شمارهٔ ۱۸ - از نشاط گسستن و به غم پیوستن و ستایش امام هر دو جهان حضرت علی نقی «ع»
چو گل مشو همه تن لب، برای خندیدن
که تندباد فنا میرسد بگل چیدن
چو میکشند گلاب روانت از گل تن
دگر بس است بساط شکفتگی چیدن
اجل به قصد تو تیغ دو دم کشیده ز صبح
همان چو شعله شمعی تو گرم رقصیدن
کنون که صرصر پیری بنخل عمر وزید
بخود چو برگ خزان است جای لرزیدن
برین بساط مشو پهن همچو گل خندان
که هست وقت بساط نشاط برچیدن
بوقت خنده نه بیجاست اشک ریزی چشم
کند بحال تو بیباک گریه خندیدن
مباد ریختن آبرو بود، هش دار
بوقت خنده سرشکت بچهره غلتیدن!
چو گل بشادی ایام رو مده بسیار
که صد شکست رسد غنچه را ز خندیدن
چو خنده هرزه درایی دهان دریده که دید؟
نه شرط عقل بود، زو کناره نگزیدن!
بزور جهل درد بر تنت لباس وقار
مده چو غنچه گریبان بدست خندیدن
ز خنده لازم گل شد ز بس پریشانی
گلاب گشت و جدا زو نگشت پاشیدن
ز باد تفرقه خواهی که در امان باشی
مده چو غنچه تصویر ره بخندیدن
درین چمن گل شادی است غم، کند ز آن رو
ز خار دست تو خون گریه وقت گل چیدن
شوی بالفت عیش از خدای بیگانه
که می حرام شد از یار عیش گردیدن
شنیدم از لب پیر شکوفه این گفتار
که: غیر عقده دل نیست فیض خندیدن
ز خرمی شده پامال خلق سبزه و گل
بروی دست بود جای نی ز نالیدن
بود ز همدمی جاهلان بی تمکین
که جام را نرسد لب بهم ز خندیدن
ز فیض صحبت گفتار اهل علم و خرد
همیشه کار قلم گریه است و نالیدن
بود اگر بنظر فیض گریه چشم ترا
تمام گریه شادی است اشک باریدن
ز چشمه در اشک آب گر خورد چشمت
دگر نمیدودش دیده از پی دیدن
ز جوی گریه خورد آب نخلهای دعا
ز اشک شمع بود شعله گرم بالیدن
بناله نامه کند پاک از گنه سالک
که آب زنگ ز دل میبرد بنالیدن
بسوز و ساز شود باطن تو معنی خیز
تنور را بود این نان دهی ز تابیدن
بغم بساز گرت پایداری است هوس
که مست را اثر بیغمی است غلتیدن
شود غمی سبب راحت از غمی دیگر
رهد ز بارکشی اسب وقت لنگیدن
بکش ازین دو سه دینار دامن و، واشو
بسان غنچه برین خرده چند پیچیدن؟!
بخود مچین همه گر شاه چین و ما چینی
که چیده اند بساط تو بهر بر چیدن
ز ملک و مال چه ماند بکس، بجز غم و رنج؟!
ز دجله در کف دولاب چیست؟ نالیدن!
شکفتگی است غلط، باز غنچه شو ای گل
که تنگنای جهان نیست جای بالیدن!
مگر ز بندگی بنده گزیده حق
که هست خاک درش نور دیده دیدن
امام هر دو جهان:«حضرت علی نقی »
که ذکر نام خوشش چیست؟ شهد خاییدن!
باین امید که شاید بنام او باشد
جدا نمیشود از زر بسکه چسبیدن
یگانه گوهر دریای علم و جود و شرف
که هست پله قدرش فزون ز سنجیدن
در محیط شرف کز عزیزی اش بر سر
همیشه نه صدف چرخ راست لرزیدن
بنور مهر کند سایه کوه قدرش اگر
عجب که مهر تواند بچرخ گردیدن
ز نور بخشی خاک درش عجب نبود
که دیده ها بهم افتند بر سر چیدن
پی نزول غبار درش نباشد دور
روان کنند گر از خانه چشمها دیدن
ز پاس حرمت گرد حریم او چه عجب
که رنگ کس نتواند بچهره گردیدن؟!
بحشر صندل دردسر حساب شود
بر آستانه آن شاه جبهه ساییدن
دو لب ز ارض و سما داده اند گیتی را
برای درگه آن قبله گاه بوسیدن
ز بسکه در گهش از رحمت است تنگ فضا
گنه بخود نتواند ز بیم لرزیدن
ز ازدحام ملایک در آستانه او
چه سان رساند گنه خویش را ببخشیدن؟!
زرشک طاعت پاکان در آن خجسته حریم
عجب بتو به رسد جرمها ز کاهیدن
فلک به پنجه خورشید پیش رفعت اوست
همیشه در پی گردن ز شرم خاریدن
ز بار نسبت قدرش عجب نمیدانم
که آورد فرس چرخ را بلنگیدن
بجود او چو بود نسبتش، از آن دارد
همیشه ز آتش این شوق چشمه جوشیدن
چو درفشان شود آن بحر بی کنار، زند
محیط مهر خموشی به لب ز نالیدن
جواب مسأله اش از سئوال ز آن پیش است
که سائلش نکشد منتی ز پرسیدن
چو ماهتاب مدام آب فیض طاعت او
بروی سبزه شب بود گرم غلتیدن
سپهر راست پی جستجوی سایه او
چو ذره این همه در آفتاب گردیدن
برای دیدن اوج سپهر رفعت اوست
خور از خطوط شعاعی بچشم مالیدن
ز قابلیت ادراک فیض آن درگاه
نمیرسد به فلک جز ز دور گردیدن
شها تو مهر سپهر جلال و، من خاکم
ز مهر دور نباشد بخاک تابیدن!
ز زشتی عمل از بس ندیدنی است رخم
مگر بروی تو بخشش تواندم دیدن
غنی ز جنت و ایمن ز دوزخم سازد
مرا به مهر تو در حشر زنده گردیدن
امیدم آنکه نپیچد بنامه ام پرسش
مرا ز شرم بخود بس چو نامه پیچیدن!
شهنشها چه خسم من که تا مرا باشد
بگرد بحر ثنای تو حد گردیدن!
اگر چه نیست ثنای تو حد من، لیکن
من و در آرزوی آن بخویش پیچیدن
مرا که دست تمناست از گهر کوتاه
خوشم ز فکر و خیالش برشته تابیدن
مگر شود بشکر خایی مدایح تو
مرا تدارک ایام ژاژ خاییدن
چو نیست طالع گرد تو گشتنم، باری
من و بگرد خیالت همیشه گردیدن
بود بمدح تو غلتانی در سخنم
مرا شگون بخاک در تو غلتیدن
نداشت لایق شأن تو مدحتی واعظ
مگر ز روی خجالت سکوت ورزیدن
شود برشته دانش مگر در سخنش
بآب مدح تو شایسته پسندیدن
بپوش خلقت نورش ز خاک درگه خویش
که هست کار تو پیوسته عیب پوشیدن
زلال نور و ضیا تا ز چشمه مه و مهر
درین چمن شب و روز است گرم گردیدن
زلال حکم روان ترا بود یارب
همیشه در چمن روزگار غلتیدن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به توصیف گذر زمان و زیباییهای زندگی و همچنین غم و اندوه ناشی از آن میپردازد. او میگوید نباید به خوشحالی و خنده دل سپرد، زیرا دچار غم و اندوه میشویم، همانطور که گلها با گذر زمان پژمرده میشوند. او به یاد امام علی نقی (ع) به عنوان نماد علم و جود اشاره میکند و بیان میکند که در محضر او، گناهها بخشیده میشوند. شاعر در پایان حسرت زمان کوتاه زندگی و امید به رحمت الهی را بیان کرده و مدح امام را به بهترین شکل ممکن به پایان میرساند.
هوش مصنوعی: مانند گل سراپا دهان باز برای خندیدن مشو، زیرا باد تند نابودی برای چیدن گل از راه میرسد.
هوش مصنوعی: اکنون که جانِ تو را مانند گلاب از گلِ تنت بیرون میکشند، دیگر بس است که بساط شادی و شکفتگی بگسترانی.
هوش مصنوعی: مرگ از سپیدهدم برای کشتن تو شمشیر دولبه کشیده است، و تو همچنان مانند شعلهٔ شمع سرگرم رقصیدنی.
هوش مصنوعی: اکنون که باد سخت پیری بر درخت عمرت وزیده، جای آن است که مانند برگ پاییزی از ترس بر خود بلرزی.
هوش مصنوعی: بر این بساط دنیا مانند گل خندان گشاده و آسوده مباش، که اکنون هنگام برچیدن بساط شادی است.
هوش مصنوعی: اشک ریختن چشم در هنگام خنده بیجا نیست؛ این خندهٔ بیپروای تو چنان است که گریه به حال تو میخندد.
هوش مصنوعی: هوشیار باش؛ مبادا غلتیدن اشک بر چهرهات هنگام خنده، نشانهٔ ریختن آبرویت باشد.
هوش مصنوعی: مانند گل زیاد به شادیهای روزگار روی خوش نشان مده، زیرا غنچه از خندیدن و شکفتن صد شکست میبیند.
هوش مصنوعی: چه کسی یاوهگویی گستاختر و دهاندریدهتر از خنده دیده است؟ عاقلانه نیست که از آن دوری نکنی.
هوش مصنوعی: خنده به نیروی نادانی جامهٔ وقار را بر تنت پاره میکند؛ پس مانند غنچه گریبانت را به دست خنده مسپار.
هوش مصنوعی: خنده و شکفتن چنان گل را پریشان کرد که حتی وقتی گلاب شد، پراکنده شدن و پاشیده شدن از آن جدا نشد.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از باد پراکندگی در امان بمانی، مانند غنچهٔ نقاشیشده به خنده راه مده.
هوش مصنوعی: در این باغ دنیا گلِ شادی در حقیقت غم است؛ از این رو هنگام گل چیدن، خار دستت را به گریهٔ خونین وامیدارد.
هوش مصنوعی: با انس گرفتن به عیش و خوشگذرانی از خدا بیگانه میشوی؛ چنانکه شراب به سبب همدم شدن با عیش حرام شد.
هوش مصنوعی: از زبان شکوفهٔ پیر شنیدم که بهرهٔ خندیدن جز گره و گرفتگی دل نیست.
هوش مصنوعی: سبزه و گل به سبب شادابی و خرمی زیر پای مردم پایمال شدهاند، اما نی به خاطر نالهاش روی دستها جای دارد.
هوش مصنوعی: اینکه لب جام از خنده به هم نمیرسد، نتیجهٔ همنشینی با نادانان بیوقار است.
هوش مصنوعی: قلم چون همنشین سخن اهل دانش و خرد است، کارش همیشه گریستن و نالیدن است.
هوش مصنوعی: اگر چشم تو ارزش و برکت گریه را ببیند، اشک ریختن را سراسر گریهٔ شادی خواهد دانست.
هوش مصنوعی: اگر چشمت از چشمهٔ مروارید اشک آب بنوشد، دیگر برای تماشای دنیا به این سو و آن سو نمیدود.
هوش مصنوعی: درختان دعا از جوی گریه آب میخورند و میرویند، چنانکه شعلهٔ شمع از اشک شمع بالیدن و افروختن میگیرد.
هوش مصنوعی: رهرو راه حق با ناله نامهٔ اعمالش را از گناه پاک میکند، زیرا آب ناله زنگار را از دل میزداید.
هوش مصنوعی: در سوز و گداز بساز تا درونت سرچشمهٔ معنا شود؛ تنور هم از داغ شدن است که نان میدهد.
هوش مصنوعی: اگر خواهان استواری هستی، با غم بساز؛ زیرا افتادن و غلتیدن مست نتیجهٔ بیغمی اوست.
هوش مصنوعی: گاهی یک غم مایهٔ رهایی از غمی دیگر میشود؛ چنانکه اسب وقتی میلنگد از بارکشی آزاد میشود.
هوش مصنوعی: دامن خود را از این چند دینار ناچیز برکش و گشادهدل شو؛ تا کی مانند غنچه بر این خردهها میپیچی و آنها را در خود نگه میداری؟
هوش مصنوعی: حتی اگر پادشاه چین و ماچین باشی، به خود مناز؛ زیرا بساط تو را چیدهاند تا روزی برچینند.
هوش مصنوعی: از ملک و مال جز غم و رنج چه برای کسی میماند؟ چنانکه دولاب از آب دجله جز ناله بهرهای ندارد.
هوش مصنوعی: ای گل، شکفتن خطاست؛ دوباره غنچه شو، زیرا جهان تنگ جای بالیدن و بزرگیکردن نیست.
هوش مصنوعی: مگر شکفتن و بالیدن از راه بندگی آن بندهٔ برگزیدهٔ خدا باشد که خاک درگاهش روشنی چشم بینایی است.
هوش مصنوعی: او امام هر دو جهان، حضرت علی نقی است که بردن نام خوشش چون جویدن شهد شیرین است.
هوش مصنوعی: گویی زر به این امید که شاید نام او بر آن نقش شود، اینقدر چسبندگی دارد و دلها از آن جدا نمیشوند.
هوش مصنوعی: او گوهر یگانهٔ دریای دانش و بخشش و بزرگی است که کفهٔ ارزشش برتر از سنجیدن است.
هوش مصنوعی: او مروارید دریای شرف است که از گرانبهاییاش، نه صدفِ آسمان همیشه بر سرش میلرزند و از او پاسداری میکنند.
هوش مصنوعی: اگر کوه منزلت او بر نور خورشید سایه افکند، شگفت است که خورشید بتواند در آسمان بگردد.
هوش مصنوعی: از بس خاک درگاهش روشنیبخش است، عجیب نیست که چشمها برای برچیدن آن بر هم پیشی بگیرند و بر هم بیفتند.
هوش مصنوعی: دور نیست که برای پیشواز فرود آمدن غبار درگاهش، چشمها را از خانهٔ خود روانه کنند تا آن را ببینند.
هوش مصنوعی: از شدت حرمت حریم او شگفت نیست که در آنجا رنگ از چهرهٔ کسی نپرد و کسی جرئت دگرگونی نداشته باشد.
هوش مصنوعی: در روز رستاخیز، پیشانی سودن بر آستانهٔ آن پادشاه، همچون صندل، دردسر حساب را درمان میکند.
هوش مصنوعی: به جهان دو لب، یعنی زمین و آسمان، دادهاند تا درگاه آن قبلهگاه را ببوسد.
هوش مصنوعی: از بس درگاهش از رحمت پر شده و جا تنگ است، گناه جایی ندارد که از ترس بر خود بلرزد.
هوش مصنوعی: از انبوهی فرشتگان بر آستانهاش، گناه چگونه میتواند خود را به آنجا برساند تا بخشیده شود؟
هوش مصنوعی: در آن حریم خجسته، گناهان از رشک طاعت پاکان چنان کاهیده میشوند که شگفت است تا هنگام توبه چیزی از آنها بماند.
هوش مصنوعی: آسمان در برابر بلندی مقام او همیشه از شرم با پنجهٔ خورشید پشت گردن خود را میخاراند.
هوش مصنوعی: عجیب نمیدانم که سنگینی نسبت داشتن با مقام او، اسب آسمان را به لنگیدن بیندازد.
هوش مصنوعی: چون چشمه خود را با بخشش او نسبت میدهد، از آتش شوقِ این نسبت همیشه میجوشد؛ یعنی جوشش چشمه از شوق همانندی با جود امام است.
هوش مصنوعی: هنگامی که آن دریای بیکرانه، یعنی امام، گوهر سخن یا بخشش میافشاند، اقیانوس از شرم خروش خود را رها میکند و مهر خاموشی بر لب میزند.
هوش مصنوعی: او پاسخ هر مسئله را پیش از پرسش میدهد تا پرسنده بار منتِ پرسیدن را نکشد.
هوش مصنوعی: آبِ فیضِ عبادت شبانهٔ او، مانند مهتاب، همیشه بر سبزهٔ شب روان است و میغلتد؛ یعنی نور عبادت او شب را روشن میکند.
هوش مصنوعی: گردش پیوستهٔ آسمان در پرتو خورشید، مانند ذره، برای جستن سایهٔ اوست.
هوش مصنوعی: خورشید پرتوهای خود را مانند سرمه به چشم میکشد تا بتواند بلندای آسمان مقام او را ببیند.
هوش مصنوعی: آسمان توان درک فیض آن درگاه را ندارد و تنها بهرهاش این است که از دور بر گرد آن بچرخد.
هوش مصنوعی: ای شاه، تو خورشید آسمان شکوهی و من خاک؛ از خورشید بعید نیست که بر خاک بتابد. «مهر» هم به معنای خورشید است و هم محبت، پس امید لطف دارد.
هوش مصنوعی: چهرهام از زشتی کردارهایم چنان ناپسند است که دیدنی نیست؛ شاید بخشش تو، به آبروی تو، مرا قابل دیدن کند.
هوش مصنوعی: اگر در روز رستاخیز با محبت تو زنده شوم، از بهشت بینیاز و از دوزخ ایمن خواهم شد.
هوش مصنوعی: امیدوارم در محشر از نامهٔ اعمالم بازخواست نشود؛ همین بس که مانند طوماری از شرم در خود پیچیدهام.
هوش مصنوعی: ای شاهنشاه، من خاشاکی بیش نیستم؛ کجا در حد من است که بر گرد دریای ستایش تو بگردم؟
هوش مصنوعی: هرچند ستایش تو در توان من نیست، من از آرزوی آن پیوسته در خود میپیچم و بیقرارم.
هوش مصنوعی: دست آرزوی من به گوهر نمیرسد، پس دلخوشم که اندیشه و خیالِ آن را به رشته بکشم؛ یعنی دستکم سخنی در ستایش تو بسرایم.
هوش مصنوعی: شاید با شیرینسخنی در ستایشهای تو، روزهایی را که به یاوهگویی گذراندهام جبران کنم.
هوش مصنوعی: اکنون که بخت آن را ندارم که به زیارت تو بیایم و بر گردت بگردم، دستکم همیشه بر گرد خیال تو میگردم.
هوش مصنوعی: روانی و درخشش سخنم در ستایش تو، مانند مروارید غلتان، به فال نیک نشانهٔ آن است که روزی بر خاک درگاه تو بغلتم.
هوش مصنوعی: واعظ ستایشی شایستهٔ مقام تو نداشت، جز اینکه از شرم خاموش بماند.
هوش مصنوعی: شاید رشتهٔ دانش در سخن واعظ، به برکت آبِ ستایش تو، شایستهٔ پسند شود.
هوش مصنوعی: از خاک درگاهت جامهای نورانی بر او بپوشان، که کار تو همیشه پوشاندن عیبهاست. «خلقت» در اینجا احتمالاً به معنای «خلعت» آمده است.
هوش مصنوعی: تا زمانی که آب زلال نور و روشنی، شب و روز از چشمهٔ ماه و خورشید در این باغ جهان روان است،
هوش مصنوعی: خدایا، جویبار فرمانِ روان تو همیشه در باغ روزگار جاری باشد. این بیت دعای پایانی قصیده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میان باغ حرام است بی تو گردیدن
که خار با تو مرا به که بی تو گل چیدن
و گر به جام برم بی تو دست در مجلس
حرام صرف بود بی تو باده نوشیدن
خم دو زلف تو بر لاله حلقه در حلقه
[...]
چو زلف یار ز خود لازم است ببریدن
گر اختیار کنی خاک پاش بوسیدن
دلا چو در حرم عشق میروی خود را
چو شمع جمع ادب نیست در میان دیدن
به خاک بوسی پایت هنوز دارم چشم
[...]
به باغ شد دل من صبحدم به گل چیدن
مراد من بود از گل جمال او دیدن
گرفته دست نگاری به دست در بستان
به ذوق در چمن و لاله زار گردیدن
چه خوش بود سر زلفین پیچ در پیچش
[...]
منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن
منم که دیده نیالودهام به بد دیدن
وفا کنیم و ملامت کشیم و خوش باشیم
که در طریقتِ ما کافریست رنجیدن
به پیرِ میکده گفتم که چیست راه نجات
[...]
چو دیده در طلبت واجبست گردیدن
سرشک را بهمه جانبی دوانیدن
ببر چو معجر روسی گرفت لرزیدن
عمامه خواست زعشقش بسر بگردیدن
بپوستین تن لرزان مابدی در یاب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.