فروغ-الف در ۷ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۲۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۹:
با سلام و درود خدمت دوستان
سالها پیش برای یافتن معنای تحت اللفظی بیت ؛ ای که بر مه کشی از عنبر سارا چوگان ... به چند کتاب مرجع اساتید ادبیات و حافظ شناس مراجعه کردم و در مورد این بیت همگی بی توجه به وجود این بیت از ارائه معنا سر باز زده بودند تا اینکه سوال را به برادر عارف و حافظ شناسم محمد تقی که جزو دراویش گنابادی است و خود حافظ خوان و شناس خوبی بود بردم و کلید درب معنای تحت اللفظی را به بنده هدیه نمودند و بنده نیز اینجا به تمامی عزیزان تقدیم میکنم ، باشد که این گمشده هر جاست سلامت باشد و یوسف کنعانی با بوی پیراهن خود دیده یعقوب را نور بخشد .
اصطلاحات
مه : ماه ، در اینجا صورت معشوق به ماه تشبیه شده است
عنبر : ماده خوشبوی مشکی رنگ
سارا:ناب ، خالص ، و عنبر سارا رویهم استعاره از موی سیاه و خوشبوی معشوق است
چوگان : منظور چوب چوگان بوده که در انتهای آن خمدیدگی وجود دارد ، و حافظ موهاو زلف یار را با خمیدگی انتهایی آن به چوب چوگان تشبیه کرده است
در مورد کاربرد قسمت های مختلف مو در ادبیات فارسی ،خصوصا سبک عراقی باید گفته شود که ، طره به موی جلوی پیشانی و زلف به موی طرفین صورت (همچنان درلرهای فارس به همین معناست و در پوشش لری زلف بر دو طرف صورت پیچیده میشود و در زبان قشقایی باغوله نامیده میشود) و گیسو به موی پشت سر اطلاق میشود هر چند گاه هر یک از این سه واژه در معنای مطلق مو نیز به کار برده میشود
حافظ در مصرع اول بیت ، صورت همچون قرص ماه معشوق را به توپ چوگان نیز تشبیه کرده است و معنای تحت الفظی بدین صورت است : ای کسی که زلف های سیاه و خوشبوی عنبرگونه ی خود را بر دو طرف صورت چون ماه خود می ریزی و مانند این است که زلفان تو چون چوب چوگان که بر توپ زده میشود بر صورت ماه خود میزنی ، من خود سرگردان هستم ، با این توپ چوگان (صورت قرص ماه) بر من نزن و مرا مضطرب تر و سرگردان تر مکن .
این عزیز را بعد از حادثه کوار فارس از شهریور نود تا کنون دیگر ندیدیم هر کس نشانی در زندان یا جلسات دراویش و یا خبر مرگ و ... از وی دارد با اجازه سایت در همین زیر ما را به گمگشته خود برساند .
مسعود یگانه در ۷ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۰۲ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » داستان سیاوش » بخش ۱۰:
تلخ تر از داستان سهراب، داستان سیاوشه. در این بخش پلیدی گرسیوز رو از هر وجه میشه دید. فریب تا چه حد ، تنگ نظری تا چه حد، شخصیت پردازی در داستان واقعا تحسین برانگیزه ، افراسیابی که قبلا آدم بد و دشمن بود حالا فرد صلح طلب و خردمنده و خاکستریست. سیاوش که تمام افکارش و کردارش مثبت و سفیده و گرسیوز که از هر لحاظ پست و تاریک و سیاهه.
فروغ-الف در ۷ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۱:۳۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۷:
سلام
از نظرات دوستان بهره مند شدم ، درخصوص دوبیت مطلع غزل تفسیری که جناب محمد در دو نظر پیشتر ارجاع شده به معانی گل و بلبل و صبا از عطار ارائه نموده ، قابل توجه است هر چند یقین کامل حاصل نمیشود .
در مورد این دوبیت یاد شده ، شاید توجه به این موضوع که بلبل تنها برگی از گل در منقار داشته و نه تمامی گل را و امکان اینکه ناله از این موضوع نشأت بگیرد نیز نیز گرهی از معنا را بگشاید هر چند در پاسخ مشود گفت که اگر ناله از عدم وصال کامل و تمام گل بود که حافظ به ناله در عین "وصل" اشاره نمیکرد .
همیشه با تردید در معنای عرفانی و یا مذهبی به غزلیات حضرت حافظ می نگرم و اصل را بر غیر عرفانی بودن قرار میدهم مگر معنای مخالف وارد شود که با توجه به ترکیب "جلوه ی معشوق "در دو بیت مطلع غزل که انگار معشوق اینجا جدا از گل و فراتر از آن دیده میشود خصوصا که به صورت مطلق معشوق آورده شده و تردید را در مورد معشوق زمینی بودن بلبل یعنی گل افزوده میکند ؛ با وجود این مضمون که زمین جلوه گاه و منظر اوست ...
و اما اشاره حافظ به شیخ صنعان در این غزل و چند غزل دیگر نشان از ارادت حافظ به ملامتیون دارد حتی اگر نگوییم وی ملامتی بوده است ، و نکته دیگر اینکه حافظ به تنها دو تن از عرفای قبل از خود در غزلیات اشاره صریح داشته و این دو عارف یکی منصور و دیگر شیخ صنعان است ، اولی پیشرو ابتدایی دسته عارفان حلاجی و دومی از ناموران دسته ملامتیان است ، و قلندر دسته تندرو ملامتیان بودند که به شیوه بزرگ خود سر و ابرو و مژه میتراشیدند و بر ملامتی بودن و انجام ظاهری منکرات به سبب احتراز از ریا و سالوس و خوشایند خلق اصرار داشتند .
به نظر میرسد حافظ رند و دارای مکتب رندی با وجود ارادت بالا به ملامتیان و قلندریون تفاوتهایی با آنها دارد و مهمترین تفاوت آنها این است که ملامتیون از ترس افتادن در چاه سالوس تظاهر بر گناه داشتند در حالی که حافظ به سبب تنبه و نقد ریاکاران و اصلاح این مذموم راه طریقت که بزرگترین مفسده زمان وی بوده فریاد بر گناه میزند گناهانی که رنجش خلق در آن نباشد و زبان سرخ خود را بر سرزنش سالوسیان و نان به نرخ روزخوران باز میکند ، و بر خلاف تصویری که از معبود وی در آن وقت بر قهاریت ارائه میدادند تاکید بر رحمانیت خدا بر گناهانی چون شراب خوردن و... داشته است ، نظر اینکه حافظ بیش از آنکه یک عارف جلوه نماید ، با ابزار غزل یک مصلح اجتماعی و منتقدی طناز و رند بر دسته ریاکاران مذهبی است ،همانطور که هم دوره وی عبید زاکانی با زبان طنز نثر همین رسالت را بر دوش گرفته است ( اینکه آیا حافظ در زبان طناز خود متاثر از عبید بوده یا بالعکس جز هم زمان بودن این دو منتقد دلیل دیگری نیافتم ، و پاسخ جز نمیدانم و شاید و ممکن است نگرفتم و اگر عزیزی در این مورد مستندی در رد یا پذیرش ارائه کند ممنون لطف و دانش وی خواهم شد )
ابوالفضل در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۱:۲۸ دربارهٔ سنایی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۱۳۵:
خوب بود ولی سخت
عظیم در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۵۴ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۸۹۴:
بله همینطوره.
این بیت در غزل 5894 صائب در همین گنجور با کلمه مفلسی آورده شده
۸ در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۴۵ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۲۴۵:
احمد آقای گرامی،
گمان می برم شما از مانای معمول واژه آمیخته "" بی وقتی "
به درستی آگاه نیستید ، چه معمولا برای مردان به کار نمی رود
منوچهر در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۱۴ دربارهٔ سنایی » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۱۵۳ - در حکمت و موعظت:
معنی ابیات
ای کسی که ذات تو پاک منزه است، آنچه که ظالمان هم می گویند.
علم تو به همه گفت که هنوز شما ندانسته اید.
برای این که ذات پاک تو از هر عیبی مبرا است.
جای استغفارکنندگان، وآنها استغفار می کنند، است.
برگ بی برگی در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۵۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۴۸:
ده بار از آن راه بدان خانه برفتید
یک بار از این خانه بر این بام بیایید
مراد از ده بار دفعات بسیاری ست که انسان سعی کرده از این طریق به خدا برسد یعنی راه ذهن که اکثر ما انسان ها خدایی ذهنی در یک سوی و شخص خود را در سوی دیگری متصور شده و با مشقت بدنی غیر ضروری از جمله سفر های سخت و طاقت فرسای آن روزها سعی در رسیدن به او داریم که البته موفق نخواهیم شد و مصداق آن نیز بازگشته از حج هایی هستند که بزودی به رفتارهای قبل خود باز میگردند .
در مصرع دوم ؛ عرفا را اعتقاد بر این است که انسان در بدو تولد تنها یک من دارد و آن من اصلی و وجه خدایی انسان میباشد که به مرور زمان و با رشد جسمی، انواع هم هویت شدگی های این جهانی و من هایی دروغین و متوهم بر روی آن وجه خدایی انسان انباشته شده و بسیار مرتفع میگردد و در انتها میفرماید که بایستی آن من اصلی و خدایی خود را که از ابتدا در مرکز خود داشتیم بر روی قله یا بام بیاوریم تا به اصل خود زنده شویم و این کار ممکن نیست مگر با زدودن آن من های ذهنی که در طول سالها گمان می کردیم آنیم و البته که با دور شدن از هم هویت شدن با هر چه غیر از اوست و مولانا از ما میخواهد یک بار نیز این راه را بیازماییم. که قطعاً نتیجه بخش خواهد بود.
رستگارنیا در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۸:۴۰ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی خسرو پرویز » بخش ۴۱:
در موسیقی اصیل ایرانی ، یکی از ابیات این شعر با تغییراتی به اضافه بیتی که به آن افزوده شده معمولاً برای گوشه رجز در دستگاه چهارگاه خوانده می شود که بدین صورت است:
یکی دختری داشت خاقان چو ماه
کجا ماه دارد دو چشم سیاه
به دنبال چشمش یکی خال بود
که چشم خودش هم به دنبال بود
سارا در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۷:۳۲ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۴۵:
معنیشم میشه بگین
کریم در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۵۳ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۱۲:
این همه قلم فرسایی برای حاشیه ها کردید ولی منظور از اصل شعر را نفرمودید
bdcentaur در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۵۲ دربارهٔ نظامی » خمسه » خسرو و شیرین » بخش ۱۱۰ - حکمت و اندرز سرایی حکیم نظامی:
در مورد ابیات 9 تا 12 که معنای غامضی دارد باید گفت علاوه بر استعاراتی که می تواند داشته باشد، و با توجه به تسلط نظامی به علوم مختلف ار جمله هندسه یونانی (اقلیدسی)؛
نظامی در توصیف فضای سه بعدی بر اساس اصول اقلیدس است.
نخست نقطه و سپس خط که فضای یک بعدی را نمایانگر است؛ بعد بدان خط چون دگر خط بست پرگار محیط بسط یافت و فضای دوبعدی بوجود آمد(Y,X) و در بیت بعد سه خط چون بر مرکز (نقطه مرسوم O) آمدند؛ اسلوب فضای سه بعدی شکل گرقته و اجسام سه بعدی ممکن شده و بسط یافتند(( ابعاد ثلثش کرده اندام)). نظامی با توصیف مفهوم مکان و شکل گیری ابعاد سه گانه, در اصل دارد نحوه تجزیه و تجلیل مسائل را می آموزاند. نگرش جز به کل.. اینکه برای دانستن مفاهیم پیجیده ابتدا اجزای ساده را شناخت و با کنار هم گذاردن اینها کل را فهمید. این یک روش مرسوم و منطقی برای درک علوم تجربی است که ریشه در فلسفه یونان (ازاقلیدس گرفته تا ارسطو) دارد.
توان دانست عالم را به غایت
بدین ترتیب از اول تا نهایت
اکبر khayat۱۴۹۳@gmail.comا در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۴۸ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۱۲:
سلام بر دوستان فرهیخته، در صورت امکان معنی و مفهوم این دو بیت را بفرمائید:
" کوه طاقت بر نمی تابد به موج حادثات لنگر از رطل گران کردن درین دریا خوش است" و بیت
" زور بر راه آورد چون راهرو تنها شو از دو عالم، دشت پیمای طلب تنها خوش است" با تشکر از دوستان
الهام ملک محمدی در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۲۱ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۳:
درود جناب محمد
بنده استاد نیستم ولی یه شاعر بی مقدارم بنده هم گاهی با کلمات شوخی می کنم !
یعنی عمدا جوری به کار می بزن که توی تقطیع وزن معنا کلا دگرگون بشه,
استاد بزرگ رو که نمی دونم ولی اگر مثل خودم نگاه کنم , توی تقطیع این واژه میشه :
زی - با
زی معنای سوی , نزدیک , و معنای اصلی
از دیدگاه من زی یعنی زندگی
گیر و ترسا و مسلمان هر کسی در دین خویش
قبله ای دارند و ما زی با نگار خویش را
محمد حسنی در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۴:۲۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۶۷:
حافظ فقط در یک بیت آن هم به صورت تلویحی به علی (ع) اشاره دارد و در سایر اشعار خود اشاره ای به پیامبر یا خلفا یا ائمه نکرده است و آن هم بیت زیر است:
حافظ اگر قدم زنی در ره خاندان به صدق
بدرقه رهت شود همت شحنه نجف
رامین خسروی در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۲۲ دربارهٔ هلالی جغتایی » غزلیات » شمارهٔ ۱:
لطفا کرا را به صورت که را بنویسید
کرا چسبیده به هم کلمه ای است به معنی صرفه
ٱرمان شعبانپور در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۱۰ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۳۷۲:
می دان که...
ٱرمان شعبانپور در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۳:۰۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۳۷۲:
بیت دوم به این شکل نیز ٱمده است: بنگر که که ای از کجا ٱمده ای * میدان که چه میکنی کجا خواهی رفت
هانیه سلیمی در ۷ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۱۲:۵۷ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر پنجم » بخش ۵۳ - در بیان آنک مرد بدکار چون متمکن شود در بدکاری و اثر دولت نیکوکاران ببیند شیطان شود و مانع خیر گردد از حسد همچون شیطان کی خرمن سوخته همه را خرمن سوخته خواهد أَرَأَیْتَ الَّذي یَنْهی عَبْداً إِذا صَلّی:
مصراع "نه خداوند زمین را توانگری" از وزن خارج است. البته در تصحیح دکتر سروش نیز این مصرع به همین شکل آمده.
و میتوان بی اهمیت دانستن قواعد دستوری و وزن و قافیه و... را از مولانا انتظار داشت
فروغ-الف در ۷ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷، ساعت ۰۲:۴۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۹۸: