خجسته باد بهاری بهار ارسنجان
بر آن ظریف سخی و جواد و راد و جوان
سپهر قدری کز بخت و دولت فلکی
مسخر وی گشتند جمله سرهنگان
یگانهای که به پیش خدایگان زمین
نمود مردمی اندر دیار هندستان
به شخص گردان داد او سباع را دعوت
به جان اعداء کرد او حسام را مهمان
ز بخت شه نه بست این گشادن قنوج
بدین شجاعت شامات بشکنی آسان
مثل شنیدم کز نیم مشت ساختهاند
هر آن سلاح که از جنس خنجرست و سنان
حقیقتست که این مشت کاین حکایت ازوست
نبود و نیست مگر مشت آن ظریف جهان
محمد فرج آن سرور نو آبادی
که سروری را صدرست و قایدی را کان
ستودهٔ همه کس مهتری جوانمردی
که افتخار زمینست و اختیار زمان
یگانهای که بهر جای کو سخن گوید
حدیث اهل خرد خوار باشد و هذیان
کمال گردد در جاه او همی عاجز
جمال ماند در وی او همی حیران
دو گوش زی سخن او نهادهاند نقات
دو چشم در هنر او گشادهاند اعیان
سخی کفی که به یک زخم زور بستاند
ز یشک و پنجهٔ شیر نژند و پیل دمان
کند چو سندان در مشت سونش آهن
کند به تیغ چون سونش به زخمها سندان
چو جام یافت ز ساقی املش بوسد دست
چو تیغ کرد برهنه اجلش بوسد ران
ندیدهام که کس آورده پشت او به زمین
هزار مرد بیفگند دیدهام به عیان
بیامدند به امید جنگ او هر مرد
به پیش شاه و بدین بست با همه پیمان
ز بخت نیک یکی را ربود سر ز بدن
ز مشت خویش دگر را ز تن ربود روان
از آن سپس که همه «نحن غالبون» گفتند
فگند در دلشان «کل من علیها فان»
چگونه وصف شجاعت کنم کسی را من
که نرخ جان شود از زور او همی ارزان
ایاستودهتر از هر که در جهان مردست
که از شجاعت تو کرده حاسدت نقصان
نه یوسفی و ترا هست روی چون خورشید
نه موسئی و ترا هست نیزه چون ثعبان
هنر چگونه رسد بیکمال تو به کمال
سخن چگونه رسد بیبیان تو به بیان
به وقت مردی احوال تیغ را معیار
به گاه رادی اسباب جود را میزان
به تو کنند نو آبادیان همی مفخر
که فخر عالمی ای راد کف خوب کمان
سپهر وارت قدرست و طلعتت خورشید
منیر وارت بدرست و برج تو دکان
هزار دشمن و از تو یکی گذارش مشت
هزار لشکر و از دولتت یکی دوران
شگفت نیست اگر من به مدح تو نرسم
که خاک را نبود قدر گنبد گردان
ایا ندیدم ندم را ثنای تو دارو
ایا معین طرب را سخای تو بستان
اگر نیامد تر شعر من رواست از آنک
نماند آب سخن را چو رانی از پی نان
بگفتم این قدر از مدحت تو با تقصیر
پسنده باشد در شعر نام تو برهان
تو شاعری و به نزد تو شعر من ژاژست
که برد زیره بضاعت به معدن کرمان
ولیکن ارچه بود بحر ژرف معدن آب
ببارد آخر هم گه گهی برو باران
همه دعای من آنست بر تو ای سرهنگ
که ای خدای مر او را به کامها برسان
همیشه تا نبود جای در بجر دریا
همیشه تا نبود جان زر به جز در کان
بقات خواهم در دولت و سعادت و عز
عدو و حاسد تو در غم دل و احزان
به عمر خویش چنان کن که خواهمت گفتن
به جاه خویش چنان کن که دانی از ارکان
چو ابر و بحر ببخش و چو ماه و مهر بتاب
چو چرخ و شیر بگرد و چو سنگ و کوه بمان



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به مدح سرهنگ محمد بن فرج نو آبادی میپردازد و او را فردی شجاع، سخاوتمند و سزاوار ستایش میداند. او را به خاطر دلیری و وقار در میدان جنگ و نیز برخورداری از فضایل اخلاقی، چون جوانمردی و سخاوت، بزرگ میشمارد. شاعر همچنین به خصائص شخصیتی او و جلالتی که در فخر و بزرگی دارد، اشاره میکند و تأکید میکند که شجاعت او باعث افتخار تمامی نو آبادیان است. او در نهایت دعا میکند که سرهنگ در زندگیاش همیشه موفق باشد و به خوبیها و سعادت بیشتری دست یابد.
هوش مصنوعی: بهار ارسنجان، که فصل خوشی و خوشحالی است، برای آن مرد جوان و بخشنده و بافضیلت که به خوبی و شجاعت شناخته میشود، مبارک باشد.
هوش مصنوعی: آسمان بزرگی که به خاطر بخت و دولت شایستهاش، همه سرهنگان (نظامیان برجسته) در برابر او تسلیم شدهاند.
هوش مصنوعی: او (سرهنگ محمدبن فرج نو آبادی) تنها کسی است که در برابر بزرگان زمین (دولتمردان) در سرزمین هند، بزرگواری و شرافت را به نمایش گذاشت.
هوش مصنوعی: او به شخصی که آماده جنگ است، فرمان داد تا برای دشمنان، دعوتی از جان خود ترتیب دهد و شمشیر (حسام) را از او به عنوان مهمان بخواند.
هوش مصنوعی: شجاعت او (محمدبن فرج نو آبادی) به قدری زیاد است که به خاطر آن، در جنگها، شکست دادن دشمنان در شامات (منطقهای در سوریه) کار راحتی به نظر میرسد و این موفقیتها به بخت او ربطی ندارد.
هوش مصنوعی: شنیدهام که هر سلاحی که از جنس خنجر و نیزه است، از نیمهٔ مشت درست شده است؛ این یعنی همهٔ این سلاحها از قدرت و ضربهی مشت گرفتهاند.
هوش مصنوعی: اینکه میگوید حقیقی که در اینجا ذکر شده، در واقع به «مشت» (تجمع و همگونی چیزها) اشاره دارد و آن چیزی که این موقعیت را روایت میکند، واقعی نیست و فقط یک نمونه از زیباییهای این دنیا است.
هوش مصنوعی: محمد فرج، آن آقای نو آبادی، کسی است که نسبت به ریاست و سروری، در مرتبهای بالاست و برای رهبری و مدیریت، گوهر و ارزش بزرگی دارد.
هوش مصنوعی: او جوانمردی را ستایش میکند که در نظر همه بزرگ و محترم است و افتخار دنیا و اختیار زمان بر عهدهٔ اوست.
هوش مصنوعی: او یگانهای است که در هر جا دربارهی سخن میگوید، صحبت از اهل خرد در نظرش بیارزش و حرفهای بیمعنی است.
هوش مصنوعی: عظمت و مقام او باعث کمال و پیشرفت میشود، در حالی که زیبایی و جمال او را دیگران عاجز و حیرتزده میکند.
هوش مصنوعی: دو گوش اهل خرد به سخن او توجه کردهاند و دو چشم افراد زیرک به هنر او باز شده و درخشش آن را میبینند.
هوش مصنوعی: سخی (بخشنده) مانند دست خالی است که با یک ضربه قدرت خود را نشان میدهد و از قدرت شیر نر و فیل بزرگ (دو موجود قوی و افسانهای) فراتر میرود.
هوش مصنوعی: وقتی که چون سندان (ابزاری برای آهنگری) در مشت او (سرهنگ محمدبن فرج) آهن را نرم میکند، به همان شکل هم با تیغ، زخمها را به آسانی میزند و برنده میشود.
هوش مصنوعی: چون ساقی به او جام شراب میدهد، او دست ساقی را میبوسد، و همچنین مرگ که تیغ برهنهای است، ران او را میبوسد.
هوش مصنوعی: هرگز ندیدهام که کسی بتواند کسی را به زمین بزند یا شکست بدهد، اما هزار مرد در مقابلش به عیان (به وضوح) دیدهام که شکست خوردهاند.
هوش مصنوعی: مردان برای جنگ با او (محمدبن فرج نوآبادی) به نزد شاه آمدند و هر یک با او (شاه) پیمانی بستند.
هوش مصنوعی: از بخت خوش، یک نفر را با قدرتش از پای درآورد و به دیگری، جانش را از بدنش جدا کرد.
هوش مصنوعی: پس از آنکه همه به پیروزی و غلبه خودشان میبالیدند و شعار «ما پیروز هستیم» سر دادند، در حقیقت در دل آنها این آیه قرآنی نشست که «هر چه بر زمین است نابود خواهد شد».
هوش مصنوعی: چطور میتوانم شجاعت کسی را توصیف کنم که با قدرت و نیرویش باعث شده ارزش جان انسانها کم شود؟
هوش مصنوعی: تو از هر مرد دیگری در جهان برجستهتر و بیهمتا هستی، زیرا حاسدان به خاطر شجاعت تو، از مقام و ارزش خود کاستهاند.
هوش مصنوعی: تو نه مانند یوسف هستی که زیباییاش همچون خورشید باشد، و نه مانند موسی که از او عصا و نیرویی چون ثعبان بیرون آید.
هوش مصنوعی: هنر بدون کمال تو به کمال نمیرسد و سخن بدون بیان تو به معنای واقعی نمیرسد.
هوش مصنوعی: در زمان مردانگی و شجاعت، تیغ را به عنوان معیاری برای سنجش قدرت در نظر بگیر، و در زمان بخشندگی، اسباب و وسایل را به عنوان معیاری برای سنجش سخاوت به حساب آور.
هوش مصنوعی: نو آبادیان به تو افتخار میکنند و تو را بزرگترین افتخار جهان میدانند، ای جوان شجاع و نیکو که همچون کمان خوبی به نظر میآیی.
هوش مصنوعی: شما در آسمان مانند ستارهای با ارزش و درخشان هستید، چهرهتان مانند خورشید روشن و جمالتان همچون ماه زیبا است و جایگاه شما در برج فلکی، مانند مغازهای پر از کالا و نعمت است.
هوش مصنوعی: هرچند که هزار دشمنی وجود دارد، اما تنها یکی از آنها به تو میرسد و هرچند لشکرهای زیادی هستند، اما فقط یک بارقه از قدرت تو را لمس میکنند.
هوش مصنوعی: تعجبی ندارد که نتوانم دربارهی تو شعر بگویم، زیرا خاک (یعنی من) نمیتواند به اندازهی گنبد آسمان (که تو به عنوان یک شخصیت بزرگ یا مقام والد بزرگتر نسبت به خودم هستی) ارزشمند باشد.
هوش مصنوعی: نمیتوانم ستایش تو را با واژهها بیان کنم، آیا حالم را ندانستی؟ تو برای شادابی و خوشحالی من همچون باغی هستی که نعمتهای فراوان دارد.
هوش مصنوعی: اگر شعر من کممقدار و بیخاصیت باشد، اشکالی ندارد، زیرا اگر آب سخن (اندیشه و احساسات) جدا شود، مانند کسی است که از پی نانی میرود و در این راه از معنی و ژرفای سخن بیخبر است.
هوش مصنوعی: گفتم اگر دربارهٔ تو این اندازه کوتاهی کنم، باز هم در شعری که دربارهٔ تو میسرایم، نام تو دلیل و نشانی خواهد بود.
هوش مصنوعی: شما شاعر هستید و شعر من در مقایسه با آثار شما بیارزش است، مانند زیرهای که به معدن کرمان (مکانی معروف به خاطر معادنش) میبرد؛ یعنی من چیزی برای عرضه ندارم.
هوش مصنوعی: اگرچه دریا هم عمیق و وسیع است و مواد ارزشمندی دارد، اما در نهایت گاهی باران نیز بر آن میبارد.
هوش مصنوعی: دعای من همواره این است که ای سرهنگ، خداوند تو را به آرزوهایت برساند و خواستههایت را محقق کند.
هوش مصنوعی: تا زمانی که دریا پهناوری دارد، هیچگاه نمیتوان جای خوبی برای جواهر در آن پیدا کرد؛ همچنان که جان باارزش به جز در گنجینهای از زروزیور یافت نمیشود.
هوش مصنوعی: من همیشه در آرزوی رسیدن به خوشبختی، سعادت و شرف هستم، در حالی که دشمنان و حسودان تو را در غم و اندوه میبینم.
هوش مصنوعی: زندگیات را به گونهای بگذران که بتوانم در مورد تو صحبت کنم و همچنین مقام و رتبت را به گونهای برسان که خودت از اصول و قوای آن آگاه باشی.
هوش مصنوعی: خود را بخشنده و فراخدل مانند ابر و دریا قرار ده و همچون ماه و خورشید درخشان و تابان باش. مانند چرخش چرخ و قدرت شیر، پویایی و تحرک داشته باش و به استحکام سنگ و کوه، ثابت و مقاوم بمان.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
توانگری و بزرگی و کام دل بجهان
نکرد حاصل کس جز بخدمت سلطان
یمین دولت کایام ازو شود میمون
امین ملت کایمان ازو شود تابان
همه عنایت یزدان بجمله بهرۀ اوست
[...]
بزرگی و شرف و قدر و جاه و بخت جوان
نیابد ایچکسی جز بمدحت سلطان
یمین دولت ابوالقاسم آفتاب ملکوک
امین ملت محمود پادشاه جهان
خدایگانی کاندر جهان بدین و بداد
[...]
بهار تازه ز سر تازه کرد لاله ستان
برنگ لاله می از یار لاله روی ستان
جهان جوان شد و ما همچنو جوانانیم
می جوان بجوان ده درین بهار جوان
بشادکامی امروز داد خویش بده
[...]
اگر نجست زمانه بلای خلق جهان
چرا ز خلق جهان روی او بکرد نهان
اگر نخواست دلم زار و مستمند چنین
چرا نگاشت رخش خوب و دلفریب چنان
اگر نگشت دل من تنور آتش عشق
[...]
شب دراز و ره دور و غربت و احزان
چگونه ماند تن یا چگونه ماند جان
بسان مردم بی هوش گشته زار و نزار
دلم ز درد غریبی تن از غم بهتان
مرا دو دیده به سیر ستارگان مانده
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.