چون کند سویم نظر، چشم از کجا خواب از کجا
چون دهد تاب کمر، دل از کجا؟ تاب از کجا؟
ظالمان را باغ زینت خرم است از خون خلق
ورنه این گلهای خنجر، میخورد آب از کجا؟
تیره روزان راست خرج از کیسه اهل کرم
ورنه مسکین ماه، آورده است مهتاب از کجا؟
نیست گنجایش دو عالم در این ده روزه عمر
جمع گردد بندگی با جمع اسباب از کجا؟
حال خواهی دست پر کن پیش بیبرگان تهی
ورنه دارد چرخ و جد و شور دولاب از کجا؟
گرنه صیاد اجل را ماهی جان مطلب است
کرده در آب حیاتت، پشت قلاب از کجا؟
میتپد سیماب بر خود از گمان گشتنی
نیست باک از مرگت ای کمتر از سیماب از کجا؟
در شهوار سخن را نیست گوشی مشتری
کس نپرسد واعظ این کالاست کمیاب از کجا؟!



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: غزل با بیتی عاشقانه دربارهٔ بیخوابی و بیتابی عاشق آغاز میشود و سپس به پند و انتقاد اجتماعی میرسد. شاعر ستمگران را به زینت گرفتن از خون مردم متهم میکند و بخشش به تهیدستان را سرچشمهٔ حال و نشاط میداند. او از ناسازگاری بندگی با دنیاطلبی، و از غفلت آدمی نسبت به مرگ با وجود نشانههای پیری سخن میگوید. در پایان از بیخریدار ماندن سخن گرانبهای خود گله میکند.
هوش مصنوعی: وقتی معشوق به من نگاه میکند، دیگر چشمم خواب ندارد. وقتی کمرش را پیچوتاب میدهد، دلم تاب و توانی برایش نمیماند. شاعر میان «تاب» به معنای پیچ و «تاب» به معنای طاقت بازی لفظی کرده است.
هوش مصنوعی: باغ زیبوزینت ستمگران با خون مردم سرسبز است. اگر چنین نبود، این گلها و نقشهای روی خنجرشان آب و جلای خود را از کجا میگرفت؟
هوش مصنوعی: تیرهروزان و تهیدستان از کیسهٔ بخشندگان خرج میکنند. اگر چنین نبود، ماهِ بیچیز نورِ مهتاب را از کجا آورده است؟ ماه نور خود را از خورشید وام میگیرد.
هوش مصنوعی: در این عمر کوتاه دهروزه جای هر دو جهان نیست. بندگی خدا با گردآوردن مال و اسباب دنیا چگونه جمع میشود؟
هوش مصنوعی: اگر حال و وجد میخواهی، دستت را پر کن و پیش بینوایان خالی کن، یعنی ببخش. وگرنه دولاب آنهمه چرخ و وجد و شور را از کجا دارد؟ دولاب هم دلوهایش را پر میکند و خالی میکند.
هوش مصنوعی: اگر صیاد مرگ ماهیِ جان تو را نمیخواست، چرا در آب زندگیات پشتت را چون قلاب خم کرده است؟ خمیدگی پشت در پیری قلاب مرگ است.
هوش مصنوعی: سیماب از گمانِ کشته شدن بر خود میلرزد و بیقرار است. ای که از سیماب هم کمتری، چگونه از مرگ خود هیچ ترسی نداری؟ «کشتن سیماب» اصطلاح کیمیاگران برای ثابت کردن جیوه است.
هوش مصنوعی: گوهر شاهوار سخن هیچ گوشی را خریدار ندارد. ای واعظ، کسی نمیپرسد این کالای کمیاب از کجا آمده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.