بخش ۲۸ - در صفت مرغزاری که شیرین در آنجا آسایش نموده و گفتگوی او با دایه در ستایش حسن خویش
همایون دشتی و خوش مرغزاری
که شیرین را بود آنجا گذاری
مبارک منزلی ، دلکش مکانی
که شیرین در وی آساید زمانی
فضایی خوشتر از فردوس باید
که آنجا خاطر شیرین گشاید
مهی کش در دل و جان است منزل
ز آب و گل کجا بگشایدش دل
گلی کش نالهٔ دلها خوش آید
سرود کبک و دراجش نشاید
بتی کش خو به دلهای فکار است
کجا میلش به گشت لاله زار است
کسی کش خسرو و فرهاد باید
کجا از سرو و بیدش یاد آید
نگار نازنین شیرین مهوش
چو زلف خود پریشان و مشوش
تمنای درونی شاد میداشت
امید خاطری آزاد میداشت
وزان غافل که تا گیتی به پا بود
مکافات جفا کاری جفا بود
دل آزاد و فرهاد آتشین دل
روان شاد و خسرو پای در گل
ولی چون لازم خوبی غرور است
نکویی علت طبع غیور است
به دل آن درد را همواره میکرد
به یاران خوشدلی اظهار میکرد
به ساغر چهره را میکرد گلگون
لبش خندان چو ساغر دل پر از خون
بسی ترتیب دادی محفل خوش
ولی کو جان شاد و کو دل خوش
به هر جا جشن کردی آن دلارام
ولی یکجا دلش نگرفتی آرام
چو میل دل شدی سوی شرابش
به اشک آمیختی صهبای تابش
مگر از ضعف دل پرهیز میکرد
که صهبا را گلاب آمیز میکرد
به یاد روی خسرو جام خوردی
ولی فرهاد را هم نام بردی
چنین صحرا به صحرا دشت در دشت
فریب خویشتن میداد و میگشت
ز هر جا میگذشت از بیقراری
که با طبعم ندارد سازگاری
همه از ناصبوری های دل بود
بهانه تهمتش بر آب و گل بود
به دشتی ناگهان افتاد راهش
که از هر گونه گل بود و گیاهش
از او در رشک گلزار ارم بود
دو گل در وی به یک مانند کم بود
هوایش معتدل خاکش روان بخش
زلالش همچو خاک خضر جان بخش
غزالان وی از سنبل چریده
گوزنانش به سنبل آرمیده
شقایق سوختی دایم سپندش
که از چشم خسان ناید گزندش
چنان آماده نشو و نما بو
کز او هر برگ را چیدی بجا بود
نبستی پرده گر دایم سحابش
فسردی از نزاکت آفتابش
ز بس روییده در وی سبزه با هم
سحاب از برگ دادی ریشه را نم
ز بس عطر اندر آن خاک و هوابود
گرش صحرای چین گفتی خطا بود
به روی سبزه کبکانش به بازی
خرام آموز خوبان طرازی
غزالانش به خوبان ختابی
نموده راه و رسم دلربایی
ز بس گل کاندرو هر سو شکفته
زمینش سر به سر در گل نهفته
کس ار باری از آن صحرا گذشتی
خزان در خاطرش دیگر نگشتی
سرشتهٔ نشأه می با هوایش
نهفته باغ جنت در فضایش
چو بگذشت اندر آن دشت آن یگانه
نماندش بهر بگذشتن بهانه
به پای چشمهای آن چشمهٔ نوش
فرود آمد که تا جامی کند نوش
به ساقی گفت آبی در قدح ریز
که اندر سینه دارم آتشی تیز
ز بیتابی ببین در پیچ و تابم
فشان بر آتش دل از میآبم
به مطرب گفت قانون طرب ساز
به قانونی که بهتر برکش آواز
رهی سرکن که غم از دل رهاند
سر و کار دل از غم بگسلاند
به فرمان صنم ساقی صلا گفت
خمار آلودگان را مرحبا گفت
می گلرنگ در جام طرب کرد
به مستی هوشیاری را ادب کرد
نی مطرب چنان آهنگ برداشت
که گفتی دور از شیرین شکر داشت
دماغ از آب می چون شست وشو کرد
به دایه از غم دل گفت و گو کرد
که کس چون من نیفتد در پی دل
نبازد عمر در سودای باطل
ز کف دل داده و غمخوار گشته
پی دل هر طرف آواره گشته
ز شهر و بوم خود محروم مانده
به هر ویرانه همچون بوم مانده
دلی دارم که با هرکس به جنگ است
بر او پهنای هفت اقلیم تنگ است
ستیزم گر به جانان رای آن کو
گریزم گر ز دوران پای آن کو
نه جانان را سر ناکامی من
نه دوران در پی بدنامی من
مرا از خویش باشد مشکل خویش
که دارم هر چه دارم از دل خویش
جوانی صرف کرده در غم دل
شمرده زخم دل را مرهم دل
به نیرنگ کسان از ره فتاده
به بوی ره درون چه فتاده
فریبی را طلب کاری شمرده
فسونی را وفاداری شمرده
هوس را درپذیرفته به یاری
طمع را نام کرده دوستداری
وفا پنداشته مکر و حیل را
محبت خوانده افسون و دغل را
عجبتر اینکه با پیمان شکستن
به یار تازه عهد تازه بستن
ز شیرین بر زبانش نام هم نیست
سزای نامه و پیغام هم نیست
کند خسرو گمان کز زغم شکر
دل شیرین بود از غم پر آذر
مرا خود اولا پروای آن نیست
وگر باشد تو دانی جای آن نیست
چو خورشید جمالم پرتو آرد
به حربایی هزاران خسرو آرد
چو گردد لعل شیرینم شکربار
به سر دست شکر بینی مگس وار
به دل رشکی نه از پرویز دارم
نه از پیوند شکر نیز دارم
اگر شکر به حکم من به کار است
وگر خسرو ز عشق من فکار است
ندیدم چونکه مرد این کمندش
به گیسوی شکر کردم به بندش
بلی شایسته شیر است زنجیر
کمند و بند شد در خورد نخجیر
چو خسرو عشق را آمد مسخر
چه دامش طرهٔ شیرین چه شکر



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شیرین در یک مرغزار زیبا و دلکش آسایش کرده و با دایه خود درباره زیباییهایش گفتگو میکند. او در این محیط لذیذ و فرحبخش به یاد خسرو و فرهاد، دلتنگیهای خود را مطرح مینماید و در عین حال از غم و درد درونیاش سخن میگوید. احساسات متضادی در او وجود دارد؛ از یک سو شادی و نشاط را تجربه میکند و از سوی دیگر، ناامیدی و غمی عمیق بر او سایه انداخته است. در این جستجو برای تسکین دل، او در پی شرابی است که آتشی در سینهاش را خاموش کند، اما وفاداری و محبت را با فریب و نیرنگ درهم میآمیزد و به تعارضات درونیاش اشاره میکند. در نهایت، شیرین به موقعیت خود و روابطش با دیگران میاندیشد و از چالشهایی که با عشق و دلتنگی مواجه است، سخن میگوید.
هوش مصنوعی: دشت خوشبو و زیبا و مرغزاری که شیرین در آنجا سکونت داشت، به خوشی و شادی معروف بود.
هوش مصنوعی: مکانی که شیرین در آن زندگی میکند، مکان مبارک و دلپذیری است که او در آن آرامش پیدا میکند.
هوش مصنوعی: فضایی باید وجود داشته باشد که از باغهای بهشتی (فردوس) هم زیباتر باشد، چون در آن مکان آسایش خاطر شیرین فراهم میشود.
هوش مصنوعی: محلی که شیرین در آن سکونت دارد، مانند ماه در دل و جان اوست و از این رو باید از آب و گل ساخته شده باشد تا دل او را شاد کند.
هوش مصنوعی: گلی که در مرغزار میروید، ناله و اندوه دلها را خوشایند میسازد، اما صدای کبک و دراج (نوعی پرنده) زیبنده و مناسب نیست.
هوش مصنوعی: شخصیت مورد اشاره در این بیت، همان شیرین است که به خاطر زیباییاش در دلهای عاشقان نفوذ کرده و پرطرفدار است، در جایی که قلب او به گشت و گذار در باغ لاله (یعنی طبیعت و زیبایی) تمایل دارد.
هوش مصنوعی: کسی که باید یادش به میان خسرو و فرهاد بیاید، باید درختانی مثل سرو و بید را به خاطر بیاورد.
هوش مصنوعی: شیرین، معشوقهٔ زیبا و دوستداشتنی، همانند زلفهای خود که درهم و نامنظم است، در زیبایی و جذابیتش نیز دچار آشفتگی و ناپایداری میباشد.
هوش مصنوعی: شیرین در دل خود آرزوی شادی دارد و امیدوار است که خاطرش آسوده و آزاد باشد.
هوش مصنوعی: شخصی که به جفا و ظلم میپردازد، از عواقب آن غافل است و تا زمانی که دنیا برقرار است، مجازات و کیفر این کارهای ناپسند وجود خواهد داشت.
هوش مصنوعی: دل آزاد و فرهاد (که عاشق شیرین است) در حالی که آتش در دلش است، شاد و خوشحال است و خسرو (شاه) در سختی و گرفتاری به سر میبرد.
هوش مصنوعی: اما چون خوبی و زیبایی لازم باشد، این زیبایی موجب خویشتنداری و غرور میشود و در واقع دلیل طبع مغرور است.
هوش مصنوعی: شیرین همیشه در دل خود یک درد پنهان دارد که به دوستان خوشدلش بیان میکند.
هوش مصنوعی: شیرین با ساغر (کاسه) شراب در حال نوشیدن است و چهرهاش به رنگ سرخ گل درآمده، لبهایش مانند ساغر خندان و شاداب است، در حالی که دلش پر از درد و غم است.
هوش مصنوعی: هرچند تو مجالس شادی با دقت و زیبایی ترتیب دادهای، اما جان و دل شاد را در این محفل پیدا نمیکنم.
هوش مصنوعی: هر کجا که برای دلبر زیبا جشن و شادی برپا کردی، اما در یک جا او هرگز آرامش واقعی نیافت.
هوش مصنوعی: وقتی که دل به سمت شراب تو کشیده شدی، اشکهای تو با آن شراب تابناک آمیخته شد.
هوش مصنوعی: شاید به دلیل تالمات و ضعف در دل، او به گلاب، که یک نوشیدنی ملایم و خوشبو است، شراب را میآمیخت تا تاثیرش را کمرنگ کند.
هوش مصنوعی: شیرین در خاطر داشتن چهرهٔ خسرو (محبوبش) در حین نوشیدن شراب، فراموش نمیکند که فرهاد (عاشق دیگرش) را نیز ذکر کند.
هوش مصنوعی: شیرین در دشتهای وسیع و مختلف، در حالتی از شادی و سرخوشی به خود میبالد و این زیباییها او را به تفکر دربارهٔ خود و زیباییاش وا میدارد.
هوش مصنوعی: شیرین از هر جایی که میگذرد، به خاطر بیقراریاش، در دلش حس ناهمسویی با طبیعت را احساس میکند.
هوش مصنوعی: ناصبر بودن دل شیرین باعث شده که او بهانههایی برای سرزنش و عیبجویی از آب و گل (ظاهر و زیبایی) پیدا کند. در واقع، نارضایتی او از وضعیت و احساساتش سبب شده که زیباییهای ظاهری را نیز زیر سؤال ببرد.
هوش مصنوعی: یکدفعه به دشتی رسید که پر بود از گلها و گیاهان مختلف.
هوش مصنوعی: در گلزار ارم (بهشتی پر از گل) حسادت به زیبایی او (شیرین) وجود داشت و به قدری زیباست که حتی دو گل زیبا هم نمیتواند به یک اندازه با او برابری کند.
هوش مصنوعی: هوا در این محل دلپذیر و مطبوع است، خاک آن نعمتبخش و زندگیدهنده است، و آب زلالش مانند خاک خضر، که در اسطورهها به خاطر خاصیت شفا بخشیاش شناخته شده، جانبخش و حیاتآفرین است.
هوش مصنوعی: غزالان این مرغزار از عطر و رایحهٔ سنبل خوشبو شدهاند و گوزنهایی که در آنجا زندگی میکنند، نیز در میان سنبلها آرام گرفتهاند.
هوش مصنوعی: شقایق همیشه در آتش عشق میسوزد و از این رو، به خاطر زیباییاش هیچ آسیبی از چشم حسودان به آن نمیرسد.
هوش مصنوعی: چنان خود را آماده نکن که گویی تمام برگها را از او چیدهای و به جای آن گذاشتهای.
هوش مصنوعی: اگر پردهای به راه نیندازی، هرچند ابرهای بارانزا هم همیشه در حال گذرند، از لطافت و زیبایی آفتاب آن نخواهی کاست.
هوش مصنوعی: به دلیل فراوانی سبزههایی که در این منطقه روییده، باران (سحاب) از برگها آب به ریشه گیاهان میدهد.
هوش مصنوعی: این زمین و هوا به قدری عطرآگین است که اگر کسی صحرای چین را ببیند، فکر میکند که آنجا هم به این زیبایی نیست.
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به زیباییهای طبیعت است که زنده و سرزنده به نظر میرسد. در این دشت، کبکان (پرندگانی زیبا و خوشآواز) در روی سبزهها با نرمی و جذابیت به بازی میپردازند و این تصویر به نوعی یادآور زیبایی و طراوت خوبان (زنان زیبا) است که با جذابیت و ظرافت خود در این محیط طبیعی میدرخشند.
هوش مصنوعی: غزالان(قسمتی از دشت) آنجا به زیبا رویان نگاهی انداخته و راه و رسم جذب کردن دلها را نشان میدهند.
هوش مصنوعی: به دلیل فراوانی گلها در این دشت، هر طرف که نگاه کنی، زمین پر از گل شده و به نوعی خود را در میان گلها پنهان کرده است.
هوش مصنوعی: هر کس که از آن دشت زیبا بگذرد، دیگر در یادش حس خزان نخواهد ماند و همیشه یاد بهاری را در خاطر خواهد داشت.
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف زیبایی و لطافت یک مرغزار میپردازد که روح زندگی و خوشی در آن جاری است. به نوعی، این مکان آنقدر زیبا و دلانگیز است که میتوان آن را به بهشت تشبیه کرد و هوای آن مایهٔ سرزندگی و شادابی است.
هوش مصنوعی: هنگامی که او (شیرین) از آن دشت گذشت، دیگر هیچ چیز خاصی برای توقف و باقی ماندن در آنجا نداشت.
هوش مصنوعی: شیرین به کنار چشمهای زیبا و نوشیدنی رفته و در آنجا نشسته که هدف او نوشیدن آب از آن چشمه است.
هوش مصنوعی: شاعر به ساقی میگوید که آبی در فنجان بریزد، زیرا در دلش آتشی سوزان وجود دارد.
هوش مصنوعی: از شدت بیقراری و دلتنگیام در حال نوسان و چرخش هستم؛ پس بر آتش دل من، شراب بریز تا آرامش یابم.
هوش مصنوعی: شاعر به نیزن (مطرب) میگوید که ساز و آهنگ شاد را طوری بنوازد که دل را شاد کند و آواز را به گونهای سر دهد که بهتر از هر آهنگ دیگر باشد.
هوش مصنوعی: راهی پیدا کن که غم را از دل براند و کاری بکن که دل از غم آزاد شود.
هوش مصنوعی: به فرمان محبوب، ساقی خوش صدا، به درشتی سلام گفت و به آدمهای مست خوشآمد گفت.
هوش مصنوعی: می گلرنگ (نوشیدنی خوشرنگ) در جام شراب طرب بخشید و در این حالت مستی، هوشیاری را به گونهای نیکو تحتالشعاع قرار داد.
هوش مصنوعی: نی، نغمهای را بهگونهای نواخت که انگار در دوری از شیرین، گلی شیرینسخن و خوشبو داشت.
هوش مصنوعی: شیرین پس از شستوشوی سرش از آب، به دایه که پرستارش است، در مورد غم و درد دلش صحبت کرد.
هوش مصنوعی: کسی مانند من نیست که برای رسیدن به دل و عشق تلاش و زحمت بکشد و عمرش را در پی چیزهای بیهوده و ناواقعی هدر دهد.
هوش مصنوعی: دل را به کسی دادهام و به خاطر او غمگین شدهام، به دنبال عشق او در هر کناری سرگردان و بیقرار شدهام.
هوش مصنوعی: شخصی از وطن و زادگاه خود دور و جدا مانده و در هر خرابهای مانند کسی که در خانه خودش نیست، آواره شده است.
هوش مصنوعی: دل من درگیر زحمت و مشکلاتی است که با هر کسی در حال نبرد و دشمنی است. این دل در واقع بر وسعت هفت اقلیم هم تنگی میکند، زیرا بار این جنگها برایش سنگین است.
هوش مصنوعی: اگر به خاطر محبوبم دچار ستیز و درگیری هستم، باز هم به آن شخص که از من دوری میکند، نمیتوانم پناه ببرم و فرار کنم.
هوش مصنوعی: نه معشوق (شیرین) در نتیجه ناکامی من مسئول است و نه زمانه (دوران) در پی بدنامی من است.
هوش مصنوعی: مشکل من به خودم مربوط است و برای من دشوار است، زیرا هر چیزی که دارم، از دل خودم حاصل شده است.
هوش مصنوعی: جوانی را صرف کردهام در اندوه دل و زخمهای عاطفی را با محبت و احساسات خوب التیام بخشیدهام.
هوش مصنوعی: به خاطر فریب و نیرنگ دیگران، از مسیر درست منحرف شده و به چیزی جذب شدهام که در حقیقت ارزش چندانی ندارد.
هوش مصنوعی: فریب و نیرنگ را به عنوان نفع و سود جستجو میکند و دلبستگی به فریب را وفاداری میداند.
هوش مصنوعی: شیرین به هوس و تمایلها پاسخ مثبت میدهد و طمع را به عنوان دوستداری به حساب میآورد.
هوش مصنوعی: وفا را به مکر و فریب تعبیر کرده و محبت را افسون و دغل میداند، به این معنا که در واقع در عمل به دوستیها و وفاداریها خیانت میشود و عشق به فریب و نیرنگ تبدیل شده است.
هوش مصنوعی: تعجبآور است که کسی که به عهد و پیمانش خیانت کرده، دوباره با همان یار، پیمان جدیدی ببندد.
هوش مصنوعی: نام شیرین بر زبان خسرو نمیآید و برای او نه نامهای مناسب است و نه پیغامی.
هوش مصنوعی: خسرو گمان میکند که شکر دل شیرین به خاطر غم و اندوهی که دارد، از آتش و ناراحتی پر شده است.
هوش مصنوعی: من نگران خودم نیستم و اگر هم نگرانی وجود داشته باشد، تو میدانی که جایش اینجا نیست.
هوش مصنوعی: چون چهرهام مانند خورشید روشن و زیباست، با این زیباییام، هزاران پادشاه (خسروها) را به میدان میکشم.
هوش مصنوعی: وقتی لبهای شیرینم به مانند لعل (گوهر) قیمتی میشود و با شکر شیرین میشود، نگاه کردن به او مثل مگس است که به شکر مینشیند.
هوش مصنوعی: من از دل خود نسبت به پرویز (شاه ایران و شخصیت داستانی) و همچنین از پیوند شکر (علاقه به شیرین و شیرینیاش) حسادت و رشکی ندارم.
هوش مصنوعی: اگر شکر به خاطر من لازم است، پس خسرو (که به عشق من دچار شده) هم باید به فکر من باشد.
هوش مصنوعی: من هرگز کسی را ندیدهام که با گیسوانش اینچنین مرا با گرهی دلانگیز و شیرین به بند کشیده باشد.
هوش مصنوعی: این بیت به زیبایی و شایستگی شیرین نسبت به مردانگی اشاره دارد و میگوید که زنجیر و کمند (بندها و قیود) در خور شخصیتی چون او نیست. در حقیقت، شیرین در مقام عشق و زیبایی به گونهای است که نباید محدود به زنجیر و بند شود.
هوش مصنوعی: چون خسرو عاشق شد و تحت تأثیر عشق قرار گرفت، طرهٔ موی شیرین برای او مانند دام و شکر شده است، به این معنا که او هر دو را جذاب و دلفریب میبیند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.