گنجور » حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۲

وزن:	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
قالب شعری:	غزل
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۸

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: شاعر با شوق و اشتیاق به یاد دوست و محبوبش می‌نگرد و از عشقش می‌گوید. او خود را در دام زلف محبوب می‌یابد و نسبت به آن وابستگی عمیق احساس می‌کند. در حالی که دیوانه‌وار به عشق می‌سوزد، اذعان می‌کند که هیچ درمانی برای درد فراق و جدایی از محبوبش وجود ندارد. شاعر در نهایت، از عشق و دیدار محبوبش آرزو می‌کند و به شکلی عمیق‌تر در اشتعال عشقش غوطه‌ور است.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# مرحبا ای پیکِ مشتاقان بده پیغامِ دوست

تا کُنم جان از سرِ رغبت فدای نامِ دوست

هوش مصنوعی: ای پیک افرادی که عشق را تجربه کرده‌اند، خوش آمدی؛ پیغام دوست را برای من بیاور. من حاضرم جانم را با کمال رغبت برای نام دوست فدای کنم.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# واله و شیداست دایم همچو بلبل در قفس

طوطی طبعم ز عشقِ شِکَّر و بادامِ دوست

هوش مصنوعی: من همیشه در حال عشق و شیدایی هستم، مانند بلبل در قفس که از عشق می‌خواند. ذوق و طبع من از عشق و محبت به معشوقی که شیرینی و لذت را به من می‌دهد، سرشار است.

# زلفِ او دام است و خالش دانهٔ آن دام و من

بر امیدِ دانه‌ای افتاده‌ام در دامِ دوست

هوش مصنوعی: زلفِ معشوق مانند دام الجلبی است و جای زلف‌های او، خالی که به آن دانه گفته می‌شود، به معنای جذبه و عشق است. من در انتظار صندوقه و دلبر، به عشق او در این دام گرفتار شده‌ام.

# سر ز مستی برنگیرد تا به صبحِ روزِ حشر

هر که چون من در ازل یک جرعه خورد از جامِ دوست

هوش مصنوعی: هر کسی که در آغاز هستی یک جرعه از محبت دوست را چشیده، تا روز قیامت از سر شوق و مستی به خود نخواهد آمد و از این حال نخواهد برخاست.

# بس نگویم شِمِّه‌ای از شرحِ شوقِ خود از آنک

دردسر باشد نمودن بیش از این ابرامِ دوست

هوش مصنوعی: می‌گویم هرگز نمی‌توانم کمی از احساس شوق خود را توضیح دهم، زیرا گفتن بیش از این، به وجود آوردن دردسر ناشی از اصرار و پایبندی به دوست خواهد بود.

# گر دهد دستم کشم در دیده همچون توتیا

خاک راهی کـ‌آن مشرف گردد از اَقدامِ دوست

هوش مصنوعی: اگر دستم به چیزی برسد، آن را مانند پودر توتیا (پودر سفیدی که در چشمان می‌ریزند) در چشمانم می‌کشم تا خاکی از راهی به دست آورم که با گام‌های دوست تبرک شود.

# میل من سویِ وصال و قصد او سویِ فراق

تَرکِ کامِ خود گرفتم تا برآید کامِ دوست

هوش مصنوعی: من تمایل دارم که به وصال محبوب برسم، اما او قصد جدایی دارد. من به خاطر خوشحال کردن او از خواسته‌های خود صرف‌نظر کرده‌ام تا او به خواسته‌هایش برسد.

# حافظ اندر دَردِ او می‌سوز و بی‌درمان بساز

زان که درمانی ندارد دَردِ بی‌آرامِ دوست

هوش مصنوعی: حافظ از درد عشق و غم معشوق می‌سوزد و به همین درد نشستن را به درمان ناپذیری آن ترجیح می‌دهد، زیرا درد دوست که بی‌قراری و آرامش را به همراه دارد، هیچ درمانی ندارد.

پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی

راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش فریدون فرح‌اندوز
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش سهیل قاسمی

غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش محسن لیله‌کوهی

غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش امیرحسین شهپروصال

غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش زهرا بهمنی

همهٔ خوانش‌هاautorenew

غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش فاطمه زندی

غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش مریم فقیهی کیا

غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش هادی روحانی

غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش پری ساتکنی عندلیب

غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش سارنگ صیرفیان

غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش احسان حلاج

غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش نازنین بازیان

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

شرح صوتی غزل شمارهٔ ۶۲ به خوانش محمدرضا ضیاء
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش

پیشنهاد مشق شعر

ناصر بخارایی » غزلیات » شمارهٔ ۱۱۸

داد باد صبحدم با عاشقان پیغام دوست

برد آرامم به بوی زلف بی‌آرام دوست

خاک می‌گفتم شوم تا در قدمهایش روم

باز می‌گویم نشیند گرد بر اقدام دوست

بارها رفتم به خدمت بر درش بارم نداد

[...]

صوفی محمد هروی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۸

وه که جانم گشت چون از درد بی آرام دوست

ساقیا لطفی بکن جامی بده با نام دوست

مانده بر بادام چشمانش دهان پسته باز

همچو من افتاده مسکین چون کند بادام دوست

می کنم جان را نثار مقدم میمون او

[...]

صائب تبریزی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۲۳۱

ذره تا خورشید دارد چشم بر انعام دوست

تا که را از خاک بردارد دل خودکام دوست

ماه تابان کیست تا گیرد ازان رخسار نور؟

نیست هر ناشسته رویی در خور اکرام دوست

در کنار لاله و گل دارد آتش زیر پا

[...]

وفایی مهابادی » دیوان فارسی » مسمطات » شمارهٔ ۳

آن یکی از «أرنی» مخمور و مست جام دوست

و آن دگر از «لن ترانی» کشته ی پیغام دوست

یک درون از «اصطفا آدم» پر از انعام دوست

یک سر از «وجهت وجهی» پر ز عشق نام دوست

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۳۱ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

سامان در ‫۱۳ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۳۰ آذر ۱۳۹۱، ساعت ۱۸:۲۱ نوشته:

میل من سوی وصال و قصد او سوی فراق
ترک کام خود گرفتم تا برآید کام دوست.......
آه که چه بیت زیبا و پر مغزی فرمودند حضرت حافظ ...
شب یلدای همگان خوش و نیکو باد ... 1391 خورشیدی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

امین کیخا در ‫۱۳ سال و ۶ ماه قبل، پنجشنبه ۲۹ فروردین ۱۳۹۲، ساعت ۱۳:۱۱ نوشته:

توتیا در فرهنگ نامه های عربی فارسی دانسته شده است و ان از دوده ها گرفته شده است چون توتیا سنگی است که ماده ای دوده رنگ از ان بدست میاید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سهراب در ‫۱۳ سال و ۶ ماه قبل، پنجشنبه ۲۹ فروردین ۱۳۹۲، ساعت ۲۱:۳۸ نوشته:

نفس باد صبا مشک فشان خواهد شد/صحیح است دوست عزیز (ناشناس)

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ناشناس در ‫۱۳ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۴ خرداد ۱۳۹۲، ساعت ۲۳:۳۵ نوشته:

روی در اتاقم این شعر رو زده بودم تا یادم باشه که بیشترین دوست داشتن اینه که به میل یار رفتار کنم، حتی اگر بخواهد با فرد دیگه ای باشه
میل من سوی وصال و قصد او سوی فراق
ترک کام خود گرفتم تا برآید کام دوست

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محمد در ‫۱۳ سال قبل، سه‌شنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۲، ساعت ۱۰:۵۹ نوشته:

بسم الله الرحمن الرحیم
بیت 4 فوق العاده ست السلام علی عباد الله الصالحین

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محسن حسین خانی در ‫۱۲ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۲ اسفند ۱۳۹۲، ساعت ۱۳:۰۰ نوشته:

که با این درد
اگر
در بند درمان اند
درمانند ....

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ناشناس در ‫۱۱ سال و ۱۰ ماه قبل، جمعه ۲۸ آذر ۱۳۹۳، ساعت ۰۰:۲۶ نوشته:

با این بیت کل دردای دیرینم به سر آمد این شد سرنوشت که من جدا فتانم از عشق دور مانم از ععشقم تا اون به خوشیش برسد ای خدا صبر خواهم از تو برای این دردام عشقم باکل بیوفاییاتعاشقت میمانمم

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

behzad در ‫۱۱ سال و ۶ ماه قبل، چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۴، ساعت ۲۲:۳۳ نوشته:

ﻣﯿﻞ ﻣﻦ ﺳﻮی وﺻﺎل و ﻗﺼﺪ او ﺳﻮی ﻓﺮاق .……ﺗﺮک ﮐﺎم ﺧﻮد ﮔﺮﻓﺘﻢ ﺗﺎ ﺑﺮآﯾﺪ ﮐﺎم دوﺳﺖ
نهایت تواضع و خاکساری شاعر رو تو این بیت میشه دید
خدا رحمت کنه حافظ عاشق متواضع رو

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محدث در ‫۱۱ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۲۷ شهریور ۱۳۹۴، ساعت ۱۹:۵۹ نوشته:

شاید صائب تبریزی که فرموده: «نیست زلف دلفریب یار را حاجت به خال/دام چون افتاد گیرا دانه ای در کار نیست» در رد این فرمایش آقا حافظ باشد: زلف او دام است و خالش دانه آن دام و من/بر امید دانه‌ای افتاده‌ام در دام دوست... البته نقیضه ها و جواب ها اغلب هردوانه شان صحیح است. مثل شعر بهار درباره ی میخ و فروتنی و ایستادگی و رد شعر او توسط شیخ الرئیس قاجار در ذلت میخ. یا شاید هم بالعکس بود. امان از پیری و کندذهنی.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

جاوید مدرس اول رافض در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۸ اسفند ۱۳۹۴، ساعت ۱۲:۱۴ نوشته:

>>>>>>>>>>>>>>>>>
******************************************
******************************************
حافظ اندر درد او می‌سوز و بی‌درمان بساز!
زان که ....................... درد بی‌آرام دوست
آرامی ندارد: 15 نسخه (801، 807، 818، 821، 822، 823، 824، 825، 843 و 6 نسخۀ متأخّر: 849، 855، 858، 862، 874 و 1 نسخۀ بی‌تاریخ) عیوضی
درمانی ندارد: 20 نسخه (827، 834، 836 و 17 نسخۀ متأخّر{یا بسیار متأخّر} یا بی‌تاریخ) قزوینی- غنی، خانلری، نیساری، جلالی نائینی- نورانی وصال، سایه، خرمشاهی- جاوید
پایانی ندارد: 1 نسخۀ بسیار متأخّر (894)
او را می‌نسازد: 1 نسخه (813) اشتباه کتابت
38 نسخه غزل 63 را دارند و از آن میان، نسخۀ مورخ 819 بیت فوق (تخلص) را ندارد. از نسخ کاملِ کهنِ مورّخ، نسخۀ مورخ 803 خود غزل را دارا نیست.
***************************************
***************************************

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برهانی در ‫۱۰ سال و ۴ ماه قبل، جمعه ۴ تیر ۱۳۹۵، ساعت ۲۰:۳۳ نوشته:

شاعیری کورد مامۆستا وەفایی ئەو بییتی:
زلف او دام است و خالش دانە آن دام و من ...
ئەوا جوان هۆنیوە:
هاتم بە بۆنەی خاڵت تووشی داوی زولفت بووم
تەیریکی نا بەڵەد بـووم نەمزانـی دانـــــە و داوە

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سهیل قاسمی در ‫۱۰ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۵، ساعت ۱۸:۴۹ نوشته:

بیت دوم: مثل آن بلبل که به عشق شکر و بادام که برایش می ریزند واله و شیدا می شود، طوطی طبع من هم به عشق لب و چشم ِ دوست، دائم واله و شیدا است. اینجا طبع را به طوطی تشبیه کرده و شکّر استعاره از لب و بادام استعاره از چشم است.
بیت پنجم: بس نگویم یعنی دیگه زیادی نمیگم. یعنی بسیار نمی گویم. دردسر باشد یعنی اسباب ناراحتی و «سردرد» معشوق خواهد بود این پافشاری کردن من. نمودن بیش از این ابرام دوست یعنی بیش از این {به} دوست ابرام (پافشاری) نمودن.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نادر.. در ‫۹ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۶، ساعت ۰۲:۵۱ نوشته:

میل من سوی وصال و قصد او سوی فراق
ترک کام خود گرفتم تا برآید کام دوست ..
سعدی:
نه مرا طاقت غربت نه تو را خاطر قربت
دل نهادم به صبوری که جز این چاره ندانم ..

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

کیومرث در ‫۹ سال قبل، جمعه ۲۸ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۰۸:۰۳ نوشته:

بیت چهارم استقبالی است از بیت سعدی در گلستان
مست می بیدار گردد نیم شب
مست ساقی روز محشر بامداد
جالب اینجاست که هفتصد سال بعد، ادوارد براون انگلیسی هم به استقبال این بیت رفته و گفته است
مست می بیدار گردد نیم شب
این اگرچه قول شیخ است نیست جای اعتماد
من می ای دانم که هر گه مست آن گردد کسی
سر زمسنی بر ندارد روز محشر بامداد
البته نگاه سعدی و حافظ در این ابیات بیشتر به جنبه عرفانی آن بوده است. روشن نیست که آیا براون هم چنین نظری داشته است

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نیکومنش در ‫۸ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۲۲ دی ۱۳۹۶، ساعت ۰۸:۱۳ نوشته:

درود بی کران بر دوستان جان
بس نگویم شمه‌ای از شرح شوق خود از آنک
دردسر باشد نمودن بیش از این ابرام دوست
معنی ومفهوم:از انجا که فاش کردن اسرار مجاهدتها و عشق ورزی های بین من و دوست باعث غیرت ورزی معشوق شده و مشکلات و دردسر های زیادی برای من به وجود خواهد اورد من تنها یک نکته از عشق ورزی خود و معشوقه ام را در این غزلیات شرح دادم
آن یار کزو گشت سر دار بلند جرمش آن بود که اسرار هویدا می کرد
سربلند و پیروز باشید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۸ سال و ۹ ماه قبل، سه‌شنبه ۳ بهمن ۱۳۹۶، ساعت ۱۷:۳۸ نوشته:

پیوند به وبگاه بیرونی

مرحبا ای پیک مشتاقان بده پیغام دوست

تا کنم جان از سر رَغبت فدای نام دوست

بعضی ازشارحان ِ محترم، براین باورند که مخاطب این غزل "شاه شجاع" بوده است. امّا باتوجّه به ردیفِ غزل که مشابهِ ردیفِ سه غزلیست که مخاطبِ آنها "شیخ ابواسحق"می باشد ( "دارم امید عاطفتی ازجنابِ دوست" و"این پیک نامور که رسید ازدیاردوست" و" صبا اگر گذری افتدت به کشور دوست)

بنظرمی رسد میرسد این غزل نیزدرمدح اوسروده شده باشد چراکه فحوای کلام ومضامین بکاررفته نیز درامتداد آن غزلهاست. به هرحال مخاطبِ غزل چه این سلطان وچه آن یکی، چون هردو ازدوستداران شعر وادب، وبرای حافظ ،سالهای سال انیس دل ومونس جان بوده اند دربرداشتِ معنا آنچنان تفاوتی ایجادنمی گردد.

پیک مشتاقان: بادصبا یاقاصد ونامه رسان که ازمعشوق پیامی به عاشق آورده است.

✍️معنی بیت:

آفرین، احسنت برتوای قاصد، پیغام یا نامه ی دوست را بده تا ازسرشوق واشتیاق، جان خویش را به مژدگانی پیشکش کنم.

ای پیک راستان خبریارمابگو

احوال گل به بلبل دستان سرابگو

🌿━━━━━━━━━━🌿

واله و شیداست دایم همچو بلبل در قفس

طوطی طبعم ز عشق شَکّر و بادام دوست

واله: سرگشته و حیران

شیدا: شیفتگی وعاشقی که تا مرزجنون پیشرفته باشد.

طوطی طبعم: شاعرطبع خودرا به طوطی تشبیه کرده است طوطی ای که درقفس سینه همانندِ بلبل درقفس بیقراری وبی تابی می کند.

"شکر" استعاره ازلب و"بادام" استعاره ازچشم است. طوطی شکر وبادام را بسیاردوست دارد. حالا طوطی طبع شاعرنیزدرعشق لب وچشم دوست (شکروبادام) بی تابی می کند.

✍️معنی بیت: طوطی طبع من درقفس سینه، ازشوق لب وازحسرت چشم دوست، همانند بلبل درقفس بی تابی می کند. شیفته وشیدای زیبائیهای دوست هستم همانگونه که بلبل شیدای رنگ وبوی گل است.

بنال بلبل اگربامنت سریاریست

که ما دوعاشق زاریم وکارمازاریست

🌿━━━━━━━━━━🌿

زلفِ اودامست وخالش دانه ی آن دام ومن

بر امید دانه‌ای افتاده‌ام در دام دوست

حلقه های زلف دوست حلقه های دام و خالِ رخسارش نیز همانندِ دانه ایست که برای به دام انداختن وبه بند کشیدن دلهاست. من نیز مجذوبِ جلوه ی خال دوست شدم وچون مرغی به طمع دانه دردام او افتادم. البته تفاوت این دام با دامهای دیگر دراین است که هرکس به این دام می افتد دیگردوست ندارد هرگز خلاصی یابد.

به لطفِ خال وخط ازعارفان ربودی دل

لطیفه های عجب زیر دام ودانه ی توست

🌿━━━━━━━━━━🌿

سرزمستی برنگیرد تا به صبح روز حشر

هر که چون من دراَزل یک جُرعه خورد ازجام دوست

سرزمستی برنگیرد: تمایلی به هوشیاری وبیدارشدن ازخواب خوش مستی ندارد

ازل: آغازهستی. حافظ معتقد است که بدان علّت که خاک وجودانسان درروز ازل باشرابِ محبّت الهی سرشته شده ، عشق درفطرت وسرشت اونهادینه شده وازهمین روعاشقی را پیشه ی خودنموده ونمی تواند بدون عشقبازی ادامه ی زندگی را،ادامه دهد. زندگانی بدون عشق،ذوق انگیزنبوده و هیچ جذابیت خاصی ندارد.

مرابه کارجهان هرگز التفات نبود

رخ تودرنظرمن چنین خوشش آراست

زندگانی بربسترعشق به سبک حافظانه، شرایطی را رقم می زند که شادمانی، جاودانگی وسعادتمندی درلحظه لحظه های زندگی جاری وقابل لمس باشد. درچنین حضورآگاهانه وعاشقانه، دل عاشق به رودخانه ای ازشعرهای جهان، تبدیل شده و زیبائیها ولطافتهای خیال انگیزی پدیدارمی شودوبه پیرامون خویش صفاوطراوت وتازگی می بخشد.

ازهمین رو پی درپی عاشق می شود، عاشقانه زندگی می کند وهمه چیزراازورای عینک آبی عشق می نگرد تا ازمستی خارج نشده و به هوش نیاید.

✍️معنی بیت: هرکس همانندِ من که در آغازین روزهستی، شرابِ ناب محبّت راچشیدم، چشیده باشد اونیز مثل من عاشقی پیشه کرده وتمایلی نخواهد داشت که تاقیامت ازاین مستی به هوش آید.

چنین که حافظ ما مست باده ی ازل است

به هیچ دورنخواهندیافت هشیارش

🌿━━━━━━━━━━🌿

بس نگویم شمّه‌ای ازشرح شوقِ خوداز آنک

دردسرباشدنمودن بیش ازاین ابرام دوست

شمّه: جزئی ازکلّ چیزی، اندکی ازبسیار.

بس نگویم: بسیار نگویم.

ابرام: به ستوه آوردن،اصرار و پافشار

✍️معنی بیت:بس نگویم شمّه ای شرح شوق: اندکی از شرح حال خودرا زیادبازگونمی کنم. دراینجا ازهمنشینی ِ"بسیار با اندکی" تضاد حافظانه ای خَلق شده است. حافظ دراینجا با خَلق این تضاد، نکته ی لطیفی راگوشزدمی کند. می فرماید:

اشتیاق وارادتِ من نسبت به دوست تمامی ندارد شرح حال من به تقریروتحریر ممکن نیست، شمّه ای ازشرح حال شیداییِ خودرابیان می کنم، ضمن آنکه سعی می کنم دربیان ِاین شمّه ای ازشرح شوق نیززیاده روی نکنم وزیادتکرارنکنم بدان دلیل که خاطرعزیز دوست لطیف ونازک می باشد وممکن است رنجشی حاصل گردد. بنابراین با ناله وفریاد اورا به ستوه نمی آورم وبااصرار وپافشاری دوست رادرمضیقه ی اخلاقی عاطفی قرارنمی دهم.

حافظ اندیشه کن ازنازکی خاطریار

بروازدرگهش این ناله وفریاد ببر

🌿━━━━━━━━━━🌿

گر دهد دستم کشم در دیده همچون توتیا

خاک راهی کان مُشّرف گردد ازاقدام دوست

گردهددستم: اگراین امر ممکن ومیسّرگردد

توتیا: سُرمه، گردهای بسیار نرم سائیده شده ازمروارید که برای قوّه ی بینایی مفید باشد.

مُشرّف: شَرفِ حضور پیداکرده، سعادتمند وسرافراز

اقدام: قدم‌ها

معنی بیت:

اگرمُیسّرگردد وخاک راهی را که دوست برآن پای مبارک گذاشته باشد بدست آورم همانندِ سُرمه وداروی چشم، بردیدگانم می گذارم.

ازبرای شرف به نوک مژه

خاک راهِ تورُفتنم هوس است

🌿━━━━━━━━━━🌿

میلِ من سوی وصال وقصدِ اوسوی فراق

ترکِ کام خود گرفتم تا برآید کام دوست

این بیت چقدرزیبا وپُرمایه ونغزاست. چه بسیار عاشقان ناکامی که با زمزمه ی این بیت به حقیقتی بزرگ دست یافته وبه آرامش رسیده اند.

این بیت حقیقتاً رازی بزرگ دردل خود دارد وبه اندازه صدها کتاب سخن. این بیت به تنهایی توان تغییراتِ بنیادین درزندگانی هرکسی را دارد ،بسیاراثربخش ، دارو ودرمان وتسکین بخش است چشم ها رابه روی حقیقتی بزرگ می گشاید عشق راتفسیرمی کند، به معنا ومفهوم محبّت ژرفا می بخشد آدمی باخواندن این بیت به وسوسه می افتد تاعاشقی کند آدمی هوس می کند تا عاشقی کند تنهابه این هدف که درعاشقی به چنین روزی بیافتد، یعنی از کام خود صرفنظرکند تامعشوق به کام برسد! حافظ هرچه دارد ازعشق گرفته است ومدیون عشق است، امّا بنظرچنین می رسد که او با سرودن این بیت، دین خودرا به عشق ادا کرده است. این بیت اعتباری خلل ناپذیربه عشق بخشیده ومقام آن رابالاتر وبالاتربُرده است. این بیت تنور عاشقی را فروزانترمی کند،خودبینی راازبین می برد و همه ی عاشقان راتحت تاثیرعمیق قرارمی دهد تادرمورد عشق خود بازاندیشی کرده ومیزان خلوص اشتیاقشان رادریابند.

معنی بیت: تمایل واشتیاق ِ من بروصال ورسیدن به دوست است امّا گویا تمایل ومیل دوست بردوربودن ازمن است من هرگز نمی خواهم اورا در مضیقه وتنگنای عاطفی قرار دهم، من پا پَس می کشم تا خواسته ی دوست برآورده شود هرچند که بااین تصمیم؛ درِنیم گشوده به روی من بسته خواهدشد لیکن همین که مُرادِ دوست حاصل شود برای من سعادت ونیکبختیست.

فراق ووصال چه باشد رضای دوست طلب

که حیف باشدازاو غیرازاو تمنّایی

🌿━━━━━━━━━━🌿

حافظ اندردردِ اومی‌سوز وبی‌درمان بساز

زان که درمانی ندارد درد بی‌آرام دوست

معنی بیت:

ای حافظ با درد بی‌درمانِ محبّت بساز وبسوز که ظاهراً چاره ای برای درمان این درد نیست.

اشک خونین به طبیان بنمودم گفتند :

دردعشق است وجگرسوزدوایی دارد.

سراسر این غزل دلنشین وزیبا درباره ی روابط عاطفی ودوستی هست. دوست ازدیدگاه هرکسی می تواند متغیربوده و معنای خاصی داشته باشد‌. چه بسا اهل دلانی که بجای بردگی وبندگیِ زاهدانه، دوستی باخداوند راانتخاب کرده وبااوعشقبازی میکنند. هستندکسانی دیگر که پدر ،برادر ،همسریا مادر خودرا به عنوان دوست انتخاب می کنند وچه بسیارکسانی که باحیوانات خانگی خود دوستی می کنند وعشق ومحبت وعواطف درونی خویش رابه آنان ابرازمی دارند. درهرصورت دوستی، لطیف ترین ،عمیق ترین وخیال انگیزترین پیوند میان آدمیزاد با خداوند یاهرکس وهرموجوددیگر بوده وهست وخواهدبود. این غزل باهنرنمایی حضرت حافظ طوری سروده شده که هرکس به قدر فهم ودرک خویش توانسته باشد ازفیوضات معناهای سطحی تا عارفانه بهره مندگردد. به بیانی دیگر هرکسی می تواند این غزل را به صمیمی ترین دوست خویش(خدا یاهرکسی که هست) هدیه کند. سخن گرچه پیرامون ارادت خالصانه وابرازعلاقه ووفاداری به دوست هست اما تکانشهایی که درمخاطبین خودایجادمی کند بسیار باارزش، بیدارکننده والهام بخش هستند. مهمترین تکانش وچالشی که مخاطب درهمین پایان این غزل دریافت می کند این است که آیامن نیز دوستی اینچنین ارزشمند که حضرت حافظ درحال گفتگوبااوست دارم؟ راستی دوست واقعی من کیست؟ کدام یک ازدوستان من چنین جایگاه رفیع ووالایی دارند؟

ازجان طمع بریدن اسان بود ولیکن

ازدوستان جانی مشکل توان بریدن

🌹🙏

🌿━━━━━━━━━━🌿

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نیکومنش در ‫۸ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۱ بهمن ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۴۹ نوشته:

درود بیکران بر دوستان جان
با سپاس از رضای محترم توجه به این مصرع در شرح اشعار حافظ ضروری می باشد (شعر حافظ همه بیت الغزل معرفت هست)
بس نگویم شمه ای از شرح شوق خود از ان
دردسر باشد نمودن بیش از این ابرام دوست
ابرام در ارتباط معنایی با شرح شوق می باشد وهمانطور که قبلا بیان گردید مفهوم بیت چنین است (نمودن:باز گو کردن)
مجاهدتها وپا فشاریهایی که من در راه دوست داشته ام باعث کامیابیها و اسرار بیشماری بین من و معشوق گردیده ولی از انجا که افشا و باز گو کردن ان باعث بر اشفتن معشوق و دردسر برای عاشق خواهد شد لذا من تنها یک شمه از این پا فشاری را در کل غزلیات خود شرح دادم چرا که
ان یار کزو گشت سر دار بلند جرمش ان بود که اسرار هویدا می کرد

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نیکومنش در ‫۸ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۱۱ بهمن ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۲۴ نوشته:

درود بیکران بر دوستان جان
بر تاویلاتی که عده بر انند که صورت مجاز به برخی از ابیات لسان العیب وارد سازند یاد این شعر مولانا افتادم:
پرسید یکی که عاشقی چیست گفتم که مپرس از این معانی
انگه که چو من شوی ببینی انگه که بخواندت بخوانی
برای تشریح ابیات لسان الغیب باید از روح خود ان بزرگوار مدد جسته و همت خواست تا حقایق اشعار خویش را بر ما بنمایاند ان شا الله
_مرحبا ای پیک مشتاقان بده پیغام دوست
تا کنم جان از سر رغبت فدای نام دوست
درود بر تو ای پیام اور حضرت احدیت (فرشته وحی جبرییل)که پیغام و وعده معشوق را بر مشتاقان و عاشقان در گاهش ارزانی می داری من منتظرم پیام وصال از معشوق هستم لطف کن ان وعده را به من ارزانی دار تا جانم را با هزار شوق و رغبت در این وصال تقدیم حضرت مبارکش نمایم
2_واله و شیداست دایم همچو بلبل در قفس
طوطی طبعم ز عشق شکر و بادام دوست
جان عاشقم همچون طوطی گرفتار افتاده در قفس بی قرارو حیران بوده وبه طمع انچه که در ازل از دوست شنیده و دیده
(ندای الست بربکم:شکروندای خداوند -ومنظر اشاره از سوی خداوند بادام و نگاه و چشم خداوند )دائما بی قراری کرده و خود را به این‌سو و ان‌سو می کوبد
3-زلف او دام است و خالش دانه آن دام و من
بر امید دانه‌ای افتاده‌ام در دام دوست
حسن بی پایان معشوق همانند زلف سیاهی است که چون سیاهی شب بر
تصویر رخ ماهگون او احاطه شده و سیمای زیبای او را با تلالو مناسب به عاشقان می تاباند ومن در این میان چون سایه ای بر روی تصویر معشوق بر روی ماه هستم که چون خالی در هوس ان خال در دام زلف معشوق گرفتار شده ام (والشمس و والضحی والقمر اذا تلاها وانهار اذا جلاها والیل اذا یغشاها)
4_سر ز مستی برنگیرد تا به صبح روز حشر
هر که چون من در ازل یک جرعه خورد از جام دوست
هر انکه باده الست بربکم را چون من در روز ازل نوشیده باشد تا صبح روز ازل در سکر و مستی ان مستغرق بوده ومحال است دست از این مستی بر دارد
5_بس نگویم شمه‌ای از شرح شوق خود از آنک
دردسر باشد نمودن بیش از این ابرام دوست
مجاهدتها وپا فشاریهایی که من در راه دوست داشته ام باعث کامیابیها و اسرار بیشماری بین من و معشوق گردیده ولی از انجا که افشا و باز گو کردن ان باعث بر اشفتن معشوق و دردسر برای عاشق خواهد شد لذا من تنها یک شمه از این پا فشاری را در کل غزلیات خود شرح دادم چرا که
ان یار کزو گشت سر دار بلند جرمش ان بود که اسرار هویدا می کرد
6_گر دهد دستم کشم در دیده همچون توتیا
خاک راهی کان مشرف گردد از اقدام دوست
اگر این سعادت نصیب من شود که مقیم راه روندگان دوست شوم از خاک پای ان راه دوده ای خواهم ساخت وان را چون توتیا برای روشنی دیدگانم به چشمانم خواهم کشید
7_میل من سوی وصال و قصد او سوی فراق
ترک کام خود گرفتم تا برآید کام دوست
عاشق به دنبال وصال معشوقه خویش است و معشوقه به دنبال ناز کردن و دوری جستن از عاشق است و توصیه عشق بی مرادی عاشق است لذا من ترک کامیابی خویش کردم که معشوق به کامروایی خویش نائل گردد
_حافظ اندر درد او می‌سوز و بی‌درمان بساز
زان که درمانی ندارد درد بی‌آرام دوست
این ناکامی از معشوق چون اتش سوزانی است بر جان عاشق که درد عشق نامیده شده و هیچ درمانی ندارد لذا حافظ بهترین چاره ان است که با این سوز درونی خود را بسوزانی و به فنا رسانی و به این بی درمانی خوش باشی
سر به زیر وکامیاب

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی شیرازی در ‫۷ سال و ۳ ماه قبل، شنبه ۵ مرداد ۱۳۹۸، ساعت ۱۸:۰۰ نوشته:

جان میگیرم از این معاشقه زیبای حافظ با حضرت دوست
دردم از یار است و درمان نیز هم

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ماریا در ‫۷ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۹ شهریور ۱۳۹۸، ساعت ۰۷:۳۴ نوشته:

حضرت حافظ بفرماید که: زلف او دام است و‌خالش دانه ی ان دام و من
بر امید دانه ای افتاده ام در دام دوست ....ولیکن خال لب لعل تو یکی دانه فزون نیست، با این همه مرغ نظر این دانه چه سازد!!!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ماریا در ‫۷ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۹ شهریور ۱۳۹۸، ساعت ۰۷:۳۹ نوشته:

حضرت حافظ زلف یار را به رشته ی دام و خال را به دانه ی دام تشبیه کرده، لیکن خال لب لعل تو یکی دانه فزون نیست
با این همه مرغ نظر، این دانه چه سازد

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر صحافیان در ‫۶ سال و ۶ ماه قبل، یکشنبه ۷ اردیبهشت ۱۳۹۹، ساعت ۰۷:۳۵ نوشته:

ای پیام رسان مشتاقان خوش آمدی، پیام دوست را بده تا با شوق جانم را فدای نامش کنم.( مرحبا در قدیم فقط به معنی خوش آمدی نه به معنی آفرین- وصول پیغام و حال خوش.
ایهام پیک مشناقان:جبریل، آورنده وحی یا الهام-باد صبا- نامه بر)
واله و شیداست همچو بلبل در قفس
طوطی طبعم ز عشق شکر و بادام دوست
طوطی شیرین گفتار ذوقم- پس ازین حال خوش- پیوسته چون بلبل در قفس سرگشته لب و چشم اوست.
3- زلف پریشانش دام است و خال سیاهش دانه ای که مرا در دامش گرفتار کرده( کثرات را به لطف وحدتش می پذیرم- فلسفه ادامه حیات مادی، تبلور وحدت در کثرت است-)
4- اگر چون من در نقطه آغازین یک جرعه از جامش می خوردی تاصبح رستاخیز مست بودی( فلسفه زندگی: غرق بودن در تجلیات به جای پرسشگری و خواهشگری از حیات)
5- پس ازین مستی شیرین،از شوق خود نیز سخن نمی گویم تا موجب ملالش نشود.
6- اگر میسر شود(با رسیدن پیک) خاک راهش را توتیای چشم میکنم
7-اکنون اگر خواسته او فراق است، من ترک وصال می کنم تا آرزویش برآورده شود( عشق : محو کردن خود،خواسته ها و آرزوها)
نکته: مست صفات اویی، ولی تحمل دیدار ذاتش را نداری ازین رو دائما فراق برایت می خواهد.
8- در درد عشقش بسوز و بی درمانی بساز، این درد شیرین درمانی ندارد.
نکته: بر اساس نسخه قزوینی 5 غزل پیاپی با محوریت دوست هست که 3 غزل ردیف همه ابیات دوست است که درجه درجه کاملتر میشود و این غزل کاملترین است
آرامش و پرواز روح

پیوند به وبگاه بیرونی

اینستاگرام:drsahafian

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

هادی در ‫۵ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۲ آذر ۱۳۹۹، ساعت ۲۳:۳۱ نوشته:

من دوست دارم که از ان یار تعبیر به مراد حقیقی حضرت صاحب الزمان کنم اکنون که او در مقام رضا تسلیم حق چرا ما در مقام ادب عاشقی نکنیم

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مصطفی در ‫۵ سال و ۹ ماه قبل، دوشنبه ۲۲ دی ۱۳۹۹، ساعت ۱۳:۵۳ نوشته:

با سلام و احترام، شعر بسیار زیبایی هستش که استاد صدیف هم این شعر رو در دستگاه چهارگاه به زیبایی اجرا کرده

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برگ بی برگی در ‫۴ سال و ۳ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۱ مرداد ۱۴۰۱، ساعت ۱۳:۱۸ نوشته:

مرحبا ای پیک مشتاقان بده پیغام دوست

تا کنم جان از سر رغبت فدای نام دوست

حافظ اشتیاق را از هر دو سوی می داند ، ( با زبان و چشم دو بین ) ، انسان مشتاق به حضرت دوست در یک سمت قرار دارد که آرزو و اشتیاقی جز دیدار روی حضرتش را ندارد ، و در سوی دیگر از طرف خداوند نیز اشتیاقی افزونتر برای بازگشت انسان به اصل خود وجود دارد ، پیغامهای عاشقی مابین این مشتاقان بوسیله باد صبا تبادل میگردد ، باد صبا همان نفخه الهی ست که پس از گسترده شدن فضای درونی انسان عاشق می دمد و در اینجا نقش پیک عشق را بین انسان عاشق دارای طلب و حضرت معشوق ایفا می‌کند ، ‌حافظ که مشتاقانه در انتظار پیک به سر می برد با خوش آمد گویی لحظه شماری میکند تا پیغامهای حضرت دوست همچون آب حیات بر او جاری شود ، و با دریافت این پیغامها از طرف زندگی با رغبت و رضایت کامل ، جان ذهنی خود را فدای نام بلند حضرتش میکند تا تولدی دگرباره یافته و به او زنده شود.

واله و شیداست دایم همچو بلبل در قفس

طوطی طبعم ز عشق شکّر و بادام دوست

بزرگی چون حافظ که از نبوغ در شعر و ادب برخوردار است با دریافت پیغامهای زندگی توسطِ پیک مشتاقان آن شکر را در قالب غزلیات و اشعار ناب ریخته ، به مخاطبان خود عرضه می‌کند تا دیگران نیز از این شکر و برکت زندگی بی نصیب نمانند ، حافظ خود بلبلی ست عاشق و طوطی طبعش نیز دائما و بدون انقطاع در تب و تاب است و عاشق پیغامهای شکرین غیبی ، تا پس از دریافت این شکر نغمه سرایی را آغاز کند ، حافظ راه رهایی طوطی طبع خود را از این قفس تنگ همین کار میداند تا بر بال اندیشه خالص برگرفته از پیغام های زندگی به هر باغ و گلشنی که بخواهد پرواز کرده و بر هر شاخسار و گلی که بخواهد نغمه عشق سر دهد .در غزلی دیگر میفرماید که بارها این موضوع را بیان کرده است که : در پس آینه طوطی صفتم داشته اند / آنچه استاد ازل گفت بگو می گویم لسان الغیب این مطالب معنوی را که به این زیبایی و جذابیت بیان میکند از جانب غیب میداند که او طوطی وار این مفاهیم را گرفته و باز نشر می دهد ، البته که حافظ شکسته نفسی می کند و قطعآ از علم الیقین به عین الیقین و حق الیقین رسیده است که می تواند پیغامهای غیبی را دریافت و با چنین فصاحتی برای همه بشریت بازگو کند .

زلف او دام است و خالش دانه آن دام و من

بر امید دانه ای افتاده ام در دام دوست

زلف حضرت معشوق تجلی اوست در زیبایی های این جهان که حافظ آنرا دام میداند و انسان برای دیدار روی او ناگزیر از افتادن در این دام است ، و خال حضرت دوست همان نقطه جذبه و کشش حضرتش است که دانه این دام است ، پس‌حافظ میفرماید او و انسان به این امید پای در جهان فرم می گذارد که عنایت خداوند شامل حالش شده و با جذب و کشش او ، آهنگ بازگشت به اصل خدایی خود کرده و با همت و کار معنوی قدم در این راه بگذارد ، ادامه این راه میتواند منجر به وصل یا زنده شدن انسان به اصل خود گردد . اگر امیدی به آن خال و دانه های معنوی نباشد زندگی انسان در این جهان فرم بیهوده و خالی از هرگونه ثمری خواهد بود و بهتر که انسان در چنین دامی گرفتار نمی شد .

سر ز مستی بر نگیرد تا به صبح روز حشر

هر که چون من در ازل یک جرعه خورد از جام دوست

همه انسانها در روز پیمان الست از جام حضرتش جرعه ای از شراب عشق را نوشیده اند و تایید ربانیت خداوند یا الست دلیلی ست بر هم جنس بودن انسان با خداوند و عهد برای قرار ندادن هیچ عشقی غیر از او در دلِ خود ، پس‌حافظ میفرماید عشق به حضرت دوست و تعهد به بازگشت به او از همان روز ازل بطور فطری در ذات همه انسان‌ها وجود دارد که تاثیر آن جرعه شراب و مستی ناشی از آن تا روز حشر یا روز قیامت پابرجاست، روز حشر یا قیامت الزاماً در سرای دیگر نبوده و در همین جهان فرم قیامت فردی هر کسی می تواند اتفاق بیفتد و آن هنگامی ست که انسان برای بازگشت به اصل خدایی خود قیام کرده و در راه عاشقی گام بردارد .سعدی نیز همین مطلب را در بیتی زیبا چنین بیان می کند ؛ همه عمر بر ندارم سر از این خمار مستی / که هنوز من نبودم که تو در دلم نشستی

بس نگویم شمه ای از شرح شوق خود از آنک

درد سر باشد نمودن بیش از این ابرام دوست

حافظ میفرماید بیش از این سخن گفتن و بیان شرح اشتیاق به امر بازگشت انسان به خداوند و زنده شدن به او جایز نیست و اگر به ابرام حضرت دوست بی توجهی کند موجب درد سر شده و امکان دارد حضرتش سرچشمه را بر او ببندد ، علت اینکه عرفا علاقه ای ندارند بیش از حد اینگونه مطالب عرفانی را شرح و بسط دهند این است که خداوند در کتب آسمانی خود با رمز و راز این مطالب را بیان فرموده و اگر می خواست فاش همه چیز را به صراحت بیان کند قطعآ قادر به این کار می بود ، اما ترجیح حضرتش این بوده است که پیغامهای معنوی را با ظرافت در متن داستانها و قصص بیان کند ، پس فاش کردن این اسرار توسط بزرگان شاید که خوشایند حضرتش نباشد و موجب دردسر گردد ، همانگونه که پیر مغان نیز در غزل ۱۴۳ در پرده سخن گفت زیرا ؛

آن یار کز او گشت سر دار بلند / جرمش این بود که اسرار هویدا می کرد

گر دهد دستم ، کشم در دیده همچون توتیا

خاک راهی کان مشرف گردد از اقدام دوست

توتیا به معنی سرمه است که در قدیم معتقد بودند موجب نور و روشنایی و تقویت چشم می گردد ، خاک راه حضرت دوست کنایه ای ست از باز و منبسط کردن درون یا همان شرح صدر ، پس حافظ می‌فرماید اگر دست دهد که با شرح صدر ،‌سینه خود را فراخ و گشاده کند و آن خاک راه را همچون سرمه بر چشمهایش کشیده و بینش و نگرش خود به هستی را قدرتمند تر و افق دید خود را وسعت بخشد ، پس در اینصورت چشمانش شرافت خواهد یافت تا حضرت دوست منت گذاشته قدمهای خود را بر چشمهایش او بگذارد و پس از آن است که خداوند در چشمان او خواهد نشست ، یعنی حافظ یا چنین انسانی بوسیله چشم خداوند که تا بینهایت وسعت دید دارد به جهان خواهد نگریست ، نگاهی که سراسر عشق است و مهر و مهرورزی .

میل من سوی وصال و قصد او سوی فراق

ترک کام خود گرفتم تا برآید کام دوست

میل جان انسان بسوی اصل خود است تا به وصلش رسیده و با جانان یکی شود ، نظامی در خسرو و شیرین میفرماید: " هر آن جوهر که هستند از عدد بیش / همه دارند میل مرکز خویش " میل بازگشت به اصل خود در پوینده راه عاشقی نیز از این قاعده مستثنی نیست اما وصال تام و تمام یعنی راهیابی به ذات هستی که امری ست محال و حافظ در ابیات بسیاری آنرا خیالی خام و طمع محال می داند که به چند بیت اشاره می کنیم : زلف چون عنبر خامش که ببوید هیهات / ای دل خام طمع این سخن از یاد ببر # بجز خیال دهان تو نیست در دل تنگ/ که کس مباد چو من در پی خیال محال # مردم در این فراق و در آن پرده راه نیست / یا هست و پرده دار نشانم نمی دهد . ابیات دیگری نیز از حافظ و بزرگان دیگر در این رابطه در دسترس می باشند و همگی حکایت از این دارند که عارف حتی با رسیدن به مراتب بالا یعنی مرحله فنا یا حق الیقین یا مُقام که اصطلاحن یکی شدن با خدا نامیده میشود ، بازهم از راهیابی به ذات باز مانده و به آن وصل کامل نخواهد رسید و عارف همچنان حتی پس از مرگ جسمانی در طی طریق بسر می برد و در راهی ست که به او نزدیکتر خواهد شد اما نهایتی نداشته و الی الابد ادامه دار خواهد بود ، حافظ در این بیت به همین مطلب اشاره نموده و میفرماید حال که مشیت الهی بر این فراق و جدایی تا ابد قرار گرفته است ، پس او نیز به این امر رضایت می دهد تا کام حضرتش بر آید ، اما یقینا از راه باز نگشته و دست از طلب نمی دارد .

حافظ اندر درد او می سوز و بی درمان بساز

زان که درمانی ندارد درد بی آرام دوست

بیت پایانی نیز در راستای معنی بیت قبل بوده و میفرماید حال که درمانی برای این درد فراق وجود ندارد چاره ای جز سوختن و ساختن نیست ، زیرا این درد فراق و جدایی ابدی دردی ست که آرام و قرار را از انسان عاشق می رباید و دردی ست بی درمان ، پس تسلیم و رضای به این امر و سوختن و ساختن تنها راه چاره است و باید به همان لحظه های وصال کوتاه مدت رضایت داد، حافظ دوام وصل میسر نمی شود / شاهان کم التفات به حال گدا کنند

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رضا تبار در ‫۳ سال و ۸ ماه قبل، جمعه ۱۹ اسفند ۱۴۰۱، ساعت ۱۸:۳۵ نوشته:

معنی ابیات

۱- ای پیک عاشقان( باد صبا)، آفرین بر تو! که پیغام دوست را برای مشتاقان آوردی،

- آن پیغام را بده تا جان خود را با کمال میل فدای نام حضرت دوست گردانم.

۲- طوطی طبع سخنگوی من که باید از او سخن بگوید،از شکر و بادام( نفحات ، بوی خوش)دوست حیران و بیقرار است و مثل بلبل در قفس گرفتار است.

( مثل شکر و بادام که برای طوطی غذایی خوشایند است،برای من نفحات دوست مسرت بخش است تا آن حد که احساس در قفس بودن دارد و توان سخن گفتن برایم نیست.)

۳- زلف او( تجلی ذات الهی/ کنایه از کثرت)و تجلیات او همچون دام است( انسان را در حیرت و سردرگمی فرو میبرد) و خال او( کنایه از وحدت) که جلوه ای از زیبایی اوست مثل دانه ای است که در دام میگذارند تا پرنده ای را شکار کنند،

- من به امید دانه ای از تجلیات او در دام حضرت دوست افتاده ام.

۴- هر کس چون من در ازل از جام دوست یک جرعه نوشید،

- تا صبح قیامت از مستی سر بلند نکرد

۵- من فقط اندکی از شوق و اشتیاق خود به جانان و انتخاب او را بدوستی گفتم،

- زیرا شرح بیش از این باعث ابرام( اصرار کردن) و دردسر دوست میشود

( اظهار محبت و شور و شوق به محبوب کافیست و اصرار بیش از حد موجب ملالت محبوب میگردد)

۶- گر برایم میسر شود خاک زاهی که حضرت دوست بر آن قدم گذاشته و آن را مفتخر کرده،

-همچون توتیا( اکسید روی/ سرمه) بر دیدگانم می کشم،

۷- مراد من وصال محبوب است ولی گویا حضرت دوست قصد فراق و دوری دارد،

- بنا بر این من مراد و میل خودم را ترک کردم تا مراد او ( که فراق و هجران است) حاصل شود( این بهترین نحوه عبودیت راستین است).

۸- حافظ ( که در عشق و محبت به کمال رسیده ) می گوید: در درد جانسوز بسوز و بساز،

- با بی درمانی درد عشق بساز، زیرا این درد درمانی ندارد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سید مصطفی سامع در ‫۲ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۹ بهمن ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۳۷ نوشته:

دلبــر والا مقــام

حبـذا پــر نور شــد عالــم ز مه سیمای دوست
بیـن چه زیـبا گشــته دنیا از رخ زیبای دوست

گل فشان بیـن گلستان و عطر افشان بوستان
شــد بهار اینـک دوبار از مقــدم والای دوست

جشن عیش وبزم نوش وباده وساغر به پاست
هر طرف با ساز ودف بنگر همه شیدای دوست

صبحــــدم ســـــر زد ز بیـت میــر عسکر آفتاب
سامره شـــــد پر فروغ از طلعت اعلای دوست

مـــدعی کــی مـــــی پذیرد با گلی گلشن شود
گلســـتان گیتی شــده از یک گل رعنای دوست

میمنت بادا محــبان میر و ســرور گشته است
دلبــر والا مقــام و حـجــت یکـــــتای دوست

او عزیز انس و جن باشد به هر وقت و زمان
سامعا بر گو ز جــان تبریــک بر اعزای دوست

یکشنبه ۲۹-۱۱-۱۴۰۲

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سیاوش کفاشی در ‫۲ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۲ تیر ۱۴۰۳، ساعت ۱۲:۵۸ نوشته:

درود

بیت اول این غزل رو : مرحبا ای پیک مشتاقان..

جناب استاد «صدیف رامبد» در آلبوم « ترجیع بند» به صورت ترجیع بند همراه با غزل دیگری از حافظ ، به زیبایی خوانده‌اند.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی عرفانیان در ‫۱ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۵۶ نوشته:

شرح ساده‌ی این غزل را بشنوید:

پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی احمدی در ‫۱ سال و ۱ ماه قبل، یکشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۱۸:۳۲ نوشته:

مرحبا ای پیکِ مشتاقان بده پیغامِ دوست

تا کُنم جان از سرِ رغبت فدای نامِ دوست

آفرین ای پیک ما مشتاقان ،پیغام دوست را به ما بده تا با کمال میل جانم را فدای نام او کنم .

رابرت استرنبرگ در توضیح نظریه خود عشق زمینی را بر سه پایه صمیمیت (تجربه عاشق با معشوق)،شور و شوق ،و تعهد استوار می داند .نگاه حضرت حافظ ضمن توضیح موارد فوق نکات دیگری را هم در خود دارد که در این غزل شاهد آن هستیم.البته نگاه حافظ عشق متعالی را هم در بر دارد .

اول درک حضور معشوق توسط عاشق است .چه در عشق زمینی و چه عشق متعالی عاشق باید معشوق را درک کند .تجربه عاشقی با این درک شروع می شود .وقتی حافظ منتظر پیک از سوی معشوق است یعنی حضورش را درک می کند و دلگرم به حضور اوست حتی اگر در کنارش نباشد.نکته بعد آمادگی عاشق برای فداکاری در راه معشوق است .و نکته سوم این است که عشق مکان نمی شناسد معشوق برای عاشق در همه جا حضور دارد حتی در خیالش .

واله و شیداست دایم همچو بلبل در قفس

طوطی طبعم ز عشقِ شِکَّر و بادامِ دوست

دل شیدای عاشق مثل طوطی در قفس است و برای اینکه بخواند باید از شکر و بادام دوست تغذیه کند و این شور و شوق همیشگی است .نکته دیگر اینکه یکی از نتایج عاشقی بیان این شور و شوق به شیوه گفتاری و رفتاری است (حدیث مطربی)

زلفِ او دام است و خالش دانهٔ آن دام و من

بر امیدِ دانه‌ای افتاده‌ام در دامِ دوست

زلف معشوق مثل دام است و خال صورتش مثل دانه .عاشق به دانه امیدوار است ولی در دام می افتد .خال جلوه می کند و می رباید و زلف در بند می کند .

امید هم جزئی از عشق است .شاید در عشق های زمینی خیلی پررنگ نباشد ولی در عشق متعالی جزء مهمی است.نکته دیگر اینکه عشق فقط شور و شوق نیست جلوه معشوق هم هست که عاشق را در بند می کند .

سر ز مستی برنگیرد تا به صبحِ روزِ حشر

هر که چون من در ازل یک جرعه خورد از جامِ دوست

تا زمان قیامت عاشق از مستی دست برنمی دارد .او می خواهد همیشه فارغ از عقل و محاسبه مست معشوق باشد .پس یک ویژگی دیگر عشق مستی است یعنی بینشی فراتر از عقل که باعث می شود عاشق بیشتر معشوق را درک کند

علت این مستی این است که از ازل عاشق با این باده و مستی آشنا شده است پس عشق آنهم عشق متعالی زمان نمی شناسد و از زمان تولد با انسان است چون انسان از زمان تولد امید را می شناسد و امید او را با مستی و سپس عشق آشنا می کند..

بس نگویم شِمِّه‌ای از شرحِ شوقِ خود از آنک

دردسر باشد نمودن بیش از این ابرامِ دوست

زیاد نمی توانم شور و شوقم را نسبت به معشوق شرح دهم .چرا؟ چون برای شرح بیشتر باید معشوق در مستی به من آگاهی دهد هم کار من سخت می شود و ظرفیت مستی زیادی ندارم و هم باید به معشوق پافشاری کنم تا به من شرح دهد و این صحیح نیست.

عاشق به معشوق متعهد است و مسئولانه رفتار می کند و باعث رنجیدن او نمی شود

گر دهد دستم کشم در دیده همچون توتیا

خاک راهی کـ‌آن مشرف گردد از اَقدامِ دوست

اگر از دستم بر آید خاک راهی که معشوق بر آن گام نهاده را مثل توتیا که برای بینایی مفید است بر چشمانم می زنم .

عشق از نظر حافظ شور و شوق کورکورانه نیست توام با آگاهی است سرشار از تجربه های گوناگون است .با کشف همراه است.

میل من سویِ وصال و قصد او سویِ فراق

تَرکِ کامِ خود گرفتم تا برآید کامِ دوست

من اشتیاق به وصال دارم و معشوق می خواهد از من دور باشد .حال که اینطور است من از آرزوی خود صرفنظر می کنم تا آرزوی معشوق برآورده شود .ایثار و گذشت و خضوع در برابر معشوق جلوه زیباییست که حتی در عشق های زمینی هم مهم است چه برسد به عشق متعالی.

حافظ اندر دَردِ او می‌سوز و بی‌درمان بساز

زان که درمانی ندارد دَردِ بی‌آرامِ دوست

ای حافظ با درد فراق معشوق بسوز و بساز که برای درد بی آرامش معشوق درمانی وجود ندارد .پس نکته آخر درد عاشقی است .در عشق متعالی باید برای وصال صبوری کرد و درد کشید ولو اینکه وصالی در این دنیا رخ ندهد .این موضوع در عشق های زمینی در موقع از دست دادن معشوق کارایی دارد .

صبر کن حافظ به سختی روز و شب

عاقبت روزی بیابی کام را

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

استاد.میراحمدی در ‫۱۱ روز قبل، چهارشنبه ۶ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۲۱ نوشته:

دربارهٔ مرحبا ای پیکِ مشتاقان بده ...

یکی ز کاربران گنجور چند ماه پیش نوشته بود که برخی شارحان ،حافظ را در ذهن من خراب کرده اند و من دیگر تصور میکنم مخاطب همه اشعار حافظ شاه شجاع یا ابواسحاق است !

چرا چیزی بی پایه و اساس مینویسیم که چنین لطمه ای به حس یک حافظ خوان بزند؟!

بسیار مایه ناراحتی است که یک عده از سر کم سوادی و بنام شرح حافظ، چیزی می‌نویسند که باعث می‌شود مخاطبی آن تجربه ناب ادبی یا عرفانی یا عشقی گذشته را که با شعر حافظ داشته از دست بدهد!

گرفتاری آنست که که این ناشارحان، عرفانی ترین غزلیات مثل این را بنام شاه زده اند!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

غزل شمارهٔ ۶۲

تازه‌های نرم‌افزار گنجور