سیدعلی (رضا) ساقی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۱۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۲۷:
مراعهدیست باجانان که تاجان دربدن دارم
هوا داران کویش را چو جان خویشتن دارم
عَـهـد : پـیـمان ، قرارداد
هواداران : دوستداران ، عاشقان ،هواخواهان
معنی بیت : من با دوست و محبوب خویش عهد و پیمانی بسته‌ام که تا زنـده هستم دوستداران و ارادتمندانِ کویش را همانند جان خود عزیز ومحترم بدارم.
بعضی از شارحان محترم، دوست داشتن ِهواداران کوی معشوق از طرفِ عاشق را قابل قبول نمی دانند وبراین باورند که شاید این عهد و پیمان از سوی معشوق و برای آزمودن عاشق به او تحمیل شده باشد!همانگونه که معشوقه ی "شیخ صنعان" کارهایی مثل خروج ازشریعت، خوک چرانی ،زُنّاربستن و غیره به عنوان شرط پذیرش عشق اومطرح کرد وشیخ نیزبی هیچ چون وچرایی همه ی آنها راپذیرفت وانجام داد!
🌿━━━━━━🌿
امّا هرگز چنین نیست و باید دانست که حافظ درعاشقی نیز همانند سایر خصوصیّاتش باشیخ صنعان و دیگران متفاوت ومنحصربفرد است. ضمن انکه "جانان" ومخاطب غزل،چنانکه درپایان نیز نام او آمده دراینجا یک مقام اجتماعی ودولتی بنام "قوام الدّین حاجی حسن" ودوست صمیمی حافظ می باشد. او به سبب داشتن فضایل اخلاقی، مرام ومعرفت ومردانگی ، شهرت نیکی درمیان مردم پیداکرده بود وطرفداران وهواخواهان زیادی داشت . بنابراین حافظ خودنیز دراینجا درجایگاهِ هواداری اونشسته وطبیعی هست که هوادارصادقِِ یک مقام دوست داشتنی، سایرهواخواهان اورانیزدوست داشته باشد.
وانگهی "هواداران" به معنی بادهای صباوشمال نیزهست که هوای کوی یار را دردل خود دارند ودرکوی محبوب می پیچند وعطروبوی اورامی پراکنند ومشام جان دوستداران رامی نوازند. حافظ درغزلیات دیگرنیزبارها از این بادهای عطرانگیز کوی محبوب باعنوان هواداران یادکرده است:
ازصبا هردَم مشام جان ماخوش می شود
آری آری طیبِ انفاس ِهواداران خوش است
یا:
درچمن بادبهاری زکنارگل وسرو
به هواداری آن عارض وقامت برخاست
🌿━━━━━━🌿
صفای خلوت خاطر ازآن شمع چَگِل جویم
فروغ چشم ونور دل از آن ماه خُتن دارم
چین و چگل : چین ُ چ َ گ ِ ل ، سرزمین چین (ترکستان شرقی ) و ناحیه ٔ چگل (در ماوراءالنهر) و درشعر شاعران قدیم این دو نام پیاپی آمده اند. "شمعِ چَگِل" رابکاربرده ومنظورش تاکیدی برزیبایی مخاطب واشاره به زادگاه اوست.
فروغ : پـرتـو ، روشنایی
خـُتـَن : ختن در جنوب غربی استان سین جیانگ(سنجان )واقع است و از دیرباز به صد وریَشم و تولیدات ابریشمی معروف بوده است با آنکه در منابع ایرانی امتیاز ختن در داشتن آهوان مشکین و نافه ی ختن و صدور مشک از آنجاست و همین ارتباط مشک باختن موجب شهرت آن در دنیای قدیم شده است. "شمع چگل" و "ماه ختـن" هردو استعاره از محبوب دلربا و معشوق زیبـاروی واشاره به زادگاه اوست.
معنی بیت :
صفای خاطر وآرامش ِ درونی ام را مدیون ِ آن محبوب زیـبـا رو هستم وهمینطور روشناییِ چشم و صفا ونور دل هم ازهمین دوست ِ ماه سیما دارم .
بادلآرامی مرا خاطرخوشست
کزدلم یکباره بُردآرام را
🌿━━━━━━🌿
به کام و آرزوی دل چو دارم خلوتی حاصل
چه فکر ازخُبث بدگویان میان انجمن دارم
کام : مُراد وخواسته
خـُبـث : پـستی ، پـلـیـدی
"خـلـوتی حاصل داشتن"، دورازهمگان باخودخلوت کردن وبه خویشتن پرداختن، باتوجّه به: «به کام وآرزوی دل» معنای خلوت کردن بادوست رانیزشامل می شود.
"خلوت" دراینجافقط تنهایی نیست رُخدادی معنویست که ازآگاهی نشأت میگیرد این تنهابودن یاباخیال دوست خلوت کردن باحضوری خالص وآگاهانه هست تجربه ای ناب و بِکر که روح ادمی به پروازدرمی اید ودل وجان غرق درشوروشعف وشادمانی شده وهرچیزدیگرازذهن زدوده می شوند. چنین خلوتی خیال انگیزهمیشه دردسترس نیست اماهرگاه دست دهد تکّه ای ازبهشت است که روی زمین افتاده است. خلوتی که مطابق میل درونی شکل میگیرد زمینه رابرای بارش رحمت الهی مهیامی سازد وخلوتگاه به معبدِ مقدّس تبدیل می گردد واگراستمراریابد سعادت ونیکبختی رارقم می زند.
معنی بیت : وقتی که مطابق آرزوهای دل،امکان خلوت کردن باخودم وباخیالات محبوب دلخواهم، ممکن هست،چه چیزی بهترازاین؟ دیگر هیچ باکی از بـَدگویان وسخن چینان که درمحافل وانجمن‌ها پشتِ سرم حرف می زنند نـدارم. انچه که مهم یود دلخواه وخواسته ی دل بودکه بشکرخدا اکنون اتّفاق افتاده ودردسترس هست باقی دیگرهیچ اهمیتی ندارد اینچنین خلوت ازروی میل ِ درونی، به تنهایی کافی وبسیار شگفت انگیزاست لذت نفس کشیدن،لذت حضوروبودن درچنین خلوتگاهی نهایت شگفتیهاست.
دیده ی بدبین بپوشان ای کریم عیب پوش
زین دلیری هاکه من درخلوت خود می کنم
🌿━━━━━━🌿
مرادرخانه سروی هست کاندر سایه‌ی قدّش
فراغ از سرو بستانیّ و شمشاد چمن دارم
سرو : استعاره از معشوق بلند قد است
شمشاد: راست قد و بالا. آنکه چون شمشاد قامتی راست و بلند دارد :
"فـراغ" به معنی آسودگی دل وامنیت خاطرداشتن است
«خانه» دراینجا بنظرمی رسد همان خلوتگاه دل هست که دربیت پسین باعنوان خلوت ازآن یادشد. همان نهانخانه ای که هرکس درخلوتگاه خویش دارد.
معنی بیت: سپاس خدای را که در نهانخانه ی خویش محبوب بـلـنـدبالایی دارم (احتمالاًمقصود شاعر دراینجا همان مخاطب سخن هست) محبوبی که در زیر سایـه‌ی لطف و محبّتِ او،آسودگی خاطروآرامش روان حاصل شده ودیگرمراهیچ نیـازی به سایه‌ی سرو باغ و شمشادِ چمنزاران نیست همین سایه مراکفایت می کند.
درنهانخانه ی عشرت صنمی خوش دارم
کزسروزلف رخش نعل درآتش دارم.
🌿━━━━━━🌿
گرم صدلشکرازخوبان بقصددل کمین سازند
بـحمـداللهِ وَ الـْمنـّة بـُتی لشکرشکن دارم
باتوجه به اینکه مخاطب غزل صاحب منصب دولتی هست منظوراز "خوبان" علاوه برزیبارویان ،بیشترشامل صاحب منصبان دولتیست که شهرت خوبی درمیان مردم کسب کرده اند.
بـحمـداللهِ وَ الـْمنـّة: به شکرخدا ومنّت خدای را
معنی بیت :درادامه ی بیت قبلی، اگرصد لشکراز زیبارویان ودولتمردان نیک نام ونیکوسرشت، با هدفِ ربودن دل وجلبِ توجّهِ من، درپیرامونم کمین کنند، خدا را شکر و منّت خدای را که دلـبـر دلستاننده ای دارم وجَذَبه،اقتدار واعتبار اجتماعی ِ او لشکرشکن است وهمه ی مدّعیان را شکست می دهد.
به تنگ چشمی ِ آن تُرک لشکری نازم
که حمله برمنِ درویشِ یک قبا آورد.
🌿━━━━━━🌿
سزد کـز خاتم لـَعلش زنم لاف سـُلـیمانی
چواسم اعظمم باشدچه باک ازاهرمن دارم
خاتـم : انگشتری
لَعل : یاقوت، استعاره از لبِ معشوقست
"خاتم لَعلش" انگشتری که نگین آن یاقوت باشد. دراینجا لب یاربه اینچنین انگشتری ارزشمند تشبیه شده ودرنظرگاهِ شاعر،درنگین ِ(یاقوت) این انگشتر،همانند انگشترسلیمان، اسم اعظم حَک شده است. یعنی همان قدرت جادویی انگشترسلیمان رادارد.
سلیمان به مَددِ اسم اعظم، حکومتی مجلّل داشته و همه چیز تحت فرمان او بـوده و زبان جانوران رانیز می‌دانسته است گویند تمام قدرت و حکومت وی به خاطرقدرت معجزه آسای "اسم اعظم" بوده که بر نگین انگشتری او حَک شده بـود.
معنی بیت : بااین گنج باارزشی که دراختیار دارم(لبِ سرخ معشوقم) شایسته است که ادّعای سلیمان بودن بکنم ! وقتی که چننین خاتمی دردسترس من است که بر آن اسم اعظم حَک است دیگر هیچ باکی از شیطان نیز نـدارم .!
دهان تنگِ شیرین اش مگرملکِ سلیمانست
که نقش خاتم لَعلش جهان زیرنگین دارد!
🌿━━━━━━🌿
الا ای پـیـر فـرزانه مکن عیبم ز میخـانــه
که من درتَرک پیمانه دلی پیمان شکن دارم
الا ای پیرفـرزانه (خواجه قوام) مراازاینکه مبادرت به شرابخواری وعشقبازی می کنم ملامت وسرزنش مکن برمن به سببِ رفتن به میخانه خُرده مگیروبیهوده ممانعت مکـن معذورم دارکه مرا روز ازل کاری بجز رندی نفرمودند….. توخود بهتر ازهمه نیک می دانی که من اهل توبه وترک باده نیستم بی پرده وبا صراحت می گویم که دل من درترک کردن شراب،بسیارَسُست عهد وپیمان شکن هست وتوان حفظ عهدوپیمان راندارد هیچ تدبیری تغییری درمن ایجادنخواهدکرد.
من ترک عشق وشاهدوساغرنمی کنم
صدبارتوبه کردم ودیگرنمی کنم
🌿━━━━━━🌿
خدا راای رقیب امشـب زمانی دیده برهم نه
که من بالعل خاموشش نهانی صدسخن دارم
رقیب : مراقب ، نگهبان درگاهِ محبوب
لـعـل : استعاره از لب معشوق
گرچه ازابتدا تاانتهای غزل،روی سخن با یک صاحب منصب دولتیست اما زبان حافظ،به مددِطبع لطیف وسر‌ارازعواطف واحساسات، بیانی عاشقانه هست واوبه راحتی توانایی این رادارد که هرمطلبی وموضوعی رابه زبان عاشقانه وعرفانه بازگونمایدتا دربرگیرنده ی معناهای متضادومتفاوت باشد ومخاطبین غزل،به فراخور ذوق وسلیقه ودرک ودانش خویش معناهای دلخواه برداشت نموده ومستفیض گردند
معنی بیت : ای نگهبان محض رضای خدا چندلحظه چشمانت را بربند ومن ومعشوق را راحت بگذار. من با آن لبهاکه درعین ِسکوت وخاموشی، اشارات وحرکاتِ دلبرانه ی زیادی دارند کاردارم! می خواهم از لبانش کام بگیرم.
"صدسخن دارم" استعاره ازاینکه می خواهم آن لبها راببوسم وکام بگیرم است.
بدان هوس که به مستی ببوسم آن لبِ لعل
چه خون که دردلم افتادچوجام ونشد!
دربرداشتی غیرعاشقانه، "لبهای خاموش" نشانه ی سکوت ِحاکی ازدلخوری مخاطب است خواجه قوام گرچه دوست صمیمی حافظ هست لیکن ازرندیهای حافظ دلخوراست وانتظاردارد حافظ،رفتارهای عصیانگرانه علیه متشرّعین وفقهای متعصّب دینی رامتوقف کند کمترسراغ می و میکده برود وخود ودوستان خودرا درتقابل باتندرویان ودلواپسان مذهبی قرارندهد……. امّاحافظ نه تنهاهیچ تغییری دررفتارخودایجادنکرده بلکه روزبروز با بی باکی وشهامت بیشتری دست به آگاهسازی زده وبااشعارروشنگرانه پرده ازحقّه بازی واعظان وزاهدان دروغگوبرمی دارد وانهارابرعلیه خودمی شوراند. لبهای خواجه قوام ناامیدانه خاموش شده وسکوت اختیارکرده است. حافظ از نگاهبانان درگاه دولتی خواجه قوام، اجازه می خواهد تااندک زمانی من باخواجه تنهاباشد سخنان محرمانه ی زیادی دارم که بابگویم شایدبتوانم نظرش رانسبت به رندی ورندانگی تغییردهم ولبهای خاموشش راازسکوت خارج نمایم.
اگردشنام فرمایی وگرنفرین دعاگویم
جواب تلخ می زیبدلب لعل شکرخارا
🌿━━━━━━🌿
چـو در گلزار اقبالش خرامانم بـحمد الله
نه میل لاله ونسرین نه برگ نسترن دارم
گلزاراقبالش خرامانم : سرنوشت، بخت وشانس به گلزار تشبیه شده است. یعنی درسرنوشت اوهستم،اومراپذیرفته و بختمان به هم گره خورده است.
بـرگ : معانی مختلفی دارد:1- برگ ، گلبرگ 2- میل و آرزو
"لاله" ، "نسرین" و "نستـرن" هم می‌تواند نام گل هستند .
معنی بیت : خدا راشکر اکنون که در گلزار سرنوشتِ محبوب بافخرفروشی ونازوافاده قدم می‌زنم، اکنون که حبیب مراپذیرفته واقبالمان به هم گره خورده است، دیگر نه میل دیدن لاله و نسرین دارم و نه آرزوی دیـدن نـسـتـرن! پذیرش وآغوش گرم یار گلستانی بی نظیراست که مرا ازداشتن باغ وچمن وگلشن بی نیاز می کند.
زین خوش رقم که برگلِ رخسارمی کشی
خط برصحیفه ی گل وگلزارمی کشی
🌿━━━━━━🌿
به رندی شهره شدحافظ میان همدمان لیکن
چه غم دارم که درعالم قوام الدّین حسن دارم
شـُهـره : مشهور ، زبـانـزد
رنـدی : آزادگی ووارستگی ازقید بند،آزاداندیشی دراینجا بی بندوبار
"حاجی قوام" به صفات پسندیده، کرم و بخشش ، ادب پروری و برپایی مجالس شعر مشهور بوده است وحافظ درچندین غزل از او به نیکی یـاد کرده است.
معنی بیت : گرچه حافظ در میان دوستان به بی بنـد و بـاری و میخوارگی مشهور شده است، با این وجـود هیچ باکی ازاین موضوع ندارم چرا که دراین دنـیـا دوستی باوفا وجوانمردی همچون "قوام الدین حسن" حامی و پـشتـیـبـان من است.
نکته‌دانی بذله‌گو چون حافظ شیرن سخن
بخشش آموزی جهان افروز چون حاجی قوام
سلمان در ۹ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۰۶ دربارهٔ سعدی » مواعظ » مثنویات » شمارهٔ ۳۲:
جسارتا بعضی از دوستان اولش جوری در مورد وزن و قافیه اظهار فضل میکنن که انسان فکر میکنه مرحوم قآنی دوباره پا در عرصه وجود گذاشتن اما بعدش میفرمایند مال چون الف بهش اظافه شده معنی مال نمیده یعنی تا به حال افرودن ویا کم کردن حرفی رو بر کلمات جهت برهم نخوردن وزن و قافیه ندیدن در ضمن در عصر حضرت سعدی اصولا ملا قدرت چندانی نداشتن که بخوان مظهر مردم آزاری باشن.
فرخ مردان در ۹ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۰۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۷۸:
حضرت حافظ نظر بلند بوده در همه امور. یه من میشه سه لیتر لامصب.
ابراهیم در ۹ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۴۴ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۱۷:
با سلام
من متن شعر زیر نیز از خیام نقل شده است آیا درست است؟
در کـارگـه کـوزه گـری بــودم دوش
دیـدم دو هزار کـوزه گـویا و خـموش
هــر یک به زبان حــال با مـن گفتند
کو کوزه گر و کوزه خر و کوزه فروش
فرخ مردان در ۹ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۱۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۷۵:
صدای سرکار خانم تاجیک زیبایی خاصی به شعر دادند. با تشکر از ایشون.
علیرضا در ۹ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۰۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۷۱:
جناب حسین آقای 2
مساله حرکت کسره و فتحه و ... نیست. اگر طبق پیشنهاد خانم مهناز این عبارت رو بخونیم، حرف عین کلاً حذف میشه و در دستور زبان فارسی ما چنین اجازه ای نداریم! فقط در باره حرف الف میشه این کارو کرد!
امید سیدیان در ۹ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۱۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۴۷۲:
سلام و درود فراوان؛
ممکن هست یکی از اساتید، این شعر را تفصیر کند یا توضیح دهد؟
برای مثال من مفهوم ابیات زیر را نمی فهمم:
چشم ببسته ای که تا خواب کنی حریف را
چونک بخفت بر زرش دست دراز می کنی
یا مثلا
بند که سخت می کنی، بند که باز می کنی
سپاس
علی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۰۰ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۸:
شعر ناقصه
سعید رضایی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۷:۴۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۷۱:
جناب خرم روزگار:
عرض شود ، شما عنوان نمودید حرف اضافه “جز” رانمی توان به عشق اضافه نمود. و از طرفی نظر خانم مهناز را 101% تایید نمودید . در صورتیکه ایشان نوشته اند:
"به گمانم ناقص است ، شاید اینطور باشد:
بجز عشق هر چه بینی همه جاودان نماند"
باز هم سپاسگزارم .
آصف همتی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۷:۲۰ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۹۱ - تفسیر قول حکیم: به هرچ از راه وا مانی، چه کفر آن حرف و چه ایمان، به هرچ از دوست دور افتی، چه زشت آن نقش و چه زیبا، در معنی قوله علیه‌السلام ان سعدا لغیور و انا اغیر من سعد و الله اغیر منی و من غیر ته حرم الفواحش ما ظهر منها و ما بطن:
به نظر می‌رسد مصرع دوم بیت بیست و هفتم این طور باشد: ای منزه از «بیان» و ...
در ضمن شماره‌گذاری شدن ابیات هم می‌تواند مفید باشد.
نادر.. در ۹ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۵:۲۷ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۶۷:
گر مرد ره نه‌ای تو بر بوی گل چه پویی؟
رو باز گرد کاین ره، پر خار می‌نماید..
کمال داودوند در ۹ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۱:۵۸ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۶۴۴:
گنجور یان عزیز جمع این رباعی از 5744
یاقوت در ۹ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۰:۲۲ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۳۷ - آتش کردن پادشاه جهود و بت نهادن پهلوی آتش کی هر که این بت را سجود کند از آتش برست:
حامد کهن دل عزیز
آدرس غلط به خلق خدا دادن و خلق را گمراه کردن از گناهان کبیره ست برادر
مولوی به جد مخالف متوسل شدن بود
آنجا که سرود:
من نخواهم لطف مه از واسطه
که هلاک قوم شد این رابطه
شاید روشنترین بیان را ر مورد متوسلین و قوم دعای توسل خوان داشت.
اما در مورد بیتی که گفتی شاید منظور حضرت این بود که به جز از سرچشمه راضی نشوید:
دست را اندر احد و احمد بزن...
شمس شیرازی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۱:۱۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۳۴:
بابک جان
بر این باورم که اگر مانای خرد عقل است، عقل نیز به مانای خرد است، سرکار خود دانید
دودیگر بیت فارسی، جایی دیده ام همان است که تازیان شعر میگویند!
سدیگرمن بهره هوشی بالایی ندارم ازینرو گاه دریافت مانای
آنچه مینویسید برایم دشوار است .
و سرانجام بی حول وقوه الهی ،بر پایه توانایی خویش
سالها پیش از آین خیلی محکم تو گوش مدرک زده ام!!
ساشا از مصدر ساشاییدن است ؟؟ به مانای سالم و شاد بودن؟؟
ناشاعر در ۹ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۲۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۶۶۰:
چرا این رباعی هم به نام منوچهری (شماره 5) ثبت شده؟
روی هم رفته سرگردانم این رباعی زیبا رو کی سروده!
سینا در ۹ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۳۲ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۵:
صدای بی نظیر استاد افتخاری و ساز استاد ذوالفنون شاهکاری شده
سیدعلی (رضا) ساقی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۲۸ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۵:
مرا مهر سیه چشمان زسر بیرون نخواهدشد
قضای آسمانست این ودیگرگون نخواهدشد
مِهر : علاقه ، محبت، مهر به معنای خورشید با آسمان ایهام تناسب ظاهری و معنایی دارد. از این تناسب، چنین به ذهن متبادر می گردد که همچنانکه اقبال ِ خورشید و آسمان به یکدیگر گِره خورده، سرنوشتِ من نیز با مِحبّتِ سیه چشمان گره خورده وباهیچ تدبیری تغییری دراین گره خوردگی ایجاد نخواهدشد....
قضای آسمان: حکم الهی وتقدیراست.
معنی بیت:
علاقه و محبتی که من نسبت به سیه چشمان دارم ازبین رفتنی نیست وتازمانی که من زنده هستم این اشتیاق بامن خواهدبود. این علاقمندی درتقدیر و سرنوشت من هست وبی تردیدحکم ِ الهی تغییر پذیر نیست
صدالبته که حافظ به قضا وقدر(به شکلی که عوام ومتشرّعین خشکه مغزمعتقدند) اعتقادی ندارد. روشن است که مصرع دوّم را عمداً به زبان آنهابادرنظرداشتِ باورهای عامیانه ی آنان وبرای بستن دهانشان باتاکیدبیشتر بیان کرده تا بیش ازاین مزاحمت ایجادنکنند واعتراضاتشان را پایان دهند. به عبارتی حافظ برای ساکت کردن آنها ازمنطق وسلاح ِ خودشان استفاده کرده است. مثلِ این است که به آنها می گوید مگرشما به قضاوقدرمعتقدنیستید؟ خوب این موضوع که: "من مهرسیه چشمان را زسربیرون نخواهم کرد" نیز قضای آسمان است وتقدیر من چنین است بنابراین من مقصّرنیستم!
حافظ دراین بیت پای پافشاری برعاشق پیشگی ورندانگی می فشارد وباشهامت وشجاعت، بی آنکه ازاتّهامهاتِ بدگویان ِ کینه توز باکی به دل راه دهد، باافتخار وغرور عشقبازی وعلاقمندی به زیبارویانِ سیه چشم را طریق ومذهبِ خویش اعلام می کند.
من نخواهم کرد ترکِ لعل یار وجام می
زاهدان معذورداریدم که اینم مذهب است.
🌺━━━━━━🌺
رقیب آزار ها فرمود و جای آشتی نگذاشت
مگرآه سحرخیزان سوی گردون نخواهد شد
رقیب : نگهبان ومراقب یار
معنی بیت:
رقیب مرا آزارها وشکنجه هاداد (به طنز می گوید فرمود) رقیب بانامهربانی وخشونت مرا طرد کرد وازنزدیک شدن به یار ممانعت کرد. اوآنقدردرحق من جور وجفاکرد که دیگرهیچ جای صلح وآشتی نمانده است. شاعردرمصرع دوّم ازلاعلاجی واز روی عجز وناله باخودمی گوید:
آخراین رقیب چگونه ازعواقبِ کار خویش نمی هراسد؟ مگر باورندارد که آهِ عاشقان (سحر خیزان)سرانجام به آسمان خواهدرسید ودامن ستمگران را خواهدگرفت؟!
دربرداشتی دیگر: رقیب می توانداستعاره از زاهدان ومتولیّان ِ یکسویه نگر ومتعصّبین ِجاهلِ زمانه ی شاعربوده باشد که درهمه ی دوره های تاریخی باعناوین گوناگون حضورداشته وباخشک مغزیِ خشونت آمیز، با روشنفکران دلسوز جامعه وآزاداندیشانی همچون حافظ جنگیده وآنها رابا اتّهاماتِ واهی به حاشیه وانزوا رانده اند.
آنها چنین می پندارند که ملایک وفرشتگانِ روی زمین هستند وحق دارند که هرکس دنباله رو وپیرو آنها نباشد سرازتنشان جدا کنند.! اینان در واقع معشوق اَزلی را درانحصار خودگرفته وبراین باور غلط اصرارمی ورزند که برای رسیدن به حق ،راهی جزپیروی ازاندیشه های انها نیست ودِگراندیشان مستحقّ مرگ ونابودی هستند!.
درصورتی که به اندازه ی تک تک افرادبشریّت راهِ رسیدن به سرمنزل مقصود وجود دارد وکسی حق ندارد باتفتیش عقاید، دیگری رابه زور شلّاق وشمشیر،مجبوربه تغییرروش اندیشیدن ودست برداشتن ازباورها واعتقاداتِ شخصی نماید.چنانکه حضرت حافظ می فرماید:
عیب رندان مکن ای زاهدپاکیزه سرشت
که گناه دگران برتونخواهند نوشت
🌺━━━━━━🌺
مرا روز ازل کاری به جز رندی نفرمودند
هرآن قسمت که آنجارفت ازآن افزون نخواهدشد
«مراروز ازل کاری بجز رندی نفرمودند» یعنی ذات من اینگونه طراحی شده که رندانه زندگی کنم بدون نقاب ساده وبی ریا باشم دربند واسارت هیچ خواسته ای نیستم من براساس طبیعت ذاتی خودم رفتارمی کنم.
رندانگی دربینش حافظانه حرکت وتلاش فردی به سمت خدایگونگیست امانه ازروی خواهش وآرزو؛ چراکه هرخواهش وآرزویی (چه مادی ومعنوی) یک بندویک زنجیرجدیداست وآدمی رابه اسارت می کشد. حافظ ازروی فطرت خود بسوی خدایگونگی می کند برعکس اغلب عامه ی مردم که برای سبقت ازدیگران تلاش می کننددرهیچ مسابقه ای برای پیشی گرفتن ازدیگران شرکت نمی کند نقاب برچهره نمی زند جاه طلب نیست وبه قضاوتهای احمقانه ی دیگران هیچ اهمیتی قائل نیست چراکه هرکسی آزاداست تا ابله باشد ویااحمق باقی بماند.
«رند» دربینش حافظانه هرچندکه ظاهراً (البته ازمنظرشریعت) گناهکار وآلوده دامن است اما درحقیقت؛ رندانگی سبکی حافظانه وسیروسلوکی منحصربفرد به سمت خدایگونگیست امانه ازمسیری که مذاهب سازمان یافته طراحی ومطرح کرده اند. «رندانگی» آوارگی درکوی معرفت وپرسه زدن درفرازوفرود جاده ی بیداری و آگاهیست. «رندان» دوره گردی درعرصه ی جستجو رابرسکونت درمعابد واعتکاف در مساجد ترجیح داده وبی وقفه حتی درسکوت وخلوتگاه خویش نیز درحال حرکت بسوی معرفت الهی هستند.
رندنه تنها نگران نظریات دیگران نیست بلکه سعی براین داردکه درصحنه ی نمایش نباشد اوبیشتر درسکوت ودرخلوتگاه خویش حضورداردساکت زندگی می کندوهرگزتوجه وتایید کسی راگدایی نمی کند.
درادامه ی سخنان قبلی،حافظ اگربه" قسمت وقضاوقدر" اعتقاد داشت هرگز غزل: "بیا تا گل برافشانیم ومی درساغراندازیم فلک راسقف بشکافیم وطرحی نودراندازیم رانمی توانست بسراید" روشن است که این غزل وغزل های بسیاری دیگرازاین دست، تنها ازطبعی عصیانگر و شورشی برمی آید که سرش به دنیی وعقبی فرونیاید.
حافظی که ما می شناسیم یک انقلابی، روشنفکر ووارسته ایست که قرنها جلوتراززمان ِ خویش می اندیشیده است! اونه یک شاعربی بدیل بلکه اسطوره ایِ حماسه ساز، ساختارشکن وظلمت شکنیست که برزمین وزمان می شورد تامُشتِ حُقّه بازان ِ متعصّبِ خودبین راباز و مردم را به آگاهی ودانایی برساند.
دراین بیت نیز طنز وطعنه وتمسخر زاهد وعابد کاملاً مشهوداست. به زبان وسبک خودِ آنها وبادرنظرگرفتن ِ باورهای آنان می خواهد پاسخ دندان شکنی به آنها بدهد ومی فرماید:
معنی بیت:
روزی که من خَلق شدم سرنوشتِ من اینگونه رقم خورده که من عاشق و رند وآزاداندیش باشم. بدلن مثل که هیچ برگی بدون اذن خداوند برزمین نمی افتد رندی درتقدیرمن نوشته شده وبراساس ِ باورها واعتقاداتِ خودشما (متحجّران وخشک مغزان)روشن است که فرمان الهی همانگونه که از ازل رقم خورده هرگز کم و زیاد نمی شود.
حافظ بهترازهمه می داند که اگر بازبانِ خودآنها وبامنطق ِ خودآنها حرف بزند نتیجه ی مطلوبی حاصل میگردد.
عیبم مکن به رندی وبدنامی ای حکیم
کاین بودسرنوشت زدیوان قسمتم
🌺━━━━━━🌺
خدا رامُحتسب ما را به فریادِ دف و می بخش
که سازِ شرع ازاین افسانه بی قانون نخواهدشد
دراین بیت حافظ طنز وطعنه رابرجسته تر وبی پرده ترازقبل، چاشنیِ سخن قرارمی دهد شرع را که شدیداً درآن روزگاران، درانحصارِ کامل ِیکسو نگرانِ متعصّبِ تکفیری بود وباموسیقی ورقص وآواز بشدّت مخالفت می وَرزیدند، به ساز تشبیه کرده است!! وبدتر ازآن،طعنه ایست که به مُحتسب ومامورین نهی ازمنکر می زند که آمده اند تااو رابه جرم ِ گوش دادن به موسیقی وخوشباشی دستگیر کنند ! اوازآنها می خواهد اورا به حُرمتِ آوازِ دَف ونی ببخشند!!!
مُحتسب: ماموررسیدگی، مامورشرعی-حکومتی ِ اَمر به معروف ونهی ازمنکر
معنی بیت: باطنزوطعنه وتمسخرخطاب به محتسب می فرماید:
ای محتسب تو را بخدا سوگند می دهم، به حُرمتِ ناله های دف و نی، ازخطاهای ما(عیش وعشرت وگوش دادن به موسیقی که ازنظرگاه شرع گناه محسوب می گردد) بگذروبگذارکه ما به عیش وعشرتمان بپردازیم. ای محتسب نگران مباش، بااین عیش وعشرتِ اندکی که ما داریم به شریعت لطمه ای نخواهد خورد! سازشریعت با این ترانه و موسیقی ِما، ناکوک و بی قاعده و بی قانون نمی شود وخللی بر شریعت وارد نمی شود مارابه حال ِخودبگذاروبگذر.
مکن به حقارت نگاه درمن ِ مست
که آبروی شریعت بدین قَدَرنرود.!
🌺━━━━━━🌺
مَجالِ من همین باشد که پنهان مِهراو ورزم
کنار وبوس وآغوشش چه گویم چون نخواهد شد
مَجال : فرصت وحدودِ اختیار وتوانایی
"کنار وبوس وآغوش" ازمنظرعرفانی، رازونیاز و عشقبازی باآسودگیِ خاطر درمکان وگوشه ای اَمن است متاسّفانه باتوجّه به توضیحاتِ قبلی، گویا این امکان برای شاعر عزیز ما میسّرنیست.
معنی بیت: بادرنظرگرفتن شرایطِ بالا وتنگ شدن ِ عرصه بر روشنفکران، می فرماید:
معنی بیت:
فرصت و قدرت من تا همین حد است که بصورتِ پنهانی (درخیال و خلوتِ ذهن) به معشوق خویش عشق به وَرزم وبدینگونه بصورت ِخیالی به عشقبازی بااوبپردازم. زمانی که می دانم امکان ِ وصلت نیست ونعمت کناروبوس وآغوشش به من ِ نخواهد رسید چه چیزی دارم بگویم؟
مقام اَمن ومی بی غش ورفیق شفیق
گرت مدام میسّرشود زهی توفیق!
🌺━━━━━━🌺
شرابِ لَعل و جای اَمن و یار مهربان ساقی
دلا کی بِه شود کارت اگر اکنون نخواهد شد؟
معنی بیت: ای دل بیتاب وبیقرار، اکنون که شرابِ لَعل فام و جای راحت و آرام در اختیار داری و ساقی باتو همدل ومهربان است، دیگر چه می خواهی ؟ اگر اکنون احساس خوشبختی نکنی و روزگار رابااشتیاقی عظیم به خوشی وشادمانی نگذرانی کی دیگرچنین فرصتی پیش خواهد آمد؟ کی قراروآرام خواهی گرفت؟
امّا مشکل حافظ شراب وجای اَمن وساقی ِ مهربان نیست! دردِ حافظ وصالِ یاراست. اگرهم تمامی مشکلات وموانعی که درشرح بیت های پیشین مطرح شد مرتفع گردد باز حافظ ناکام است ووقتی به کامیابی می رسد که به خودِ یاررسیده ودروجود اوذوب شده باشد.
ساقی ومطرب ومی جمله مهیّاست ولی
عیش بی یارمهیّانشودیارکجاست؟
🌺━━━━━━🌺
مشوی ای دیده نقش غم زلوح سینه ی حافظ
که زخم ِ تیغ دلداراست ورنگِ خون نخواهد شد
نخواهدشد: نخواهدرفت،پاک نخواهدشد
ای چشم ِاشکبارمن،اینقدرگریه مکن تو می خواهی با بارش اشک، نقش متبرّک غم و اندوه عشق راازسینه ی مجروح ِمن بشویی وپاک کنی، تلاش ِ بیهوده می کنی هرگز میّسرنخواهد شد،زیرااین زخم ِخونین از شمشیردلداراست وهرگز رنگِ خون بااشک پاک نمی شود.
سوادِ دیده ی غمدیده ام به اشک مشوی
که نقش ِ خال ِ تواَم هرگزازنظرنرود.
🌹🙏🏻
🌿━━━━━━━━━━🌿
صدالبته که حافظ به قضا وقدر(به شکلی که عوام ومتشرّعین خشکه مغزمعتقدند) اعتقادی ندارد. روشن است که مصرع دوّم را عمداً به زبان آنهابادرنظرداشتِ باورهای عامیانه ی آنان وبرای بستن دهانشان باتاکیدبیشتر بیان کرده تا بیش ازاین مزاحمت ایجادنکند واعتراضاتشان را پایان دهند. به عبارتی حافظ برای ساکت کردن آنها ازمنطق وسلاح ِ خودشان استفاده کرده است. مثلِ این است که به آنها می گوید مگرشما به قضاوقدرمعتقدنیستید؟ خوب این موضوع که: "من مهرسیه چشمان را زسربیرون نخواهم کرد" نیز قضای آسمان است وتقدیر من چنین است بنابراین من مقصّرنیستم!
حافظ دراین بیت پای پافشاری برعاشق پیشگی می فشارد وباشهامت وشجاعت، بی آنکه ازاتّهامهاتِ بدگویان ِ کینه توز باکی به دل راه دهد، باافتخار وغرورعشقبازی وعلاقمندی به زیبارویانِ سیه چشم را طریق ومذهبِ خویش اعلام می کند.
من نخواهم کرد ترکِ لعل یار وجام می
زاهدان معذورداریدم که اینم مذهب است.
رقیب آزار ها فرمود و جای آشتی نگذاشت
مگرآه سحرخیزان سوی گردون نخواهد شد
رقیب : نگهبان یار
معنی بیت:
رقیب مرا آزارها وشکنجه هاداد (به طنز می گوید فرمود) رقیب بانامهربانی وخشونت مرا طرد کرد وازنزدیک شدن به یار ممانعت کرد. اوآنقدرجور وجفاکرد که دیگرهیچ جای صلح وآشتی نمانده است. شاعردرمصرع دوّم ازلاعلاجی واز روی عجز وناله باخودمی گوید:
آخراین رقیب چگونه ازعواقبِ کار خویش نمی هراسد؟ مگر باورندارد که آهِ عاشقان (سحر خیزان)سرانجام به آسمان خواهدرسید ودامن ستمگران را خواهدگرفت؟!
رقیب می توانداستعاره از زاهدان ومتولیّان ِ یکسویه نگر ومتعصّبین ِجاهلِ سُنّی(وهابیّون- داعش وتکفیربهای خودپسند) باشد که درهمه ی دوره های تاریخی باعناوین گوناگون حضورداشته وباخشک مغزیِ خشونت آمیز، با روشنفکران دلسوز جامعه وآزاداندیشانی همچون حافظ جنگیده وآنها رابا اتّهاماتِ واهی به حاشیه رانده اند.
آنها چنین می پندارند که ملایک وفرشتگانِ روی زمین هستند وحق دارند که هرکس دنباله رو وپیرو آنها نباشد سرازتنشان جدا کنند.! اینان در واقع معشوق اَزلی را درانحصارخودگرفته وبراین باور غلط اصرارمی ورزند که برای رسیدن به حق ،راهی جزپیروی ازافکار پوسیده ی انها نیست ودِگراندیشان مستحقّ مرگ ونابودی هستند!.
درصورتی که به اندازه ی تک تک افرادبشریّت راهِ رسیدن به سرمنزل مقصود وجود دارد وکسی حق ندارد باتفتیش عقاید، دیگری رابه زور شلّاق وشمشیر،مجبوربه تغییرروش اندیشیدن ودست برداشتن ازباورها واعتقاداتِ شخصی نماید.چنانکه حضرت حافظ می فرماید:
عیب رندان مکن ای زاهدپاکیزه سرشت
که گناه دگران برتونخواهند نوشت
مرا روز ازل کاری به جز رندی نفرمودند
هرآن قسمت که آنجارفت ازآن افزون نخواهدشد
«مراروز ازل کاری بجز رندی نفرمودند» یعنی ذات من اینگونه طراحی شده که رندانه زندگی کنم بدون نقاب ساده وبی ریا باشم دربند واسارت هیچ خواسته ای نیستم من براساس طبیعت ذاتی خودم رفتارمی کنم.
رندانگی دربینش حافظانه حرکت وتلاش فردی به سمت خدایگونگیست امانه ازروی خواهش وآرزو؛ چراکه هرخواهش وآرزویی (چه مادی ومعنوی) یک بندویک زنجیرجدیداست وآدمی رابه اسارت می کشد. حافظ ازروی فطرت خود بسوی تکامل وخداشدن حرکت می کند برعکس اغلب عامه ی مردم که برای سبقت ازدیگران تلاش می کننددرهیچ مسابقه ای برای پیشی گرفتن ازدیگران شرکت نمی کند نقاب برچهره نمی زند جاه طلب نیست وبه قضاوتهای احمقانه ی دیگران هیچ اهمیتی قائل نیست چراکه هرکسی آزاداست تا ابله باشد ویااحمق باقی بماند.
«رند» دربینش حافظانه هرچندکه ظاهراً (البته ازمنظرشریعت) گناهکار وآلوده دامن است اما درحقیقت؛ رندانگی سبکی حافظانه وسیروسلوکی منحصربفرد به سمت خدایگونگیست امانه ازمسیری که مذاهب سازمان یافته طراحی ومطرح کرده اند. «رندانگی» آوارگی درکوی معرفت وپرسه زدن درفرازوفرود جاده ی بیداری و آگاهیست. «رندان» دوره گردی درعرصه ی جستجو رابرسکونت درمعابد واعتکاف در مساجد ترجیح داده وبی وقفه حتی درسکوت وخلوتگاه خویش نیز درحال حرکت بسوی معرفت الهی هستند.
رندنه تنها نگران نظریات دیگران نیست بلکه سعی براین داردکه درصحنه ی نمایش نباشد اوبیشتر درسکوت ودرخلوتگاه خویش حضورداردساکت زندگی می کندوهرگزتوجه وتایید کسی راگدایی نمی کند.
درادامه ی سخنان قبلی،حافظ اگربه" قسمت وقضاوقدر" اعتقاد داشت هرگز غزل: "بیا تا گل برافشانیم ومی درساغراندازیم فلک راسقف بشکافیم وطرحی نودراندازیم رانمی توانست بسراید" روشن است که این غزل وغزل های بسیاری دیگرازاین دست، تنها ازطبعی عصیانگر و شورشی برمی آید که سرش به دنیی وعقبی فرونیاید.
حافظی که ما می شناسیم یک انقلابی، روشنفکر ووارسته ایست که قرنها جلوتراززمان ِ خویش می اندیشیده است! اونه یک شاعربی بدیل بلکه اسطوره ایِ حماسه ساز، ساختارشکن وظلمت شکنیست که برزمین وزمان می شورد تامُشتِ حُقّه بازان ِ متعصّبِ خودبین راباز و مردم را به آگاهی ودانایی برساند.
دراین بیت نیز طنز وطعنه وتمسخر زاهد وعابد کاملاً مشهوداست. به زبان وسبک خودِ آنها وبادرنظرگرفتن ِ باورهای آنان می خواهد پاسخ دندان شکنی به آنها بدهد ومی فرماید:
معنی بیت:
روزی که من خَلق شدم سرنوشتِ من اینگونه رقم خورده که من عاشق و رند وآزاداندیش باشم. رندی درتقدیرمن نوشته شده وبراساس ِ باورها واعتقاداتِ خودشما (متحجّران وخشک مغزان)روشن است که فرمان الهی همانگونه که از ازل رقم خورده هرگز کم و زیاد نمی شود.
حافظ بهترازهمه می داند که اگر بازبانِ خودآنها وبامنطق ِ خودآنها حرف بزند نتیجه ی مطلوبی حاصل میگردد.
عیبم مکن به رندی وبدنامی ای حکیم
کاین بودسرنوشت زدیوان قسمتم
خدا رامُحتسب ما را به فریادِ دف و می بخش
که سازِ شرع ازاین افسانه بی قانون نخواهدشد
دراین بیت حافظ طنز وطعنه رابرجسته تر وبی پرده ترازقبل، چاشنیِ سخن قرارمی دهد شرع را که شدیداً درآن روزگاران، درانحصارِ کامل ِیکسو نگرانِ متعصّبِ تکفیری بود وباموسیقی بشدّت مخالفت می وَرزیدند، به ساز تشبیه کرده است!! وبدتر ازآن،طعنه ایست که به مُحتسب ومامورین نهی ازمنکر می زند که آمده اند تااو رابه جرم ِ گوش دادن به موسیقی وخوشباشی دستگیر کنند ! اوازآنها می خواهد اورا به حُرمتِ آوازِ دَف ونی ببخشند!!!
مُحتسب: ماموررسیدگی، مامورشرعی-حکومتی ِ اَمر به معروف ونهی ازمنکر
معنی بیت: باطنزوطعنه وتمسخرخطاب به محتسب می فرماید:
ای محتسب تو را بخدا سوگند می دهم، به حُرمتِ ناله های دف و نی، ازخطاهای ما(عیش وعشرت وگوش دادن به موسیقی که ازنظرگاه شرع گناه محسوب می گردد) بگذروبگذارکه ما به عیش وعشرتمان بپردازیم. ای محتسب نگران مباش، بااین عیش وعشرتِ اندکی که ما داریم به شریعت لطمه ای نخواهد خورد! سازشریعت با این ترانه و موسیقی ِما، ناکوک و بی قاعده و بی قانون نمی شود وخللی بر شریعت وارد نمی شود مارابه حال ِخودبگذاروبگذر.
مکن به حقارت نگاه درمن ِ مست
که آبروی شریعت بدین قَدَرنرود.!
مَجالِ من همین باشد که پنهان مِهراو ورزم
کنار وبوس وآغوشش چه گویم چون نخواهد شد
مَجال : فرصت وحدودِ اختیار وتوانایی
"کنار وبوس وآغوش" ازمنظرعرفانی، رازونیاز و عشقبازی باآسودگیِ خاطر درمکان وگوشه ای اَمن است متاسّفانه باتوجّه به توضیحاتِ قبلی، گویا این امکان برای شاعر عزیز ما میسّرنیست.
معنی بیت: بادرنظرگرفتن شرایطِ بالا وتنگ شدن ِ عرصه بر روشنفکران، می فرماید:
معنی بیت:
فرصت و قدرت من تا همین حد است که بصورتِ پنهانی (درخیال و خلوتِ ذهن) به معشوق خویش عشق به وَرزم وبدینگونه بصورت ِخیالی به عشقبازی بااوبپردازم. زمانی که می دانم امکان ِ وصلت نیست ونعمت کناروبوس وآغوشش به من ِ نخواهد رسید چه چیزی دارم بگویم؟
مقام اَمن ومی بی غش ورفیق شفیق
گرت مدام میسّرشود زهی توفیق
شرابِ لَعل و جای اَمن و یار مهربان ساقی
دلا کی بِه شود کارت اگر اکنون نخواهد شد
معنی بیت: ای دل بیتاب وبیقرار، اکنون که شرابِ لَعل فام و جای راحت و آرام در اختیار داری و ساقی باتو مهربان است ، دیگر چه می خواهی ؟ اگر اکنون روزگار خوشی نداشته باشی کی دیگرچنین فرصتی پیش خواهد آمد؟ کی قراروآرام خواهی گرفت؟
امّا مشکل حافظ شراب وجای اَمن وساقی ِ مهربان نیست! دردِ حافظ وصالِ یاراست. اگرهم تمامی مشکلات وموانعی که درشرح بیت های پیشین مطرح شد مرتفع گردد باز حافظ ناکام است ووقتی به کامیابی می رسد که به خودِ یاررسیده باشد.
ساقی ومطرب ومی جمله مهیّاست ولی
عیش بی یارمهیّانشودیارکجاست؟
مشوی ای دیده نقش غم زلوح سینه ی حافظ
که زخم ِ تیغ دلداراست ورنگِ خون نخواهد شد
نخواهدشد: نخواهدرفت،پاک نخواهدشد
ای چشم ِاشکبارمن،اینقدرگریه مکن تو می خواهی با بارش اشک، نقش متبرّک غم و اندوه عشق راازسینه ی مجروح ِمن بشویی وپاک کنی، تلاش ِ بیهوده می کنی هرگز میّسرنخواهد شد،زیرااین زخم ِخونین از شمشیردلداراست وهرگز رنگِ خون بااشک پاک نمی شود.
سوادِ دیده ی غمدیده ام به اشک مشوی
که نقش ِ خال ِ تواَم هرگزازنظرنرود.
بابک چندم در ۹ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۷:۳۳ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۵۱:
گمنام جان،
آخ،آخ،آخ...
می دانستم که کار به اینجا می کشد و شما مثنوی هفتاد و دو من را رها کرده و این گوشه اش را می چسبی...
خود گفتی که خلاصه کن وگرنه برایت می آوردم که سرآمدان این کار آلمانها بودند و آنان را با انگلیس و انگلیسیان رابطه نه چندان حسنه، حال آنکه تمامی آنان نیز به همان نتایج رسیدند...
باری،
فلمینگ بریتانیایی دیگری بود و کاشف آنچه که رازش بسی کهنتر از 2500 سال، شما و خاندان در زمان نیاز پنی سیلین استفاده نمی کنید؟...
انقلاب صنعت و موتور محرکه از انگلیس سر برآوردند، حال شما سوار بر کشتی و هواپیما و خودرو (این آخری هنوز به بازار نیامده ولی چه کنیم که در ایران دهه هاست که آمده!) نمی شوی؟...
هولبرن و پرسل نیز از همان دیارند، آیا نباید به موسیقی آنان گوش فرا داد؟...
اگر قرار باشد که شصت و اندی میلیون مردمان را فقط به صرف آنچه که دولت فخیمه شان در این دو قرن بر سر ما آورده به چوب بندیم، آنزمان هیچ ایرانی بابت بدهی حکومتهایش در اقصی نقاط جهان از سیخ و صلیب کشیدن در امان خواهد بود؟ امثال غزنویان تاراجگر و برده بر در تاریخمان بسیارند...
صحبت بر سر زبان است و نه یکی از دهها ده پژوهشگرانش...
خرم روزگار در ۹ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۱۵ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۷:۰۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۷۱:
جناب سعید،
عرض شود ، ما عنوان نمودیم حرف اضافه "جز" رانمی توان به عشق اضافه نمود. ما در استادی ایشان شک نمی کنیم و هم در بی توجهیشان به وزن و قافیه
و البته این مساله ای پیچیده نیست.
سپاس می گزاریم.
کسری یاوری در ۹ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۵۸ دربارهٔ سلمان ساوجی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۱: