنی چه"
هر یک از رقیبان با تو نرد عشق میبازند. مهره های محبت را بازی میکنند و دلخوش به طاس های موافقی هستند که میاورند و فکر میکند که بازی را می بَرَند اما تو آخر کار با همه جر زنی میکنی و بازی را بهم میزنی. آخر این کارها چه معنیی دارد؟
نقش= خال( مخصوصا موافق) در طاس ریختن
کج باختن=(دهخدا) دغل کردن در بازی و مکر کردن و فریب دادن
حسین ذاکری در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۳:۵۲ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵۵:
بنده به نظرم این رباعی ممکنه به این صورت بوده باشه:
آنان که به صحرای علل تاخته‌اند
بی او همه کارها بپرداخته‌اند
امروز بهانه‌ای در انداخته‌اند
فردا همه آن بود که دی ساخته‌اند
کسانی که به علم (ابزار علت و معلولی که یکی از پایه های اساسی نگرش علمی به جهان هستی است) حمله برده اند و بدون استفاده از آن سعی در توجیه پدیده های جهان هستی و ساز و کار آن پرداخته اند، امروز توجیه اشتباهی (بهانه) ارایه کرده اند، فردا همان می شود که دیروز ساخته شده (اشاره به نگرش جبری و علت و معلولی حکیم)
کمال داودوند در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۳:۰۸ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۶۴۲:
بنده این رباعی را با دوستان به اشتراک گذاشتم وجمع این رباعی از 7161
منصور در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۳:۰۰ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۸:
دو بیت کم داره
نگه به گوشه آن چشم مست مکن
کناره گیر از آن گوشه تیر می اید
غمین نباشم اگر دیر امدی که مرا
سعادتی چو تو البته دیر می اید
ذکراالله ((مجددی)) در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۱:۴۹ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱ - سرآغاز:
هوالله
درود و سلامتی بر همگان !
درست همین است:
بشنو از نی چون حکایت میکند / از جدایی ها شکایت میکند.
بچه ایرون در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۱:۴۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۱۳۳:
برادرا ! سرو کار تو با کس افتاده است
کز اوست بی سروپاگشته، گنبد دوار
مهرذاد ا در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۵۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳:
ترک شیرازی در اینجا به معنی یار زیبای شیرازی است. حافظ در اینجا ترک را کلا به جای معشوق زیبا به کار برده است و ارتباطی به ترک بودن ندارد. دلیل آن هم این بوده است که در گذشته کنیزان یا زیبارویان ترک شرق ایران به زیبایی معروف بوده اند و باب سلیقه روز بوده اند. برخلاف نظر دوستی در بالا نه قد بلند بوده اند و نه چشم روشن. بلکه قیافه ای شبیه بعضی از اقوام افغانستان امروز داشته اند مولوی می گوید: دو چشم ترک خطا را چه ننگ از تنگی / چه عار دارد سیاح جان از این عوری ... با توجه به شعر مولوی می بینیم از نژاد زرد و شرق بوده اند.
سیدعلی (رضا) ساقی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۲۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۴۰:
من که ازآتش دل چون خُم می درجوشم
مُهر بر لب زده خون می‌خورم وخاموشم
"آتـشِ دل" همان آتش ِعـشـق" است که دل وجان شاعر را به سوز و گدازانداخته است.
"چون خُم ِ می در جوشم " : یعنی اینکه همانندِ خُم ِ می که هنگام رسیدن به جوشش در می آید، من نیز برسرآتش عشق درجوش و خروش هستم.......
"مـُهـر بر لب زده وخاموشم": همانگونه که سر خُم راباخمیر یا گِل ومانندِ اینها می پوشانند تاازنفوذ هواجلوگیری شذه وشراب خراب نگردد، دهان من نیز بنابه مسایلی (شرایطِ ناموافق سیاسی- اجتماعی وخفقان واستبداد وغیره) بسته است وگویی که مُهر بردهان زده و ناگزیرخاموش هستم.
"خون دل خوردن" : زجـر کشیدن، همانگونه که دانه های انگور درداخلِ خُم ،دچارتحوّلات شده وگویی که درحال خون دل خوردن وزجر کشیدن هستند، من نیزدچارحالی شبیه به آنها شده ودرحال جوشش وخون دل خوردن هستم.
مـعـنـی بـیـت : مـن به سببِ آتش عشقی که در دلم زبانه می کشد همانندِ خُم ِ شراب در جوشش و التهاب هستم وهمانگونه که سرخُمره را مُهروموم می کنند دهانم را بسته ام،سکوت اختیارکرده ام درحالی که درونم آتش زبانه می کشد وآزارم می دهد، خون دل می خورم ودم برنمی آورم.
گویی اوضاع سیاسی واجتماعی چندان وفقِ مرادِشاعرنیست وعشقبازی شدیداً ازسوی متشرّعین ِ یکسویه نگر ومتعصّبِین دینی، تحریم شده وعاشقی جُرم بزرگی محسوب می شود که شاعر نمی تواند ازعشقِ خویش حرفی بزند!
گویندرمزعشق مگوئیدومشنوید
مشکل حکایتیست که تقریرمی کنند
امّاجالب اینجاست که حافظ تسلیم شرایط نمی شود وشجاعانه درچنین شرایطی که سخن گفتن ازعشق ممنوع می باشد ودرحالی که شدیداً تحت کنترل بوده ،مُهربرلب زده وسکوت اختیارکرده!بازمی بینیم که چگونه وچه نکته های نغزی ازعشقبازی رافریادمی زندوبهترین مضامین وعبارات رابخدمت گرفته وغزلی آبدار وزیبا راخلق می کند. این همان پارادکس ظاهری وباطنیست که پیشترگفته شد حافظ شدیداًعلاقمندِ آن است درعین حالی که سکوت اختیارنموده وخاموش است درچنین حدشگفت انگیزی، سازسخن کوک کرده و درحال سخن سرائیست.!
زتاب آتش سودای عشقش
بسان دیگ دایم درخروشم
🌿━━━━━━━━━━🌿
قـصد جانسـت طـمع درلب جانان کردن
تو مرابین که دریـن کاربه جان می‌کوشم
"قصدِ جان است": خود کشی کردنست ، دست ازجان شستن است.
"طـَمـع" : هـوس ، آرزو
"طمع در لبِ جانان کردن" : آرزوی ِ وصال وهوس بـوسیدن لب یـار درسرپرورانیدن،
"به جان می کوشم": چه سعی وتلاش ِ جدّی وصمیمانه ای دارم
مـعـنـی بـیـت : دراین روزگارسیاه ووانفسا! عشق ورزیدن، آرزویِ وصال وهوس ِ بـوسیدنِ لب یـار ،باخودکشی ودست ازجان شستن یکی شده است. تودراین میان مرا ببین که برای خودکشی چه بادل وجان تلاش می کنم!
حافظ به طنزمی گوید که عجیب این است که مـن می دانم مجازاتِ عشق ورزی مرگ است امّاهمچون فرهاد که ازمرگ هراسی نداشت وبخاطرشیرین، ازجان ِشیرین گذشت، بادل وجان دراین راه نهایتِ کوشش خودم را میکنم .
گرچوفرهادم به تلخی جان برآیدباک نیست
بس حکایت های شیرین بازمی ماند
🌿━━━━━━━━━━🌿
من کی آزاد شوم ازغم دل؟! چون هردَم
هـنـدوی زلف بـُـتی حـلقـه کنددر گوشم
من کی آزاد شـوم..." : بااین وضعیّتی که من دارم هر گز از غم دل رها نخواهم شد
"هـنـدوی زلـف" : غلام ،بنده وزرخرید. بیشتر به غلامان ِ سیاه اطلاق شده است و در مقابلِ ترک ، رومی و بابلی به کار رفته است . امّادراینجا فقط به معنای سیاهیست. یعنی سیاهیِ زلف
" حـلـقـه درگوش کردن" : اشاره به رسمی قدیمیست. رسمی که براساس ِ آن،برای تشخیص وتمایزبردگان،صاحبان آنهاحلقه ای در گوش برده یِ فرو می کردند وبدینوسیله اورا ازآن خودمی نمودند. هرحلقه ای نشانه ی وابستگی ِ برده به صاحبِ مشخّصی بود. حلقه درگوش کردن بعدها به ادبیِات عاشقانه راه پیداکرد. استعاره از دلباختگی، اسیر وگرفتار شدن کسی به عشق ومحبت کسی دیگراست.
"بـُت" : معشوق زیبا روی.
مـعـنـی بـیـت : درشرایطی که هرلحظه سیاهیِ زلفِ خوب رویی،حلقه ای درگوشم کرده ومرا گرفتار واسیرمی کند من هـرگـز از غم عشـق رهـایی نخواهم یافت وتاآخرعمرمی بایست چونان غلامی فرمانبردار درخدمت معشوق باشم.
حافظ درهمه ی عمریک عاشق پیشه بوده وهمیشه عاشقانه زندگی کرده است. عاشق پیشگان، دل وجان لطیفی دارند آنهابدون دوست داشتن کسی قادربه ادامه ی زندگی نیستند وبا مشاهده ی زیبائیهای پیرامون خویش، وبه محض دریافت رفتاردلبرانه اززیبارویان ، بی درنگ دل ازکف داده وبی قراروبی تاب می گردند وهمواره درحالتی ازسوزوگدازبسرمی برند. عاشق پیشگی اگرچه حالتی بسیارسخت وجانکاه وطاقت فرساست امااگرهمین خصیصه باآگاهی ودرایتِ حافظانه درآمیخته باشد عشق ومحبت ومهرورزی، تمام لحظات زندگانی فرد رافرامی گیرد وبه زندگی لطفی خاص می بخشد.
تاشدم حلقه بگوش ِدرمیخانه ی عشق
هر دَم آید غمی از نو به مبار کبادم
🌿━━━━━━━━━━🌿
حاشَ لله که نیـَم مـعـتقدِ طاعت خویش
این قدر هست که گه‌گه قدحی می‌نـوشم
طاعت وبندگی درنظرگاه حافظ، انجام مراسمات خشک وبظاهرمقدس نیست. طاعت وبندگی باتکرارکلمات ونیایش کلامی به سبک زاهدانه هیچ معنایی ندارد. کلمات ناتوانندو نمی توانندبارنیایش رابه دوش کشیده وبه مقصدبرسانند برای عبادت کردن لزومی ندارد که به مسجدوکلیسا وکنشت رفت.
بلکه نیایش وطاعت حقیقی، خرسندی درونی وخوش وخرم وخندان بودن اززندگیست. ناخرسندی ونارضایی درنظرگاه حافظ کفرورزیست وعیش وعشرت وشادمانی، خالصانه ترین نیاش به درگاه خداوندهست. مگرنه این است که آدمی اتفاقات مهم وعزیز را جشن می گیرد ودربزگداشت آن، به رقص وآواز وپایکوبی می پردازد؟ چه چیزی مهمتروعزیزتر اززندگیست که انسان آن را جشن نگیرد؟ آن هنگام که عارف وسالک حقیقی ازصمیم دل وجان، سرمست اززیبائیهای پیرامون خویش درضیافت زندگی به رقص وسماع می پردازد زیباترین نوع شکرگذاری وطاعت وبندگی رقم می خورد. ازهمین رو حافظ دراین بیت طاعت وبندگی نصف ونیمه ی خودرا قبول نمی کند وگهگاه به عیش ونوش پرداختن وجشن گرفتن زندگی را ناکافی می داند. اومعتقداست که نه گهگاه، بلکه تمام لحظات زندگی باید به عیش وعشقبازی وضیافت بگذرد وگرنه کفران کرده ونیایش وستایشمان بسیارناقص واندک خواهدبود.
"حـٰاشَ لله" یعنی :"پـنـاه بر خدا" ، "غیر ممکن و محال است" .
"قَـدح" : ظرف شرابِ بزرگ به اندازه ای که دونفر راسیرگرداند.
مـعـنـی بـیـت : اعتقادی به این نوع عبادت کردنِ خویش ندارم پناه برخدا! این کاری که من انجام می دهم (گه گاه قدحی شراب می نوشم) قابل قبول نیست اینکه عبادت وبندگی نشد! باید مداوم ومستمر بنوشی وبه عیش وعشرت بپردازی تا نیایش و عبادت وبندگی موردقبول واقع شود!
چنانکه ملاحظه می گردد عبادت، پرستی وستایش پروردگارازنظرگاهِ حافظ شادمانی، شادکردن دیگران وبه عیش وعشرت مداوم پرداختن است. حافظ معتقداست که درصورتِ جشن گرفتن لحظه به لحظه ی زندگیست که آدمی می تواند به ستایش خالصانه ی خالق هستی بپردازد.
دراینجا حافظ گهگاه قدحی نوشیدن(گهگاه جشن گرفتن زندگانی) راناکافی،کم کاری وگناه می شمارد ودربیت بعدی امیدواراست که خداوند ازگناهان اوکه شامل ِ کمتر شادبودن وکوتاهی درتوسعه ی شادمانیست چشم پوشی کند:
🌿━━━━━━━━━━🌿
هـسـت امیدم که علی رغم عدو روز جزا
فیض عفـوش ننهد بار گــُنه بـر دوشــم
"عـَلـٰی رغم ِ عدو" : بر خلاف مـیـل ِ دشمن
"جـزا" : روزقیامت وروز حساب
"فـیـض" : بهرمندی ، فَوَران وسرریزشدن
مـعـنـی بـیـت : برخلاف میـل دشمنان (مدّعیان،بدبینان،زاهدانِ متعصّب وریاکار، واعظآن بی عمل) من امـیدوارم که خداوند با رحمتِ فراوانش گـنـاهان مـرا ببخشد . یعنی بدبینان وبدخواهان که اززُمره ی زاهدان وعابدان ریاکار هستندانتظاردارند که من درروزجزا مجازات شده وبه آتش دوزخ بسوزم. درحالی که من به رحمتِ بی پایانِ خداوند امیدفراوان دارم وقطعاًاومرا خواهدبخشید.
تفاوت دیدگاهِ حافظ وزاهد درهمینجاست. زاهدبه خدای خشمناکِ انتقام گیرنده وقهّار وجبّار معتقداست وحافظ به خدای بسیا بخشنده ی مهربان وبسیاردوست داشتنی!
حافظ این نکته رابخوبی درک کرده بود که احساس گناه کردن آدمی را خشک وخشن وپریشان خاطرمی کند. اغلب ادیان قرنهاسعی وتلاش کرده اندتابه انسانها تلقین کنند که شماگناهکارید وباید ازاین دستورات اطاعت کنیدتاگناهانتان بخشیده شودوگرنه درآتش دوزخ به سخت ترین وجه ممکن مجازات خواهیدشد. ادیان ومذاهب؛ سعی می کنندباایجاداحساس گناه آدمیان را سرشارازتنش ودرگیری کرده اند. روشن است انسانی که خودراگناهکاردانسته ودائمااز مجازاتهای هولناک بترسد راحت ترازدیگران تن به بردگی می دهد. ومتقابلا کسی که احساس گناه نکند شادمانه تر؛ لطیف تر ومنعطف ترازدیگران زندگی می کند وهرگزبه هیچ قیمتی تن به بردگی نمی دهد. کودکان نمونه ی بارز این ادعا هستند آنها معصوم وبی گناه هستند وبسیارلطیف وشاد زندگی می کنندامابه مرور که رشدمی کنند ازسوی خانواده؛ اجتماع وبه ویژه ادیان؛ گناهکارشناخته شده ومعصومیت ولطافت خودرا ازدست می دهند تااینکه تبدیل به یک برده ی متعصّب وخشن می شوند.
لطفِ خدابیشترازجُرم ماست
نکته ی سربسته چه دانی خموش
🌿━━━━━━━━━━🌿
پدرم روضه‌ی رضوان به دوگندم بفروخت
نا خلـف بـاشم اگر من به جوی نفروشـم
مـنـظـور از "پــدرم" اشاره به داستان حضرت آدم است که بهشت را باهمه ی نعمتها و امکاناتش، به خاطرخوردن میوه ی ممنوعه (گندم یاسیب) ازدست داد. حافظ هرگاه این داستان بچگانه ی ادم وحوّا رامورد اشاره قرارداده،سعی نموده مضمون ومحتوای سخن را به چاشنی طنز وتمسخرمزیّن سازد چراکه اندیشمندی روشن ضمیرهمانندحافظ هرگزنمی توانداین قصه ی کودکانه رادرمورد خدا وادمیان بپذیرد.
"به جوی": به مقدار بسیار کم ، گندم درآن روزگاران ارزشمند تر و گران تر از جوبوده ، شاید دراین دوره برعکس شده باشد. «به جوی» یعنی بسیارناچیز.
"روضه‌ی رضوان" : باغ بهشت
ناخلف: ناشایست
این بیت به نوعی توجیه کردن خطاها وگناهان آدمیان بامنطق حافظانه والبته باچاشنی طنزوطعنه به زاهد وعابد هست. زاهدِ متشرّع ِ بدبینی که باکج فهمی، خطاها واشتباهات آدمیان رابزرگنمایی کرده ومستوجب مجازات هولناک می داند ودراذهان مردم،از خداوند تصویری خشن وترسناک می سازد.
مـعـنـی بـیـت : درصورتی که پدرمان زندگانی جاویدان در بهشت را با خوردن دو دانه گندم ازروی وسوسه وکنجکاوی از دست داد، من که فرزندِ اوهستم ووسوسه وکنجکاوی را نیزازاوبه ارث بُرده ام. بنابراین من اگرچنین نکنم که فرزند ناشایستی به حساب می آیم. حالا اگرهم مثل پدرمان نتوانستم به دوگندم بفروشم حداقل می بایست به دوجو بهشت را بفروشم تا ناخلف محسوب نگردم!!
دراین بیت البته که توپخانه ی طنز وطعنه ی حافظانه، اتاق ِفکری زاهد وعابدراهدف گرفته لیکن یک نکته ی اساسی وبنیادی دراین سخن نهفته وآن این است که خطا وگناه، زائیده ی حسّ کنجکاویست که خداوند به اراده ی مبارک خویش، درنهادِ بشریّت گذاشته تا آدمی توانسته باشد باشهامت وگستاخی، گام در راههای بِکر و نرفته وناشناخته گذاشته وجایگاههای بِکر ودست نخورده را کشف کنند. خداوندبه انسانها آنقدرآزادی وکرامت داده که هرکسی آزادانه به اوعشق به ورزد یا بااومخالفت کند. ویا به قول حافظ، به مددِ این حس ناب کنجکاوی، توان طی طریق عشق را داشته باشند وبی مهابا سر دردریای متلاطم وپرخطرعشقورزی فروکنند بی انکه بدانندکه ازکجاهاسربَرخواهندنمود!!
ازنظرگاهِ حافظ، برخلاف دیدگاه متشرّعین، آدم وحوا به سبب ارتکاب گناه ازبهشت اخراج نشدند بلکه آدمیان به سبب داشتن قدرت عشقورزی،کنجکاوی واندیشه ورزی، بهشت راباهمه ی رفاه وامنیت وامکانانش با اراده ومیل خودرها کردند…..مادربهشت همه چیزدراخنیارمان بود وکاملا دررفاه وآسایش بسرمی بردیم…..اماهمیشه انگار چیزی کم داشتیم بیتاب وبیقراربودیم…..دلمان پی چیزی می گشت که دربهشت پیدانمی شد……مانیازبه کنجکاوی،اندیشه ورزی ومهمترازهمه عشقورزی داشتیم ازهمین رو بهشت راآگاهانه وبه میل خویش به دوگندم فروختیم ……..
رهرو منزل عشقیم وزسرحد عدم
تابه اقلیم وجود این همه راه آمده ایم
سبزخط تو بدیدیم وزبُستان بهشت
به طلبکاری این مِهرگیاه آمده ایم
درنظرگاه حافظ،خداوندنیزمشتاق کنجکاوی وریسک کردن انسانهاست وآدمیانی را که درجستجوی حقیقت بااشتیاق به قلمروناشناختگیها قدم می نهند بیشترازسایرین دوست دارد وهرگز کسی رابه جُرم کنجکاوی وحتّی خطا واشتباه مجازات نکرده و نخواهدنمود چراکه اوبخشنده ای کریم و مهربانست.
ازنامه ی سیاه نترسم که روز حَشر
بافیض ِ لطفِ اوصدازاین نامه طی کنم
🌿━━━━━━━━━━🌿
خرقه‌پوشیّ ِ من ازغایت دین داری نیست
پـرده‌ای بـر سـر صدعیب نـهان می‌پوشم
"خرقه پوشیدن" ازمنظرحافظ نمایش دادن وریاوتزویراست. کسی که لباس ونمادِ دینداری، پرهیزگاری وتقوامی پوشد، قصد او تظاهر وفریبِ خلق است. حافظ همیشه ازخرقه وخرقه پوشیدن بیزاری می جویدو معتقداست که برای عبادت وخدمتگزاری خالصانه به خلق وستایش خداوند به هیچ لباس وابزار خاصی نیازنیست بلکه به دلی پاک وروحی بی آلایش نیازهست.
«خرقه» لباس وابزار ویژه ی صوفیگری بوده ورنگهای آن نشانه ی درجه ومیزان تقوا وپرهیزگاری محسوب می شد. روشن است که کسی که ریگی به کفش نداشته باشد بدون لباس ونشان ودرجه نیز می تواندپرهیزگار وباتقوابوده باشد!
"غـایـت" : نهـایـت
"غایت دینداری" : نهایت و اوج دینداری وتقوا
حافظ درحقیقت خرقه نمی پوشیده بلکه دراشعارش به جلدِ خرقه پوشان درمی آمده تا مشتِ دروغین آنها راواکند وپرده ازفریبکاری آنها بردارد. یعنی خودرا فدامی کند تادست به آگاهسازی مردم بزند.
مـعـنـی بـیـت : اینکه من خرقه پوشیده ام از کمالِ پرهیزگاری و دیـنـداری نیست اشتباه نکنید من این خرقه رابدان سبب پوشیده ام تـا عـیـب های خود را زیـر آن پـنهان کـنـم! ومردم رافریب بدهم تامرامقدّس وپاک تصوّرکنند!!
معلوم می شود که خرقه پوشان عیب های زیادی داشتند واین خرقه را چون لحافی ضخیم برروی عیب ها وایراداتِ فراوان خویش می کشیدند تاخلق رابفریبندوبه مقاصدشخصی خویش برسند.
من این مـُرقـّع پـشمینه بـهر آن پـوشـم
که زیر خرقه کِشم می، کسی گمان نـَبـَرد
🌿━━━━━━━━━━🌿
من که خواهم که ننوشم بجزازراوُق خُم
چه کنم گرسـخـن پـیـر مـغـان ننیوشـم
"راوُق" : شراب زلال
"پـیـرمـُغـان" : پـیـر می فروش ، مـُرشد کامل، راهنمایی که حافظ ارادتِ خاصّی به اودارد. اوازمیان پیامبران ورهبران معنوی،تنهارهبردینی ومذهبیست که حافظ ازدل وجان بنده ومُریداوست وازتوصیه های اوهرگزسرپیچی نمی کند. بنظربعضی ها پیرمغان همان «زرتشت» است خاصه اینکه درمذهبِ اوشراب خوردن حرام نیست وجشن گرفتن لحظات زندگی، بسیارمبارک است وخودعبادت ونیایش محسوب می شود. بنظرِبرخی دیگر پیرمغان شخصیّتی خیالی یاهمان نسخه ی برتر خودشاعر، درناخودآگاه اوحضوردارد که حافظ درکارگاه خیال خویش آن رابرجسته تر نموده تا افکار واندیشه های آسمانی خودرااززبان اوبیان نماید. به هرحال پیرمغان هرکه هست حافظ عاشق ومرید اوست وهمه ی ارادت واحترام قلبی خودرانثاراین شخصیت والا کرده است.
"نـیـوشـیـدن" : شنیدن باگوش جان ودل ، گـوش دادن
مـعـنـی بـیـت : من که خودشخصاً تمایـل دارم غـیـر ازشـرابِ زلال خـُم را ننوشـم، ازطرفی پیرمُغان نیز که مرادعوت به خوردن شراب می کند بنابراین هیچ راه دیگری پیشا روی من نمی ماند جـز اینکه سخن پـیـرمُغان را از جان و دل بـپـذیـرم وشراب بخورم.
گفتم شراب وخرقه نه آئین مذهب است
گفت این عمل به مذهبِ پیرمُغان کنند
🌿━━━━━━━━━━🌿
گر ازاین دست زند مطربِ مجلس رهِ عشق
شعـر حـافظ بـبرد وقت سـَماع از هـوشم
"گرازاین دست زند": اگراینگونه وبااین سبک وسیاق ودراین دستگاه موسیقی بنوازد
"مـُطـرب" : نـوازنـده
"رَه" : آهـنـگ ، نغـمه
منظوراز«ره عشق» گوشه ی عشاق یاهمان اوج درآواز دشتی هست.
"سـمـاع" : نوعی رقص وشعرخوانی باآوازِ که بیشتردر میان صوفیان مرسوم بوده وهنوزنیز درمراسمات درویشان اجرامی گردد.
دراغلب غزلها مانند همین غزل، معمولاً حافظ بیت پایانی را اززبان شخصی دیگربیان می کند.
مـعـنـی بـیـت : اگرمطرب و نـوازنـده‌ی مجلس، این چنین ماهرانه وخیالپرور،آهنگِ عشق "راه عشّاق" رابـنـوازد ومجلسیان را به شور ونوا وادارد قطع یقین در هـنـگام سـمـاع ،جادوی شـعـر "حافـظ" مراازخود بی‌خود خواهدنمود وبه عالم فراسو خواهدکشاند.
سرودِ مجلس اَت اکنون فلک به رقص آرد
که شعرحافظ شیرین سخن ترانه ی توست
نادر.. در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۴۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۱۳۳:
برادرا سر و کار تو با کی افتادست،
کز اوست بی‌سر و پا گشته گنبد دوار...
محمد جوادی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۵۲ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۰: