سیدعلی (رضا) ساقی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۰۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹۲:
میرمن خوش میروی کاندرسروپامیرمت
خوش خرامان شوکه پیش قدرعنامیرمت
میر: امیر وفرمان روا، استعاره ازدوست ومحبوب است.
خرامان: باناز واِفاده راه رفتن
خطاب به معشوق می فرماید
معنی بیت: سرور وفرمانروای من خیلی خوش و دلستاننده راه می روی، ای جان من به قربان ِ آن سر وآن پای زیبایت شوم، راه برو نرم نرمک بانازواِفاده، که من پیش آن قامتِ دلربا حان خویش نثارتوکنم.
پیش بالای تومیرم چه به صلح وچه به جنگ
چون به هرحال برازنده ی نازآمده ای
🌿━━━━━━🌿
گفته بودی کی بمیری پیش من تعجیل چیست
خوش تقاضا میکنی پیش تقاضا میرمت
تعجیل: عجله کردن ، شتاب کردن
معنی بیت:
پرسیده بودی که من کی وچه وقت می خواهم درنزدِ تو فدا توشوم، قربانت گردم چراعجله می کنی؟ این شتاب برای چیست؟ آنقدر دلکش وزیباتقاضامی کنی که من هم مشتاق می شوم همزمان بااین تقاضا برایت بمیرم.
کمان ابرویت را گوبزن تیر
که پیش دست وبازویت بمیرم
🌿━━━━━━🌿
عاشق ومَخمورومَهجورم بُت ساقی کجاست
گو که بخرامد که پیش سرو بالا میرمت
مخمور: خُمارآلوده
مَهجور: هجران کشیده،جداافتاده ومحروم ازدیدار
بخرامد: خرامان راه برود،باناز واِفاده راه برود.
"ساقی": شراب دهنده، امّادراینجادر جایگاهِ معشوق نشسته است. درحقیقت معشوق با شراب نگاهش،شراب غرورش، شرابش عشوه ونازش سببِ مستی عاشق می شود. بنابراین ساقی در بسیاری ازغزلیّات حافظ همان خودِ معشوق است.
معنی بیت: من عاشقی هجران کشیده و خمارآلودهستم نیازشدید به دیداربا معشوق وجامی شراب دارم، به ساقیِ زیبارویِ دلربا بگوئید کمی بانازوعشوه درمقابل چشمانِ من خرامان خرامان راه برود تا پیش قدوبالای دلکشِ اوبمیرم.
مخمورجام عشقم ساقی بده شرابی
پُرکن قدح که مجلس بی مِی نداردآبی
🌿━━━━━━🌿
آنکه عمری شد که تابیمارم ازسودای او
گونگاهی کن که پیش چشم شهلامیرمت
شهلا: چشم سیاهی را گویند که مایل به سرخی باشدو فریبندگی داشته باشد.
معنی بیت: به آن کسی که ازعشق به اویک عمریست بیمارهستم بگوئید فقط یک باربه سمتِ من نگاه کند تامن درمقابلِ چشمان ِ جذّاب وسیاهش بمیرم وازاین بیماری خلاص گردم.
برآن چشم سیه صدآفرین باد
که درعاشق کشی سِحرمُبین است
🌿━━━━━━🌿
گفته‌ای لعل لبم هم درد بخشد هم دوا
گاه پیش درد و گه پیش مداوا میرمت
لعل لب: لب سرخ رنگ مانندِ یاقوت
معنی بیت: شنیدم که گفته ای لب های سرخ و لعلگونت هم دردمی بخشد هم دارو، من هم به دردِ تونیازدارم هم به درمانت،گاه بادرد تو بمیرم گاه بادرمان تو
دردم ازیاراست ودرمان نیزهم
دل فدای اوشد وجان نیزهم
🌿━━━━━━🌿
خوش خرامان میروی چشم بداز روی تودور
دارم اندر سر خیال آن که در پا میرمت
خرامان: با ناز واِفاده راه رفتن
معنی بیت: خیلی زیبا وبا نازوعشوه راه می روی امیدوارم ازگزندِ بدنظر وبدچشم محفوظ باشی باچنین جلوه گری که می کنی دلم می خواهد که درزیرقدم ها وپیش پاهایت بمیرم.
ساقی چمن گل رابی روی تورنگی نیست
شمشاد خرامان کن تا باغ بیارایی
🌿━━━━━━🌿
گرچه جای حافظ اندرخلوتِ وصل تونیست
ای همه جای توخوش پیش همه جامیرمت
معنی بیت:
اگرچه حافظ استحقاق وشایستگیِ ورود به سراپرده وخلوتگاهِ توراندارد، امّا نه تنها خلوتگاهِ توبلکه همه جای تو،همه ی بارگاهِ توشامل (اندرونی وبیرونی) هجران ووصل تو،همه ی اندامهای زیبای تو وخلاصه آنچه که به تومربوط می شود خوش وزیباست برای همه ی آنهابمیرم.
درآن شمایل مطبوع هیچ نتوان گفت
جزاینقدر که رقیبان تندخو داری
ابوطالب رحیمی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۵۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷:
حافظ بیت اول این غزل رو بسیار استادانه سروده و آرایه های ادبی زیادی رو در اون گنجونده:
بیا که قصر امل سخت سست بنیاد است
بیار باده که بنیاد عمر بر باد است
بیا و بیار: جناس افزایشی
باده و باد: جناس افزایشی
قصر اَمل: اضافه‌ی تشبیهی
سخت و سست: تضاد
واج‌آرایی در حروف "س" و "ب"
ایهام در کلمه ی "باد"
عبارت "بر باد است" در مصراع دوم رو به دو صورت می تونیم معنی کنیم. نخست این که بنیاد عمر ما و مدت اون بسیار کوتاه و زودگذره و خیلی زود بر باد می ره و نابود می شه. حافظ می گه پس بیایید زمان حال رو با نوشیدن باده غنیمت بشمریم و اینقدر خودمون رو در آمال و اندیشه‌های آینده و حرص و طمعی که برای رسیدن به این قصر بسیار سست آرزوهای دور و دراز داریم اذیت نکنیم. پس عبارت "بر باد است" در معنای نخست به معنی زود گذشتن و نابود شدن عمر هست. اما معنای دورتر کلمه‌ی "باد" در عبارت "بر باد است" رو می تونیم به معنای نفس و دَم ترجمه کنیم. حافظ می گه همون طوری که انسان برای زنده موندن احتیاج به نفس کشیدن داره و بنیاد زندگی و عمر ما بر مبنای همین باد (= نفس کشیدن) هست و کسی که نفس نکشه می میره، باده نیز برای ما حکم همون نفس کشیدن رو داره. همونطوری که بدون نفس کشیدن نمی تونیم زنده بمونیم، با وجود این همه مشکلات و سختی‌ها بدون شراب و باده نیز نمی تونیم زندگی کنیم.
بهنام در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۴۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۸:
1: (کسی را) دَم دادن= فریفتن. فکر کنم موضوع، تنفس مصنوعی نیست! گرچه حافظ تناسب "دمار" و " دم برآوردن" و "بر آوردم" رو دقیقا در ذهن داشته.
2: آقای امید= محدث: داروخونه نفت داره یا نه زیاد مهم نیست مثه اینکه.شما نتیجه ی خودت رو میگیری. همینجوری و بدون هیچ ارتباطی به کامنت شما،از شیخ اجل دو بیتِ آموزنده یادم افتاد:
دانی چه گفت مرا آن بلبل سحری
تو خود چه آدمیی کز عشق بی‌خبری
اشتر به شعر عرب در حالتست و طرب
گر ذوق نیست تو را کژطبع جانوری
فرخ مردان در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۵۴ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۷:
نتیجه گیری کردند عده ای از دوستان که حافظ شیطان پرست بوده! عجیب ترین استنباط از این غزل همینه.
اولا قسمت اول غزل لاف و گزاف شاعرانه ست و معنی لاهوتیه واقعی نداره ، اگرچه از داستانهای مذهبی استفاده کرده حافظ.منظورش هم در قسمت اول، نشون دادن سربلندی و آزادگیِ روحیِ یک آدمه تا قبل اینکه مصیبتِ عشقِ یار بسرش نازل بشه.
در قسمت دوم اظهار عشق به معشوق میکنه و میگه ببین اون روح بزرگ چجور اسیر و خار شده در مقابل این عشق تو. این تضاد قسمت اول و دوم ،عظمتِ ضربه عشق رو نشون میده.
دوما، آخه شیطان میاد بگه من بدبخت و اسیر شدم و غلام حلقه بگوش میخونه هستم؟. ای خدا، آخه چکار میشه کرد از دست این جیگر(گوشه مردم)؟!
shk clickmank در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۴۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸:
محض مزید اطلاع دوستانم
در استان فارس به قورباغه « بَک» هم می گویند.
فضه در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۰۹ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۷۸۹:
ای ریش خند رخنه جو یعنی منم سالار ده ...یعنی انسان به جای اینکه‌به دنبال رخنه یعنی گریزگاه باشد بیاید وقبول کند خداوند سالار این ده است
شمس تبریزی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۵۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۴۱:
گفتی ز ناز بیش مرنجان مرا برو
آن گفتنت که بیش مرنجانم آرزوست
وان دفع گفتنت که برو شه به خانه نیست
وان ناز و باز و تندی دربانم آرزوست
جانسوزِ حتی برای منی که علاقه ای به شعر ندارم همیشه این شعر را زمزمه میکنم
الف رسته در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۲۳ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۸:
بِنٓگوئی = نه بگوئی = نگوئی
در دوران قدیم جای پیشوند " ن" نفی را به این شکل هم می آورده اند
رحیمی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۰۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۸۰:
هلاک لحظه به لحظه ی لحظات تقدیر تو ام که به پیشانی دشت کرب و بلا حک شد.
آنجا که "منادی تقدیرات الهی" به اکراه و بالاجبار ندا در داد:
هر که ز عقبی وز سر سودا / سر رسد این جا سر ببریدش
در آنجا، برترین خلقت به همراه سه تن دیگر به نمایندگی از "فرزندانمان" و "زنانمان" و "خویشان نزدیک ما" (همانهایی که به نمایندگی از خلقت در روز مباهله نیز حاضر بودند)، نشسته بر تخت تسلیم امر الهی، نظاره گر تقدیر تو بودند.
حسرتی عظیم و جاودانه برای ما خواهد بود که به آنجا نرسیدیم.
وه که چه روزی بود روز تو که هرکه به جمع تو پیوست خاص شد که منادی ندا در داده بود:
عام بیاید خاص کنیدش / خام بیاید هم بپزیدش
پسند در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۸:۲۷ دربارهٔ خاقانی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۱۵۱ - در دل‌تنگی و شکایت از روزگار و خوش‌دلی از گوشه‌گیری و قناعت:
هر شبانگه پر و هر صبح تهی است
خواجه چنین باشد این خوان چه کنم
وزن مصرع دوم اشکال دارد..شاید بوده: خواجه این باشد این خوان چه کنم یا خوانچه این باشد این خوان چه کنم.
والله اعلم بالصواب
میرزا سعیدا در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۵:۵۲ دربارهٔ سیف فرغانی » دیوان اشعار » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۵۵:
دو بیت آخر تضمینی از قصیده معروفی از عمعق بخارایی است
کمال داودوند در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۰:۴۰ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۶۳۵:
شهادت امام پنجم برگنجو ریان تسلیت
بنده این رباعی را با دوستان به اشتراک گذاشتم وجمع این رباعی از 8073
سید مهسا موسوی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۳:۰۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵:
سلام. دیوان حافظی که من در دست دارم به اهتمام جهانگیر منصوری هستش و در مصراع دوم بیت دهم دارم: دلبر که کف او موم است سنگ خارا. ولی جاهای دیگه ای که دیدم اینجور نبود . میخواستم ببینم حذف "در" طی اشتباه چاپی بوده یا جای دیگه ای هم به همین شکل بیان شده؟؟ آخه دارم حفظ میکنم .دقیقشو میخوام.
سیدعلی (رضا) ساقی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۴۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۴۷:
نسیم ِ بادِ صبا دوشم آگهی آورد
که روزمحنت وغم روبه کوتهی آورد
"نسیم بادصبا" یاپیک صباهمان بادملایم وروح نوازیست که درادبیات عا‌شقانه ی ما، به منزلگاه دوست دسترسی دارد. پیامرسان میان عاشق ومعشوق هست وپیامهای إنها رابه یکدیگر می رساند. اغلب شاعران کهن پارسی با دستآویزقراردادن این نسیم خوشنام،مضمونهای ناب ،بدیع وبکری خَلق کرده اند. حافظ نیز که شاعرعاشق پیشه بوده وعشق درسرلوحه ی افکارواندیشه های اوقرارداشت،دراغلب غزلها،با بادصبا مضامین احساسی، جالب ومنحصربفردی خلق کرده وازخودبه یادگارگذاشته است. بادصبا که به راحتی به منزلگاه حبیب رفت وآمدمی کند،به عطروبوی گیسوان عنبرآمیز اومزیّن شده ودوباره هنگامی که به نزدعاشقان بازمی گردد عاشقان با استشمام رایحه ی عطرآلودمعشوق بیقرارتروبیتاب ترمیگردند یا به عبارت دیگر توان وانرزژی مضاعف پیداکرده وبه ادامه ی کار امیدوارترمی شوند...
معنی بیت:
دیشب پیکِ بادِ صبا،رابط و پیامرسان عاشق ومعشوق،به من خبر آورد که روزگار غم و رنج رو پایان است وانتظارمی رودروزهای امیدبخش وخوبی درراه هستند .
بنظرمی رسد اوضاع سیاسی اجتماعی جامعه که چندان وفق مراد نبوده، کم کم درحال بهبودی وسروسامان گرفتن است. باتوجّه به بیتِ پایانیِ غزل، احتمال دارد این غزل در استقبال ازبه قدرت رسیدن ِ شاه منصور سروده شده باشد. شاه منصور وشاه شجاع وشاه یحیی هرسه باحافظ روابطِ دوستیِ صمیمانه وعاطفی عمیقی داشتندوبسیاری ازغزلیات حافظ تحت تاثیراین روابط عمیق عاطفی خلق شده است....
شاعرآرزو وامید فراوان دارد که روزهای غم واندوه بسرعت سپری شده ودورانِ شادمانی وعیش ونشاط فرارسد.
بوی بهبودزاوضاع جهان می شنوم
شادی آورد گل وبادصبا شادآمد
🌿━━━━━━🌿
به مطربانِ صبوحی دهیم جامه چاک
بدین نوید که باد سحر گهی آورد
مطربان ِصبوحی: نوازندگانی که سحرگاهان، برای کسانی که شرابِ صبحگاهی می نوشیدند موسیقی می نواختند.درآن روزگاران رسم برآن بوده که درهنگام سحر شراب می نوشیدند تااثرات خماری شرابِ نوشیده شده ی دیروز رابرطرف کرده وتوانسته باشند روز جدیدرابانشاط وسرمستی وانرژی بیشتر آغازکنند به همین سبب جام صبوحی گویند.
البته که درنظرگاه حافظ، عباراتی مانند: "صبوحی زدگان" وعیش وعشرت وباده نوشی، وتاکید برخوشباشی وشادیخواری، انتزاعی، نمادین ومفهومی هستند ومقصوداصلی او دربکارگیری این عبارات، مقابله با متشرّعین متعصّب وزهد خشک وتقوای زاهدانه بود که درمورد شادیخواری وشراب نوشی سیاه نمایی کرده وآن را گناهی عظیم می شمردند! واین درحالیست که خودشان مرتکب انواع گناهانی مانند ریا وربا وخوردن مال اوقاف و.... می شدندکه هزاران برابر زشت تروکثیف تر ازباده نوشیست!
حافظ نیزبه ناگزیر به منظور رسوا نمودن آنها، برطبل خوشباشی وباده نوشی وعیش وعشرت می زد تا مردم ساده لوحی که فریب این زهد فروشان حُقّه بازشده ودرخواب جهالت فرورفته اند بیدارشده وبه خودشان بیایند که دینداری حقیقی، درانسانیت، مهرورزی وشادمانه زیستن است نه رفتارهای ریاکارانه ی عابدان اخم آلود وزاهدان عبوس. ازنظرحافظ خدا نه ازتسبیح گردانی وزهدخشکِ زاهدخرسند می شود نه ازباده نوشی وعیش وعشرت رندان وخوشباشان خشمناک می شود. او براین باوربود که همه ی ما در روز رستاخیز، ازنوع رفتارکریمانه ی خداوند با مردم به طرزی عجیب غافلگیرو شگفت زده خواهیم شد.
ترسم که روزحشر عنان درعنان رود
تسبیح شیخ وخرقه ی رندشرابخوار
جامه ی چاک: درقدیم رسم براین بوده که اگربرای کسی اتّفاق خوبی رخ می داد بی درنگ اقدام به پاره کردن ِ خرقه وتن پوش ِ خودکرده وقطعه های پاره شده را به این نیّت که برای آنان نیزاتّفاق خوب رُخ دهد به عنوان تبرّک درمیان مردم پخش می کردند. مردم براین باوربودند که باجمع آوری آنها ودوختن لباس ازتکّه های جمع آوری شده، دعاهای آنان نیز زودتر درمسیراجابت شدن قرارمی گیرد.
هنوزهم این رسم دربسیاری ازنقاط وجود دارد، کسانی که بنوعی ازبیماری وگرفتاری به نوعی شفاپیدامی کنند،مردم لباس های اوراتکه تکه کرده وبه عنوان تبرّک باخودمی برند تاخواسته های آنان نیزبرآورده گردد.
معنی بیت: به خاطر این مژده ای که باد سحرگاهی ،درموردِ بهبودی اوضاع اجتماع آورده خرقه ی خودرا پاره پاره کرده وبعنوان تبرّک به نوازندگان صبوحی که برای خوردن شراب صبحگاهی، موسیقی می نوازند می بخشیم.
یادبادآنکه صبوحی زده درمجلس انس
جزمن ویارنبودیم وخدابامابود
🌿━━━━━━🌿
بیا بیاکه توحوربهشت را رضوان
دراین جهان زبرای دل رهی آورد
حور: زن سیاه چشم بهشتی
رضوان : فرشته ای که نگاهبان بهشت است.
رهی: این کس. اگردراینجا این کس را مخاطب غزل درنظربگیریم پیوند وارتباط معنایی تمام ابیات محکمتر می گردد.بدین صورت که رضوان، حور رابه عنوان پاداش پیروزی برای شاه منصور آورده است.
گرچه« رهی» به معنای خودشاعر نیز خللی درپیوند معنایی بیتها ایجاد نمی کند.
معنی بیت:
بیابیا که تورا ای زن سیاه چشم زیباروی، نگاهبان بهشت ، برای خشنودی دل شاه منصور آورده است. زندگی درنظرگاه حافظ به ویژه دراین ایام فتح وفیروزی، یک جشن باشکوه ویک ضیافت شورانگیزاست ابروباد ومه وخورشید فلک همه درکارندکه این جشن هرچه باشکوهتر وسرورانگیزتر برگزارگردد وشوروشعف تمام هستی رافراگیرد.
فرداشرابِ کوثروحورازبرای ماست
امروزنیزساقی مَه رو ی وجام می
🌿━━━━━━🌿
همی رویم به شیراز با عنایت بخت
زهی رفیق که بختم به همرهی آورد
معنی بیت:
درادامه ی بیت قبلی، با عنایت وتوجّهی که بخت به ما کرده به سوی شیراز می رویم . مرحبا چه مبارک ومیمون اتّفاقی رخ داده است! بختِ سازگار چه رفیق وهمدمی زیباروی وهمدل برای همراهی ِمن آورده است.
جمال بخت زروی ظَفرنقاب انداخت
کمال عدل به فریاد دادخواه رسید
🌿━━━━━━🌿
به جَبرِخاطرماکوش کاین کلاهِ نمد
بسا شکست که با افسرشهی آورد
جبر: شکسته بندی وبهبودی بخشیدن
کلاه نمدی استعاره ازدرویشی وتهیدستیست.
معنی بیت:
سعی کن خاطر ودل ِ شکسته ی مارا بهبودی ببخشی که این کلاهِ درویشی ما، چه ضربه هایی که بر تاج شاهنشاهان فرو نیاورده است.
احتمالاً در زمان نزول این غزل؛ تاج وتختِ پادشاهی ستمگر فروریخته که حافظ اینچنین ازروندِبهبودی اوضاع سیاسی اجتماعی راضیست. او فروپاشی ِ تاج وتختِ شاهنشاهی را ازهمّت بلندِ درویشان می بیند که نسبت به دنیا وتعلّقاتِ آن هیچ التفاتی ندارند اگرچه دردنیازندگی می کنند وازنعمتهای دنیوی بهره مندمی شوند لیکن دنیایی نبوده وبه ناپایداری آن آگاهند.
خسروان قبله ی حاجات جهانندولی
سبب اَش بندگی حضرتِ درویشانست
🌿━━━━━━🌿
چه ناله ها که رسیدازدلم به خَرگهِ ماه
چو یاد عارض آن ماه خر گهی آورد
خرگه: سراپرده ی بزرگ شاهی، خیمه
معنی بیت:
(درادامه ی مطلع غزل وقتی که سحرگاهان دوشم آگهی آورد) و یادِ روی زیبای آن ماهِ پرده نشین رادر خاطرمن زنده کرد،چه ناله ها که از دل من به آسمان بلندشد تاسراپرده ی ماه رفت.
ممکن است که منظوراز"ماهِ پرده نشین" شاه منصوربوده باشد که درحال پیروزی وفتح شهراست.
هرناله وفریادکه کردم نشنیدی
پیداست نگارا که بلنداست جنابت
🌿━━━━━━🌿
رساندرایتِ منصوربرفلک حافظ
که التجا به جنابِ شهنشهی آورد
رایت: پرچم وعَلَم
منصور: ایهام دارد ۱- پیروزی ۲- شاه منصور
"که" درمصرع دوم به معنی هرزمان که
التجا: پناه آوردن وروی کردن، ضمن آنکه حافظ ازکارمندان رسمی بارگاه پادشاهی بود ومقام وموقعیت دولتی داشت.
معنی بیت:
هرگاه که حافظ روی به درگاه شاهنشاهی آورد (ودرمسایل مهم کشوری به دولتمندان مشاوره داد) پرچم پیروزی او(شاه منصور)را ازسربلندی وسرافرازی به آسمان رساند.
ازمُرادشاه منصورای فلک سربرمَتاب
تیزی شمشیر بنگر قوّتِ بازو ببین
پروانه در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۴۲ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱۰ - بیان آنک کشتن و زهر دادن مرد زرگر به اشارت الهی بود نه به هوای نفس و تأمّل فاسد:
با سلام بیشتر نظرات دوستان و خوندم نمیدونم این همه تفسیر واسه قتل زرگر و ربط دادن به هیروشیما و هیتلر و شک کردن تو چیه؟من مثه شما استاد نیستم رشته مم هیچ ربطی به ادبیات نداره اما میتونم زیبایی لطافت و خلوص و ایمان محض به خدا رو تو تک تک بیت ها ببینم مگه به جز اینه که در برابر خدا باید سر رو خم کرد اینجا مولانا چندین بار گفته که هم طبیب و هم شاه نماینده های خدا هستند و از غیب بهشون الهام شده اصلو خود مولانا فرمودن که آنک جان بخشد اگر بکشد رواست
نایبست و دست او دست خداست
خب خود مولانا گفته بهتر اصل و دید نه دنبال حاشیه بود البته ببخشید جسارت به اساتید نشه.
عبدالحمید در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۱:۲۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷۵:
بنظر اینجانب هم نظر اقا محسن درست بوده و عبارت بیهوده بهتر است جایگزین«ای خواجه»شود،ضمن آنکه خواجه ای متهم به بی عقلی یا کم عقلی نمیشود.
سیدعلی (رضا) ساقی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۱:۱۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۵۶:
نـصیحتی کنم ات بـشنـو و بـهانه مگیر
هـر آنچه ناصـح مُـشفـق بگویدت بپذیر
ناصح : اندرز دهنده
مُشفق : دلسوز ، مهربان ، خیرخواه
معنی بیت : بهانه تراشی مکن خوب گوش کن به پند واَندرزی که به تو می‌دهم این نصیحت کاملاً به نفع توست. رفیق خیرخواه هر چه به تو می‌گوید ازسر تجربه ی زیسته ودلسوزی وارادت است قبول کن وباآغوش بازبپذیر تاکامرواگردی. (البته اصل نصیحت درمتن بیت های پیش روست....)
«گوش دادن» اگردرست اتفاق بیافتد همین غزل ناب می تواند زندگی هرکسی رامتحوّل کرده وبه شکوفایی برساند. «گوش سپردن» درحقیقت برای هرکسی ازدشوارترین کارهاست چراکه اغلب ما قادربه کنترل افکارنیستیم وهنگام گوش دادن؛ ذهنمان درزمان «حال» حضور ندارد یادرسیروسیاحت گذشته بسرمی بریم یادررویاهای مه آلودآینده گم شده ایم. به همین خاطراست که کسانی که توانسته اند این نصایح راگوش داده وبدان عمل کنند بسیارکم وانگشت شمارند. درهنگام خواندن مطلب و گوش دادن به سخنان ناصح مشفق، اگربه تمامیّت وجود، حضورنداشته باشیم چیزهای دیگر غیرازسخنان گوینده شنیده وبرداشتمان مطابق حقیقت نخواهدبود. درست است که کلمات رامی شنویم یامی خوانیم اما چون ذهنمان شلوغ است برداشتهای نادرست رقم می خورد. درگوش دادن نباید پیشداوری وقضاوت کرد بایدبااشتیاقی درونی؛ گوشهای کاملاً خالی وذهن ساکت،به سخنان گوینده گوش سپرد وگرنه جزاتلاف وقت ودرک ناقص ومبهم هیچ نتیجه ای حاصل نخواهدشد.
حافظ پندهایی به مخاطبین خود توصیه می کرد که خودآنهاراآزموده بود امّا واعظ مردم رابه پرهیزگاری دعوت می کند درحالی که خود آن راتجربه نکرده است! روشن است که وقتی چیزی را بگویی که خود تجربه نکرده ای، حقیقتی در آن نهان نیست.
نصیحت گوش کن کاین دُربسی بِه
از آن گوهر که درگنجینه داری
🌿━━━━━━🌿
ز وصلِ ِ روی جـوانان تـمتّعی بردار
که در کمین‌گهِ عمرست مَکر عالَم پیر
وصل : دیدار، رسیدن به یار تمتّع : بهره
مَکر : فریب و حُقّه
نصیحتی که حافظ دربیتِ مطلع به آن اشاره نموده این بیت وبیتهای پیش روست.
معنی بیت : سعی کن از دیدار بازیبا رویانِ جوان بهره‌مند شوی زیبائیها وجذّابیّت های آنان راباقلب خویش لمس کن تاحظِّ روحانی ببری ودل وجانت را صفاوطراوت فراگیرد. همنشینی ومصاحبت بازیبارویان مارا به منبع زیبایی مطلق رهنمون کرده وسرحال وسرمست می سازد زیرا که این دنیامکرکننده ونیرنگ بازاست همه چیز ناپایدار وبی ثبات است. زندگی بی رحمانه عمل می کند هرلحظه خطر درکمین توست ساعت شنی عمر بی وقفه وباسرعتی ناباورانه درحال کم شدن است ومابسرعت به خط پایان خواهیم رسید قبل ازآنکه این اتّفاق بیافتد جَهد کن که ازمشاهده ی زیباییهاغافل نمانده باشی و ازهمنشینی با خوبرویان فیض ببری. اگرنیک بنگری ارزش بهشت نیزبه زیبارویانش بنانهاده شده است بهشت به لطف خوبرویان ودلستانانش وسوسه کننده وخیال انگیزبه نظرمی آید عیش ونوش بامهرویان به معنای زیستن دربهشت است جهدی کن وازبرخورداری ازاین نعمت غافل مباش که رازخوشبختی وکامروایی درهمین نکته نهفته هست. اگرازآویزش دلها وهمآغوشی باسیمین تنان سینه چاک محروم وبی نصیب مانی بدان که درجهان دیگرنیز ناکام ونامرادخواهی بود.
زمیوه های بهشتی چه ذوق دریابد؟
هرآنکه سیب زنخدان شاهدی نگزید!
🌿━━━━━━🌿
نَعیم ِهردوجهان پـیـشِ عاشقان به جو وی
که این مَتاع قـلیل ست و آن عطای کـثیر
نعیم : لذّات،نازونعمت ، رفاه و آسایش ،ضمن آنکه نعیم از نامهای بهشت است جنّت النعیم یکی ازهفت بهشت است.منظور از "نعیم هر دو جهان" خوشی ها و نعمتهای هردو دنیاست.
به جو وی: به اندازه ی یک دانه جو ارزش دارد نه بیشتر. یا هیچ ارزشی ندارد.
که: به رغم اینکه،بااینکه.
مَتاع : جنس،کالا
«این متاع» اشاره به یک «جو» هست که عاشقان برای نعمتهای هردو جهان ارزش قائل هستند که درمصرع اول گفته شد.
قلیل: کم،اندک
«آن متاع» اشاره به نعمتهای هردوجهان
عطا : بخشش ، هدیه
کثیر : زیاد،عظیم
معنی بیت:
همه ی نازونعمت های هردودنیا پیش عاشقان به یک جو می ارزد وبیشترازآن نمی ارزد به رغم آنکه "این متاع(یک جو) بسیاراندک وکم است وآن متاع (بهشت باهمه ی نعمتهایش) لطف وعطای بسیارزیادووسوسه کننده هست لیکن بااینحال بازهم درنظر عاشقان هیچ ارزشی ندارند. عاشقان فقط به عشق وعشقبازی دلخوش کرده وهیچ متاعی راهم اندازه با «عشق نمی دانند» عشق والاترین وباارزش ترین موهبتی هست که به انسان اعطاشده است.
آسمان گومفروش این عظمت کاندرعشق
خرمن مَه به جوی خوشه ی پروین به دوجو
گرچه ازمنظرشریعت عشق موردقبول نیست وروایات متعددی ازبزرگان دینی در رد ان مطرح می باشد. اماحافظِ عصیانگر به هیچ چیز وهیچ نظریه ای جز به یافته های خویش که همان طریق عشق هست اعتقادی نداشت اودلی عاشق پیشه داشت وهرگز تاپایان عمرشریفش، ازعشقبازی چه زمینی وچه آسمانی دست نکشید.
عشق ازنظراو قائم به شخص مشخصی نبود ودرحقیقت هرازچندی، اززیارت عشقی به زیارت عشقی دیگر وازقلّه ای به قلّه ی دیگرمی رفت واندرون خویش راباعشقبازی، لطف وصفایی دیگرمی بخشید وطبع جوشان وعواطف خودرا دچارچالش احساسات برانگیزمی نمود. شاعری همچون حافظِ شیدا وبیقرار، بایدکه زندگانی خودرابرمدارعشق ودلدادگی نهاده وروزهای زندگی راعاشقانه سپری کند تاتوانسته باشد شعربسراید، آوازبخواند وفشارهای روزمرّه ی زیستی راتحمل کند.
درنظرگاه حافظ اگرچه طریق عشق طریقی خطرناک وصعب العبور ودردانگیز است لیکن بااینحال عشق ودلدادگی، گل سرسبدِ تمام نعمتهای دنیوی واُخرویست از بهشت ونعمتهایش هم والاتراست. حافظ حاضراست دردوزخ بسربرد اما درسینه اش دلی عاشق به تپد واندرخیالش تصویررخ دوست باشد درآنصورت هیچ گله وشکایتی ندارد.
درآتش اَرخیال رُخش دست می دهد
ساقی بیا که نیست زدوزخ شکایتی
🌿━━━━━━🌿
معاشری خوش و رودی بساز می‌خواهم
که دردخویش بگویم بـه ناله‌ی بم و زیر
معاشر : هم‌نشین ، همدم
رود : سازی زهی شبیهِ عود و بَربط ، بعضی آن را با عود یکی می‌دانند.
بساز : کوک شده، موزون
بم : قطورترین رشته‌ی ساز که صدایی درشت از آن برمیخیزد
زیر : نازک ترین رشته‌ی ساز که از آن صدایی نازک برمیخیزد.
معنی بیت : همنشینی همدل و اهل ادب وبافهم ودرک عمیق و سازی کوک شده وآماده ی نواختن می خواهم تاهمراه بانواختنِ ساز، دردِ دل خودرا (غزلیّاتِ خودرا) به آوازبَم وزیر درکناردوست بخوانم که تمام لذات دنیا دردل همین اتّفاق مبارک ومیمون نهفته است.
حافظ به استنادِ فرمایشاتِ خودش درچندین غزل، علاوه بردانش والای موسیقی ازصدای دلنشینی نیز بهره مندبوده وبه فنونِ آواز خوانی نیزتسلط بالایی داشته است.
زچنگِ زُهره شنیدم که صبحدم می گفت
غلام حافظِ خوش لهجه ی خوش آوازم
🌿━━━━━━🌿
بر آن سرم که نـنوشم مِی و گـنه نکنم
اگـر موافـقِ تدبـیـر من شـود تقدیر
برآن سرم : بدان قصد و اندیشه هستم
گنه نکنم: شرابخواری نکنم وازمنظرشریعت گناهکار نباشم. دراینجا به طعنه سخن می گوید وگرنه درنظرگاه حافظ شراب نوشیدن نه تنهاگناه نیست بلکه لازم وواجب نیزهست.
موافق : همراه ، هماهنگ
تدبیر : چاره اندیشی
تقدیر : سرنوشت ، حکم الهی.
معنی بیت : تصمیم دارم که اگر تقدیرالهی با عزم و اراده‌ی من همراه و هماهنگ بوده باشد ازاین به بعد دیگر شراب ننوشم و گناه نکنم.
حافظ دراینجانیزطنزراچاشنی سخن کرده وبازبان وادبیّاتِ زاهدانه، باورهای پوسیده وکهنه ی آنها رازیر سئوال می برد ودر آنسوی پرده ی معنا می فرماید:
ای زاهدعالیمقام! چه کنم؟ همانگونه که خودشمابارهاتاکید وتایید نموده اید: (تقدیر همه ی ما ازقبل نوشته شده؛ وهیچ برگی بدون اِذن او به زمین نمی افتد) تقدیرمن نیز همین است که شراب بنوشم وبا ماهرویان خوش وخرّم باشم تدبیر وتلاش من درمقابل تقدیر وقضای آسمان چه فایده‌ای دارد؟!.
حافظ دراینجا ضمن اینکه زاهدان متعصّب رابازبان وبرهان خودشان برسرجای خودنشانده ودهانشان رامی بندد با رندی به نکته ای بسیار قابل تامّل وحقیقتی غیرقابل انکارنیزاشاره دارد و آن اینکه: تقدیر من نه اینکه ازقبل چنین نوشته شده باشد بلکه توانمندیهای من به عنوان یک آدم وساختار وجودی من چنین ایجاب می کند که شادمانه زندگی کنم باماهرویان همنشینی کنم آوازبخوانم برقصم وتجربه کسب نمایم تابه مراحل بالاتری ازآگاهی برسم.
انسان برای بهره مندی ازنعمتها؛ رسیدن به آگاهی ناب ومعرفت خالص وپرداختن به کشف واکتشاف وشهود ازطریق تجربه ی فردی خلق شده است و روشن است که طی این مسیر فقط باعشق ورزی؛ مهرورزی وخوش وخرم زیستن میسّراست وباشورو شادمانی زندگی کردن وشفقت ورزیدن؛ خود خالصانه ترین نیایش وبندگی بشمارمی رود.
کنون به آبِ می لَعل خرقه می‌شویم
نصیبه‌ی ازل از خود نمی‌توان انداخت
🌿━━━━━━🌿
چو قـسمـتِ ازلی بی حضـور ما کردند
گراندکی نه به وفقِ رضاست خُرده مگیر
قسمت : بهره ، بخش
اَزلی : روز نخست ، آغاز آفرینش خُرده : ایراد ، بهانه
درادامه ی سخن وادامه ی پندواَندرز موردبحث درمطلع غزل می فرماید:
روزنخست که قسمت هاراتعیین کرده ونعمت هارا میان بندگان تقسیم می کردند بدون حضور مابوده وازما نظرنخواستند وهرچه که جهان هستی صلاح دانسته به ماداده است، بنابراین اگرچیزی که نصیبِ توشده وفق مراد تونیست وباخواستها ورویاهای تومطابقت ندارد ناراضی نباش وخُرده مگیر. توبه هرحال به این ضیافت دعوت شده ای وشایسته وسزاوار این است که دراین جشن زندگانی، حضوری آگاهانه وشادمان داشته باشی.
کسی که به سرمنزل مقصود رسیده وحقیقت رادریافته باشد نمی تواند نارضا باشد رضایتمندی درهمه حال دروجوداوموج می زند هیچ شکستی نمی توانداوراناشاد وغمگین کند تنهامعیار سعادتمندی وبدبختی انسانها درپذیرش شرایط،رضایت خاطر یا نارضا بودن آنها ازشرایط پیرامونیست
بسیاری ازداشته ونداشته های مابدون اراده واختیارماتعیین وتقسیم شده است. آمدن به این دنیا،اینکه درکدام کشورچشم به جهان بگشائیم؟ درکدام خانواده رشد ونموّ کنیم؟ چه اسمی ازکودکی برخودمان بگذاریم، چه دین وآئینی برشناسنامه هایمان نوشته شود،چه کسانی مسئول تربیتِ ما باشند؟ چه کسانی پدر، مادر، برادروخواهرماباشند؟ ومواردبسیاری دیگرکه ازاختیارمابیرون است اگربخواهیم غصّه ی نداشته ها رابخوریم باید صبح تاشب خون دل بخوریم ودرحسرت رویاهایمان اشک بریزیم. بنابراین باپذیرفتن این بی اختیاری وقبول این حقیقتِ هرچندبظاهرتلخ؛ می بایست ازداشته های خودلذت برده وسپاسگزار وپذیرا باشیم تانعمتهای بیشتروبیشتر نصیبمان گردد «هستی» بسیاربخشنده ترازآنیست که ما تصوّر می کنیم لیکن اگر ماباشوروشادمانی پذیرا وبازنباشیم هستی هم نخواهد توانست برما بیشتر وبیشتر ببخشد نارضایتی سبب بسته بودن مامی شود وکائنات برای کسانی که «بسته» هستند چیزی فزونتر نمی تواندببخشد هرآنچیزی که لازم بوده داده شده وبافروبستگی ونارضایتی فقط خون دل خوردن است که رقم خواهدخورد.
بشنواین پندکه خودرا زغم آزاده کنی
خون خوری گرطلبِ روزیِ ننهاده کنی
🌿━━━━━━━━━━🌿
چو لاله درقدحم ریزساقیا می ومُشک
کـه نقش خال نگارم نمی‌رود زضمیر
ضمیر : درون ، دل وجان
لاله در ادبیات فارسی لاله در اغلب موارد مظهر رنج و گداز عشق است. گاه به خاطر سیاهی مدوری که چون داغی در وسط جام آن است به دل سوختهٔ عاشق تعبیر شده‌است. در بسیاری جاها زخم خون‌آلود را بدان تشبیه کرده‌اند. در معدودی موارد به نشانه قدح و می به کار رفته‌است. به جهت سرخی و لطافت، گاهی صورت معشوق به آن تشبیه شده‌است. در تعبیرات شاعرانه لاله از خون می‌دمد و شگفتی اینجاست که لاله بر گورها فراوان می‌روید، چنانکه از خون فرهاد هنوز لاله دمید.
معنی بیت: ای ساقی همانندِ لاله که مثل کاسه ی پرازشراب است درپیاله ی من نیز شرابِ مُشک آلودبریز. زیرا تصویرخیال انگیز خالِ رُخسارنگارم ازفکرم ولوح دلم بیرون نمی رود ودایماً آن تصویر درضمیر ودرونم جلوه گراست. شایدبتوانم بامستیِ شراب، اندکی ازدردِ درونی راتسکین دهم وبیاسایم.
وامّا "مُشک" را هم برای خوشبو کردن وهم برای دفع ِ مضرّاتِ شراب به آن می‌افزودند و نیز مُشک گیراییِ شراب را بیشتر می‌کرده و برای اینکه کسی را بیهوش کنند مُشک بیشتری در شراب می‌ریختند. حافظ علاوه برآنکه قصد داردشرابِ گیرایی نوش ِ جان کند تا توانسته باشد تصویر خال یارراکمرنگ ویاپاک کند، قصد دیگری نیز دارد! وآن این است که حافظ همیشه خال نگار رامُشکین می دیده:
خالِ مُشکین که برآن عارض گندم گونست
سِرّآن دانه که شد رهزنِ آدم بااوست
حالا می خواهد شرابی راهم که به قصدپاکسازی ِ تصویر خال اوبخورد مشک آلود باشد! بنابراین درحقیقت اینجا نیزحافظ دست به خَلق پارادوکس حافظانه می زند وبه جویندگان حقیقت این نکته را می رساند که درواقع نمی خواهد تصویرخال راپاکسازی نماید! اوبا درخواستِ شراب مشک آلود قصد دارد این تصویررابرجسته تروشفّاف ترببیند وحظِّ بیشتری ببرد، تازه اودر نظردارد تاتصویراین خال را به آن جهان نیزبا خودببرد!
خیالِ خال توباخودبه خاک خواهم برد
که تازخال توخاکم شودعبیرآمیز
🌿━━━━━━━━━━🌿
بـیارسـاغـر ِدُرّخـوشـاب ای ساقی
حسودگوکرم آصـفی بـبین و بمیر
ساغر : جام شراب
دُرّ : مروارید
خوشاب : گوارا،خوش آب و رنگ
کَرَم :جود و بخشش
آصفی : آصف بن برخیا مشاور و وزیر هوشمند و بخشنده ی حضرت سلیمان است. امّا حافظ معمولاً این لقب را به "تورانشاه " می داده که وزیر باکفایت وبالیاقتی بوده وباحافظ نیز سر وسرّی داشته است.
منظوراز"ساغر درّ خوشاب" شرابِ گوارا،خوش رنگ و ناب است که در"جامی گرانبها وساخته شده از مروارید ریخته شده است. جامی که بیشتردراختیارشاهان ودولتمندان بوده ودر مجالس آنها مورداستفاده قرارمی گرفت. دراینجانیز احتمالاً صاحب وبانی مجلس تورانشاه است که حافظ به شرط ادب واحترام ازاویاد کرده است.
در قدیم در مجالس بزم شاهانه هنگامی که شاه مست می‌شد و از شعر شاعران و آهنگ نوازندگان لذّت می‌برد دستور می‌داد که جامی را پر از مُروارید کنند و به عنوان "صله" به آنها بدهند،اشاره به این موضوع نیزهست. حافظ رندانه وزیر را درشرایطی قرارمی دهد که ناگزیربه پرداخت هدیه باشد.
معنی بیت : ای ساقی ! جامی پر ازمرواریدِ خوش آب و رنگ به دستور وزیر(تورانشاه) به من بده و بگذار تا حسود با دیدن این صله و هدیه ی آصفی از حسادت بمیرد.
می اندرمجلس آصف به نوروزجلالی نوش
که بخشدجُرعه ی جامت جهان راسازنوروزی
🌿━━━━━━━━━━🌿
بـه عزم توبه نهادم قدح ز کف صدبار
ولی کرشمه‌ی ساقی نمی‌کند تقصیـر
عزم :اراده، تصمیم ، قصد
توبه : بازگشت از گناه
قدح : جام
کرشمه :عشوه و غمزه ، ناز و ادا ، حرکات دلبرانه و عاشق کُش چشم و ابروی دلبر
نمی کندتقصیر : کوتاهی نمی کند.
معنی بیت : به قصد بازگشت ازگناه وترکِ شرابخواری(البته ازنظرگاهِ زاهدان وگرنه خودِ حافظ شرابخواری راگناه نمی شمارد) صدها بار خواستم جام راشکسته وازدست بگذارم وزهد وپارسایی پیشه کنم ودیگر شراب ننوشم ولی کرشمه های ساقی، کوتاهی نمی کنند وآرام نمی گیرند ومرادوباره به وسوسه می اندازند تاشراب بخورم. اگرساقی درعشوه گری کوتاه می آمد شایدمن نیزمی توانستم شراب خوردن را ترک کنم. ساقی درشکستن گردن توبه ی من کوتاهی نمی کند وهرآنچه می تواند می کند تامن موفق به ترکِ شراب نگردم.
درفرهنگ حافظانه جاذبه وجادوی عشقبازی همواره برزهدخشک وتقوای بی روح زاهدانه غالب است.
چنان زند رهِ اسلام غمزه ی ساقی
که اجتناب زصهبا مگرصُهیب کند!
🌿━━━━━━━━━━🌿
می دوسـاله و محـبوب چارده ساله
همین بس‌ست مراصحبت صغیروکبیر
این بیت نیزازآن بیت های بحث برانگیزبوده وبسیاری ازشارحان نتوانسته اند برداشتِ درستی ازآن نمایند. چراکه متاسّفانه دلشان می خواسته برداشتِ دلخواهِ خودرا داشته باشند نه معنای موردِ نظرخواجه را!
شگفتا که بعضی گفته‌اند که : منظور از "می دوساله" قرآن است که نزول آن طیِّ دوسال به انجام رسید! و "چارده ساله" یعنی چهار تا ده سال که می‌شود چهل سال! و منظور از "محبوب چارده ساله" ، پیامبر اسلام (ص) است که در چهل سالگی مبعوث گردید!!! بعضی دیگر که "چارده ساله" را چهارده معصوم گرفته ومعتقدند که بااین حساب حافظ شیعه بوده است!!!
دوستی درپاسخ به این برداشت های متعصّبانه وجاهلانه،می گفت: من اطمینان دارم اگرحافظ سخن ازمِی سه ساله ومحبوبِ پانزده ساله سخن می گفت بازهم شک نکنید که یک عدّه ای پیدا می شد وباتحلیل های عجیب وغریبِ خویش می فرمودند چون قرآن درمدّتِ سه سال نازل شده منظورحافظ از"شرابِ سه ساله" قرآن و"محبوب پانزده ساله" چهارده معصوم بعلاوه فلان خلیفه ی بغداداست که حافظ مرید اوبوده است!!!
بگذریم خداانشااله همه مرضای مسلیمن راشفای عاجل عنایت فرماید.
"می دوساله "آن شرابی است که دوسال از آن گذشته وبه خوبی رسیده باشد. منظور از "محبوب ِ چارده ساله " نیزجوانی است که چهارده سال سن داشته باشد و حافظ غیر از این هیچ معنای عرفانی اراده نکرده است. سندِ این ادّعا همین غزل وغزلی دیگر است که قبلاً دشواریهای فهم عبارات آن شرح داده شده است دوباره ابیاتی ازآن غزل یادآوری می شودتااگرشُبهه ای مانده باشد برطرف گردد .
دلبرم شاهد وطفل‌ست و به بـازی روزی
بکُـشد زارم و درشـرع نباشـد گـُنهش
من همان بـه که از و نیک نگه دارم دل
که بد و نیک ندیـده‌ست و ندارد نگهش
بـوی شیـر از لبِ همچون شکرش می‌آیـد
گرچه خون می‌چکداز شیوه‌ی چشم سیهش
چنانکه که قبلاً نیزگفته شده انتسابِ حافظ به هرمذهب ومَسلکی، دروهله ی اوّل جفا برآن مذهب ودروهله ی بعدی جفا برخودِ حافظ است. چراکه حافظ پیرو هیچ مذهبی نبوده ویک رندِ آزاداندیشی بوده که پایه واساس زندگی وباورها واعتقاداتِ خودرا خودشخصاً بنانهاده است. شایسته این است که حافظ را اگردوست داریم با باورها واعتقاداتش دوست داشته باشیم وازبرداشتهای متعصّبانه پرهیز کنیم.
"صغیر و کبیر" ایهام دارد :
1- اشاره به "می دوساله" به عنوان صغیر و "محبوب چارده ساله" به عنوان کبیر
2- یعنی هرآنچه که درکائنات موجود هستند، تمام مردمان چه کوچک و چه بزرگ.
معنی بیت : مرا دراین دنیا دوچیز کفایت می کند یکی شرابِ دو سال در خُم مانده وبه خوبی رسیده، ودیگری معشوق به چهارده سالگی رسیده، اگراین دودر دسترس من باشد من دیگر ازاین کائنات وجهان هستی هیچ چیزنمی خواهم واین دومرا از تمام مردم ونعمتهای دنیا چه کوچک و چه بزرگ کفایت می‌کند.
بایدپذیرفت که حافظ نیز همانندِ همه ی آدمیان، احساسات گوناگون ومتضاد داشته، چنانکه بعضی وقتها سخنان فلسفی می گفته، بعضی وقتها نصیحت می کرده، بعضی وقتها شوخی ومَزاح می کرده وبعضی اوقات نیز چنین هوسهایی دردل می پرورانده است.
حافظم درمحفلی دُردی کشم درمجلسی
بنگراین شوخی که چون باخلق صنعت می کنم.
🌿━━━━━━━━━━🌿
دل رَمـیده‌ی مارا،که پیش می‌گیرد؟
خبردهیدبه مجنون خسته اززنجیر
رَمیده : رم کرده ، فراری
که پیش می گیرد؟: چه کسی قبول می کند؟ چه کسی تحمّل می کند؟
"زنجیر" : زنجیر عشق و استعاره از زلفِ معشوق است.
معنی بیت : دل عاشق پیشه ی ماراکه اینگونه بی مهابا ازهمگان می رمد، چه کسی قبول می کند؟ چه کسی می تواند این دل رمیده ی ووحشی صفت ماراکنترل وتحمّل کند؟(فقط عاشق وشیدای لیلی ، آن مجنون ِدل رمیده می داند که چه بلایی برسردل ماآمده ودردش چیست) بنابراین به مجنونِ خسته شده از زنجیر، خبر دهید تا جلوی دل سرگردان مرانیزبگیرد گویی که دوای دردِ دل رمیده ی مانیز همان زنجیریست که دل مجنون رامهارکرده است.
دورمجنون گذشت ونوبتِ ماست
هرکسی پنج روزه نوبتِ اوست
🌿━━━━━━━━━━🌿
حدیثِ توبه دراین بَزمگه مگو حافظ
که ساقیانِ کمان‌ابـروی اَت زنند به تیر
حدیث : سخن ، صحبت
معنی بیت : در این مجلس عیش وعشرت، صحبت از توبه و ترکِ باده خواری مَکن ای حافظ، که اگرچنین کنی وسخن ازتوبه آغازکنی، ساقیانِ ابروکمآن با حرکاتِ دلبرانه و کرشمه، تو را با تیرمژگان تیرباران می‌کنند و توبه تو را قبل ازآنکه تصمیم بگیری درهم می‌شکنند.
زچشم اَش جان نشایدبُرد کزهرسوکه می بینم
کمین ازگوشه ای کرده ست وتیراندرکمان دارد
گمنام-۱ در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۵۰ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۲:
@ saji بسیار محترم،
سفارش میکنم زیادی نخندید ، که برای تندرستی برخی مردم زود خند زیانبار است.
همیرضا در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۳۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۳:
در کتاب گزیدهٔ غزلیات سعدی به انتخاب و شرح دکتر حسن انوری ذیل این غزل آمده است:
«6 بیت اول این غزل در دیوان همام تبریزی، به تصحیح مؤید ثابتی، تهران، 1332، ص 37 آمده. به همین جهت آقای دکتر خطیب رهبر نوشته‌اند: این غزل از همام تبریزی است (خ ص 594)، اما باید دانست که دیوان همام از روی نسخه‌ای چاپ شده که در تاریخ 816 ه ق کتابت شده یعنی قریب 124 سال بعد از درگذشت سعدی، از این رو بعید به نظر نمی‌رسد که کاتب غزل سعدی را به اشتباه در دیوان همام وارد کرده باشد.»
در مورد بیت آخر آمده است:
«مفهوم مصراع دوم چندان روشن نیست. محمدجعفر واجد شیرازی نوشته: [یعنی] اگر این برخلاف واقع باشد سعدیا به سوی تو رو آورده و راه خودپرستی در پیش گرفته باشم (مجلهٔ یغما، سال 21، ص 283) امیری فیروزکوهی (سو) را به معنی (سان) و (مانند) گرفته و نوشته‌اند: [یعنی] ای سعدی هر در این ادعا که به معشوق می‌گویم «هزار بادیهٔ هولناک را به آسانی با وجود تو طی خواهم کرد» خلاف کنم و در دعوی خود صادق نباشم مثل و مانند تو باشم و یا در خلاف‌کاری اعتقادی چون اعتقاد تو داشته باشم (همان، ص 403)»
راستین معتبرزاده در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۷ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۰۲ دربارهٔ هلالی جغتایی » غزلیات » شمارهٔ ۴۲۰: