مرحبا بحری که از آب و گلش گوهر برند
حبذا کانی کزو پاکیزه سیم و زر برند
نی ز هر کانی که بینی سیم و زر آید پدید
نی ز هر بحری که بینی گوهر احمر برند
در میان صدهزاران نی یکی نی بیش نیست
کز میان او به حاصل شاکران شکر برند
در میان صد هزاران نحل جز یک نحل نیست
کز لعابش انگبین ناب جانپرور برند
جانور بسیار دیدستم به دریاها ولیک
چون صدف نبود که غواصان ازو گوهر برند
گاو آبی در جزیره سنبل و سوسن چرد
لاجرم هر جا که خفت از خاک او عنبر برند
همچو آهو شو تو نیز از سنبل و سوسن بچر
تا بهر جایی ز نافت نافهٔ اذفر برند
باغشان از شوخ چشمی گشت شورستان خار
طمع آن دارند کز وی سوسن و عنبر برند
سوسن و عنبر کجا آید به دست ار روضهای
کاندرو تخم سپست و سیر و سیسنبر برند
هر چه کاری بدروی و هر چه گویی بشنوی
این سخن حقست اگر نزد سخن گستر برند
خواب ناید مرزنی را کاندر آن باشد نیت
هفتهٔ دیگر مر او را خانهٔ شوهر برند
ای بهمت از زنی کم چند خسبی چون ترا
هم کنون زی کردگار قادر اکبر برند
ور همی گویی که من در آرزوی ایزدم
کو نشانی تا ترا باری سوی دلبر برند
این جهان دریا و ما کشتی و زنهار اندرو
تا نه پنداری که کشتیها همه همبر برند
کشتیی را پیش باد امروز در تازان کنند
کشتیی را باز از پیش بلا لنگر برند
کشتیی را غرق گردانند در دریای غیب
کشتیی را هم ز صرصر تا در معبر برند
مر یکی را گل دهد تا او به بویش جان دهد
و آن دگر را باز جانش ز آتشین خنجر برند
مر یکی را سر فرازانند ز آتش از جحیم
مر یکی را باز از گوهر همه افسر برند
خنده آید مر مرا ز آنها که از سیم ربا
درگه رفتن کفن از دیبه شوشتر برند
مرد آن مردست که چون پهلو نهد اندر لحد
هم به ساعت از بهشتش بالش و بستر برند
مرد را باید شهادت چونکه باشد باک نیست
گرو را اندر به چین سوی لحد میزر برند
تا نباشی غافل و دایم همی ترسی ز حق
گر همی خواهی که چون ایمان ترا بر سر برند
گر ندادی حق خبر هرگز کرا بودی گمان
کز جهان چون بلعمی را نزد حق کافر برند
عالم آمد این سخن مخصوص فردا روز حشر
عالمان بیعمل از کرد خود کیفر برند
یک پرستار و یکی عالم که در دوزخ برند
همچنان باشد که از جاهل دوصد کشور برند
حسرت آن را کی بود کز دخمه زی دوزخ رود
حسرت آن را کش به دوزخ از سر منبر برند
منظر و کاشانه پر نقش و نگارست مر ترا
چون بمیری هم بر آن کاشانه و منظر برند
اشتر و استر فزون کردن سزاوار است اگر
بار عصیان ترا بر اشتر و استر برند
مضمر آمدن مردن هر یک ولی وقت شدن
نسخهٔ قسمت همه یکبارگی مظهر برند
مرد عالم را سوی دوزخ شدن چونان بود
چونکه ترکی را به سوی خوان خنیاگر برند
مضمر آمد مردن هر یک ولی مضمر بهست
بانگ خیزد از جهان گر جان ما مضمر برند
مرد نابینا اگر در ره بساود با کسی
عیب دارند و ورا خصمان سوی داور برند
باز اگر بینا بساود منکری باشد درو
شاید این معروف رازی جبر آن منکر برند
این سخن بر ما پدید آید به ما بر آن زمان
کز برای حشرمان فردا سوی محشر برند
عاصیا هین زار بگری زان که فردا روز حشر
عاصیان را سوی فردوس برین کمتر برند
ظالمان را حشر گردانند با آب نیاز
عادلان را زی امیرالمومنین عمر برند
عالمان را در جنان با غازیان سازند جای
ساقیان را در سقر نزدیک رامشگر برند
ای سنایی این چنین غافل مباش و باز گرد
کآفتابت را به زودی هم سوی خاور برند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به نقد دنیاطلبی و رویکرد مادیگرایانه پرداخته و بر اهمیت دلسپردگی به معنویات تأکید میکند. او به کنایه میگوید که از میان انبوه مخلوقات و داراییها، تنها تعداد محدودی میتوانند ارزشهای واقعی و معنوی را به دست آورند. سنایی تأکید میکند که زندگی دنیا فانی و سراسر گذراست و در قیامت، اعمال و نیتهای انسانها تعیینکنندهی سرنوشت آنهاست. با ویژگیهای خاصی همچون علم و عمل، انسان میتواند در دنیای دیگر به مقامهای بلند برسد یا به عذاب دچار شود. او هشدار میدهد که افراد معصیتکار حذر کنند و به فکر آیندهی خود در روز محشر باشند.
هوش مصنوعی: خوشا به حال دریا که از آب و گلش گوهر به دست میآید. چه خوب است معدنهایی که از آنها نقره و طلا (سیم و زر) خالص به دست میآید.
هوش مصنوعی: از هر جایی که سیم و زر ظاهر میشود، نمیتوان انتظار داشت که بهراستی از ارزش بالایی برخوردار باشد؛ همانطور که از هر دریا که مینگرید، نمیتوان انتظار داشت که گوهرهای ارزشمندی مانند «گوهر احمر» (سنگی با ارزش) به دست آید.
هوش مصنوعی: در میان صد هزار نی، تنها یک نی وجود دارد که از آن، شکر برای شاکران به دست میآید. این به معنای آن است که در بین چیزهای ظاهری و مادی، تنها موارد خاصی ارزش واقعی و سودمند دارند.
هوش مصنوعی: در میان هزاران زنبور، تنها یک زنبور وجود دارد که از مومش عسل خالص و جانپرور میسازد.
هوش مصنوعی: من جانوران زیادی را در دریاها دیدهام، اما هیچکدام مانند صدف نیستند که غواصان از آن مروارید به دست آورند.
هوش مصنوعی: در جزیره سنبل و سوسن، گاوی وجود دارد که به آرامی چرا میکند و بنابراین هر جا که دراز کشیده باشد، از خاک او بوی خوش و عطر عنبر برمیخیزد.
هوش مصنوعی: تو نیز مانند آهو از گلهای خوشبو مانند سنبل و سوسن بچر و بهرهمند شو، تا از پیکر تو عطر خوشی به جا بماند و به هر جایی برود.
هوش مصنوعی: باغ آنها به خاطر چشمهای شیطنتآمیز به منطقهای پر از خار و درد تبدیل شده است. طمع دارند که از آنجا سوسن و عنبر (عطر) به دست آورند، در حالی که جز خار نمییابند.
هوش مصنوعی: اگر باغی تنها بر روی کشت و کار بد و نابودکننده بنا شده باشد، هرگز چیزی ارزشمند مانند سوسن و عنبر (دو نماد زیبایی و خوشبویی) به دست نخواهد آمد.
هوش مصنوعی: هر چه که انجام دهی و هر چه که بگویی، بازتاب آن را خواهی دید. این نکته حقیقت دارد، حتی اگر به جایی بروند که سخنوران باتجربه و دانا نیز باشند.
هوش مصنوعی: خواب به مردی نمیآید، زیرا او در دل خود نیت کرده که هفتهٔ دیگر همسرش را به خانهٔ شوهرش ببرد.
هوش مصنوعی: تو ای زن که به خاطر تو از بسیاری از خوابها میگذری، اگر اکنون هم خواب را ترک کنی، خداوند توانای بزرگ تو را بر خواهد انگیخت.
هوش مصنوعی: اگر میگویی که من در انتظار عشق ایزد هستم، نشانی بده تا مرا به سوی محبوب برساند.
هوش مصنوعی: دنیا مانند دریایی است و ما مانند کشتیهایی در آن؛ بنابراین مراقب باش که فکر نکنید همه کشتیها به ساحل امن میرسند.
هوش مصنوعی: امروز کشتیای را در باد به جلو میرانند و کشتی دیگری را از پیش اوصافی بد، به لنگر میبرند.
هوش مصنوعی: کشتیای را در دریای پنهان غرق کنند و کشتی دیگری را نیز از طوفان سخت به سوی راهی جدید برسانند.
هوش مصنوعی: برخی را به خوشی و نعمت میرسانند که مانند گل، جانشان را با بوی آن تازه کنند و کسانی دیگر را به عذاب و رنج میسپارند که جانشان با خنجر آتشین گرفته شود.
هوش مصنوعی: یکی را برمیدارند و به آتش جهنم میبرند، و دیگری را از میان گوهرها و جواهرات، تاج و افسر به او میدهند.
هوش مصنوعی: من از آنهایی که برای به دست آوردن ثروت و مقام، به درگاه خدا میروند و کفنهایشان را از پارچههای نازک شوشتر تهیه میکنند، خندهام میگیرد.
هوش مصنوعی: مرد واقعی کسی است که وقتی به قبر میخوابد، فرشتگان هم به سرعت از بهشت برایش بالش و بستر میآورند.
هوش مصنوعی: مرد باید بداند که شهادت در راه حق ارزشمند است، زیرا کسی که به آن صفت برسد، به چیزی نمیاندیشد و حتی در هنگام مرگ هم از دنیا چیزی نمیخواهد، تنها اعتقادش را با خود به قبر میبرد.
هوش مصنوعی: اگر همیشه غافل نباشی و دائماً از حق بترسی، ایمان تو را با خود میبرند و به اوج میرسانند، پس باید این ترس و هوشیاری را داشته باشی.
هوش مصنوعی: اگر حق را بهدرستی ندادیم و بیخبر از آن زندگی کردیم، چگونه میتوانیم امیدوار باشیم که در نظر خداوند، فردی مانند بلعمی (که به دنیا و نیکیها اهمیت نمیداد) مورد پذیرش قرار بگیریم و کافر محسوب نشویم؟
هوش مصنوعی: عالمان افرادی هستند که در روز قیامت به خاطر اعمال ناپسندشان مجازات میشوند، حتی اگر دانشمند باشند. این سخن مخصوص آن روز است که معلوم میشود کسانی که فقط علم داشتند ولی عمل نکردند، به کیفر اعمال خود خواهند رسید.
هوش مصنوعی: در روز قیامت، عالمانی که فقط به دانش خود عمل نکردهاند، عذاب خواهند دید و این عذاب به اندازه عذاب جاهلان است، بهطوری که یک عالِم و یک پرستار در دوزخ همانند افرادی که از جهل رنج میبرند، عذاب میشوند.
هوش مصنوعی: حسرت آنکس را چه فایده دارد که از نقطهای در دوزخ بیرون رود، زیرا حسرتش بر این است که شخصی از منبر (جایی که عالم و دانا در آن سخن میگوید) به دوزخ برود.
هوش مصنوعی: زندگی با زرق و برق و زیباییهایش شما را سرگرم کرده است، اما زمانی که بمیرید، شما را به همان زندگی و دنیاست که برایش تلاش کردید و درواقع به همان جا خواهند برد.
هوش مصنوعی: اگر بار گناه و نافرمانی تو را بر دوش الاغ و شتر بگذارند، این کار درست و مناسبی است، زیرا تو سزاوار تحمل چنین باری هستی.
هوش مصنوعی: هر یک از انسانها به نوعی مضمر و پنهان به مرگ میروند، اما در زمان مقرر، همه به یکباره به ظاهر و مظهر خویش درمیآیند.
هوش مصنوعی: رفتن مردی عالم به دوزخ، مثل این است که یک ترک را به سمت سفرهٔ موسیقیدانی ببرند.
هوش مصنوعی: هر فردی از دنیا، به نوعی، به سرنوشتش از قبل دچار است و مرگ او امری پنهان و نهان به شمار میآید. با این حال، اگر جان ما از این دنیا برده شود، صدای آن به وضوح در جهان طنینانداز خواهد شد.
هوش مصنوعی: مرد نابینا اگر در راه به کسی برخورد کند که عیب دارد، به دلیل نداشتن بینایی نمیتواند او را تشخیص دهد و در نهایت خصمان (دشمنان) به سمت داور (قاضی یا خداوند) میبرند.
هوش مصنوعی: اگر شخص بینا نیز بر روی چیزی که ناپسند است تکیه کند یا به آن دقت کند، ممکن است شخصی که به آن معروف است، دلیل این ناپسندی را به خواست الهی (جبر) به حسابت آورد.
هوش مصنوعی: این سخن به ما روشن میشود زمانی که برای حسابرسی در روز قیامت به محشر میرویم.
هوش مصنوعی: ای گنهکاران، بیدار شوید و ناله و زاری کنید، زیرا در روز قیامت، گنهکاران را کمتر به بهشت میبرند.
هوش مصنوعی: ظالمان در روز قیامت جمعآوری میشوند تا با آب تشنگی به عذاب بیفتند، در حالی که عادلان را به سوی امیرالمؤمنین عمر میبرند که نماد عدالت و راستکرداری است.
هوش مصنوعی: دانشمندان را در بهشت با رزمندگان که به جهاد رفتهاند، همنشین میکنند و جای ساقیان (ساقیها) را در جهنم نزدیک به سرگرمیکنندگان قرار میدهند.
هوش مصنوعی: ای سنایی، باید هوشیار باشی و غافل نباشی، زیرا به زودی خورشید تو را به سمت شرق میبرد، یعنی زمان گذر و تغییر در راه است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.