نظر کردم بدیدم اصل هر کار
نشان خدمت آمد عقد زنار
نباشد اهل دانش را مؤول
ز هر چیزی مگر بر وضع اول
میان در بند چون مردان به مردی
درآ در زمرهٔ «اوفوا بعهدی»
به رخش علم و چوگان عبادت
اگر چه خلق بسیار آفریدند
ز میدان در ربا گوی سعادت
تو را از بهر این کار آفریدند
پدر چون علم و مادر هست اعمال
به سان قرةالعین است احوال
نباشد بی‌پدر انسان شکی نیست
مسیح اندر جهان بیش از یکی نیست
رها کن ترهات و شطح و طامات
خیال خلوت و نور کرامات
کرامات تو اندر حق پرستی است
جز این کبر و ریا و عجب و هستی است
در این هر چیز کان نز باب فقر است
همه اسباب استدراج و مکر است
ز ابلیس لعین بی سعادت
شود صادر هزاران خرق عادت
گه از دیوارت آید گاهی از بام
گهی در دل نشیند گه در اندام
همی‌داند ز تو احوال پنهان
در آرد در تو کفر و فسق و عصیان
شد ابلیست امام و در پسی تو
بدو لیکن بدینها کی رسی تو
کرامات تو گر در خودنمایی است
تو فرعونی و این دعوی خدایی است
کسی کو راست با حق آشنایی
نیاید هرگز از وی خودنمایی
همه روی تو در خلق است زنهار
مکن خود را بدین علت گرفتار
چو با عامه نشینی مسخ گردی
چه جای مسخ یک سر نسخ گردی
مبادا هیچ با عامت سر و کار
که از فطرت شوی ناگه نگونسار
تلف کردی به هرزه نازنین عمر
نگویی در چه کاری با چنین عمر
به جمعیت لقب کردند تشویش
خری را پیشوا کردی زهی ریش
فتاده سروری اکنون به جهال
از این گشتند مردم جمله بدحال
نگر دجال اعور تا چگونه
فرستاده است در عالم نمونه
نمونه باز بین ای مرد حساس
خر او را که نامش هست جساس
خران را بین همه در تنگ آن خر
شده از جهل پیش‌آهنگ آن خر
چو خواجه قصهٔ آخر زمان کرد
به چندین جا از این معنی نشان کرد
ببین اکنون که کور و کر شبان شد
علوم دین همه بر آسمان شد
نماند اندر میانه رفق و آزرم
نمی‌دارد کسی از جاهلی شرم
همه احوال عالم باژگون است
اگر تو عاقلی بنگر که چون است
کسی کارباب لعن و طرد و مقت است
پدر نیکو بد، اکنون شیخ وقت است
خضر می‌کشت آن فرزند طالح
که او را بد پدر با جد صالح
کنون با شیخ خود کردی تو ای خر
خری را کز خری هست از تو خرتر
چو او «یعرف الهر من البر»
چگونه پاک گرداند تو را سر
و گر دارد نشان باب خود پور
چه گویم چون بود «نور علی نور»
پسر کو نیک‌رای و نیک‌بخت است
چو میوه زبده و سر درخت است
ولیکن شیخ دین کی گردد آن کو
نداند نیک از بد بد ز نیکو
مریدی علم دین آموختن بود
چراغ دل ز نور افروختن بود
کسی از مرده علم آموخت هرگز
ز خاکستر چراغ افروخت هرگز
مرا در دل همی آید کز این کار
ببندم بر میان خویش زنار
نه زان معنی که من شهرت ندارم
که دارم لیک از وی هست عارم
شریکم چون خسیس آمد در این کار
خمولم بهتر از شهرت به بسیار
دگرباره رسیدالهامم از حق
که بر حکمت مگیر از ابلهی دق
اگر کناس نبود در ممالک
همه خلق اوفتند اندر مهالک
بود جنسیت آخر علت ضم
چنین آمد جهان والله اعلم
ولیک از صحبت نااهل بگریز
عبادت خواهی از عادت بپرهیز
نگردد جمع با عادت عبادت
عبادت می‌کنی بگذر ز عادت
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به بررسی مفهوم و جایگاه واقعی انسان و عبادت می‌پردازد. شاعر بر این باور است که انسان باید از دوری جستن از ریا و خودنمایی به شناخت حقیقی و خالص خدا نزدیک شود. او با اشاره به تغییراتی که در جامعه رخ داده، بر این نکته تأکید میکند که علم و دین در حال فراموشی است و افرادی ناآگاه و جاهل به رهبری مردمان می‌پردازند. در نهایت، شاعر از خواننده می‌خواهد که از صحبت با نااهلان و عادات متداول دوری کند و به عبادت و حق پرستی روی آورد.
هوش مصنوعی: نگاهی که کردم به امور، نشان داد که اصل هر کار و فعالیت، خدمت به دیگران است و این موضوع مانند نوار زنجیری (زنار) در زندگی ما پیوسته وجود دارد.
هوش مصنوعی: اهل دانش نباید به هر چیزی به جز اصل و حقیقت آن چیز، تفسیر و تعبیر متفاوتی داشته باشند.
هوش مصنوعی: در میان بند و زنجیر، همچون مردان صالح، با شجاعت و صداقت در جمع کسانی که به عهد و پیمان خود وفادار هستند، وارد شو.
هوش مصنوعی: هرچند مردم زیادی به دنیا آمده‌اند، اما کسی که به علم و عبادت اهتمام ورزد، بر دیگران برتری دارد.
هوش مصنوعی: تو را برای رسیدن به سعادت از میدان زندگی بیرون کشیده‌اند تا بتوانی به این هدف برسی.
هوش مصنوعی: پدر به مثابه علم و مادر نیز مانند عمل است؛ به این معنا که وجود پدر به انسان دانش می‌بخشد و وجود مادر به او اعمال نیکو و رفتار صحیح را آموزش می‌دهد. قرةالعین به معنای محبوب و دلبر است، که در اینجا به ویژگی‌های احوال و رفتار انسان اشاره دارد.
هوش مصنوعی: انسانی که پدر ندارد وجودش پذیرفته نیست، همچنان که مسیح (ع) در جهان تنها یک نفر است و کسی مانند او وجود ندارد.
هوش مصنوعی: سخن‌های بی‌اساس، ادعاهای پوچ و خیالات نادرست را کنار بگذار و به سکوت و روشنایی معجزات توجه کن.
هوش مصنوعی: کرامات تو در پرستش خداوند است و هر چیزی غیر از این، تنها نشان‌دهندهٔ کبر، ریا، خودپسندی و وجود فردی است.
هوش مصنوعی: هر چیزی که از دروازهٔ فقر به‌دست می‌آید، در واقع عوامل فریب و انحراف است و نمی‌تواند واقعاً به نفع انسان باشد.
هوش مصنوعی: از ابلیس بدبخت و پلید، کارهایی خارج از عادت و طبیعی به وجود می‌آید که هزاران هستند، ولی در نهایت او بدشانس است.
هوش مصنوعی: گاهی عوارض و آثار شیطانی از دیوار وجود آدمی نمایان می‌شود، گاهی در دل او نفوذ میکند و بعضی اوقات هم در رفتار و اندام او ظاهر می‌گردد.
هوش مصنوعی: او (ابلیس) از حالات پنهان تو آگاه است و در درون تو کفر و فساد (بی‌ایمانی و نافرمانی) را آشکار میکند.
هوش مصنوعی: اگرچه ابلیس به عنوان پیشوای شیاطین در زیر تو قرار دارد و تو او را تحت کنترل داری، اما با این حال، آیا تو می‌توانی به بالاتر از این درجه دست یابی؟
هوش مصنوعی: اگر کرامت‌ها و ویژگی‌های تو در خودنمایی و نمایش ظاهر باشد، تو مانند فرعون هستی و این ادعای خدایی تو تنها یک تظاهر است.
هوش مصنوعی: کسی که به حق و حقیقت آگاهی دارد، هرگز خود را به نمایش نمی‌گذارد و در برابر دیگران به خودنمایی نمی‌پردازد.
هوش مصنوعی: همه زیبایی و جذابیت تو در شکل ظاهری‌ات است، پس مراقب باش که به خاطر این ظاهر فریفته نشوی و به دام ناپسند گرفتار نشوی.
هوش مصنوعی: اگر با جمعیت عامه و مردم بی‌تفاوت و معمولی بنشینی، مانند موجودی مسخ‌شده خواهی شد. بنابراین، چه جای این که مسخ شوی، که باید تبدیل به موجودی تازه و دیگرگونه شوی.
هوش مصنوعی: مبادا هیچ‌گاه با مردم عادی درآمیز که ممکن است از فطرت واقعی‌ات دور شوی و سقوط کنی.
هوش مصنوعی: عمر گرانبهای خود را به بطالت و بیهوده‌گویی هدر داده‌ای و نمی‌دانی که در این کارهای بی‌فایده چه بر سر عمرت آمده است.
هوش مصنوعی: در این بیت، به جمعیت لقب «تشویش» داده شده و به یک رهبر (پیشوا) اشاره می‌شود که باعث به هم ریختن اوضاع و ایجاد بی‌نظمی شده است. تشبیه به «خر» برای نشان دادن ضعف و ناپختگی در رهبری است.
هوش مصنوعی: اکنون رهبری و سروری به دست نادانان و بی‌خبران افتاده است، و به همین دلیل همه مردم در حالتی بد و ناگوار قرار دارند.
هوش مصنوعی: به دجال اعور (دجالی که یک چشم او نابینا است) نگاه کن که چگونه در دنیا نمونه‌ای را فرستاده است.
هوش مصنوعی: به مردی حساس توجه کن و او را مانند خر ببین که به خاطر نامش، جساس (حساس) نامیده شده است.
هوش مصنوعی: خران (خرها) را در وضعیت دشواری ببین که به دلیل نادانی و جهل، دچار این شرایط سخت شده‌اند. به نوعی، این بیت به بی‌خبری و نادانی اشاره دارد که موجب بدبختی می‌شود.
هوش مصنوعی: خداوند بزرگ «خواجه» (به احتمال قوی اشاره به خدا یا پیامبران) دربارهٔ زمان پایانی و آنچه در آن خواهد گذشت سخن گفته و در چندین مکان به این معنا اشاره کرده است.
هوش مصنوعی: اکنون که شبان (راهنما) به جهالت و نادانی دچار شده و به نوعی نابینا و ناشنوا شده است، علم و دانش دین به معنایی بالا و دور از دسترس مردم رفته است.
هوش مصنوعی: بین انسانها، هیچ‌گونه نزاکت و احترام باقی نمانده است و هیچ‌کس از جهل و نادانی خود شرم نمی‌کند.
هوش مصنوعی: همه وضعیت‌های جهان در حال بی‌نظمی و آشفتگی است. اگر تو عقل و درک درستی داشته باشی، با دقت به این وضعیت‌ها نگاه کن و ببین چگونه‌اند.
هوش مصنوعی: کسی که کارش لعن و طرد و کشتن است، پدرش شخص نیکو و صالحی بوده است. در حال حاضر زمانی است که شیخ، یعنی عالم یا رهنما، باید در این مورد به حقایق بپردازد.
هوش مصنوعی: خضر، پیامبر و شخصیت افسانه‌ای، فرزند نیکو و طالحی را می‌کشت که به دلیل پدر بدش به او آسیب می‌رسید و جدش هم نیکو بود.
هوش مصنوعی: این بیت به شخصی اشاره دارد که با استاد خود، با توجه به نادانی‌اش، در حال گفت‌وگو است. شاعر به صورت کنایه، او را به خر تشبیه میکند و می‌گوید که تو با وجود اینکه خود را آگاه می‌دانی، در حقیقت نادان‌تری و در مقایسه با دیگران حتی خری که از تو نادان‌تر باشد، وجود دارد.
هوش مصنوعی: چگونه ممکن است کسی که به خوبی نمی‌شناسد، تو را از آلودگی‌ها پاک کند، همانگونه که هر گربه‌ای به وسیلهٔ دلش برای خود موارد درست را تشخیص می‌دهد.
هوش مصنوعی: اگر او نشانه‌ای از پدرش داشته باشد، چه می‌توانم بگویم که مانند «نور بر نور» است، یعنی قدرت و صفات خوبش بسیار روشن و واضح است.
هوش مصنوعی: پسر که هم نیکواندیش و هم خوشبخت است، مانند میوه‌ای خوب و برتر در بالای درخت است.
هوش مصنوعی: اما شخصی که در راه دین است، چگونه می‌تواند به مقام شیخ شدن برسد، در حالی که نمی‌تواند نیک را از بد تشخیص دهد و از خوب فاصله بگیرد؟
هوش مصنوعی: مریدی برای یادگیری علم دین قدم برداشته و دلش از نور آن روشن شده است.
هوش مصنوعی: کسی که از مردگان علم می‌آموزد، هرگز نمی‌تواند از خاکستر روشنایی بگیرد و چراغی بسازد.
هوش مصنوعی: در دل من این حس به وجود می‌آید که باید بر اساس این موضوع، میان خودم نوار زنار (نشانه‌ای از مسلمانان بر گردن غیرمسلمانان) ببندم.
هوش مصنوعی: من به خاطر اینکه شهرت ندارم، از آن معنی نیست، بلکه از این است که از آنچه در دل دارم شرم دارم.
هوش مصنوعی: اگر کسی مانند یک انسان خسیس در این کار شریک شود، من ترجیح می‌دهم سکوت کنم و بی‌خبر بمانم، زیرا سکوت من از شهرت و معروفیت بیشتر ارزش دارد.
هوش مصنوعی: الهام دیگری از حق به من رسید که نمی‌توان به حکمت از طریق افراد نادان و احمق رسید.
هوش مصنوعی: اگر انسانها در همه سرزمین‌ها کفر و ناآگاهی نمی‌داشتند، همه به مصیبت و بدبختی می‌افتادند.
هوش مصنوعی: جنسیت و تفاوت‌های مرد و زن باعث به وجود آمدن این عالم شده است و در این مورد فقط خداوند می‌داند که چه علتی وجود دارد.
هوش مصنوعی: از همنشینی با افراد نالایق دوری کن و برای اینکه حقیقت عبادت را درک کنی، از عادت‌های رایج و سطحی فاصله بگیر.
هوش مصنوعی: عبادت واقعی با عادت و رفتارهای تکراری دست‌وپازدن در یکی نمی‌تواند باشد؛ وقتی که در عبادت به عادت عادت کنی، دیگر آن عبادت ارزش و معنای حقیقی ندارد.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.