هر سبزه که بر کنار جویی رُسته‌است،

گویی ز لبِ فرشته‌خویی رسته‌است؛

پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی،

کان سبزه ز خاک لاله‌رویی رسته‌است.

مِی خور که فلک بهر هلاک من و تو

قصدی دارد به جانِ پاک من و تو

در سبزه نشین و میِ روشن می‌خور

کاین سبزه بسی دمد ز خاک من و تو!

دیدم به سرِ عمارتی مردی فرد

کاو گِل به لگد می‌زد و خوارش می‌کرد

وان گِل به زبانِ حال با او می‌گفت:

ساکن! که چو من بسی لگد خواهی‌خورد!

بردار پیاله و سبو ای دلجو

برگَرْد به گِردِ سبزه‌زار و لبِ جو

کاین چرخ بسی قَدّ‌ِ بُتانِ مَهْ‌رو

صد بار پیاله کرد و صد بار سبو!

بر سنگ زدم دوش سبوی کاشی

سرمست بُدَم چو کردم این اوباشی

با من به زبانِ حال می‌گفت سبو:

من چون تو بُدَم، تو نیز چون من باشی!

زان کوزهٔ میْ که نیست در وی ضرری

پُر کن قَدَحی بخور، به من دِهْ دگری

زان پیشتر ای پسر که در رَهْگُذری

خاک من و تو کوزه کند کوزه‌گری

* بر کوزه‌گری پریر کردم گذری

از خاک همی‌نمود هر دَم هنری

من دیدم اگر ندید هر بی‌بصری

خاک پدرم در کف هر کوزه‌گری!

* هان کوزه‌گرا بپای اگر هشیاری

تا چند کنی بر گِل مردم خواری؟

انگشتِ فریدون و کَفِ کیخسرو

برچرخ نهاده‌ای، چه می‌پنداری؟

در کارگه کوزه‌گری کردم رای

بر پلهٔ چرخ دیدم استاد به‌پای

می‌کرد دلیر کوزه را دسته و سر

از کَلّهٔ پادشاه و از دست گدای!

این کوزه چو من عاشق زاری بوده‌ است

در بندِ سرِ زلفِ نگاری بوده‌ است

این دسته که بر گردن او می‌بینی

دستی‌ست که بر گردن یاری بوده‌ است!

در کارگهِ کوزه‌گری بودم دوش

دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش

هر یک به زبانِ حال با من گفتند:

«کو کوزه‌گر و کوزه‌خر و کوزه‌فروش؟»

گر من ز می مُغانه مستم، هستم

گر کافِر و گَبْر و بت‌پرستم، هستم

هر طایفه‌ای به من گمانی دارد

من زانِ خودم، چنانکه هستم، هستم

مِی خوردن و شاد بودن آیین من است

فارغ بودن ز کفر و دین، دین من است

گفتم به عروسِ دَهْر: «کابین تو چیست؟»

گفتا:«دلِ خرّمِ تو کابینِ من است»

من بی مِی ناب زیستن نتْوانم

بی باده، کشیدِ بارِ تن نتْوانم

من بندهٔ آن دَمَم که ساقی گوید:

«یک جام دگر بگیر» و من نتْوانم

امشب می جامِ یک‌ مَنی خواهم‌ کرد

خود را به دو جامِ می غنی خواهم‌ کرد

اوّل سه طلاقِ عقل و دین خواهم‌ داد

پس دخترِ رَز را به زنی خواهم‌ کرد

* چون مُرده شوم، خاکِ مرا گُم سازید

احوالِ مرا عبرتِ مردم سازید

خاک تن من به باده آغشته کنید

وَز کالبدم خشتِ سَرِ خُم سازید

* چون درگذرم به باده شویید مرا

تلقین ز شرابِ ناب گویید مرا

خواهید به روز حَشْر یابید مرا؟

از خاکِ درِ میکده جویید مرا

* چندان بخورم شراب، کاین بوی شراب

آید ز تُراب، چون روم زیرِ تُراب

گر بر سر خاک من رسد مَخموری

از بوی شراب من شود مست و خراب

روزی که نهالِ عمر من کنده ‌شود،

و اجزام ز یک‌ دگر پراکنده شود

گر زان‌ که صراحیی کُنند از گِل من،

حالی که ز باده پُر کنی زنده شود

* در پای اجل چو من سرافکنده شوم

وز بیخِ امیدِ عمر برکنده شوم

زینهار! گِلَم به جز صراحی نکنید

باشد که ز بوی مِی دمی زنده شوم