فرخ مردان در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۵۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۸:
1-در بیت اول مخمور به معنای مصدری بکار رفته و بمعنی مستی ست.
=> مخمور شبانه= مستیِ شب هنگام.
2- در همان بیت، فعل گرفتمِ دوم را حافظ حذف کرده. در ابتدای مصرع دوم دو تا "گرفتم "بوده:
مستیِ شبانه من را گرفت و من چنگ و چغانه را (در دست) گرفتم.
2-در بیت پنجم، "کمر وار"= شبیه کمربند. پس:
تا وقتی وجود خود را در میان ببینی، فکر نکن که مثل کمربند (که در میان بدن هست)میتوانی دستی یه کمرِیار برسانی.
3- از بیت چهارم نصیحت های ساقی شروع میشود که تو باید به خدا التفات کنی و ندیم و مطرب و ساقی و غیره در مقابل عالم بالا و ذات خداوندی هیچ است.
دو بیت آخر هم جواب حافظ یه این ساقیِ نصیحت گو هست که میگوید این حرفها همه افسانه ست(!).
سعید رضایی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۵۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۷۱:
با سپاس از خانم مهناز و آقا سعید . به گمانم ناقص نیست ، اگر جز با کسره خوانده شود نیازی به اضافه کردن ب نیست . و وزن شعر هم کامل است .
گذشته از آن حضرت مولانا می فرماید:
رستم از این بیت و غزل ای شه و سلطان ازل
مفتعلن مفتعلن مفتعلن کشت مرا
قافیه و مغلطه را گو همه سیلاب ببر
پوست بود پوست بود درخور مغز شعرا
با سپاس فراوان ، حقیر سراپا تقصیر ، سعید رضایی .
علیرضا در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۳۴ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۷۱:
یادداشت خانم مهناز نمیتونه درست باشه. اگرچه عبارتی که در اصل شعر نوشته شده شکست وزنی داره و عبارتی که خانم مهناز نوشتن در ظاهر این شکست رو رفع میکنه، اما واقعیت چیز دیگری ست.
اول این که این گونه شکست های وزنی در شعر قدما گاهی اوقات دیده میشه و حتی کتب عروض قدیمی در هر بیت یک بار رو مجاز میدونن.
امانکته دوم؛ در عبارتی که خانم مهناز نوشتن ما نمیتونیم «بجز عشق» رو به صورت «بجزِشق» بخونیم. این گونه تسهیل صرفا برای الف مجازه و برای عین مجاز نیستیم.
مثلا در همین غزل داریم «دل تو مثال بام است و ...» و اینجا مجازیم که الف رو در کلمه است تسهیل کنیم، یعنی بخونیم «دل تو مثال بامَ ست و...» اما برای حرف عین چنین اجازه ای نداریم.
هرجا چنین چیزی مشاهده فرمودید با قدرت و اطمینان میتونید ایراد بگیرید، حتی اگر شاعر بزرگی باشه!
فرشید در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۵۷ دربارهٔ منوچهری » دیوان اشعار » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵:
با سلام این رباع در قسمت رباعیات مولانا به شماره 660 آمده لطفا تصحیح نمایید
کسرا در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۲۵ دربارهٔ کسایی » دیوان اشعار » ای گلفروش ...:
جناب بحرانی درود بر شما
فرخ مردان در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۷:۳۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۰:
توضیحی کوچک:
"هر کس از مهره مهر تو به نقشی مشغول....عاقبت با همه کج باخته‌ای یعنی چه"
هر یک از رقیبان با تو نرد عشق میبازند. مهره های محبت را بازی میکنند و دلخوش به طاس های موافقی هستند که میاورند و فکر میکند که بازی را می بَرَند اما تو آخر کار با همه جر زنی میکنی و بازی را بهم میزنی. آخر این کارها چه معنیی دارد؟
نقش= خال( مخصوصا موافق) در طاس ریختن
کج باختن=(دهخدا) دغل کردن در بازی و مکر کردن و فریب دادن
حسین ذاکری در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۳:۵۲ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۵۵:
بنده به نظرم این رباعی ممکنه به این صورت بوده باشه:
آنان که به صحرای علل تاخته‌اند
بی او همه کارها بپرداخته‌اند
امروز بهانه‌ای در انداخته‌اند
فردا همه آن بود که دی ساخته‌اند
کسانی که به علم (ابزار علت و معلولی که یکی از پایه های اساسی نگرش علمی به جهان هستی است) حمله برده اند و بدون استفاده از آن سعی در توجیه پدیده های جهان هستی و ساز و کار آن پرداخته اند، امروز توجیه اشتباهی (بهانه) ارایه کرده اند، فردا همان می شود که دیروز ساخته شده (اشاره به نگرش جبری و علت و معلولی حکیم)
کمال داودوند در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۳:۰۸ دربارهٔ ابوسعید ابوالخیر » رباعیات نقل شده از ابوسعید از دیگر شاعران » رباعی شمارهٔ ۶۴۲:
بنده این رباعی را با دوستان به اشتراک گذاشتم وجمع این رباعی از 7161
منصور در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۳:۰۰ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۸:
دو بیت کم داره
نگه به گوشه آن چشم مست مکن
کناره گیر از آن گوشه تیر می اید
غمین نباشم اگر دیر امدی که مرا
سعادتی چو تو البته دیر می اید
ذکراالله ((مجددی)) در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۱:۴۹ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱ - سرآغاز:
هوالله
درود و سلامتی بر همگان !
درست همین است:
بشنو از نی چون حکایت میکند / از جدایی ها شکایت میکند.
بچه ایرون در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۱:۴۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۱۳۳:
برادرا ! سرو کار تو با کس افتاده است
کز اوست بی سروپاگشته، گنبد دوار
مهرذاد ا در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۵۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳:
ترک شیرازی در اینجا به معنی یار زیبای شیرازی است. حافظ در اینجا ترک را کلا به جای معشوق زیبا به کار برده است و ارتباطی به ترک بودن ندارد. دلیل آن هم این بوده است که در گذشته کنیزان یا زیبارویان ترک شرق ایران به زیبایی معروف بوده اند و باب سلیقه روز بوده اند. برخلاف نظر دوستی در بالا نه قد بلند بوده اند و نه چشم روشن. بلکه قیافه ای شبیه بعضی از اقوام افغانستان امروز داشته اند مولوی می گوید: دو چشم ترک خطا را چه ننگ از تنگی / چه عار دارد سیاح جان از این عوری ... با توجه به شعر مولوی می بینیم از نژاد زرد و شرق بوده اند.
سیدعلی (رضا) ساقی در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۲:۲۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۴۰:
من که ازآتش دل چون خُم می درجوشم
مُهر بر لب زده خون می‌خورم وخاموشم
"آتـشِ دل" همان آتش ِعـشـق" است که دل وجان شاعر را به سوز و گدازانداخته است.
"چون خُم ِ می در جوشم " : یعنی اینکه همانندِ خُم ِ می که هنگام رسیدن به جوشش در می آید، من نیز برسرآتش عشق درجوش و خروش هستم.......
"مـُهـر بر لب زده وخاموشم": همانگونه که سر خُم راباخمیر یا گِل ومانندِ اینها می پوشانند تاازنفوذ هواجلوگیری شذه وشراب خراب نگردد، دهان من نیز بنابه مسایلی (شرایطِ ناموافق سیاسی- اجتماعی وخفقان واستبداد وغیره) بسته است وگویی که مُهر بردهان زده و ناگزیرخاموش هستم.
"خون دل خوردن" : زجـر کشیدن، همانگونه که دانه های انگور درداخلِ خُم ،دچارتحوّلات شده وگویی که درحال خون دل خوردن وزجر کشیدن هستند، من نیزدچارحالی شبیه به آنها شده ودرحال جوشش وخون دل خوردن هستم.
مـعـنـی بـیـت : مـن به سببِ آتش عشقی که در دلم زبانه می کشد همانندِ خُم ِ شراب در جوشش و التهاب هستم وهمانگونه که سرخُمره را مُهروموم می کنند دهانم را بسته ام،سکوت اختیارکرده ام درحالی که درونم آتش زبانه می کشد وآزارم می دهد، خون دل می خورم ودم برنمی آورم.
گویی اوضاع سیاسی واجتماعی چندان وفقِ مرادِشاعرنیست وعشقبازی شدیداً ازسوی متشرّعین ِ یکسویه نگر ومتعصّبِین دینی، تحریم شده وعاشقی جُرم بزرگی محسوب می شود که شاعر نمی تواند ازعشقِ خویش حرفی بزند!
گویندرمزعشق مگوئیدومشنوید
مشکل حکایتیست که تقریرمی کنند
امّاجالب اینجاست که حافظ تسلیم شرایط نمی شود وشجاعانه درچنین شرایطی که سخن گفتن ازعشق ممنوع می باشد ودرحالی که شدیداً تحت کنترل بوده ،مُهربرلب زده وسکوت اختیارکرده!بازمی بینیم که چگونه وچه نکته های نغزی ازعشقبازی رافریادمی زندوبهترین مضامین وعبارات رابخدمت گرفته وغزلی آبدار وزیبا راخلق می کند. این همان پارادکس ظاهری وباطنیست که پیشترگفته شد حافظ شدیداًعلاقمندِ آن است درعین حالی که سکوت اختیارنموده وخاموش است درچنین حدشگفت انگیزی، سازسخن کوک کرده و درحال سخن سرائیست.!
زتاب آتش سودای عشقش
بسان دیگ دایم درخروشم
🌿━━━━━━━━━━🌿
قـصد جانسـت طـمع درلب جانان کردن
تو مرابین که دریـن کاربه جان می‌کوشم
"قصدِ جان است": خود کشی کردنست ، دست ازجان شستن است.
"طـَمـع" : هـوس ، آرزو
"طمع در لبِ جانان کردن" : آرزوی ِ وصال وهوس بـوسیدن لب یـار درسرپرورانیدن،
"به جان می کوشم": چه سعی وتلاش ِ جدّی وصمیمانه ای دارم
مـعـنـی بـیـت : دراین روزگارسیاه ووانفسا! عشق ورزیدن، آرزویِ وصال وهوس ِ بـوسیدنِ لب یـار ،باخودکشی ودست ازجان شستن یکی شده است. تودراین میان مرا ببین که برای خودکشی چه بادل وجان تلاش می کنم!
حافظ به طنزمی گوید که عجیب این است که مـن می دانم مجازاتِ عشق ورزی مرگ است امّاهمچون فرهاد که ازمرگ هراسی نداشت وبخاطرشیرین، ازجان ِشیرین گذشت، بادل وجان دراین راه نهایتِ کوشش خودم را می‌کنم .
گرچوفرهادم به تلخی جان برآیدباک نیست
بس حکایت های شیرین بازمی ماند
🌿━━━━━━━━━━🌿
من کی آزاد شوم ازغم دل؟! چون هردَم
هـنـدوی زلف بـُـتی حـلقـه کنددر گوشم
من کی آزاد شـوم..." : بااین وضعیّتی که من دارم هر گز از غم دل رها نخواهم شد
"هـنـدوی زلـف" : غلام ،بنده وزرخرید. بیشتر به غلامان ِ سیاه اطلاق شده است و در مقابلِ ترک ، رومی و بابلی به کار رفته است . امّادراینجا فقط به معنای سیاهیست. یعنی سیاهیِ زلف
" حـلـقـه درگوش کردن" : اشاره به رسمی قدیمیست. رسمی که براساس ِ آن،برای تشخیص وتمایزبردگان،صاحبان آنهاحلقه ای در گوش برده یِ فرو می کردند وبدینوسیله اورا ازآن خودمی نمودند. هرحلقه ای نشانه ی وابستگی ِ برده به صاحبِ مشخّصی بود. حلقه درگوش کردن بعدها به ادبیِات عاشقانه راه پیداکرد. استعاره از دلباختگی، اسیر وگرفتار شدن کسی به عشق ومحبت کسی دیگراست.
"بـُت" : معشوق زیبا روی.
مـعـنـی بـیـت : درشرایطی که هرلحظه سیاهیِ زلفِ خوب رویی،حلقه ای درگوشم کرده ومرا گرفتار واسیرمی کند من هـرگـز از غم عشـق رهـایی نخواهم یافت وتاآخرعمرمی بایست چونان غلامی فرمانبردار درخدمت معشوق باشم.
حافظ درهمه ی عمریک عاشق پیشه بوده وهمیشه عاشقانه زندگی کرده است. عاشق پیشگان، دل وجان لطیفی دارند آنهابدون دوست داشتن کسی قادربه ادامه ی زندگی نیستند وبا مشاهده ی زیبائیهای پیرامون خویش، وبه محض دریافت رفتاردلبرانه اززیبارویان ، بی درنگ دل ازکف داده وبی قراروبی تاب می گردند وهمواره درحالتی ازسوزوگدازبسرمی برند. عاشق پیشگی اگرچه حالتی بسیارسخت وجانکاه وطاقت فرساست امااگرهمین خصیصه باآگاهی ودرایتِ حافظانه درآمیخته باشد عشق ومحبت ومهرورزی، تمام لحظات زندگانی فرد رافرامی گیرد وبه زندگی لطفی خاص می بخشد.
تاشدم حلقه بگوش ِدرمیخانه ی عشق
هر دَم آید غمی از نو به مبار کبادم
🌿━━━━━━━━━━🌿
حاشَ لله که نیـَم مـعـتقدِ طاعت خویش
این قدر هست که گه‌گه قدحی می‌نـوشم
طاعت وبندگی درنظرگاه حافظ، انجام مراسمات خشک وبظاهرمقدس نیست. طاعت وبندگی باتکرارکلمات ونیایش کلامی به سبک زاهدانه هیچ معنایی ندارد. کلمات ناتوانندو نمی توانندبارنیایش رابه دوش کشیده وبه مقصدبرسانند برای عبادت کردن لزومی ندارد که به مسجدوکلیسا وکنشت رفت.
بلکه نیایش وطاعت حقیقی، خرسندی درونی وخوش وخرم وخندان بودن اززندگیست. ناخرسندی ونارضایی درنظرگاه حافظ کفرورزیست وعیش وعشرت وشادمانی، خالصانه ترین نیاش به درگاه خداوندهست. مگرنه این است که آدمی اتفاقات مهم وعزیز را جشن می گیرد ودربزگداشت آن، به رقص وآواز وپایکوبی می پردازد؟ چه چیزی مهمتروعزیزتر اززندگیست که انسان آن را جشن نگیرد؟ آن هنگام که عارف وسالک حقیقی ازصمیم دل وجان، سرمست اززیبائیهای پیرامون خویش درضیافت زندگی به رقص وسماع می پردازد زیباترین نوع شکرگذاری وطاعت وبندگی رقم می خورد. ازهمین رو حافظ دراین بیت طاعت وبندگی نصف ونیمه ی خودرا قبول نمی کند وگهگاه به عیش ونوش پرداختن وجشن گرفتن زندگی را ناکافی می داند. اومعتقداست که نه گهگاه، بلکه تمام لحظات زندگی باید به عیش وعشقبازی وضیافت بگذرد وگرنه کفران کرده ونیایش وستایشمان بسیارناقص واندک خواهدبود.
"حـٰاشَ لله" یعنی :"پـنـاه بر خدا" ، "غیر ممکن و محال است" .
"قَـدح" : ظرف شرابِ بزرگ به اندازه ای که دونفر راسیرگرداند.
مـعـنـی بـیـت : اعتقادی به این نوع عبادت کردنِ خویش ندارم پناه برخدا! این کاری که من انجام می دهم (گه گاه قدحی شراب می نوشم) قابل قبول نیست اینکه عبادت وبندگی نشد! باید مداوم ومستمر بنوشی وبه عیش وعشرت بپردازی تا نیایش و عبادت وبندگی موردقبول واقع شود!
چنانکه ملاحظه می گردد عبادت، پرستی وستایش پروردگارازنظرگاهِ حافظ شادمانی، شادکردن دیگران وبه عیش وعشرت مداوم پرداختن است. حافظ معتقداست که درصورتِ جشن گرفتن لحظه به لحظه ی زندگیست که آدمی می تواند به ستایش خالصانه ی خالق هستی بپردازد.
دراینجا حافظ گهگاه قدحی نوشیدن(گهگاه جشن گرفتن زندگانی) راناکافی،کم کاری وگناه می شمارد ودربیت بعدی امیدواراست که خداوند ازگناهان اوکه شامل ِ کمتر شادبودن وکوتاهی درتوسعه ی شادمانیست چشم پوشی کند:
🌿━━━━━━━━━━🌿
هـسـت امیدم که علی رغم عدو روز جزا
فیض عفـوش ننهد بار گــُنه بـر دوشــم
"عـَلـٰی رغم ِ عدو" : بر خلاف مـیـل ِ دشمن
"جـزا" : روزقیامت وروز حساب
"فـیـض" : بهرمندی ، فَوَران وسرریزشدن
مـعـنـی بـیـت : برخلاف میـل دشمنان (مدّعیان،بدبینان،زاهدانِ متعصّب وریاکار، واعظآن بی عمل) من امـیدوارم که خداوند با رحمتِ فراوانش گـنـاهان مـرا ببخشد . یعنی بدبینان وبدخواهان که اززُمره ی زاهدان وعابدان ریاکار هستندانتظاردارند که من درروزجزا مجازات شده وبه آتش دوزخ بسوزم. درحالی که من به رحمتِ بی پایانِ خداوند امیدفراوان دارم وقطعاًاومرا خواهدبخشید.
تفاوت دیدگاهِ حافظ وزاهد درهمینجاست. زاهدبه خدای خشمناکِ انتقام گیرنده وقهّار وجبّار معتقداست وحافظ به خدای بسیا بخشنده ی مهربان وبسیاردوست داشتنی!
حافظ این نکته رابخوبی درک کرده بود که احساس گناه کردن آدمی را خشک وخشن وپریشان خاطرمی کند. اغلب ادیان قرنهاسعی وتلاش کرده اندتابه انسانها تلقین کنند که شماگناهکارید وباید ازاین دستورات اطاعت کنیدتاگناهانتان بخشیده شودوگرنه درآتش دوزخ به سخت ترین وجه ممکن مجازات خواهیدشد. ادیان ومذاهب؛ سعی می کنندباایجاداحساس گناه آدمیان را سرشارازتنش ودرگیری کرده اند. روشن است انسانی که خودراگناهکاردانسته ودائمااز مجازاتهای هولناک بترسد راحت ترازدیگران تن به بردگی می دهد. ومتقابلا کسی که احساس گناه نکند شادمانه تر؛ لطیف تر ومنعطف ترازدیگران زندگی می کند وهرگزبه هیچ قیمتی تن به بردگی نمی دهد. کودکان نمونه ی بارز این ادعا هستند آنها معصوم وبی گناه هستند وبسیارلطیف وشاد زندگی می کنندامابه مرور که رشدمی کنند ازسوی خانواده؛ اجتماع وبه ویژه ادیان؛ گناهکارشناخته شده ومعصومیت ولطافت خودرا ازدست می دهند تااینکه تبدیل به یک برده ی متعصّب وخشن می شوند.
لطفِ خدابیشترازجُرم ماست
نکته ی سربسته چه دانی خموش
🌿━━━━━━━━━━🌿
پدرم روضه‌ی رضوان به دوگندم بفروخت
نا خلـف بـاشم اگر من به جوی نفروشـم
مـنـظـور از "پــدرم" اشاره به داستان حضرت آدم است که بهشت را باهمه ی نعمتها و امکاناتش، به خاطرخوردن میوه ی ممنوعه (گندم یاسیب) ازدست داد. حافظ هرگاه این داستان بچگانه ی ادم وحوّا رامورد اشاره قرارداده،سعی نموده مضمون ومحتوای سخن را به چاشنی طنز وتمسخرمزیّن سازد چراکه اندیشمندی روشن ضمیرهمانندحافظ هرگزنمی توانداین قصه ی کودکانه رادرمورد خدا وادمیان بپذیرد.
"به جوی": به مقدار بسیار کم ، گندم درآن روزگاران ارزشمند تر و گران تر از جوبوده ، شاید دراین دوره برعکس شده باشد. «به جوی» یعنی بسیارناچیز.
"روضه‌ی رضوان" : باغ بهشت
ناخلف: ناشایست
این بیت به نوعی توجیه کردن خطاها وگناهان آدمیان بامنطق حافظانه والبته باچاشنی طنزوطعنه به زاهد وعابد هست. زاهدِ متشرّع ِ بدبینی که باکج فهمی، خطاها واشتباهات آدمیان رابزرگنمایی کرده ومستوجب مجازات هولناک می داند ودراذهان مردم،از خداوند تصویری خشن وترسناک می سازد.
مـعـنـی بـیـت : درصورتی که پدرمان زندگانی جاویدان در بهشت را با خوردن دو دانه گندم ازروی وسوسه وکنجکاوی از دست داد، من که فرزندِ اوهستم ووسوسه وکنجکاوی را نیزازاوبه ارث بُرده ام. بنابراین من اگرچنین نکنم که فرزند ناشایستی به حساب می آیم. حالا اگرهم مثل پدرمان نتوانستم به دوگندم بفروشم حداقل می بایست به دوجو بهشت را بفروشم تا ناخلف محسوب نگردم!!
دراین بیت البته که توپخانه ی طنز وطعنه ی حافظانه، اتاق ِفکری زاهد وعابدراهدف گرفته لیکن یک نکته ی اساسی وبنیادی دراین سخن نهفته وآن این است که خطا وگناه، زائیده ی حسّ کنجکاویست که خداوند به اراده ی مبارک خویش، درنهادِ بشریّت گذاشته تا آدمی توانسته باشد باشهامت وگستاخی، گام در راههای بِکر و نرفته وناشناخته گذاشته وجایگاههای بِکر ودست نخورده را کشف کنند. خداوندبه انسانها آنقدرآزادی وکرامت داده که هرکسی آزادانه به اوعشق به ورزد یا بااومخالفت کند. ویا به قول حافظ، به مددِ این حس ناب کنجکاوی، توان طی طریق عشق را داشته باشند وبی مهابا سر دردریای متلاطم وپرخطرعشقورزی فروکنند بی انکه بدانندکه ازکجاهاسربَرخواهندنمود!!
ازنظرگاهِ حافظ، برخلاف دیدگاه متشرّعین، آدم وحوا به سبب ارتکاب گناه ازبهشت اخراج نشدند بلکه آدمیان به سبب داشتن قدرت عشقورزی،کنجکاوی واندیشه ورزی، بهشت راباهمه ی رفاه وامنیت وامکانانش با اراده ومیل خودرها کردند…..مادربهشت همه چیزدراخنیارمان بود وکاملا دررفاه وآسایش بسرمی بردیم…..اماهمیشه انگار چیزی کم داشتیم بیتاب وبیقراربودیم…..دلمان پی چیزی می گشت که دربهشت پیدانمی شد……مانیازبه کنجکاوی،اندیشه ورزی ومهمترازهمه عشقورزی داشتیم ازهمین رو بهشت راآگاهانه وبه میل خویش به دوگندم فروختیم ……..
رهرو منزل عشقیم وزسرحد عدم
تابه اقلیم وجود این همه راه آمده ایم
سبزخط تو بدیدیم وزبُستان بهشت
به طلبکاری این مِهرگیاه آمده ایم
درنظرگاه حافظ،خداوندنیزمشتاق کنجکاوی وریسک کردن انسانهاست وآدمیانی را که درجستجوی حقیقت بااشتیاق به قلمروناشناختگیها قدم می نهند بیشترازسایرین دوست دارد وهرگز کسی رابه جُرم کنجکاوی وحتّی خطا واشتباه مجازات نکرده و نخواهدنمود چراکه اوبخشنده ای کریم و مهربانست.
ازنامه ی سیاه نترسم که روز حَشر
بافیض ِ لطفِ اوصدازاین نامه طی کنم
🌿━━━━━━━━━━🌿
خرقه‌پوشیّ ِ من ازغایت دین داری نیست
پـرده‌ای بـر سـر صدعیب نـهان می‌پوشم
"خرقه پوشیدن" ازمنظرحافظ نمایش دادن وریاوتزویراست. کسی که لباس ونمادِ دینداری، پرهیزگاری وتقوامی پوشد، قصد او تظاهر وفریبِ خلق است. حافظ همیشه ازخرقه وخرقه پوشیدن بیزاری می جویدو معتقداست که برای عبادت وخدمتگزاری خالصانه به خلق وستایش خداوند به هیچ لباس وابزار خاصی نیازنیست بلکه به دلی پاک وروحی بی آلایش نیازهست.
«خرقه» لباس وابزار ویژه ی صوفیگری بوده ورنگهای آن نشانه ی درجه ومیزان تقوا وپرهیزگاری محسوب می شد. روشن است که کسی که ریگی به کفش نداشته باشد بدون لباس ونشان ودرجه نیز می تواندپرهیزگار وباتقوابوده باشد!
"غـایـت" : نهـایـت
"غایت دینداری" : نهایت و اوج دینداری وتقوا
حافظ درحقیقت خرقه نمی پوشیده بلکه دراشعارش به جلدِ خرقه پوشان درمی آمده تا مشتِ دروغین آنها راواکند وپرده ازفریبکاری آنها بردارد. یعنی خودرا فدامی کند تادست به آگاهسازی مردم بزند.
مـعـنـی بـیـت : اینکه من خرقه پوشیده ام از کمالِ پرهیزگاری و دیـنـداری نیست اشتباه نکنید من این خرقه رابدان سبب پوشیده ام تـا عـیـب های خود را زیـر آن پـنهان کـنـم! ومردم رافریب بدهم تامرامقدّس وپاک تصوّرکنند!!
معلوم می شود که خرقه پوشان عیب های زیادی داشتند واین خرقه را چون لحافی ضخیم برروی عیب ها وایراداتِ فراوان خویش می کشیدند تاخلق رابفریبندوبه مقاصدشخصی خویش برسند.
من این مـُرقـّع پـشمینه بـهر آن پـوشـم
که زیر خرقه کِشم می، کسی گمان نـَبـَرد
🌿━━━━━━━━━━🌿
من که خواهم که ننوشم بجزازراوُق خُم
چه کنم گرسـخـن پـیـر مـغـان ننیوشـم
"راوُق" : شراب زلال
"پـیـرمـُغـان" : پـیـر می فروش ، مـُرشد کامل، راهنمایی که حافظ ارادتِ خاصّی به اودارد. اوازمیان پیامبران ورهبران معنوی،تنهارهبردینی ومذهبیست که حافظ ازدل وجان بنده ومُریداوست وازتوصیه های اوهرگزسرپیچی نمی کند. بنظربعضی ها پیرمغان همان «زرتشت» است خاصه اینکه درمذهبِ اوشراب خوردن حرام نیست وجشن گرفتن لحظات زندگی، بسیارمبارک است وخودعبادت ونیایش محسوب می شود. بنظرِبرخی دیگر پیرمغان شخصیّتی خیالی یاهمان نسخه ی برتر خودشاعر، درناخودآگاه اوحضوردارد که حافظ درکارگاه خیال خویش آن رابرجسته تر نموده تا افکار واندیشه های آسمانی خودرااززبان اوبیان نماید. به هرحال پیرمغان هرکه هست حافظ عاشق ومرید اوست وهمه ی ارادت واحترام قلبی خودرانثاراین شخصیت والا کرده است.
"نـیـوشـیـدن" : شنیدن باگوش جان ودل ، گـوش دادن
مـعـنـی بـیـت : من که خودشخصاً تمایـل دارم غـیـر ازشـرابِ زلال خـُم را ننوشـم، ازطرفی پیرمُغان نیز که مرادعوت به خوردن شراب می کند بنابراین هیچ راه دیگری پیشا روی من نمی ماند جـز اینکه سخن پـیـرمُغان را از جان و دل بـپـذیـرم وشراب بخورم.
گفتم شراب وخرقه نه آئین مذهب است
گفت این عمل به مذهبِ پیرمُغان کنند
🌿━━━━━━━━━━🌿
گر ازاین دست زند مطربِ مجلس رهِ عشق
شعـر حـافظ بـبرد وقت سـَماع از هـوشم
"گرازاین دست زند": اگراینگونه وبااین سبک وسیاق ودراین دستگاه موسیقی بنوازد
"مـُطـرب" : نـوازنـده
"رَه" : آهـنـگ ، نغـمه
منظوراز«ره عشق» گوشه ی عشاق یاهمان اوج درآواز دشتی هست.
"سـمـاع" : نوعی رقص وشعرخوانی باآوازِ که بیشتردر میان صوفیان مرسوم بوده وهنوزنیز درمراسمات درویشان اجرامی گردد.
دراغلب غزلها مانند همین غزل، معمولاً حافظ بیت پایانی را اززبان شخصی دیگربیان می کند.
مـعـنـی بـیـت : اگرمطرب و نـوازنـده‌ی مجلس، این چنین ماهرانه وخیالپرور،آهنگِ عشق "راه عشّاق" رابـنـوازد ومجلسیان را به شور ونوا وادارد قطع یقین در هـنـگام سـمـاع ،جادوی شـعـر "حافـظ" مراازخود بی‌خود خواهدنمود وبه عالم فراسو خواهدکشاند.
سرودِ مجلس اَت اکنون فلک به رقص آرد
که شعرحافظ شیرین سخن ترانه ی توست
نادر.. در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۲۰:۴۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۱۳۳:
برادرا سر و کار تو با کی افتادست،
کز اوست بی‌سر و پا گشته گنبد دوار...
فرخ مردان در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۰۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۲:
صنعت اغراق ما ایرانیان..
سلطان آواز و شهریارموسیقی و فیلد مارشال آهنگ و اینها کم بود،اینجا چشممون به " دماوند آواز ایران" هم روشن شد. به امثال تاج اصفهانی و ایرج چه باید گفت؟ رشته کوه هیمالیا؟!
فرخ مردان در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۵۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۱:
@ سید علی ساقی:
ای گل خوش نسیم من بلبل خویش را مسوز
ضمن تشکر از توضیح های همیشه مفید شما، نفهمیدم اینباردر شرح شما چجور بلبل شد پروانه یهویی! ((:
در هر حال این فعلِ سوختن هم برای بلبل خیلی عجبیه، نیست؟ باید منظور "سوزاندن دل بلبل" باشه.
فرخ مردان در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۴۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۱:
@مجید:
علیرغم توضیحات دوستان، فکر کنم اگر حافظ زنده بود حتما پیشنهاد شما رو می پذیرفت:
تاب بنفشه می بَرَد طره مشکسای تو.... پرده غنچه می‌درد خنده دلگشای تو
چقدر قشنگتر می شد...
فرخ مردان در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۴:۱۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۷:
شاید اگر صفت سبز بجای آبی فقط برای آسمان بکار رفته باشه، منظور تشبیه ستارگان به دانه های تازه جوانه زده باشه .یعنی زمینی با کشت تازه سبز شده.
فرخ مردان در ۹ سال و ۲ ماه قبل، دوشنبه ۱۳ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۳۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۷:
@رضا:
بکار بردن صفت سبز بجای آبی برای آسمان، عجیب ولی واقعییه.
در تائید سخن، با جستجو ذیل کلمه "سبز" در دهخدا بیش از ده استعاره برای آسمان با صفت سبز از ادبیات کلاسیک آمده. نظیر "خرگاه سبز"،"سبز طاق" وغیره.
بهنام در ۹ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۱۲:۱۵ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۲۹: