حمید حسنی HAMIDHASSANI۱۹۶۸@GMAIL.COM در ۱۶ روز قبل، چهارشنبه ۳ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۸:۱۲ در پاسخ به مِهتی دربارهٔ سعدی » گلستان » باب اول در سیرت پادشاهان » حکایت شمارهٔ ۱۰:
درود و آفرین به شما.
مصراعِ «بنیآدم اعضای یکدیگرند» کاملاً درست است. معنای مصراع، که در بسیاری از نسخهها به همین شکل آمده، این است: بنیآدم [نسبت به یکدیگر مانندِ] اعضا[ی بدن] هستند.
حمید حسنی HAMIDHASSANI۱۹۶۸@GMAIL.COM در ۱۶ روز قبل، چهارشنبه ۳ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۸:۱۰ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب اول در سیرت پادشاهان » حکایت شمارهٔ ۱۰:
با سلام،
مصراعِ «بنیآدم اعضای یکدیگرند» کاملاً درست است. معنای مصراع، که در بسیاری از نسخهها به همین شکل آمده، این است: بنیآدم [نسبت به یکدیگر مانندِ] اعضا[ی بدن] هستند.
علی میراحمدی در ۱۶ روز قبل، چهارشنبه ۳ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۸:۰۰ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۰۳:
کسی که از روزمرگی فاصله گرفته و اهل تفکر در کار دنیا باشد میتواند چنین حرفی بزند و چنین نتیجه ای بگیرد.
بسیاری از انسانها ازین واقعیت غافل هستند که تمام لذتهای دنیا و شوکت و ثروت آن لحظه و دمی بیش نمیپاید زیرا اهل تفکر در کار جهان نیستند.
شادیها، پیروزیها و غم ها و شکستها در گذر زمان بی اعتبار میگردند.
لِکَیْلَا تَأْسَوْا عَلَیٰ مَا فَاتَکُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاکُمْ ۗ وَاللَّهُ لَا یُحِبُّ کُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ
بر آنچه از دست شما رفت، تأسف نخورید، و بر آنچه به شما عطا کرده است، شادمان و دلخوش نشوید، و خدا هیچ گردنکش خودستا را [که به نعمت ها مغرور شده است] دوست نداردسوره حدید
آیه ۲۳
علی سنجرانی در ۱۶ روز قبل، چهارشنبه ۳ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۷:۵۳ دربارهٔ سعدی » گلستان » باب هفتم در تأثیر تربیت » جدال سعدی با مدعی در بیان توانگری و درویشی:
در کتاب فارسی دوران دبیرستان، سالها پیش از طلوع آفتاب، این شعر نیز آمده بود که در این نسخه نیست:
یکی جهود و مسلمان نزاع می کردند
چنانکه خنده گرفت از حدیث ایشانم
به طیره گفت مسلمان گر این قباله من
درست نیست، خدایا جهود می رانم
جهود گفت به تورات می خورم سوگند
که گر خلاف کنم همچو تو مسلمانم
چو از بسیط زمین عقل منهدم گردد
به خود گمان نبرد هیچکس که نادانم
این بیت در واقع نتیجه گیری سعدی از این جدل بوده، چرا حذف شده؟
بهرام خاراباف در ۱۶ روز قبل، چهارشنبه ۳ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۷:۲۱ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۵۶:
دمدمه=افسون؛ مکر؛ فریب.شهرت؛ آوازه ،دهل و صدای دهل. گفتگوی مردم؛ هیاهو
عقار=[ ع َ ](ع اِ) خانه؛ ملک؛ آب و زمین زراعتی
. کالا، متاع دارو خوراندن , تخدیر کردن،دارو , دوا زدن , تخدیر کردن , ملک , املا ک , دارایی , دسته , طبقه , حالت , وضعیت
شهرت،آوازه،هیاهو ،حرف مردم مثل صدای طبل ودهل هستند دراین دم.ملک وخانه و متاع هم داروهایی هستندتخدیرکننده.مردن دراینجاخلاصی ازدمادم مردن است
کلمه ای که دراین بیت برانگیخته شده دم است دردمدمه.به گونه ای که صدای دم،دم،دم همه فضای مصرع راپرکرده.چون پتکی که برسر دم نواخته می شود.دو دم پی درپی و(ه)چسبیده آخرتداعی کننده نفس نفس زدن بی وقفه وبه انتهارساندن دم است
دم ازدمدمه عقارها چه جفاها که نمی بیند
جاوید مدرس اول رافض در ۱۶ روز قبل، چهارشنبه ۳ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۶:۱۲ در پاسخ به جاوید مدرس اول رافض دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷:
معنای موجز و عاشقانه:
عنقا ـ آن حقیقتِ بلند و دستنیافتنی ـ
شکارِ هیچ دام و ترفندی نمیشود.
دامت را جمع کن؛
چون در آن افقِ بلند،
آنچه در دست داری همیشه باد است، نه صید.شرح کوتاهتر:
حافظ میگوید حقیقتِ والا با حیله، طلبِ حسابگرانه،
یا «میخواهم به دستش بیاورم»
به چنگ نمیآید.
هرچه دام پهن کنی،
جز توهّمِ مالکیت چیزی نصیبت نمیشود.در یک جمله:
حقیقت را نمیگیرند؛
اگر بیاید، خودش میآید.و در لحنِ آشنای تو:
این همانجاست که عقل دام میچیند
و عشق، دام را برمیچیند.
Shir Hazhir شیر هژیر در ۱۷ روز قبل، چهارشنبه ۳ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۳:۳۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۵:
با درود
چون در نام نویسی مشکل داشتم اینبار که ظاهرا موفق شده این حاشیه را امتحانی نوشتم تا مطمئن شوم همه چی درست است
خلیل شفیعی در ۱۷ روز قبل، چهارشنبه ۳ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۳:۲۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸۹:
✅ آموزش فن بیان غزل ۲۸۹ حافظ
بیت ۱
مَجمَعِ خوبی و لطف است عِذار چو مَهَش / لیکَنَش مِهر و وفا نیست خدایا بِدَهَش
تأکید: مجمعِ خوبی / عذار چو مه / مهر و وفا
لحن: تحسینآمیز همراه با حسرت و دعا
بیت ۲
دلبرم شاهد و طفل است و به بازی روزی / بِکُشد زارم و در شرع نباشد گُنَهَش
تأکید: شاهد و طفل / به بازی / گناهش
لحن: شکایتآمیز، عاشقانه
بیت ۳
من همان بِه که از او نیک نگه دارم دل / که بد و نیک ندیدهست و ندارد نِگَهَش
تأکید: نیک نگه دارم / بد و نیک / ندارد نگهش
لحن: عاقلانه، مراقب، کمی اندوهگین
بیت ۴
بویِ شیر از لبِ همچون شِکَرَش میآید / گرچه خون میچکد از شیوهٔ چشمِ سیَهَش
تأکید: بوی شیر / لب شکر / چشم سیه
لحن: لذتآلود و دردناک
بیت ۵
چارده ساله بُتی چابُکِ شیرین دارم / که به جان حلقه به گوش است مَهِ چاردَهَش
تأکید: چارده ساله / بت چابک / حلقه به گوش
لحن: پرشور، ستایشآمیز، اغراق شاعرانه
بیت ۶
از پِی آن گُلِ نورُستِه دلِ ما یارب / خود کجا شد که ندیدیم در این چند گَهَش؟
تأکید: گل نورسته / دل ما / کجا شد
لحن: پرسشگر، حسرتبار
بیت ۷
یارِ دلدارِ من ار قلب بدین سان شِکَنَد / بِبَرَد زود به جانداریِ خود پادشهَش
تأکید: قلب شکند / زود ببرد / پادشهش
لحن: اغراقآمیز، نمایشی، پرهیجان
بیت ۸
جان به شکرانه کنم صرف گَر آن دانهٔ دُر / صدفِ سینهٔ حافظ بُوَد آرامگَهَ
تأکید: جان به شکرانه / دانهٔ در / صدف سینه
لحن: فروتنانه
⬅️ خلیل شفیعی (مدرس زبان و ادبیات فارسی)
عباسی-فسا @abbasi۲۱۵۳ در ۱۷ روز قبل، چهارشنبه ۳ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۰:۰۸ در پاسخ به Milad Sahraei دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷۸:
عزیز برادر
قرار نیست هرچه که به نظرمان قشنگ آمد بدون فهم دقیق موضوع، آن را بر حافظ بار کنیم
بیت کاملا درست است شاید شما متوجه معنا نشده اید و جالب این است که میفرمایید همه اشتباه نوشتهاند و من متوجه شکل درستش شدهام!
ای حافظ اگر (حتی) دشمن حرف خطا بزند ما به او ایراد نمیگیریم (میگذاریم و میگذریم) و اگر سخن حق و درستی گفت؛ با آن سخن حق جدل نمیکنیم و میپذیریم
بیت پیشین هم تقریبا همین را میگوید: گر بدی گفت حسودی و ...
علی جوادی در ۱۷ روز قبل، سهشنبه ۲ دی ۱۴۰۴، ساعت ۲۲:۴۱ دربارهٔ عطار » مصیبت نامه » بخش هشتم » بخش ۲ - الحكایة و التمثیل:
در بیت هفتم
... چون بیگانه ای
.... مگر دیوانه ای
درست نیست؟
Emi . در ۱۷ روز قبل، سهشنبه ۲ دی ۱۴۰۴، ساعت ۲۱:۲۹ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱۱ - حکایت بقال و طوطی و روغن ریختن طوطی در دکان:
چندین بیت حذف شده .
بعد از بیتی که میگوید گرچه با شد در نوشتن شیر شیر :
وان یکی شیری است اندر بادیه / وان یکی شیری است اندر بادیه .
وان یکی شیریست کادم میخورد / وان یکی شیریست کادم میخورد .
محمد علی کبیری در ۱۷ روز قبل، سهشنبه ۲ دی ۱۴۰۴، ساعت ۲۱:۱۳ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر پنجم » بخش ۷۲ - جواب آن مغفل کی گفته است کی خوش بودی این جهان اگر مرگ نبودی وخوش بودی ملک دنیا اگر زوالش نبودی و علی هذه الوتیرة من الفشارات:
هرکه یوسف دید جان کردش فدا
وانکه گرگش دید برگشت از هدی
محمد علی کبیری در ۱۷ روز قبل، سهشنبه ۲ دی ۱۴۰۴، ساعت ۲۱:۱۲ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر پنجم » بخش ۷۲ - جواب آن مغفل کی گفته است کی خوش بودی این جهان اگر مرگ نبودی وخوش بودی ملک دنیا اگر زوالش نبودی و علی هذه الوتیرة من الفشارات:
حضرت مولانا جای دیگر می فرماید
آنک میترسی ز مرگ اندر فرار
آن ز خود ترسانی ای جان هوش دار
روی زشت تست نه رخسار مرگ
جان تو همچون درخت و مرگ برگ
سیدمحمد جهانشاهی در ۱۷ روز قبل، سهشنبه ۲ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۴۶ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰۵:
عطّار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰۵
هر زمانی ، زلف را ، بندی کند
با دلِ آشفته ، پیوندی کندبس دل و جان را ، که زلفِ سرکش اش
از سرِ مویی ، زبانبندی کندلب گشاید ، تا ببینم ، وانگهی
یاری ام ، چون آرزومندی کندهر دو لب ، بربندد ، آرَد قانع ام
گر به یک قندی م ، خرسندی کندلیک میدانم ، که دل نجهد ، به جان
گر نگاهی ، سویِ آن قندی کندگر بنالَم ، صبر فرماید ، مرا
دل چو خون شد ، صبر تا چندی کندعشقِ او ، عطّار را ، شوریده کرد
کیست ، کین شوریده را ، بندی کند
سیدمحمد جهانشاهی در ۱۷ روز قبل، سهشنبه ۲ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۴۶ دربارهٔ عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰۶:
عطار » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰۶
دل ، ز میانِ جان و دل ، قصدِ هوا ت میکند
جان ، به امیدِ وصلِ تو ، عزمِ وفات میکندگرچه ندید ، جان و دل ، از تو وفا ، به هیچ روی
بر سرِ صد هزار غم ، یادِ جفا ت میکندمینکند به صد قِران ، تُرکِ کلاهدارِ چرخ
آنچه میانِ عاشقان ، بندِ قبا ت میکندخسروِ یک سواره را ، بر رُخِ نَطعِ نیلگون
لعلِ تو ، طرح مینهد ، رویِ تو ، مات میکندجان و دلَم به دلبری ، زیر و زبر ، همی کنی
وین تو نمیکنی بتا ، زلفِ دوتا ت میکندخود تو چه آفتی ، که چرخ ، از پیِ گوشمالِ من
هر نفسی به داوری ، بر سرِ مات میکندگرچه فرید ، از جفا مینکند ، سزایِ تو
خطِّ تو ، خود به دستِ خود ، با تو سزا ت میکند
Fateme Zandi در ۱۷ روز قبل، سهشنبه ۲ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۱:۳۱ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش ۱۱۳ - گواهی دادن دست و پا و زبان بر سر ظالم هم در دنیا:
بنابراین در دنیا دست و پایت علیه باطن تو شهادت می دهند . [ اشاره است به آیه 65 سورۀ یس « امروز (رستاخیز) بر دهان های ایشان مُهر بنهادیم و اینک دست هاشان با ما سخن می گویند و پاهاشان بدانچه کسب کرده اند گواهی دهند » مولانا قیامت را به نشئه آخرت محدود نمی کند . زیرا معتقد است که آدمی را هر لحظه مرگ و رجعتی است "شرح بیت ۱۱۴۲ تا ۱۱۴۸ دفتر اوّل " یعنی دمادم در همین دنیا قیامت تکوینی و روحی رخ می دهد و نشئه بازپسین نیز قیامت کبری است . مولانا می گوید : « در قیامت همۀ اعضای آدمی یک یک ، جدا جدا از دست و پای و غیره سخن گویند . فلسفیان ، این را تأویل می کنند که دست سخن چون گوید ؟ مگر بر دست علامتی و نشانی پیدا شود که آن به جای سخن باشد . همچنان که ریشی و دُنبلی بر دست براید . توان گفتن که دست سخن می گوید … » " فیه ما فیه ، ص ۱۰۷ "
ضمیر در بیت فوق به چه معنی آمده است ؟ آیا به معنی قلب و باطن و وجدان آدمی است ؟ یعنی آیا وجدان و ضمیرِ باطنی انسانِ مُجرم و گناهکار به او نهیب می زند که برو اسرارِ درونِ خود را فاش کن و از افشای آن اجتناب مکن . این وجه با سیاقِ ابیات سازوار نیست ضمنِ اینکه در عالَمِ واقع نیز چنین امری جاری نیست که مجرمان تحتِ فشارِ وجدان باطنی خود بیایند و اعتراف به گناه و جرمِ خود کنند مگر به ندرت . و طبعاََ امرِ نادر نمی تواند قاعده شود . در اینجا معنی لفظی ضمیر ( = پوشیده و پنهان ) مورد نظر است و نه معنای ثانوی و اصطلاحی آن . چنانکه در بیت ۳۴۵۳و ۲۴۵۸ همین بخش این معنا را تأکید می کند .
معنی بیت : چون ظلم و ستم بر تو مأمور می شود یعنی انگاه که خویِ ستمکاری بر تو مسلّط می شود به تو می گوید : اسرارِ درون و مکنوناتِ خود را فاش کن و از افشای آن اجتناب مکن . " موکَّل = با فتح کاف به معنی کسی است که کاری را به او واگذارند ، وکیل . امّا با کسر کاف ( موکِّل ) به معنی کسی که دیگری را بر کاری گُمارد . در اینجا معنی اول مراد است ". "
"مسلماََ ظلم و ستم ، زبانی ندارد که حرفی بزند . امّا اقتضای ستمکاری اینست که به رسوایی و افشاء کشیده شود ."
بخصوص هنگام خشم و غضب و در اثنای گفتگویت ، اعمالِ ستمگرانه و جفاکارانه ات اسرارِ باطنی تو را فاش می سازد
چون ظلم و ستم مانند مأموری بر تو چیره می شود . یعنی خوی ستمگری و جفاکاری در تو به حدِ غلیان می رسد و به دست و پا می گوید مرا اشکار کن .
گواهسِر یعنی دست و پای آدمی چگونه می تواند از ارتکابِ ظلم و ستم ، اجتناب کند ؟ یعنی وقتی خوی ستمگری و جفاکاری بر کسی غالب شود و میل به تجاوز در دلش شعله برکشد . اعضا و جوارح او از خود اختیاری ندارند که از ارتکاب به جرایم خودداری کنند . به خصوص هنگامِ جوش و خروش و تهاجم خشم و انتقام . در نتیجه تاریکنای ضمیر او آشکار می شود . [ گواهِ سِر = منظور دست و پا و جوارح آدمی است
بنابراین همان کس که مأموری بر دست و پای آدمی می گُمارد تا پرچمِ رازِ او را در صحرا افراشته کند .
همان کس می تواند در روزِ قیامت ، مأمورهای دیگری بیافریند تا اسرارِ نهان آدمیان را منتشر و فاش سازند .
ای کسی که با دَه دست به ظلم و دشمنی پرداخته ای یعنی ای کسی که با تمام قوا به ظلم دست گشوده ای . حقیقتِ وجودِ تو پیداست . هیچ نیازی به شاهدِ دیگر نیست . یعنی لزومی ندارد که دست و پایت به سخن آیند و علیه تو شهادت دهند . اشاره ای است به آیه 42 سورۀ رحمن « تباهکاران به رخسارۀ خود شناخته شوند »
هیچ احتیاجی نیست که به ستمگری مشهور شوی . زیرا باطن شیطانی تو بر روشن بینان آشکار است
ای
ستمگر ، نَفسِ تو در هر لحظه ، صد نوع اخگر جفا و ستم ظاهر می کند . و با زبان حال می گوید : مرا تماشا کنید که در شمارِ دوزخیانم . [ توضیح بیشتر در شرح ابیات ۱۳۷۵تا ۱۳۸۰ دفتر اوّل
ای ستمگر ، نفسِ تو با زبانِ حال می گوید : من جزیی از آتشم و به سوی اصلِ خود باز می گردم . من نور نیستم که به بارگاهِ الهی بپیوندم .
چنانکه این ستمگر نمک نشناس ، بخاطر یک گاو این همه مکر و نیرنگ بکار گرفت . " التباس = پوشیدگی ، نهفتگی ، در اینجا مکر و نیرنگ"
حال آنکه این ستمگر حق ناشناس ، صدها گاو و شتر از خواجۀ خود به یغما برده است . پدر جان ، نفسِ امّاره چنین خاصیتی دارد . پس رابطه ات را با او قطع کن
و همچنین این ستمگر ، حتّی یک روز به درگاهِ الهی ناله و زاری نکرد . چنانکه از این ملعون ، حتّی یک بار شنیده نشد که با سوزِ دل ، یارب یارب بگوید .
و این مطلب یک بار از او شنیده نشد که بگوید : خداوندا ، دشمنم را خرسند فرما . اگر چه من به او آسیب رسانده ام . امّا تو ای پروردگار به او منفعت و نیکی برسان . " بیت بعد ادامه گفتار آن ستم دیده است"،,
آن ستمگر حتّی برای یک بار هم شده رو به درگاهِ الهی نیاورد و نگفت : خدایا ، اگر چه به خطا و جهل ، انسانی را کشته ام . امّا پرداختِ خونبهای ان ، بر عهده خویشاوندانم است . نزدیک ترین خویشانم از روزِ اَلَست تو بوده ای ای پروردگار . [ دِیَت = خونبها ، بهایی که قاتل یا خویشانِ او به اولیای مقتول می پردازند
عَقل = در اصل به معنی بستن زانوهای شتر است و سپس بر نیروی اندیشه و فکرت ، اطلاق شد . به جهت آنکه عقل و خرد ، همچون ریسمانی است که بر دست و پای نفسِ امّاره بسته می شود و نمی گذارد توسنی کند .
از نظر فقهی هرگاه قتلی از روی عمد رُخ ندهد . قصاص در کار نیست بلکه باید خونبهای مقتول از قاتل و یا خویشانِ او ستانده شود . عاقله جمع عاقل است به معنی پرداخت کننده خونبها / عقل شتری است که به رسم خونبها می آوردند و در خانه و یا در محلِ اولیای مقتول با عِقال ( = ریسمان و رسن ) می بستند . زان پس بر اثرِ کثرتِ استعمال ، دیه را «عقل» نامیده اند و پرداخت کننده دیه را «عاقا» گفته اند . خواه ان دیه شتر باشد و یا گاو و گوسفند و غیره .
"شرایع الاسلام ، ج ۴ ، ص ۱۹۷۲"
علی میراحمدی در ۱۷ روز قبل، سهشنبه ۲ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۱:۱۶ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی کیکاووس و رفتن او به مازندران » بخش ۸:
زن جادو (شیطان)زمانی سراغ رستم می آید که تهمتن مشغول شکایت از روزگار و احوال خود است :
«که آواره بدنشان رستم است»
چه بسیار کسانی که برای تغییر روزگار نامساعد خویش و در ازای ثروتی و شهرتی و شهوتی روح خود را به شیطان فروخته و اسیر زن جادو میشوند.
رستم به عنوان انسانی والا و با یاد خداوند ازین خان میگذرد و از دید عرفانی ازین امتحان سربلند بیرون می آیداینست که مقام «رضا»از بلندترین مقامات معنوی است
عشق همواره با امتحان همراه است تا نامحرمان و لاف زنان شناخته شوند
به قول مولانا:
عشق زاول سرکش و خونی بود
تا گریزد هر که بیرونی بود«لاف عشق و گاه از یار زهی لاف دروغ...»
حافظداستان زن جادو نکته دیگری نیز دارد که اضافه خواهد شد
علی میراحمدی در ۱۷ روز قبل، سهشنبه ۲ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۵۲ دربارهٔ مهستی گنجوی » دیوان اشعار » رباعیات «نسخهٔ دوم» » شمارهٔ ۱۶۶:
از زن شاعری ناید
احمد خرمآبادیزاد در ۱۷ روز قبل، سهشنبه ۲ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۲۳ دربارهٔ مهستی گنجوی » دیوان اشعار » رباعیات «نسخهٔ دوم» » شمارهٔ ۱۶۶:
هنوز دلیل آشفتگی بیت دوم مشخص نیست.
مهر و ماه در ۱۶ روز قبل، چهارشنبه ۳ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۱:۱۲ دربارهٔ خیام » ترانههای خیام به انتخاب و روایت صادق هدایت » راز آفرینش [ ۱۵-۱] » رباعی ۱۵: