درین لافگاه ارچه پیروز روزم
ز بد سیرتی سغبهٔ شر و شورم
درین زیر چرخ از مزاج عناصر
گهی دیوم و گه ددم گه ستورم
ز خبث و ز بی آگهی با عزیزان
درون خار پشتم ز بیرون سمورم
ز بهر دو طامات و ژاژ و مزخرف
همه ساله با خلق در شر و شورم
فریب جگرهای چون آتشم من
مگر ز آب شیرین نیم ز آب شورم
همی سام را هیز خوانم پس آن گه
چو کاووس پیوسته در بند تورم
چو حورم نهان و چو هور آشکارا
ولیک از حقیقت نه حورم نه هورم
بدین باد و توش و سروریش گویی
سنایی نیم بوعلی سیمجورم
چو شار و چو شیرم به لاف و به دعوی
ولیک از صفت چون اسیران غورم
مخوان قانعم طامعم خوان ازیرا
به سیرت چو مارم به صورت چو مورم
اگر زر نگیرم نه زاهد خسیسم
وگر میننوشم نه تایب ز کورم
نه بهر ورع کم کنم ناحفاظی
ورع چه که خود نیست در خرزه زورم
از آن با حکیمان نیارم نشستن
که ایشان چو مورند و من لندهورم
وز آن عار گرد افاضل نگردم
که ایشان بصیرند و من زشت و عورم
از آن دوست و دشمن نیارم به خانه
که خالیست از خشک و از تر خنورم
وزان عاجزی سوی مردان نپویم
که ایشان چو شیرند و من همچو گورم
چگونه کنم با سران اسب تازی
چو دانم که از چوب بودست بورم
یکی تودهٔ وحشتم از برون خشک
اگر مغز گنده نخواهی مشورم
مشعبد مرا گونه دادست زینسان
ترا من بگفتم نه لعلم بلورم
لقب گر سنایی به معنی ظلامم
چو جوهر به ظاهر به باطن نفورم
به بیدیدهای ابلهی گفت: کوری
بدو گفت بی دیده: کوری که کورم
الا ای نانت چو من نیست پخته
فطیری که گرمست اکنون تنورم
من اینم که گفتم چو دانی که اینم
تو پس گر سر شر نداری مشورم
اگر عیب خود خود نگویم به مردم
نه درویش خانه نهد مرگ گورم
مرا از تو و سورت آن گه چه خیزد
که اندر بغلها نهد مرگ سورم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به بیان احوالات خود پرداخته و از تضادها و مشکلات درون و بیرونش سخن میگوید. او خود را در حال تقلا بین شر و خیر، آشفتگی و آرامش، و دانایی و نادانی توصیف میکند. با نگاهی انتقادی به خود و جامعه، از وضعیت غمانگیز و عذابآور خویش میگوید و ضعفها و کمبودهای خود را فاش میکند. او به نوعی در جستجوی حقیقت و شناخت عمیقتر از خود و دیگران است و در نهایت نشان میدهد که در دنیای ناهمگون اطرافش، به دنبال درک بهتری از نقصها و آسیبهاست.
هوش مصنوعی: با وجود اینکه در این عالم پر شور و غوغا در روزگار موفقی زندگی میکنم، به خاطر خُلق و رفتار بد خود، دچار آلودگی به اعمال زشت و ناپسند هستم.
هوش مصنوعی: در این جهان زیر آسمان، به خاطر ترکیب عناصر طبیعت، گاهی مانند انسانهای نیکو و شریف هستم و گاهی مانند دیوان و حیوانات در میآیم.
هوش مصنوعی: به خاطر بدی و نادانی، با عزیزانم همچون خار در وجودم و از بیرون مانند سمور (که جانوری چابک و زیرک است) به نظر میرسم.
هوش مصنوعی: به خاطر دو سخن شگفت و بیمعنی و غیرواقعی، هر سال با مردم در تلاطم و دردسر هستم.
هوش مصنوعی: من به مانند آتش از دلهای دیگران فریب میزنم، آیا نمیتوانند مرا از آب شیرین (خوشی و آرامش) تشخیص دهند در حالی که من خود به آب شور (درد و رنج) دچار هستم؟
هوش مصنوعی: من سام (شخصیتی اسطورهای) را هیز (تنومند و جوانمرد) میخوانم، اما در عین حال مانند کاووس (پادشاه افسانهای) دائم در بند و گرفتار توری هستم که به من مسبب پریشانی میآورد.
هوش مصنوعی: من همچون حوریان نهان در دلم و مانند هور (یا خورشید) در جهان عیانم، اما در واقع هیچکدام از هور و حور نیستم؛ یعنی ظاهر زیبایی دارم اما حقیقت واقعیام چیز دیگری است.
هوش مصنوعی: در این بیت، سنایی به حالت و روحیه خود اشاره میکند و میگوید که با وجود حال و هوای خوشی که دارد، انگار که به نوعی شبیه به بوعلی سینا، پزشک و فیلسوف بزرگ ایرانی از شهر سیمجور است، اما نه دقیقاً از نظر علم و خرد. این بیان نشاندهندهی تواضع و فروتنی او در مقایسه با بوعلی سینا است.
هوش مصنوعی: من در ظاهر همچون شیر و شار (پادشاه) به خود بالیدم و ادعا دارم، ولی در باطن به خاطر ویژگیهایم مانند اسیران در تنگنا هستم.
هوش مصنوعی: مرا راضی و قانع نخوانید، زیرا از نظر باطنی مثل مار هستم و از نظر ظاهری مانند مور.
هوش مصنوعی: اگر طلا قضاوت من را تعیین نکند، به خاطر آن زاهد و ریاکار محسوب نمیشوم و اگر شراب نخورم، به این معنا نیست که از یاران دلسوخته و بیخبر هستم.
هوش مصنوعی: من به خاطر حسن اخلاق و تقوا هیچ کم نمیآورم، زیرا به نظر من تقوا حتی در کارهای ناگوار هم تاثیری ندارد.
هوش مصنوعی: من نمیتوانم با حکیمان همنشینی کنم، زیرا آنها مانند موران هستند و من همچون فردی نادان و بیخبر از حقیقت.
هوش مصنوعی: از آنجا که عار و ننگ من را نمیگیرد که دانشمندان (افاضل) برتر هستند، زیرا آنها بصیر و عاقلند و من به خاطر زشت و ناقص بودنم مورد سرزنش قرار میگیرم.
هوش مصنوعی: نمیتوانم به خاطر نبودن دوستی یا دشمنی به خانه بازگردم؛ زیرا قلبم از هرگونه احساس و زندگی خالی است، نه خوشحال و نه ناراحت.
هوش مصنوعی: به خاطر ناتوانیام به سراغ مردان بزرگ نمیروم، زیرا آنها مانند شیر قوی و من مانند گور (حیوانی ناتوان و بیدفاع) هستم.
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم با سران اسب تازی رفتار کنم در حالی که میدانم آنها از چوب (سخت و نیرومند) هستند و من ممکن است آسیب ببینم؟
هوش مصنوعی: من در ظاهر خشکی و بیحالی به نظر میرسم، اما اگر به عمق وجودم نگاهی بیندازی، میبینی که حقیقتاً پرمغز و غنی هستم و این ظاهرم فریبنده است.
هوش مصنوعی: شما مرا به وضوح و زیبایی شکل دادهاید، اما به دلیل ناآگاهیام از دانش و علم، نمیتوانم به خوبی درک کنم که چه هستم و چه میگویم.
هوش مصنوعی: اگر سنایی را به معنای "ظلام" لقب بگذارند، در واقع به این موضوع اشاره میکند که مانند جوهر که در ظاهر زیباست، در باطن حالتی ناخوشایند و ناپسند دارد.
هوش مصنوعی: ابلهی که بدون درک و بصیرت است، به فردی بیدیده (کور) میگوید که تو کور هستی، در حالی که خود او هم کور و نابینا است.
هوش مصنوعی: ای نان، تو که مثل من پخته نیستی، به خاطر اینکه فطیری که الان در تنور دارم، داغ و خوشمزه است.
هوش مصنوعی: من میگویم که من همانام که تو میدانی، پس اگر در کنارت شرّی وجود ندارد، با من مشورت کن.
هوش مصنوعی: هرگاه عیبهای خود را بیان نکنم، مردم نه تنها به من توجه نخواهند کرد، بلکه فقیر و درویش هم به من نزدیک نمیشود و در واقع مرگ، مرا به دیار گور خواهد برد.
هوش مصنوعی: من از تو و روی زیبایت چه بر میآید، که مرگ سعی دارد مرا در آغوش خود بگیرد و از زندگی دور کند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.