شمارهٔ ۳ - در تنبیه و گریز به مصیبت حضرت عباس(ع)
دلا نبود ثباتی پایه این چرخ کیهان را
چو خوش بگرفته سخت این بنای سست بنیان را
از این سوادی بیسود جهان صرف نظر بنما
کز این سودا در آخر کس ندیده غیر خسران را
مده سرمایه نقد حیات خویش را از کف
مخور جانا فریب نفس و تسویلات شیطان را
بود سرمایه عمرت پی آمال روز و شب
کند سرقت ز تو هر دم متاع دین و ایمان را
مشو پایند این قید تعلقهای جسمانی
ازین آب و گل هستی بیفشان دست و دامان را
مجرد شو که تا اسزی مقام قرب حق حاصل
بزن این شاخ هجران و بکن این بیخ حرمان را
به زندان جهالت از ضلالت داده ماوا
تو آن عقلی کز او باید عبادت کرد رحمان را
کمال آدمی جو کز ملک دادت شرف یزدان
چو بر تشریف کرمنا مشرف کرد انسان را
به شکر اینکه اندر سفره داری لقمه نانی
به هنگام توانایی بجو حال ضعیفان را
ز (یوماً کان شر امستطیرا) گرامان خواهی
پذیر از «یطعمون» ایتام و مسکین و اسیران را
نخواهی برد زین دنیای فانی جز عمل چیزی
اگر باشد تو را تخت جم و ملک سیلمان را
خوری مال حرام خلق را آخر نمی بینی
که گرگ مرگ کرده بهر جانت تیز دندان را
دمی از روی عبرت سوی قبرستان نظر بنما
ببین در خاک ذلت پیکر پاک عزیزان را
چسان کرده اجل پامال خاک حسرت و محنت
قد سرو جوانان ماه روی نوعروسان را
تو را بس دردها باشد چرا بنشسته غافل
برای چاره دردت مهیا ساز درمان را
بزن دست توسل بر ولای شبل شیر حق
که شست از دست دست و داد در راه خدا جان را
ابوالفضل که باشد در لقب ماه بنیهاشم
که نورش کرده روشن شمع بزم آل عمران را
بود ماه دو هفته خوشه چین خرمن حسنش
دهد فیض تجلی از جمالش مهر رخشان را
جهان فضل و بحر علم و حلم و معدن بخشش
که ز کمتر سخایش داده رونق ملک امکان را
سپهر معرفت را طلعت وی نیز اعظم
ز نور چهر خود تابان نموه ماه تابان را
ز فرط رتبه و جاه و جلال و عز و زیب و فر
به کمتر پایه قدرش خود بنشاند کیوان را
کند سطح زمین را تنگ از بس دست و سر ریزد
بره روز رزم گر گیرد یه کف شمشیر بران را
چنان در وعده روز الستش بود پابرجا
که سر داد از وفا و برد بر سر عهد و پیمان را
نمود از جان قبول یاری فرزند پیغمبر
علمداری و سقائی و سرداری طفلان را
چو دید از چار سو بر شاهدین بستند و بگشودند
ره آب و در کفر و نفاق و بغی و عدوان را
جهان چو نچشم دشمن تنگ شد بر چشم حقبینش
چو بشنید از عطش فریاد و افغان یتیمان را
به کف بگرفت تیغ آبدار و مشک خشکیده
چو گردون خمش دوزد بوسه پای شاه خوبان را
که ای جان برادر زندگی دشوار شد بر من
نظر کن خاطر افسرده و حال پریشان را
دگر مپسند بر عباس درد و محنت دنیا
که نتوانم کشم بار غم هجران یاران را
بده ذانم که شاید گیرم از این قوم دون آبی
نشانم از عطش سوز دل اطفال عطشان را
گرفت اذن جهاد از اشه و روآورد در میدان
زبان پند بگشود و بگفت آن کفر کیشان را
که ای بیرحم مردم بر حریم مصطفیرحمی
نوازید از وفا در این دیار غم غریبان را
حدیث اکرم الضیف از نبی گر هست بر خاطر
چشد پس حق اکرام و کجا شد رسم احسان را
شما را دعوی اسلام و آل مصطی مهمان
مسلمان بر لب دریا کشد کی تشبه مهمان را
بود لب تشنه سبط احمد مرسل شهنشاهی
که جوید خضر از جوی وصالش آب حیوان را
حسینی را که روی بال بردش جبرئیل از فرش
منور ساخت از قنداقه خود عرش یزدان را
بدل داغی نهادید از غم مرگ جوانانش
که سوزد آه دلسوزدش دل گبر و مسلمان را
دهید آبی که از سوز عطش غش کرده اطفالش
که تا تسکین دهد از تشنگی اطفال گریان را
چو دید از حرف حق نبود اثر بر قلب دور از حق
به آه دل بود حرف نصیحت مشت و سند آن را
زبان از پبند بست و همچو شیران پور شیر حق
کشید از قهر تیغ آبدار شعله افشان را
ز بس افکند مرد و مرکب و بس ریخت دست و سر
که توسن کرد گم از فرط کشته راه جولان را
چو زور بازوش را دید خسم اندر صف هیجا
دو اسبه کردطی از ضرب تیغش راه نیران را
صفوف کفر را از هم درید و سوی شط آمد
نظر بر آب افکند و کشید از سینه افغان را
کفی پر آب کرد و خواست تر سازد لب خشکش
به یاد آورد کام تشنه شاه شهیدان را
نخورد آب ولی پر کرد مشک و شد ز شط بیرون
که بارید از عدو تیر بلا چو ابر باران را
برای حفظ مشک آب پیش حمله عدوان
خریداری به جان میکرد نوک تیر و پیکان را
تنش چو نبرک شد چاک چاک از ناوک دشمن
ز پیکر مرغ روحش کرد میل کوی جانان را
فکندند از یسار و از یمین آخر به تیغ کین
ز جسم نازنینش دست همچون شاخ مرجان را
تنش خالی ز خون گشت و ولی بدمشک پرآبش
به شکر آب میکردی سپاس حی سبحان را
که ناگه از کمانگاه قدرتیری ز کین آمد
قضا بر مشک بنشانید تا پر تیر پران را
چو آبش ریخت افتاد و ندا زد سوی شاهدین
که دریاب ای برادر این شهید زار و نالان را
در این هنگام رفتن بر سر این کشته راهت
بنه پایی که تا سازم نثار مقدمت جان را
مبر در خیمهام تا جان بود برجسم بیتابم
که نتوانم ز شرم آب ببینم روی طفلان
گذشت از این جهان و از غم بیدستش (حاجب)
مجدد کرد در عالم ز سیل اشک طوفان را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مورد مصیبت حضرت عباس (ع) و شرایط سختی است که او در میدان نبرد با کافران متحمل شد. شاعر به توصیف حال و هوای عاطفی و اندوه عمیق این بزرگوار میپردازد که در تلاش برای نجات کودکان و زنانی که تشنه بودند، جان خود را فدای آرمان و ایمانش کرد. او با شجاعت به میدان رفت و با دشمنان جنگید، اما در نهایت بر اثر تیر کینه به شهادت رسید و آب مشک او ریخته شد. در این شعر، حال و هوای غم و اندوه ناشی از فقدان او به وضوح حس میشود و شاعر به یادآوری عظمت و مقام حضرت عباس (ع) میپردازد.
هوش مصنوعی: ای دل، پایهٔ این جهانِ گردان ثباتی ندارد؛ شگفتا که تو این بنای سستبنیاد را چه محکم چسبیدهای.
هوش مصنوعی: از این سودای بیسودِ دنیا چشم بپوش، زیرا در پایان این سودا کسی جز زیان چیزی ندیده است.
هوش مصنوعی: سرمایهٔ نقدِ عمرت را از دست مده و ای عزیز، فریب نفس و وسوسههای آراستهٔ شیطان را مخور.
هوش مصنوعی: سرمایهٔ عمرت شب و روز در پی آرزوها صرف میشود و این آرزوها هر لحظه کالای دین و ایمانت را از تو میدزدند.
هوش مصنوعی: در بند وابستگیهای جسمانی گرفتار مشو و دست و دامن خود را از این هستیِ ساخته از آب و گل بتکان.
هوش مصنوعی: از تعلقات رها و مجرد شو تا به مقام قرب حق برسی؛ شاخهٔ جدایی را ببُر و ریشهٔ محرومی را از بن برکن.
هوش مصنوعی: از گمراهی در زندان نادانی جا گرفتهای، در حالی که تو همان عقلی هستی که باید با آن خدای رحمان را عبادت کرد.
هوش مصنوعی: در پی کمال انسانی باش، زیرا خداوند تو را بر فرشتگان برتری داد و انسان را به خلعت «و لقد کرّمنا بنی آدم» مشرف ساخت.
هوش مصنوعی: به شکرانهٔ اینکه لقمه نانی بر سفره داری، تا توانایی داری از حال ناتوانان جویا شو.
هوش مصنوعی: اگر از روزی که شرّش فراگیر است (قیامت) امان میخواهی، به پیروی از آیهٔ «یطعمون» یتیمان و مسکینان و اسیران را اطعام و پذیرایی کن.
هوش مصنوعی: از این دنیای فانی جز عمل چیزی با خود نخواهی برد، حتی اگر تخت جمشید و ملک سلیمان از آنِ تو باشد.
هوش مصنوعی: مال حرام مردم را میخوری و نمیبینی که گرگِ مرگ برای جان تو دندان تیز کرده است.
هوش مصنوعی: لحظهای از سر عبرت به گورستان بنگر و پیکر پاک عزیزان را در خاک خواری ببین.
هوش مصنوعی: ببین مرگ چگونه قامت سروگونهٔ جوانان و روی ماهمانند نوعروسان را در خاک حسرت و رنج پایمال کرده است.
هوش مصنوعی: دردهای فراوان داری؛ چرا غافل نشستهای؟ برای درمان دردت چارهای آماده کن.
هوش مصنوعی: دست توسل به دامن محبت فرزند شیر خدا (علی) بزن؛ همو که از دستانش دست شست و جانش را در راه خدا داد.
هوش مصنوعی: او ابوالفضل است که لقبش ماه بنیهاشم است و نورش شمع بزم خاندان ابوطالب را روشن کرده است.
هوش مصنوعی: ماه شب چهارده خوشهچین خرمن زیبایی اوست و خورشید درخشان از جمال او فیض روشنی میگیرد.
هوش مصنوعی: او جهانی از فضیلت، دریای دانش و بردباری و کان بخشش است که با کمترین بخشش خود به جهان هستی رونق داده است.
هوش مصنوعی: چهرهٔ او خورشیدِ آسمان معرفت است و از نور رخسارش ماه تابان را درخشان کرده است.
هوش مصنوعی: از فزونی مقام و جاه و شکوه و عزت و زیبایی، کیوان را در پایینترین پلهٔ قدر خود نشانده است.
هوش مصنوعی: اگر در روز نبرد شمشیر برّان به دست گیرد، از بس دست و سر دشمنان را بر زمین میریزد، زمین را تنگ میکند.
هوش مصنوعی: چنان بر پیمان روز الست استوار بود که از سر وفاداری سر داد و عهد و پیمان را به پایان رساند.
هوش مصنوعی: یاری فرزند پیامبر (امام حسین) و پرچمداری و سقایی و سرپرستی کودکان را از جان پذیرفت.
هوش مصنوعی: چون دید که از چهار سو راه آب را بر شاه دین بستند و درِ کفر و نفاق و ستم و دشمنی را گشودند.
هوش مصنوعی: و چون فریاد و ناله یتیمان را از تشنگی شنید، جهان مانند چشم دشمن بر چشم حقبین او تنگ شد.
هوش مصنوعی: شمشیر آبدار و مشک خشکیده را به دست گرفت و مانند آسمان خمیده شد و بر پای شاه خوبان (امام حسین) بوسه زد.
هوش مصنوعی: عباس به امام حسین گفت: ای برادر جانم، زندگی بر من سخت شده است؛ به دل افسرده و حال پریشانم نگاه کن.
هوش مصنوعی: دیگر روا مدار که عباس رنج و سختی دنیا را تحمل کند، زیرا دیگر تاب کشیدن بار غم جدایی از یاران شهیدم را ندارم.
هوش مصنوعی: به من اجازه بده تا شاید از این مردم پست آبی بگیرم و سوز تشنگی دل کودکان تشنه را فرو بنشانم.
هوش مصنوعی: عباس از شاه، یعنی امام حسین، اجازهٔ جهاد گرفت و به میدان رفت و زبان به پند گشود و به آن کافرکیشان سخن گفت.
هوش مصنوعی: گفت: ای مردم بیرحم، بر خاندان پیامبر رحم کنید و از سر وفا با این غریبان در این سرزمین غم مهربانی کنید.
هوش مصنوعی: اگر سخن پیامبر را که «مهمان را گرامی بدارید» به یاد دارید، پس حق گرامیداشتن مهمان و رسم نیکوکاری کجا رفته است؟
هوش مصنوعی: شما ادعای مسلمانی دارید و خاندان پیامبر مهمان شمایند؛ کدام مسلمان مهمان خود را در کنار رود تشنه نگه میدارد؟
هوش مصنوعی: نوادهٔ پیامبر تشنهلب است؛ شاهی که خضر آب حیات را از جوی وصال او میجوید.
هوش مصنوعی: همان حسینی که جبرئیل او را بر بال خود از زمین به آسمان برد و او با قنداقهاش عرش خدا را روشن کرد.
هوش مصنوعی: با کشتن جوانانش داغی بر دل او نهادید که آه سوزانش دل گبر و مسلمان را میسوزاند.
هوش مصنوعی: آبی بدهید، زیرا کودکانش از سوز تشنگی بیهوش شدهاند، تا تشنگی کودکان گریان را آرام کند.
هوش مصنوعی: چون دید سخن حق بر دلهای دور از حق اثری ندارد و پند دادن به آنان مانند کوبیدن مشت بر سنگ است، دلش به آه نشست.
هوش مصنوعی: عباس، فرزند شیر خدا علی، زبان از پند فرو بست و مانند شیر، از خشم شمشیر تیز و آتشافشان خود را کشید.
هوش مصنوعی: آنقدر مرد و اسب بر زمین افکند و دست و سر ریخت که از فراوانی کشتهها اسبش راه تاختن را گم کرد.
هوش مصنوعی: دشمن چون قدرت بازوی او را در صف جنگ دید، از ضرب شمشیرش با شتاب تمام به سوی دوزخ رفت.
هوش مصنوعی: صفهای کافران را از هم درید و به کنار رود فرات رسید؛ به آب نگاه کرد و از سینه ناله برآورد.
هوش مصنوعی: مشتی آب برداشت و خواست لب خشکش را تر کند، اما تشنگی امام حسین، شاه شهیدان، را به یاد آورد.
هوش مصنوعی: آب ننوشید، مشک را پر کرد و از رود بیرون آمد؛ در این هنگام دشمن مانند ابر بارانزا بر او تیر بلا بارید.
هوش مصنوعی: برای نگه داشتن مشک آب در برابر حملهٔ دشمنان، نوک تیر و پیکان را به جان میخرید.
هوش مصنوعی: بدنش از تیرهای دشمن مانند غربال سوراخسوراخ شد و پرندهٔ روحش آهنگ کوی معشوق، یعنی پروردگار، کرد.
هوش مصنوعی: سرانجام با شمشیر کینه از چپ و راست دو دست او را که مانند شاخهٔ مرجان بود از بدن نازنینش جدا کردند.
هوش مصنوعی: بدنش از خون تهی شد، اما چون مشکش هنوز پر از آب بود، خدای زنده و پاک را برای سالم ماندن آب شکر میکرد.
هوش مصنوعی: ناگهان از کمانگاه تقدیر تیری از سر کینه آمد و قضا آن تیر را تا پرش در مشک نشاند.
هوش مصنوعی: چون آب مشک ریخت، عباس بر زمین افتاد و امام حسین را صدا زد: ای برادر، به داد این شهید زار و نالان برس.
هوش مصنوعی: در این لحظهٔ رفتن، بر بالین این کشتهٔ راهت قدم بگذار تا جانم را نثار قدمت کنم.
هوش مصنوعی: تا جان در بدن بیتابم هست مرا به خیمه نبر، زیرا از شرمِ نرساندن آب نمیتوانم روی کودکان را ببینم.
هوش مصنوعی: عباس از این جهان رفت و حاجب، شاعر، از غم بیدستی او با سیل اشک بار دیگر طوفانی در جهان به پا کرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.