شیخ محمود شبستری
»
سعادت نامه
»
باب دوم
»
فصل چهارم
»
بخش ۱ - الفصل الرابع فی ارادته تعالی و تقدس علم الیقین
آن مریدی که از ارادت و خواست
کند او جمله نیک و بد، کژ و راست
کفر و دین، زشت و خوب، دشمن و دوست
همه از قدرت و ارادت اوست
نافع و ضار و معطی و مانع
کیست جز حی قادر صانع
تا که مثبت شود ارادت وی
گفت «اردناه ان یقول لشیء»
شیء عام است خاصه با تنکیر
تو از او هیچ چیز باز مگیر
گشته از خلق و حلق و رزق و اجل
بفراغت خدای عزوجل
کردنی جمله کرد، واپرداخت
هیچ چیزی ز تو نخواهد ساخت
همه در سابق ازل رانده است
رانده را رانده، خوانده را خوانده است
قلمش چون نوشت خردودرشت
خشک گشت و از آن سپس ننوشت
گر کند این زمان حقایق قلب
کلب این قلب و قلب آن را کلب
آن هم از سابق قضا باشد
نقص و تغییر کی روا باشد
گر معلق کنی و گر مبرم
اندرین حکم داخلند به هم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این بخش از سعادتنامه دربارهٔ ارادهٔ خداوند است و میگوید همهٔ نیک و بد، کفر و دین و سود و زیان از خواست او پدید میآید. شاعر با استناد به آیهٔ «اذا اردناه» و نکره بودن واژهٔ «شیء» شمول اراده را بر همهچیز اثبات میکند. سپس با اشاره به احادیث فراغت خداوند و خشکیدن قلم تقدیر، نتیجه میگیرد که هر دگرگونی ظاهری نیز از قضای ازلی است و قضای معلق و مبرم هر دو زیر همین حکماند.
هوش مصنوعی: خداوند همان ارادهکنندهای است که به خواست و ارادهٔ خود همهٔ نیکیها و بدیها، کژیها و راستیها را پدید میآورد.
هوش مصنوعی: کفر و دین، زشت و زیبا، دشمن و دوست، همه از قدرت و ارادهٔ او سرچشمه میگیرند.
هوش مصنوعی: سودرسان و زیانرسان، بخشنده و بازدارنده کسی جز خدای زنده و توانا و آفریننده نیست.
هوش مصنوعی: برای آنکه ارادهٔ خداوند ثابت شود، در قرآن فرموده است که چون چیزی را اراده کنیم، به آن میگوییم «باش» و میشود.
هوش مصنوعی: واژهٔ «شیء» در این آیه عام است، بهویژه که نکره آمده؛ پس هیچ چیزی را از شمول ارادهٔ خدا بیرون مدان.
هوش مصنوعی: خدای بزرگ از تعیین آفرینش و خوی و روزی و مرگ آدمیان فارغ شده و کار آن را پیشاپیش به پایان رسانده است؛ اشاره به حدیثی که خداوند از آفرینش و خلق و روزی و اجل فراغت یافته است.
هوش مصنوعی: هر چه باید انجام شود، خدا انجام داده و کار را تمام کرده است؛ پس با کوشش تو چیزی تازه ساخته نخواهد شد.
هوش مصنوعی: همهچیز در ازل از پیش مقدر شده است؛ آن که رانده شده، رانده است و آن که فراخوانده و پذیرفته شده، پذیرفته است.
هوش مصنوعی: قلم تقدیر چون همهٔ امور کوچک و بزرگ را نوشت، خشک شد و پس از آن دیگر چیزی ننوشت؛ اشاره به حدیث «خشکیدن قلم».
هوش مصنوعی: اگر هم اکنون خداوند حقیقت چیزها را دگرگون کند، چنانکه سگ را دل و دل را سگ گرداند (با بازی لفظی میان قلب و کلب)،
هوش مصنوعی: آن دگرگونی نیز از تقدیر پیشین است؛ کاستی و تغییر در حکم ازلی روا نیست.
هوش مصنوعی: چه قضا را مشروط و معلق بدانی و چه قطعی و حتمی، هر دو در همین حکم ازلی جای میگیرند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.