چو صبح از کوه بنمود افسر زر
ز کوه آمد برون خورشید خاور
پس افسر بر سمند عزم بنشست
به ناز آورد باز رفته از دست
ز شهرستان به سوی دژ روان شد
ز شهر تن به شهرستان جان شد
چو در دژ شد به نزد آن شکر لب
مهی را یافت همچون ماه یک شب
چو دُرّی در صدف تنها نشسته
ز هر یک غمزه عقدی درگسسته
چو جسم ناتوان چمیش بیمار
چو چشمه چشمهایش رفته در غار
چو عکس طلعت خورشید را دید
سرشک لاله گون از دیده بارید
سرشک افشان گرفت اندر کنارش
که بنشاند به اشک از دل غبارش
چو مادر حال دختر را تبه دید
چو چشم خود جهان یکسر سیه دید
به پوزش گفت: «ای ترک خطایی
خطا کردم، خطا کردم خطایی»
به زاری گفت: « ای سرو گل اندام
فدای چشم مخمور تو بادام
بسی بر شکر و گل بوسه ها داد
شکر پاسخ سر افسانه بگشاد
به تندی گفت: «ای بد مهر مادر،
مرا بهر چه افکندی در آذر؟
چو با من رستم و سامی به هر حال
چرام افکندهای در کوه چون زال؟
بگو تا زین جگر گوشه چه دیدی
که او را بیگناه از خود بریدی؟
مرا رسوای خاص و عام کردی
میان انجمن بد نام کردی»
بگفت این قصه و بسیار بگریست
وز آن زاریش مادر زار بگریست
برون آوردش از غمخانه سنگ
چو لعل از سنگ و همچون شکر از تنگ
همان دم چتر شاهی باز کردند
عماری را به دیبا ساز کردند
گل آمد در عماری سوی بستان
مه هودج نشین اندر شبسنان
پری رخسار خوبان دلاویز
بهار افروز و گلبرگ شکر ریز
نسیم جانفزای و ارغنون ساز
سمن بوی و نگارین روی و شهناز
هزار و سیصد و هفتاد دختر
همه خورشید روی و فرخ اختر
که پیش آن صنم در کار بودند
بدان درگاه خدمتکار بودند
همی روی طرب را باز کردند
همان آیین پیشین ساز کردند
کبوتر گر بود صد سال در بند
رود روزی سوی برج خداوند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مادر خورشید پشیمان از زندانی کردن دخترش، بامدادان به دژ میرود و او را نزار و گریان مییابد. مادر عذر میخواهد و دختر با گلایه میپرسد چرا او را بیگناه چون زالِ رهاشده در کوه، رسوا و تنها گذاشته است. سرانجام هر دو میگریند، مادر او را با شکوه شاهانه و همراه کنیزان بسیار به کاخ بازمیگرداند و بزم و آیین پیشین از سر گرفته میشود.
هوش مصنوعی: هنگامی که صبح تاج زرین خود را از پشت کوه نشان داد، خورشید از سوی خاور از کوه بیرون آمد؛ یعنی روز تازه آغاز شد.
هوش مصنوعی: آنگاه آن تاجدار (ملکه، مادر خورشید) بر اسب عزم سوار شد تا با نرمی و ناز، شاهباز از دسترفتهاش، یعنی دخترش، را بازگرداند.
هوش مصنوعی: از شهر به سوی دژ روانه شد؛ گویی از شهر تن به شهر جان رفت، چون دخترش جان او بود.
هوش مصنوعی: چون در دژ نزد آن دختر شیرینلب رسید، او را مانند ماه شب اول، لاغر و نزار یافت.
هوش مصنوعی: دختر مانند مرواریدی در صدف تنها نشسته بود و با هر نگاهش گردنبندی از اشک چون مروارید گسسته و فرو ریخته بود.
هوش مصنوعی: چشمانش مانند تنی ناتوان بیمار بود و همچون چشمهای که در غار فرو رود، چشمهایش در گودی فرو رفته بود.
هوش مصنوعی: چون مادر چهرهٔ خورشید را دید، اشکی سرخ چون لاله از چشم فرو بارید.
هوش مصنوعی: اشکریزان او را در آغوش گرفت تا با اشک خود گرد و غبار غم را از دل او بنشاند.
هوش مصنوعی: چون مادر حال دختر را تباه دید، همهٔ جهان در نظرش مانند چشمِ سیاهش تیره شد.
هوش مصنوعی: با عذرخواهی گفت: ای زیباروی ترک ختایی، خطا کردم، به راستی خطا کردم؛ شاعر با واژهٔ «خطا» و «ختا» بازی کرده است.
هوش مصنوعی: با زاری گفت: ای سروقامتِ گلاندام، بادام فدای چشم خمار تو باد.
هوش مصنوعی: مادر بسیار بر لب شیرین و گونهٔ گلگون دختر بوسه زد و دختر شیرینسخن لب به گفتن ماجرا گشود.
هوش مصنوعی: دختر با تندی گفت: ای مادر نامهربان، برای چه مرا در آتش رنج افکندی؟
هوش مصنوعی: تو که با من همچون رستم و سام، پهلوان و پشتیبان بودی، چرا مرا مانند زال که سام او را در کوه رها کرد، در کوه افکندی؟
هوش مصنوعی: بگو از این پارهٔ جگرت چه خطایی دیدی که او را بیگناه از خود جدا کردی؟
هوش مصنوعی: مرا نزد همه رسوا کردی و در میان مردم بدنام ساختی.
هوش مصنوعی: این سخنان را گفت و بسیار گریست و مادر نیز از زاری او زار گریست.
هوش مصنوعی: مادر او را از آن غمخانهٔ سنگی بیرون آورد، همانگونه که لعل را از دل سنگ و شکر را از بار و بسته بیرون میآورند.
هوش مصنوعی: همان دم چتر شاهی برافراشتند و کجاوه را با دیبا آراستند.
هوش مصنوعی: آن دختر گلمانند در کجاوه به سوی باغ آمد و آن ماهِ هودجنشین به شبستان رفت.
هوش مصنوعی: کنیزکانی همراه بودند با نامها و صفتهایی چون پریرخسار، دلاویز، بهارافروز، گلبرگ و شکرریز.
هوش مصنوعی: و نیز نسیم، جانفزای، ارغنونساز، سمنبوی، نگارینروی و شهناز از آن زیبارویان بودند.
هوش مصنوعی: هزار و سیصد و هفتاد دختر بودند که همه خورشیدروی و خوشاقبال بودند.
هوش مصنوعی: آنان در خدمت آن زیبارو بودند و در آن درگاه کار خدمتگزاری داشتند.
هوش مصنوعی: دوباره چهرهٔ شادی را گشودند و همان رسم و آیین پیشین را برقرار کردند.
هوش مصنوعی: کبوتر اگر صد سال هم در بند باشد، سرانجام روزی به برج صاحب خود باز میگردد؛ یعنی خورشید نیز به جایگاه خود بازگشت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.