گنجور » حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۰۶

وزن:	مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)
قالب شعری:	غزل
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۹

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به بیان غم و اندوه خود از دوری معشوق می‌پردازد و از ناتوانی خود در رسیدن به او سخن می‌گوید. او احساس بی‌پناهی و بدحالی می‌کند و از عذاب ناشی از عشق می‌نالد. شاعر می‌گوید که در برابر غم و مشکلات، هیچ راه خروجی ندارد و زندگی‌اش تحت تأثیر این درد قرار گرفته است. در نهایت، او به خود می‌گوید که باید با این درد سازگار باشد و از بیان رازهای عشق خود به دیگران پرهیز کند.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# اگر به کویِ تو باشد مرا مَجالِ وصول

رَسَد، به دولتِ وصلِ تو، کارِ من به اصول

هوش مصنوعی: اگر در کوی تو فرصتی برای رسیدن به تو داشته باشم، به برکت وصال تو، کار من به روش‌های اساسی و بنیادی‌اش پیش خواهد رفت.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# قرار برده ز من آن دو نرگسِ رَعنا

فَراغ برده ز من آن دو جادو‌یِ مَکحول

آن دو چشم زیبای سرمه کشیده و جادویی آرامش و صبر و قرار را از من گرفته‌اند

# چو بر درِ تو منِ بینوا‌یِ بی زر و زور

به هیچ باب ندارم رَهِ خروج و دُخول

هوش مصنوعی: من، که آدمی فقیر و ناتوان هستم، وقتی به در خانه تو می‌روم، هیچ راهی که بتوانم وارد یا خارج شوم ندارم.

# کجا رَوَم چه کنم چاره از کجا جویم‌؟

که گَشته‌ام ز غم و جورِ روزگار مَلول

هوش مصنوعی: نمی‌دانم به کجا بروم یا چه کار کنم و از کجا درمانی برای دردهایم پیدا کنم، زیرا به خاطر غم و ستم روزگار بسیار دلگیر و ناامید شده‌ام.

# منِ شکستهٔ بدحال زندگی یابم

در آن زمان که به تیغِ غَمَت شَوَم مَقتول

وقتی که در اثر درد و رنج‌های زندگی کشته شوم، در آن لحظه است که خودم را به عنوان انسانی شکسته و بدحال می‌یابم.

# خراب‌تر ز دلِ من غمِ تو جای نیافت

که ساخت در دلِ تنگم قرار‌گاهِ نزول

هوش مصنوعی: غم تو در دل من جا ندارد و هیچ چیز به اندازه آن، دل من را خراب نکرده است؛ زیرا غم تو در دل دچارم کم نبود که آن را پناهگاهی برای نشستن ساخت.

# دل از جواهرِ مِهر‌ت چو صیقلی دارد

بُوَد ز زنگِ حوادث هر آینه مَصقول

هوش مصنوعی: دل اگر از محبت تو مانند جواهر صاف و درخشان شده باشد، بدون شک از زنگار حوادث روزگار پاک خواهد بود.

# چه جرم کرده‌ام؟ ای جان و دل، به حضرتِ تو

که طاعتِ منِ بیدل نمی‌شود مَقبول

هوش مصنوعی: ای جان و دل، من چه خطایی کرده‌ام که عبادت و اطاعت من که بی‌حالم، در برابر تو پذیرفتنی نیست؟

# به دَردِ عشق بساز و خموش کن حافظ

رموزِ عشق مَکُن فاش پیشِ اهلِ عقول

هوش مصنوعی: در محبت عشق باید تحمل کنی و ساکت باشی، حافظ، رازهای عشق را به‌طور علنی برای کسانی که دانش و عقل دارند، فاش نکن.

پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی

راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

غزل شمارهٔ ۳۰۶ به خوانش فریدون فرح‌اندوز
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

غزل شمارهٔ ۳۰۶ به خوانش سهیل قاسمی

غزل شمارهٔ ۳۰۶ به خوانش هامون

غزل شمارهٔ ۳۰۶ به خوانش محمدرضا مومن نژاد

غزل شمارهٔ ۳۰۶ به خوانش محسن لیله‌کوهی

غزل شمارهٔ ۳۰۶ به خوانش فاطمه زندی

غزل شمارهٔ ۳۰۶ به خوانش عندلیب

غزل شمارهٔ ۳۰۶ به خوانش احسان حلاج

غزل شمارهٔ ۳۰۶ به خوانش افسر آریا

غزل شمارهٔ ۳۰۶ به خوانش محمدرضاکاکائی

غزل شمارهٔ ۳۰۶ به خوانش نازنین بازیان

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

شرح صوتی غزل شمارهٔ ۳۰۶ به خوانش محمدرضا ضیاء
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش

دل از جواهرِ مِهر‌ت چو صیقلی دارد

بُوَد ز زنگِ حوادث هر آینه مَصقول

فیض کاشانی » شوق مهدی » غزلیات » شمارهٔ ۱۰۷ » بیت ۵

دلم چو گشت مصیقل به صیقل مهرش

بود ز زنگ حوادث بر آینه مصقول

پیشنهاد مشق شعر

امیر معزی » قصاید » شمارهٔ ۲۹۰

عزیز کرد مرا باز در محل قبول

ظهیر دولت شاه و شهاب دین رسول

چنان شنید ز من شعر، کاحمد مختار

شنید وحی ز روح‌الامین به وقت نزول

چو در ستایش او لفظ من مکرر شد

[...]

مشاهدهٔ ۱ مورد هم آهنگ دیگر از امیر معزی

جمال‌الدین عبدالرزاق » دیوان اشعار » ترکیبات » شمارهٔ ۱۶ - در مدح شهاب الدین خالص

همیشه روز تو چون عید و روزه ات مقبول

دلت بطاعت و دستت بمکرمت مشغول

ادیب صابر » دیوان اشعار » مقطعات » شمارهٔ ۷۸

زنفس او به لطافت همی رسند نفوس

ز عقل او متحیر همی شوند عقول

به گاه عزم دلیر و به گاه حزم حذور

گه غضب متانی، به گاه عفو عجول

مدار علم و عمل بر لطافتش مقصور

[...]

مشاهدهٔ ۱ مورد هم آهنگ دیگر از ادیب صابر

سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵۰

من ایستاده‌ام اینک به خدمتت مشغول

مرا از آن چه که خدمت قبول یا نه قبول

نه دست با تو درآویختن، نه پای گریز

نه احتمال فراق و نه اختیار وصول

کمند عشق نه بس بود زلف مفتولت

[...]

مشاهدهٔ ۱ مورد هم آهنگ دیگر از سعدی

حکیم نزاری » غزلیات » شمارهٔ ۷۸۷

نشسته ام به خیالی که می پزم مشغول

سری ز عقل نفور و دلی ز خلق ملول

در اوفتاده به گردابِ فکر و قلزمِ عشق

که نه نهایتِ عرضش بود نه غایتِ طول

ولایتی که به دیوانگانِ عشق دهند

[...]

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

سیدعلی (رضا) ساقی در ‫۹ سال و ۱۱ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۵ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۷:۵۵ نوشته:

https://rezasaghy.blogfa.com/

اگربه کوی توباشدمرا مجال وصول

رسدبه دولت وصل توکارمن به اصول

مخاطب این غزل عاشقانه به درستی معلوم نیست که چه کسی هست. حافظ شاعری عاشق پیشه بود وهرازچندی، دل به زیبارویی دلستان می سپرد و لحظات زندگانی را عاشقانه سپری می کرد عشق اودرحقیقت قائم به شخص معینی نبود اوازمسیرعشقبازی، ازقلّه ای به قلّه ای دیگر واززیارت عشقی به زیارت عشقی دگر می رفت وروح وروان خویش راازآلودگیهای دنیوی پالایش می نمود. حافظ ازآن گروه آدمیان بودکه ازذهن به سمت دل سفرکرده ودرمرکزدل ساکن شده اند این گروه بالطایف؛ احساسات وعواطف طبیعی درون تغذیه شده وبه حقیقت هستی نزدیکترند.
ساکنان دل اغلب مردمانی لطیف وپاکباطن‌؛ وشاعر ونقاش ونوازنده ورقّاص هستند که بی هیچ ادّعایی آرام آرام به سمت بهترشدن و خدایگونگی درحرکتند. امّا ساکنان ذهن، اغلب مصلحت گرا؛ تصاحبگر؛ حسابگرو بعضاً بسیار حقّه باز وحیله گرند( کشیشان؛ زاهدان؛ وواعظان ریاکار). و دراین میان، نورعشق حق به دل وجان کسانی می افتدکه باآگاهی واراده، اهل دل هستند نه اهل ذهن ومصلحت گرا. حافظ دراین غزل زیبا وعاشقانه، به گوشه ای از سختیهاومشکلات عاشقی وبخشی ازحالات بیقراری وبی تابی اشاره کرده است.

معنی بیت: اگربه من این فرصت و اجازه داده می شد که به کوی تـو بـرسم ودر آنجاساکن گردم از نیکبختی و سعادتی که از وصال تـوحاصل می گشت، کار و بـار من هم سر و سامان می‌یـافت وگرنه درغیر این صورت هرگز من به سامان نخواهم رسید.

گدای کوی توازهشت خُلدمستغنیست

اسیرعشق تو از هردو عالم آزادست

🌿━━━━━━━━━━🌿

قــرار بـُـرده ز مـن آن دو نـرگـس رعـنـا

فراغ بـرده ز من آن دوجـادوی مـکحـول

جادو دراینجا استعاره ازچشم است.

مکحول: سرمه کشیده

آن دو چشمِ تـو که همچون گل نرگس خمار می باشند،آسایش و آرامش را از من گرفته اند ، آن دو چشمِ مـکــحـول (سرمه کشیده‌یِ) جادوگرنیز آسایش خاطر را از من سلب کرده اند .

پارسایی وسلامت هوسم بود ولی

شیوه ای می کندآن نرگس فتّان که مپرس

🌿━━━━━━━━━━🌿

چـو بـر در تو مـن بـی نـوای بـی زر و زور

بـه هـیچ بـاب نـدارم ره خـروج و دخـول

زمانی که من بی چیز وبیچاره هستم وراه واردشدن به کوی تورا نمی دانم وتوان خروج از عشق توراهم ندارم ،مستأصل شده ونه راه پیش دارم ونه راه پس.

خدارا رحمی ای منعم که درویش سرکویت

دری دیگرنمی داند رهی دیگر نمی گیرد.

🌿━━━━━━━━━━🌿

کجا روم ؟چه کنم ؟ چاره از کجاجویـم ؟!

کـه گـشـته‌ام ز غـم جور روزگـار مـلول

کجا بروم ؟ چه کار بکنم ؟ چاره‌ی کارم درچیست ؟ زمانی که من ِ فقیر بی زر و زور از هیچ دری اجازه‌ی رفت و آمد به بارگاه وصال تـو نـدارم ، من که از اندوه و جفای روزگار دل آزرده وملول شده‌‌ام،چه کاری ازمن ساخته است؟

بودکه یار نرنجد زمابه خُلق ِ کریم

که ازسئوال ملولیم وازجواب خجل

🌿━━━━━━━━━━🌿

مـن شـکـسـته‌ی بـد حـال زنـدگی یـابـم

در آن زمان که به تیغ غمـت شـوم مـقتول

معنی بیت:

من ِ ناتوانِ مریض، آن زمان که با تیغ غم تـو کشته

شوم زندگی ِ دوباره خواهم یـافت .

زیرشمشیرغمش رقص کنان خواهم رفت

کان که شدکشته ی اونیک سرانجام افتاد

🌿━━━━━━━━━━🌿

خــراب‌تـر ز دل مـن غم تـو جـای نیافـت

کـه سـاخت در دل تـنگـم قـرارگـاه نـزول

معنی بیت:

غم تـو خراب تر وویران تر ازدل من پیدا نکرد غم تو همانند گنجی هست که دل مرا برای پنهان شدن و آرامش یافتن در آن انتخاب کـرد .

تاگنج غمت در دل ویرانه مقیم است

همواره مرا کوی مقامات مقام است.

🌿━━━━━━━━━━🌿

دل از جواهـر مـهـرت چـو صـیقلی دارد

بـُوَد ز زنگ حـوادث هـر آیـنه مصقـول

مصقول: صیقل . زدودن . صاف وروشن

دل من که با گوهر عشق تـوجلاو درخشندگی یافته است قطعاً از کدورت حوادث کاملاً پاک و زدوده شده است.

"هرآینه" ایهام جالب وزیبایی دارد هم به معنای به "درستی که" وهم به معنای «آینه» درنظر گرفته شده است.

معنی بیت:

دلی که با عشق تـو تابناک ودرخشنده گشته هرگزاز حوادث روزگار مـکـدّر نخواهدشد وهمچون آینه صاف ودرخشنده است.

سنگ وگل راکند ازیُمن نظر لَعل وعتیق

هرکه قدرنفس لعل یمانی دانست

🌿━━━━━━━━━━🌿

چه جرم کرده‌ام ای جان ودل بـه حضرت تو

که طاعت مـن بی‌دل نمی‌شـود مـقـبـول ؟!

ای جان و دل (خطاب به معشوق) چه گناهی از من سرزده ؟ که بندگی وطاعت وگریه وزاری من در پیشگاه تـو موردقبول نمی افتد ؟

درجای دیگر حافظ به خودش پاسخ می دهد:

درزلف چون کمندش ای دل مپیچ کانجا

سرها بریده بینی بی جرم وبی جنایت

🌿━━━━━━━━━━🌿

به درد عشق بساز و خموش کن حـافـظ

رموز عشق مکن فـاش پیش اهـل عـقول

خموش کن : سکوت کن ، ساکت شو

اهل عقول : عاقلان

معنی بیت:

ای حافظ : با درد عشق بـسـاز و سـاکت باش وچیزی نگو( اسرار عشق را پیش عاقلان فاش مکن ). حافظ معتقداست که تنهاراه رستگاری درعشق ورزیدن است وبس. چنانچه کسی با عقل گرایی ومصلحت بینی بخواهد به منبع حق وحقیقت متصل گردد زهی خیال باطل است.

رندعالم سوزرا بامصلحت بینی چه کار؟

کارملک است آنکه تدبیر وتأامل بایدش

بنابراین تدبیر وتأمل ومصلحت بینی فقط در این دنیا وبه کارملک می خورد آنکه سرسودای وصال یار دارد با تدبیر ومصلحت گرایی ممکن نیست وتنها ازطریق عشق ورزیدن ورها ساختن کار ملک ومادیات است که آدمی به فراسوی آگاهی وکمال می رسد....

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نادر.. در ‫۹ سال و ۵ ماه قبل، سه‌شنبه ۲ خرداد ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۱۷ نوشته:

به درد عشق بساز و خموش کن حافظ ..

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

اروند در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، یکشنبه ۲ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۰۳:۱۶ نوشته:

حضرت حافظ این شعر را در دوران جوانی و در فاصله ی 16 الی 26 سالگی سروده است که به هیچ وجه در فصاحت و عمق و لطافت قابل قیاس با آثار بعد از سال 745 نیست

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سیمین ظریفیان در ‫۷ سال قبل، چهارشنبه ۸ آبان ۱۳۹۸، ساعت ۲۳:۰۳ نوشته:

به نظرم ابتدای بیت دوم، اشتباه خوانده شده. "فراغ" با کسره ف صحیح است. یعنی فراغت (آرامش) را از من گرفته

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سید مهدی در ‫۶ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۸، ساعت ۰۷:۲۵ نوشته:

خانم ظریفیان
سلام
خوانشِ «فراغ» در بیت دوم درست است. واژۀ «فراق» را به کسرِ فاء باید خواند که به معنای دوری و جدایی است.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

در سکوت در ‫۴ سال و ۵ ماه قبل، پنجشنبه ۱۹ خرداد ۱۴۰۱، ساعت ۱۴:۰۴ نوشته:

این غزل را "در سکوت" بشنوید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

پورداد وفائی در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۲۱ بهمن ۱۴۰۲، ساعت ۲۲:۱۲ نوشته:

به نام خدا - بیت ششم را با نوعی کنایه هم می‌شود خواند:

یعنی غم تو جایی خرابتر از دل من پیدا نکرد که در آن لانه کند؟!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برگ بی برگی در ‫۲ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۱۴ اسفند ۱۴۰۲، ساعت ۰۵:۱۹ نوشته:

اگر به کویِ تو باشد مرا مجالِ وصول

رسد به دولتِ وصلِ تو کارِ من به اصول

مجال یعنی فرصت و امکان، وصول یعنی رسیدن، و رسیدن به کویِ معشوق مقدمه ای ست برای وصال که حافظ می فرماید اگر برایِ عاشق امکان پذیر باشد، رسیدنِ به وصالِ معشوق نیکبختی و دولتی خواهد بود که به اصول است یعنی کارِ معنویِ راهروی چون حافظ برای رسیدن به معشوق در راه و مسیرِ اصولیِ خود یعنی راهِ عاشقی پیش خواهد رفت.

قرار برده ز من آن دو نرگسِ رعنا

فَراغ برده ز من آن دو جادویِ مکحول

نرگس استعاره از چشمِ زیبایِ معشوق است و رعنا نیز به معنیِ زیبا و همچنین بلند قامت آمده است،‌بنظر می رسد بکار بردنِ صفتِ بلند بالایی برای چشمِ معشوق کنایه از بینش و جهان بینیِ رفیع و متعالیِ او باشد که جهان را یکسره زیبا می‌بیند و چنین نگرشی به هستی از صفاتِ خداوند است، در مصراع دوم فَراغ یعنی آرامش و آسودگیِ خیال و جادویِ مکحول کنایه از سرمه ای می باشد که افزون بر زیباییِ چشم در قدیم می پنداشتند موجبِ افزایشِ قوَتِ چشم و بینایی می گردد، و حافظ آن سرمه را دو جادویی در نظر گرفته که فَراغ و آسودگی را در دو نوبت از او گرفته است، بنظر میرسد نوبت اول در الست و هنگامی باشد که حافظ یا انسان عکسِ رُخِ یار و آن چشمِ رعنا را در پیاله دیده است و دیگر بار هنگامی که در این جهانِ مادی آن رُخ و عهدِ الست را به یاد آورده و با این دو چشمِ جادو قرار و فَراغِ خود را از دست داده است چنانچه در غزلی دیگر می‌فرماید؛" آه از آن نرگسِ جادو که چه بازی انگیخت..."

چو بر درِ تو منِ بی نوایِ بی زر و زور

به هیچ باب ندارم رَهِ خروج و دخول

کجا روم، چه کنم، چاره از کجا جویم؟

که گشته ام ز غم و جورِ روزگار ملول

پس حافظ ادامه می دهد انسانی که به فقر و بی نواییِ خود واقف باشد عاشق می شود و در سرِ کویِ معشوق منزل می گزیند در حالیکه نیک می داند نه زَر و دارایی هایِ مادیِ اینجهانی و نه قدرت و مقامِ دنیویِ او برای نیلِ به منظورِ او که دیدارِ دیگرباره معشوق است کارآیی نداشته و جواب نمی دهند و همچنین او که می داند نه باب و دری برای ورود به ساحتِ کبریاییِ او وجود دارد و نه امکانِ خروج از کویِ حضرتش، چرا که هیچ جایی نیست که در حیطه‌ی اقتدار و پادشاهیِ او نباشد، و در بیتِ بعد که اصطلاحن آنرا موقوف المعانی می گویند می فرماید پس به این ترتیب حافظ یا عاشقی که از جور و جفا و غمِ روزگار یا فلک ملول و دلگیر شده است به کجا رَوَد و چاره کار را از که جویا شود، یعنی که پناهی جز او وجو ندارد. جور و جفایِ روزگار وقتی گریبانِ انسان را می گیرد که از منظرِ نرگسِ جادو و رعنایِ خداکند جهان را ننگرد، در این حال است که روزگار رویِ خوشش را از انسانی که جهان را با چشمِ جهان بین و نه جان بین نگاه می کند دریغ می دارد تا به این وسیله یادآوری کند که باید از طریقِ نرگسِ رعنا و زیبایِ او جهان را ببیند.

منِ شکسته ی بدحال زندگی یابم

در آن زمان که به تیغِ غمت شوم مقتول

پس حافظ ادامه می دهد انسانی که از جور و جفایِ روزگار ملول گشته است و به هر دری می زند بجز درد و محنت نصیبی نمی بَرَد و شکست خورده و بد حال می شود آنگاه به زندگیِ حقیقی دست می یابد که علتِ اینهمه ناکامی هایِ خود را در تغییرِ نگرش به جهان و دیدن بر حسبِ نرگسِ رعنایِ زندگی یا خداوند بیابد و این تغییرِ نگاه حاصل نمی گردد مگر اینکه به تیغِ غمِ عشقِ حضرتش مقتول و کشته شود، تا دلش به عشق زنده و دیده‌ی جان بین یابد، یعنی فقط با کشته شدن به خویشتنِ تنیده شده بر حسبِ ذهن است که انسان می تواند نگاهی عاشقانه به زندگی و جهان داشته باشد و هم و غمش عشق باشد که در اینصورت حالِ بیرونی او نیز خوب و زندگی خواهد یافت.

خراب تر ز دلِ من غمِ تو جای نیافت؟

که ساخت در دلِ تنگم قرارگاهِ نزول

معشوقِ ازل دلِ عاشق را که پیش از این خرابِ غمهایِ ناشی از جفایِ روزگار بوده و به آنها خو کرده است مناسب ترین مکان برایِ نزولِ اجلاسِ غمِ اصلی و ارزشمندِ عشق می داند، پس‌ تردید نکرده و دلِ تنگِ عاشق را قرارگاهِ این غمِ جدید قرار می دهد که برطرف کنندهٔ سایرِ غمها ست.

دل از جواهرِ مِهرت چو صیقلی دارد

بُوَد ز زنگِ حوادث هرآینه مصقول

جواهرِ مهر همان نقطهٔ جوهرِ عشق است که جانِ اصلیِ انسان و برگرفته از ذاتِ خداوند می باشد و بواسطهِ همین جوهرِ یگانه است که دلِ انسان قابلیتِ صیقلی شدن را دارا می باشد، پس حافظ ضمنِ اشاره به این مطلبِ مهم می فرماید حوادثی در طولِ زندگیِ هر انسانی رقم می خورند که القایِ جور و جفایِ روزگار را می کنند و بدلیلِ این حوادث است که غم و محنت و درد وجودِ انسان را فرا می گیرند، غم و دردی که موجبِ زنگ و زنگار بر دل و مرکزِ انسان می شوند اما خبرِ خوب اینکه انسان بواسطۀ همان جوهرِ مهر و عشق که خمیرمایه وجودیش را تشکیل داده است می تواند هر آینه و هر لحظه که اراده کند با باز کردنِ فضایِ درونی و شرحِ صدر این زنگ را از دل بزداید و مهر را جایگزینِ غم و دردهایی چون حسادت و دشمنی و کینه توزی کند. البته که واژهٔ آینه چگونگیِ ساختِ آینه در قدیم را نیز به ذهن متبادر می کند که با صیقلی کردنِ آهن و فلزات ساخته می شد.

چه جرم کرده ام ای جان و دل به حضرتِ تو

که طاعتِ منِ بی‌دل نمی شود مقبول

در این بیت حافظ مقصودِ خود از جان و دلِ متنِ غزل را بوضوح بیان می کند که حضرتِ دوست است و او را مخاطب قرار داده، می خواهد بداند چه عواملی موجبِ قبول نشدنِ طاعتِ بی دل و عاشقی چون حافظ می گردد، طاعت در اینجا یعنی همان صیقلی کردنِ دل از زنگِ حوادث و اتفاقاتی ست که موجبِ ناکامی، غم و رنجشِ انسان می شود و بنظر می رسد منظور این است که تا دلِ عاشق از کینه توزی ها و خشم و حسادت و سایر دردها که جُرم تلقی می گردند زدوده نشود طاعت و عبادتهایِ تقلیدی و ذهنی تاثیری در زنده شدنِ دلِ سالکِ عاشق به عشق یا خداوند ندارد.

به دردِ عشق بساز و خموش کن حافظ

رموزِ عشق مکُن فاش پیشِ اهلِ عقول

درد و غمِ عشق مونس و همنشینِ عاشق است و گفتار به هر صورتی که باشد این خلوت و غمِ خوشِ عاشق را بر هم می زند، پس حافظ می‌فرماید شایسته است رهپویانِ راهِ عاشقی نیز خاموشی گزیده، با دردِ عشق بسازند و از بیانِ رموزِ عشق در قالبِ کلام نزدِ اهلِ عقول از هر نوعش که باشند پرهیز کنند چرا که اهلِ عقول که فلاسفه نیز از آن جمله هستند با این رموز بیگانه هستند، آنان تنها با استدلال‌های عقلی آشنایی دارند و البته که کارِ عاشقی کارِ عقل و استدلال نیست.

حریمِ عشق را درگه بسی بالاتر از عقل است

کسی آن آستان بوسد که جان در آستین دارد

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سحر در ‫۲ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۵ تیر ۱۴۰۳، ساعت ۱۶:۵۰ پاسخ داده:

🌹

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر صحافیان در ‫۴ ماه قبل، شنبه ۲۰ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۱۰ نوشته:

اگر به کوی تو باشد مجال وصول
رسد به دولت وصل تو کار من به اصول(۳۰۶)
اگر فرصت وصول به بارگاهت و دریافت دیدارت فراهم شود، از این پادشاهی کارم سامان می‌یابد(خانلری: رسد به دولت وصلت نوای من به اصول: اصول شدن نوا: کنایه از سامان یافتن. اصول جمع اصل به معنای وزن: شاعر در ساقی نامه: که بار غمم بر زمین دوخت پای/ به ضرب اصولم برآور ز جای)
۲- از جادوی آن دو چشم زیبا، آرامش و آسایش ندارم(خانلری: آن دو سنبل رعنا-دو نرگس مکحول)
۳ و ۴: من بیچاره که نه ثروت و قدرتی دارم و توان رفت و آمد در بارگاهت ندارم، به کجا روم؟! از کجا چاره‌جویی این فراق کنم؟! که از اندوه و ستم زمانه افسرده‌ام.(خانلری: چون روم؟چه چاره کنم؟)
۵-من که از فراق چنین شکسته‌حال و بدحال شده‌ام، آنگاه به "حال خوش" رسم که با شمشیر غم عشقت کشته شوم.
۶- آری چون غم عشقت از دل من ویرانه‌تر پیدا نکرد، اقامت‌گاه خود را این‌جا بنا کرد(نزول معشوق در دل تنگ و یافتن گنج در ویرانه- اشاره به حضور خداوند و عرش در دل مومن و مقام فقر عرفانی)
۷-آری دل من که با جواهر عشق تو صیقلی و بی آلایش می‌شود، بی‌تردید از زنگارهای زمانه پاک و شفاف شده است.
۸- ای همه جان و دلم! نمی‌دانم در حضورت چه کوتاهی کرده‌ام که فرمانبرداری و تسلیمم مورد پذیرش نیست.(استغنای معشوق و پروراندن عاشق)
۹-با این وصف، با درد عشق بساز و سکوت کن حافظ! رازهای عشق را در پیش غیر عاشقان فاش نکن که درنمی‌یابند.
آرامش و پرواز روح

پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

غزل شمارهٔ ۳۰۶

تازه‌های نرم‌افزار گنجور